ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಆಗಮಾದನುಮಾನಾಚ್ಚ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಾದುಪಪತ್ತಿತಃ। ಪರೀಕ್ಷ್ಯ ನಿಪುಣಂ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಶ್ರದ್ಧಾತವ್ಯಂ ವಿಪಶ್ಚಿತಾ ।। ೫೩.

ಆಗಮ, ಅನುಮಾನ, ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಮತ್ತು ಯುಕ್ತಿಯಿಂದ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಚಕ್ಷುಃ ಶಾಸ್ತ್ರಂ ಜಲಂ ಲೇಖ್ಯಂ ಗಣಿತಂ ಬುದ್ಧಿಸತ್ತಮಾಃ। ಪಞ್ಚೈತೇ ಹೇತವೋ ಜ್ಞೇಯಾ ಜ್ಯೋತಿರ್ಗಣವಿಚಿನ್ತನೇ ।। ೫೩.

ಕಣ್ಣು, ಶಾಸ್ತ್ರ, ನೀರು, ಬರಹ ಮತ್ತು ಗಣನೆ—ಈ ಐದು ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಜ್ಯೋತಿರ್ಗಣಗಳ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧಿಶಾಲಿಗಳು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಕಸ್ಮಿನ್ ದೇಶೇ ಮಹಾಪುಣ್ಯಮೇತದಾಖ್ಯಾನಮುತ್ತಮಮ್। ವೃತ್ತಂ ಬ್ರಹ್ಮಪುರೋಗಾಣಾಂ ಕಸ್ಮಿನ್ ಕಾಲೇ ಮಹಾದ್ಯುತೇ। ಏತದಾಖ್ಯಾಹಿ ನಃ ಸಮ್ಯಗ್ ಯಥಾ ವೃತ್ತಂ ತಪೋಧನ ।। ೫೪.

ಯಾವ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಈ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುಣ್ಯಮಯವಾದ ಕಥೆ, ಬ್ರಹ್ಮಾದಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ಯಾವ ಮಹಾ ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಡೆದಿತು? ಹೇಗೆ ನಡೆದಿತೆಂದು, ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರರಾದವರೆ, ನಮಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೇಳು.

ಯಥಾ ಶ್ರುತಂ ಮಯಾ ಪೂರ್ವಂ ವಾಯುನಾ ಜಗದಾಯುನಾ। ಕಥ್ಯಮಾನಂ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠಾಃ ಸತ್ರೇ ವರ್ಷಸಹಸ್ರಕೇ ।। ೫೪.

ಈ ಹಿಂದೆ ನಾನು ಜಗತ್ತಿನ ಪ್ರಾಣಸ್ವರೂಪಿಯಾದ ವಾಯುವಿನಿಂದ, ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ, ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರಿಗೆ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ.

ನೀಲತಾ ಯೇನ ಕಣ್ಠಸ್ಯ ದೇವದೇವಸ್ಯ ಶೂಲಿನಃ। ತದಹಂ ಕೀರ್ತ್ತಯಿಷ್ಯಾಮಿ ಶ್ರೃಣುಧ್ವಂ ಶಂಸಿತವ್ರತಾಃ ।। ೫೪.

ದೇವದೇವರಾದ ಶೂಲಧಾರಿಯ ಕಂಠದಲ್ಲಿ ನೀಲವರ್ಣವು ಹೇಗೆ ಉಂಟಾಯಿತು ಎಂಬುದನ್ನು ನಾನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ; ವ್ರತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರರಾದವರೆ, ನೀವು ಕೇಳಿರಿ.

ಉತ್ತರೇ ಶೈಲರಾಜಸ್ಯ ಸರಾಂಸಿ ಸರಿತೋ ಹ್ರದಾಃ। ಪುಣ್ಯೋದ್ಯಾನೇಷು ತೀರ್ಥೇಷು ದೇವತಾಯತನೇಷು ಚ। ಗಿರಿಶ್ರೃಙ್ಗೇಷು ತುಙ್ಗೇಷು ಗಹ್ವರೋಪವನೇಷು ಚ ।। ೫೪.

ಪರ್ವತರಾಜನ ಉತ್ತರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸರೋವರಗಳು, ನದಿಗಳು, ಹ್ರದಗಳು, ಪುಣ್ಯವನಗಳು, ತೀರ್ಥಗಳು, ದೇವಾಲಯಗಳು, ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತಶೃಂಗಗಳು, ಆಳವಾದ ಕಾನನಗಳು ಮತ್ತು ಉಪವನಗಳಿವೆ.

ದೇವಭಕ್ತಾ ಮಹಾತ್ಮಾನೋ ಮುನಯಃ ಶಂಸಿತವ್ರತಾಃ। ಸ್ತುವನ್ತಿ ಚ ಮಹಾದೇವಂ ಯತ್ರ ಯಥಾವಿಧಿ ।। ೫೪.

ಅಲ್ಲಿ ದೇವಭಕ್ತರಾದ ಮಹಾತ್ಮರು, ವ್ರತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರರಾದ ಮುನಿಗಳು, ಮಹಾದೇವನನ್ನು ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಋಗ್ಯಜುಃಸಾಮವೇದೈಶ್ಚ ನೃತ್ಯಗೀತಾರ್ಚ್ಚನಾದಿಭಿಃ। ಓಙ್ಕಾರೇಣ ನಮಸ್ಕಾರೈರರ್ಚ್ಚಯನ್ತಿ ಸದಾ ಶಿವಮ್ ।। ೫೪.

ಋಗ್ವೇದ, ಯಜುರ್ವೇದ, ಸಾಮವೇದಗಳ ಮೂಲಕ, ನೃತ್ಯ, ಹಾಡು, ಪೂಜೆ ಮತ್ತು ಓಂ ಎಂಬ ಶಬ್ದ, ನಮಸ್ಕಾರಗಳೊಂದಿಗೆ, ಅವರು ಸದಾ ಶಿವನನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರವೃತ್ತೇ ಜ್ಯೋತಿಷಾಂ ಚಕ್ರೇ ಮಧ್ಯವ್ಯಾಪ್ತೇ ದಿವಾಕರೇ। ದೇವತಾ ನಿಯತಾತ್ಮಾನಃ ಸರ್ವೇ ತಿಷ್ಠನ್ತಿ ತಾಂ ಕಥಾಮ್ । ಅಥ ನಿಯಮಪ್ರವೃತ್ತಾಶ್ಚ ಪ್ರಾಣಶೇಷವ್ಯವಸ್ಥಿತಾಃ ।। ೫೪.

ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಚಕ್ರ ಆರಂಭವಾದಾಗ, ಸೂರ್ಯನು ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳು ನಿಯಮಿತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಆ ಕಥೆಯನ್ನು ಗಮನದಿಂದ ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಶಿಸ್ತು ಪಾಲಿಸುವವರು, ಉಸಿರಿನಷ್ಟೇ ಅವಲಂಬಿಸಿ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದವರು ಕೂಡ ಅಲ್ಲಿ ಹಾಜರಿದ್ದರು.

ನಮಸ್ತೇ ನೀಲಕಣ್ಠಾಯ ಇತ್ಯುವಾಚ ಸದಾಗತಿಃ। ತಚ್ಛುತ್ವಾ ಭಾವಿತಾತ್ಮಾನೋ ಮುನಯಃ ಶಂಶಿತವ್ರತಾಃ। ವಾಲಖಿಲ್ಯೇತಿ ವಿಖ್ಯಾತಾಃ ಪತಙ್ಗಸಹಚಾರಿಣಃ ।। ೫೪.

ಅಲ್ಲಿ ಸದಾಗತಿ ಎಂಬವನು 'ನಮಸ್ಕಾರಗಳು ನೀಲಕಂಠನಿಗೆ' ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ, ಮನಸ್ಸು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿಕೊಂಡು, ವ್ರತದಲ್ಲಿ ದೃಢರಾಗಿದ್ದ ಮುನಿಗಳು, ಸೂರ್ಯನ ಸಂಗಾತಿಗಳಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ ವಾಲಖಿಲ್ಯರು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದರು.

ಅಷ್ಟಾಶೀತಿಸಹಸ್ರಾಣಿ ಮುನೀನಾಮೂರ್ದ್ಧ್ವರೇತಸಾಮ್। ತಸ್ಮಾತ್ ಪೃಚ್ಛನ್ತಿ ವೈ ವಾಯುಂ ವಾಯುಪರ್ಣಾಮ್ಬುಭೋಜನಾಃ ।। ೫೪.

ಅಷ್ಟೈಎಂಟು ಸಾವಿರ ಮಂದಿ, ವೀರ್ಯವನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹಿಡಿದಿರುವ ಮುನಿಗಳು, ಗಾಳಿ, ಎಲೆ, ನೀರನ್ನು ಆಹಾರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದವರು, ಆಗ ವಾಯುವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು.

ನೀಲಕಣ್ಠೇತಿ ಯತ್ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ತ್ವಯಾ ಪವನಸತ್ತಮ। ಏತದ್ದುಹ್ಯಂ ಪವಿತ್ರಾಣಾಂ ಪುಣ್ಯಂ ಪುಣ್ಯಕೃತಾಂ ವರಾಃ ।। ೫೪.

ಓ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ವಾಯು, ನೀನು ನೀಲಕಂಠನ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿದ ಮಾತುಗಳು ಶುದ್ಧ ಮನಸ್ಸುಳ್ಳವರಲ್ಲಿ ರಹಸ್ಯ, ಪುಣ್ಯವಂತರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರವಾದವು.

ತದ್ವಯಂ ಶ್ರೋತುಮಿಚ್ಛಾಮಸ್ತ್ವತ್ಪ್ರಸಾದಾತ್ಪ್ರಭಞ್ಜನ। ನೀಲತಾ ಯೇನ ಕಣ್ಠಸ್ಯ ಕಾರಣೇನಾಮ್ಬಿಕಾಪತೇಃ ।। ೫೪.

ಆದರಿಂದ, ಪ್ರಭಂಜನ, ನಿನ್ನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಅಂಬಿಕಾಪತಿಯ ಕಂಠಕ್ಕೆ ನೀಲವರ್ಣ ಬಂದ ಕಾರಣವನ್ನು ನಾವು ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇವೆ.

ಶ್ರೋತುಮಿಚ್ಛಾ ಮಹೇ ಸಮ್ಯಕ್ ತವ ವಕ್ರಾದ್ವಿಶೇಷತಃ। ಯಾವದ್ವಾಚಃ ಪ್ರವರ್ತ್ತನ್ತೇ ಸಾರ್ಥಾಸ್ತಾಶ್ಚ ತ್ವಯೇರಿತಾಃ ।। ೫೪.

ಮಹಾನೇ, ನಿನ್ನ ಮಾತಿನಿಂದ ನಾವು ಇದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತೇವೆ. ನಿನ್ನ ಮಾತುಗಳು ಎಷ್ಟು ಕಾಲ ಮುಂದುವರಿದರೂ, ಅವು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗಿಯೇ ಇರುತ್ತವೆ.

ವರ್ಣಸ್ಥಾನಗತೇ ವಾಯೌ ವಾಗ್ವಿಧಿಃ ಸಂಪ್ರವರ್ತತೇ। ಜ್ಞಾನಂ ಪೂರ್ವಮಥೋತ್ಸಾಹ ಸ್ತ್ವತ್ತೋ ವಾಯೋ ಪ್ರವರ್ತತೇ ।। ೫೪.೧೩ . ತ್ವಯಿ ನಿಷ್ಪನ್ದಮಾನೇ ತು ಶೇಷಾ ವರ್ಣಪ್ರವೃತ್ತಯಃ। ಯತ್ರ ವಾಚೋ ನಿವರ್ತನ್ತೇ ದೇಹಬನ್ಧಾಶ್ಚ ದುರ್ಲಭಾಃ ।। ೫೪.

ವಾಯು ಸರಿಯಾದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾಗ ಮಾತು ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ; ಮೊದಲು ಜ್ಞಾನ, ನಂತರ ಉತ್ಸಾಹ, ಇವೆರಡೂ ನಿನ್ನಿಂದ ಬರುತ್ತವೆ ವಾಯು. ನೀನು ನಿಶ್ಚಲವಾಗಿದ್ದಾಗ, ಇತರ ಶಬ್ದಗಳ ಚಲನೆ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ; ಅಲ್ಲಿ ಮಾತು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ, ದೇಹದ ಬಂಧವೂ ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.

ತತ್ರಾಪಿ ತೇಽಸ್ತಿ ಸದ್ಭಾವಃ ಸರ್ವಗಸ್ತ್ವಂ ಸದಾನಿಲ। ನಾನ್ಯಃ ಸರ್ವಗತೋ ದೇವಸ್ತ್ವದೃತೇಶ़ಸ್ತಿ ಸಮೀರಣ ।। ೫೪.

ಅಲ್ಲಿಯೂ ನಿನ್ನ ಸನ್ನಿಧಾನವಿದೆ, ಸದಾ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವ ವಾಯು, ನಿನ್ನ ಹೊರತು ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ದೇವತೆ ಇಲ್ಲ, ಸಮೀರಣ.

ಏಷ ವೈ ಜೀವಲೋಕಸ್ತೇ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಃ ಸರ್ವತೋಽನಿಲ। ವೇತ್ಥ ವಾಚಸ್ಪತಿಂ ದೇವಂ ಮನೋನಾಯಕಮೀಸ್ವರಮ್ ।। ೫೪.

ನೀನು ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಜೀವರೂಪವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿರುವೆ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವೆ. ನೀನು ವಾಗೀಶ್ವರನನ್ನು, ಮನಸ್ಸಿನ ಅಧಿಪತಿಯನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅರಿತಿರುವೆ.

ಬ್ರೂಹಿ ತತ್ಕಣ್ಠದೇಶಸ್ಯ ಕಿಂ ಕೃತಾ ರೂಪವಿಕ್ರಿಯಾ। ಶ್ರುತ್ವಾ ವಾಕ್ಯನ್ತತಸ್ತೇಷಾಮೃಷೀಣಾಂ ಭಾವಿತಾತ್ಮಾನಾಮ್। ಪ್ರತ್ಯುವಾಚ ಮಹಾತೇಜಾ ವಾಯುರ್ಲೋಕ ನಮಸ್ಕೃತಃ ।। ೫೪.

ಕಂಠದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಬದಲಾವಣೆ ಸಂಭವಿಸಿತು ಎಂಬುದನ್ನು ನಮಗೆ ಹೇಳು. ಮನಸ್ಸನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿಕೊಂಡ ಮುನಿಗಳ ಮಾತು ಮುಗಿದಾಗ, ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಗೌರವ ಪಡೆದ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ವಾಯು ಉತ್ತರಿಸಿದನು.

ಪುರಾ ಕೃತಯುಗೇ ವಿಪ್ರೋ ವೇದನಿರ್ಣಯತತ್ಪರಃ। ವಸಿಷ್ಠೋ ನಾಮ ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ಮಾನಸೋ ವೈ ಪ್ರಜಾಪತೇಃ ।। ೫೪.

ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಕೃತಯುಗದಲ್ಲಿ, ವೇದಗಳ ತಾತ್ಪರ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ನಿರಂತರ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದ, ಧರ್ಮನಿಷ್ಠ, ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ಮನಸಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ವಸಿಷ್ಠ ಎಂಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಇದ್ದನು.

ಪ್ರಪಚ್ಛ ಕಾರ್ತಿಕೇಯಂ ವೈ ಮಯೂರವರವಾಹನಮ್। ಮಹಿಷಾಸುರನಾರೀಣಾಂ ನಯನಾಞ್ಜನತಸ್ಕರಮ್ ।। ೫೪.

ಅವನು ಮೇಘದಂತೆ ಘನವಾದ ಧ್ವನಿಯುಳ್ಳ, ಮಾಯೂರವಾಹನನಾದ ಕಾರ್ತಿಕೇಯನನ್ನು, ಮಹಿಷಾಸುರನ ಮಹಿಳೆಯರ ಕಣ್ಣಿನ ಅಂಜನವನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುವವನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು.

ಮಹಾಸೇನಂ ಮಹಾತ್ಮಾನಂ ಮೇಘಸ್ತನಿತನಿಃಸ್ವನಮ್। ಉಮಾಮನಃಪ್ರಹರ್ಷೇಣ ಬಾಲಕಂ ಛಝರೂಪಿಣಮ್ ।। ೫೪.

ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಮಹಾಸೇನನನ್ನು, ಮೇಘಗಳ ಗುಡುಗುಹೋಲಿನ ಧ್ವನಿಯುಳ್ಳವನನ್ನು, ಉಮಾದೇವಿಯ ಹೃದಯವನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸಿದ ಆರು ಮುಖಗಳ ರೂಪದ ಬಾಲಕನನ್ನು ಅವನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು.

ಕ್ರೌಞ್ಚಜೀವಿತಹರ್ತ್ತಾರಂ ಪಾರ್ವತೀಹೃದಿ ನನ್ದನಮ್। ವಸಿಷ್ಠಃ ಪೃಚ್ಛತೇ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಕಾರ್ತಿಕೇಯಂ ಮಹಾಬಲಮ್ ।। ೫೪.

ಕ್ರೌಂಚನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದವನು, ಪಾರ್ವತಿಯ ಹೃದಯದ ಆನಂದ, ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಯಾದ ಕಾರ್ತಿಕೇಯನನ್ನು ವಸಿಷ್ಠನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು.

ನಮಸ್ತೇ ಹರನನ್ದಾಯ ಉಮಾಗರ್ಭ ನಮೋ ಽಸ್ತು ತೇ। ನಮಸ್ತೇ ಅಗ್ನಿಗರ್ಭಾಯ ಗಙ್ಗಾಗರ್ಭ ನಮೋಽಸ್ತು ತೇ ।। ೫೪.

ಹರನಂದನನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರಗಳು, ಉಮಾದೇವಿಯ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರಗಳು, ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವನಿಗೆ, ಗಂಗಾದೇವಿಯ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರಗಳು.

ನಮಸ್ತೇ ಶರಗರ್ಭಾಯ ನಮಸ್ತೇ ಕೃತ್ತಿಕಾಸುತ। ನಮೋ ದ್ವಾದಶನೇತ್ರಾಯ ಷಣ್ಮುಖಾಯ ನಮೋಽಸ್ತು ತೇ ।। ೫೪.

ಬಾಣದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರಗಳು, ಕೃತ್ತಿಕಾದೇವಿಯ ಮಗನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರಗಳು, ಹನ್ನೆರಡು ಕಣ್ಣುಗಳವನಿಗೆ, ಆರು ಮುಖಗಳವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರಗಳು.

ನಮಸ್ತೇ ಶಕ್ತಿಹಸ್ತಾಯ ದಿವ್ಯಘಣ್ಟಾಪತಾಕಿನೇ। ಏವಂ ಸ್ತುತ್ವಾ ಮಹಾಸೇನಂ ಪಪ್ರಚ್ಛ ಶಿಖಿವಾಹನಮ್ ।। ೫೪.

ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರಗಳು, ದಿವ್ಯ ಘಂಟೆ ಮತ್ತು ಧ್ವಜವಿರುವವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರಗಳು. ಹೀಗೆ ಮಹಾಸೇನನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿ, ಅವನು ನವಿಲಿನ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತವನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು.

ಯದೇತದ್ದೃಶ್ಯತೇ ವರ್ಣಂ ಶುಭಂ ಶುಭ್ರಾಞ್ಜನಪ್ರಭಮ್। ತತ್ಕಿಮರ್ಥಂ ಸಮುತ್ಪನ್ನಂ ಕಣ್ಠೇ ಕುನ್ದೇನ್ದುಸಂಪ್ರಭೇ ।। ೫೪.

ಈ ಹೊಳೆಯುವ ಬಣ್ಣವು, ಶುಭ್ರವಾದ ಅಂಜನದಂತೆ ಕಣ್ಗೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಕುಂದಪುಷ್ಪ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಕಂಠದಲ್ಲಿ ಇದು ಯಾವ ಕಾರಣದಿಂದ ಉಂಟಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತೀರಿ.

ಏತದಾಪ್ತಾಯ ಭಕ್ತಾಯ ದಾನ್ತಾಯ ಬ್ರೂಹಿ ಪೃಚ್ಛತೇ। ಕಥಾಂ ಮಙ್ಗಲಸಂಯುಕ್ತಾಂ ಪವಿತ್ರಾಂ ಪಾಪನಾಶಿನೀಮ್ । ಮತ್ಪ್ರಿಯಾರ್ಥಂ ಮಹಾಭಾಗ ವಕ್ತುಮರ್ಹಸ್ಯಶೇಷತಃ ।। ೫೪.

ನಂಬಿಗಸ್ತನಾದ, ಭಕ್ತಿಯುಳ್ಳ, ಶಾಂತ ಮನಸ್ಸಿನ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಾರನಿಗೆ, ಪವಿತ್ರವಾದ, ಪಾಪವನ್ನು ದೂರಮಾಡುವ, ಶುಭಕರವಾದ ಕಥೆಯನ್ನು ನನಗಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೇಳು, ಮಹಾಭಾಗನೆ.

ಶ್ರುತ್ವಾ ವಾಕ್ಯಂ ತತಸ್ತಸ್ಯ ವಸಿಷ್ಠಸ್ಯ ಮಹಾತ್ಮನಃ। ಪ್ರತ್ಯುವಾಚ ಮಹಾತೇಜಾಃ ಸುರಾರಿಬಲಸೂದನಃ ।। ೫೪.

ಮಹಾತ್ಮ ವಸಿಷ್ಠನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ಮೇಲೆ, ದೇವತೆಗಳ ಶತ್ರುಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ನಾಶಮಾಡಿದ ಮಹಾಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳವನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು.

ಶ್ರೃಣುಷ್ವ ವದತಾಂ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಥ್ಯಮಾನಂ ವಚೋ ಮಮ। ಉಮೋತ್ಸಙ್ಗನಿವಿಷ್ಟೇನ ಮಯಾ ಪೂರ್ವಂ ಯಥಾಶ್ರುತಮ್ ।। ೫೪.

ಮಾತನಾಡುವವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನಾನು ಹಿಂದೆ ಉಮಾದೇವಿಯ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಕೇಳಿದ್ದನ್ನು ಈಗ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕೇಳು.