ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಪುಷ್ಪದನ್ತೋ ಬೃಹತ್ಸಾಮಾ ಷಡ್ದನ್ತೋ ದನ್ತ ಪುಷ್ಪವಾನ್। ತಾಮ್ರವರ್ಣಶ್ಚ ತತ್ಪುತ್ರಃ ಸಹಚಾರಿವಿಷಾಣಿತಃ ॥ ೮.

ಪುಷ್ಪದಂತ, ಬೃಹತ್ಸಾಮ, ಷಡ್ದಂತ, ದಂತಪುಷ್ಪವಾನ್ ಮತ್ತು ತಾಮ್ರವರ್ಣ ಎಂಬ ಅವನ ಮಗನು, ಸಂಗಾತಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ಸುಂದರವಾದ ದಂತಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತನಾಗಿದ್ದನು.

ಅನ್ವಯೇ ಚಾಸ್ಯ ಜಾಯನ್ತೇ ಲಮ್ಬೋಷ್ಠಾಶ್ಚಾರುದರ್ಶಿನಃ। ಶ್ಯಾಮಾಃ ಸುದರ್ಶನಾಶ್ಚಣ್ಡಾ ನಾನಾಪೀಡಾಯತಾನನಾಃ ॥ ೮.

ಅವನ ವಂಶದಲ್ಲಿ ದಪ್ಪ ತುಟಿಗಳೂ ಸುಂದರ ಮುಖಗಳೂಳ್ಳವರು ಹುಟ್ಟುತ್ತಾರೆ; ಅವರು ಕಪ್ಪು ವರ್ಣದವರು, ಆಕರ್ಷಕರೂ, ಉಗ್ರರೂ, ಬೇರೆ ಬೇರೆ ನೋವಿನಿಂದ ಬಳಲಿದ ಮುಖಗಳೂಳ್ಳವರೂ ಆಗಿರುತ್ತಾರೆ.

ವಾಮದೇವೋಽಞ್ಜನಶ್ಯಾಮಃ ಸಾಮ್ನೋ ಜಜ್ಞೇಽಥ ವಾಮನಃ। ಭಾರ್ಯಾ ಚೈವಾಙ್ಗದಾ ತಸ್ಯ ನೀಲವಲ್ಲಕ್ಷಣೌ ಸುತೌ ॥ ೮.

ಸಾಮ್ನದಿಂದ ಅಂಜನದಂತೆ ಕಪ್ಪಾದ ವಾಮದೇವನು ಹುಟ್ಟಿದನು, ನಂತರ ವಾಮನನು ಹುಟ್ಟಿದನು; ಅವನ ಹೆಂಡತಿ ಆಂಗದಾ, ಅವರಿಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳು ನೀಲಿ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಗುರುತುಗಳಿದ್ದವರು.

ಚಣ್ಡಶ್ಚಾತ್ರಶಿರೋ ಗ್ರೀವಾ ವ್ಯೂಢೋರಸ್ಕಾಸ್ತರಸ್ವಿನಃ। ನರೈರ್ಬದ್ಧಾಃ ಕುಲೇ ತೇಷಾಂ ಜಾಯನ್ತೇ ವಿಕೃತಾ ಗಜಾಃ ॥ ೮.

ಅವರಲ್ಲಿ ಚಂಡನಿಗೆ ತೊಡೆಯಂತ ತಲೆ ಮತ್ತು ಕುತ್ತು, ವಿಶಾಲವಾದ ಎದೆ, ವೇಗವಂತನಾಗಿದ್ದನು; ಅವರ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಮಾನವರು ಬಂಧಿಸಿದ, ವಿಕೃತ ಆನೆಗಳು ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ.

ಸುಪ್ರತೀಕಸ್ತು ರೂಪೇಣ ನಾಸ್ತ್ಯಸ್ಯ ಸದೃಶೋ ಗಜಃ । ತಸ್ಯ ಪ್ರಹಾರೀ ಸಮ್ಪಾತೀ ಪೃಥುಶ್ಚಿತ್ತಿಸುತಾಸ್ತ್ರಯಃ ॥ ೮.

ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರತೀಕನಿಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಆನೆ ಇಲ್ಲ; ಅವನಿಗೆ ಪ್ರಹಾರಿ, ಸಂಪಾತಿ, ಪೃಥುಚಿತ್ತಿ ಎಂಬ ಮೂರು ಮಕ್ಕಳು.

ಪಶವೋ ದೀರ್ಘತಾಲ್ವೌಷ್ಠಾಃ ಸುವಿಭಕ್ತಶಿರೋದರಾಃ। ಜಾಯನ್ತೇ ಮೃದುಸಮ್ಭೂತಾ ವಂಶೇ ತಸ್ಯ ಮತಙ್ಗಜಾಃ ॥ ೮.

ಅವನ ವಂಶದಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘ ಜಿಹ್ವೆ ಮತ್ತು ತುಟಿಗಳೂ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ತಲೆ ಮತ್ತು ಹೊಟ್ಟೆಯೂಳ್ಳ, ಮೃದು ಸ್ವಭಾವದ ಮೃಗಗಳು, ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣ ಆನೆಗಳಾಗಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ.

ಅಞ್ಜನಾದಞ್ಜನಾ ಸಾಮ್ನೋ ವಿಜಜ್ಞೇ ಚಾಞ್ಜನಾವತೀ। ಏವಂ ಮಾತಾ ತಯೋಶ್ಚಾಪಿ ಪ್ರಥಿತಾಯುರಜಃಸುತೌ ॥ ೮.

ಅಂಜನನಿಂದ ಅಂಜನಾ ಹುಟ್ಟಿದಳು, ಸಾಮ್ನದಿಂದ ಅಂಜನಾವತೀ ಹುಟ್ಟಿದಳು; ಅವರ ತಾಯಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾದಳು, ಆಯುರಜನಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು.

ಮಹಾವಿಭಕ್ತಶಿರಸಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಜೀಮೂತಸನ್ನಿಭಾಃ। ಸುದರ್ಶನಾಃ ಸುವರ್ಷ್ಮಾಣಃ ಪದ್ಮಾಭಾಃ ಪರಿಮಣ್ಡಲಾಃ। ಶೂನಾಃ ಪೀತಾಯತಮುಖಾ ಗಜಾಸ್ತಸ್ಯಾನ್ವಯೇಽಭವನ್ ॥ ೮.

ಅವರ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ವಿಭಜಿತ ತಲೆ, ಮೃದುವಾದ ಮೇಘದಂತೆ ಕಪ್ಪು, ಸುಂದರ, ದೇಹದಾರೂಢ, ತಾವರೆ ಬಣ್ಣದ, ವೃತ್ತಾಕಾರದ, ದಂತವಿಲ್ಲದ, ಹಳದಿ ಉದ್ದವಾದ ಬಾಯಿಯ ಆನೆಗಳು ಹುಟ್ಟಿದವು.

ಜಜ್ಞೇ ಚನ್ದ್ರಮಸಃ ಸಾಮ್ನಃ ಪಿಙ್ಗಲಾ ಕುಮುದದ್ಯುತಿಃ। ಪಿಙ್ಗಲಾಯಾಃ ಸುತೌ ತಸ್ಯಾ ಮಹಾಪದ್ಮೋರ್ಮಿಮಾಲಿನೌ ॥ ೮.

ಚಂದ್ರಮಸ ಮತ್ತು ಸಾಮ್ನರಿಂದ ಪಿಂಗಳಾ ಹುಟ್ಟಿದಳು, ಅವಳು ಕಮಲದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನಳಾಗಿದ್ದಳು; ಆ ಪಿಂಗಳೆಗೆ ಮಹಾಪದ್ಮ ಮತ್ತು ಉರ್ಮಿಮಾಲಿ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು.

ಸಮಾಯವರದಾಂಶ್ಚಣ್ಡಾನ್ ಪ್ರವೃದ್ಧಬಲಿನೋದರಾನ್ । ಹಸ್ತಿಯುದ್ಧೇ ಪ್ರಿಯಾನ್ನಾಗಾನ್ ವಿದ್ಧಿ ತಸ್ಯ ಕುಲೋದ್ಭವಾನ್ ॥ ೮.

ಅವನ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಸಮಾನ ವರಗಳುಳ್ಳ, ಉಗ್ರ, ಬಹಳ ಬಲಿಷ್ಠ ಹೊಟ್ಟೆಯುಳ್ಳ, ಆನೆಗಳ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪ್ರಿಯವಾಗಿರುವ ಆನೆಗಳು ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ ಎಂದು ತಿಳಿ.

ಏತಾನ್ ದೇವಾಸುರೇ ಯುದ್ಧೇ ಜಯಾರ್ಥೇ ಜಗೃಹುಃ ಸುರಾಃ। ಕೃತಾರ್ಥೈಶ್ಚ ವಿಸೃಷ್ಟಾಸ್ತೈಃ ಪೂರ್ವೋಕ್ತಾಃ ಪ್ರಯಯುರ್ದಿಶಃ ॥ ೮.

ದೇವತೆಗಳು ದೈತ್ಯರೊಡನೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಜಯಕ್ಕಾಗಿ ಇವರನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು; ತಮ್ಮ ಉದ್ದೇಶ ಪೂರೈಸಿದ ಮೇಲೆ, ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಹೇಳಲಾದವರನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದರು.

ಏತೇಷಾಮನ್ವಯೇ ಜಾತಾನ್ ವಿನೀತಾಂಸ್ತ್ರಿದಶಾ ದದುಃ । ಅಙ್ಗಾಯ ಲೋಮಪಾದಾಯ ಸೂತ್ರಕಾರಾಯ ವೈ ದ್ವಿಪಾನ್ ॥ ೮.

ಅವರ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ಆನೆಗಳನ್ನು ದೇವತೆಗಳು ಅಂಗ, ಲೋಮಪಾದ ಮತ್ತು ಸೂತ್ರಕಾರರಿಗೆ ಕೊಟ್ಟರು.

ದ್ವಿರದೋ ದ್ವಿರದಾಭ್ಯಾಞ್ಚ ಹಸ್ತಾದ್ಧಸ್ತೀ ಕರಾತ್ಕರೀ। ವರಣಾದ್ವಾರಣೋ ದನ್ತೀ ದನ್ತಾಭ್ಯಾಂ ಗರ್ಜನಾದ್ಗಜಃ ॥ ೮.

ಆನೆಯನ್ನು ದ್ವಿರದ ಎಂದು ಎರಡು ದಂತಗಳಿಂದ, ಹಸ್ತೀ ಎಂದು ಕೈಯಿಂದ, ಕರೀ ಎಂದು ಸೊಂಡಿಲಿನಿಂದ, ವರಣ ಎಂದು ರಕ್ಷಿಸುವುದರಿಂದ, ದಂತೀ ಎಂದು ದಂತಗಳಿಂದ, ಗಜ ಎಂದು ಗರ್ಜನೆಯಿಂದ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಕುಞ್ಜರಃ ಕುಞ್ಜಚಾರಿತ್ವಾನ್ನಾಗೋ ನಗವಿರೋಧತಃ । ಮತಙ್ಗಾದಿತಿ ಮಾತಙ್ಗೋ ದ್ವಿಪೋ ದ್ವಾಭ್ಯಾಮಪಿ ಸ್ಮೃತಃ। ಸಾಮಜಃ ಸಾಮಜಾತತ್ವಾದಿತಿ ನಿರ್ವಚನಕ್ರಮಃ ॥ ೮.

ಕುಂಜರ ಎಂಬುದು ಅಲೆದಾಡುವುದರಿಂದ, ನಾಗ ಎಂಬುದು ಪರ್ವತಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾದುದರಿಂದ, ಮತಂಗ ಎಂಬುದು ಮತಂಗ ಋಷಿಯಿಂದ, ದ್ವಿಪ ಎಂಬುದು ಎರಡು ಎಂಬುದರಿಂದ, ಸಾಮಜ ಎಂಬುದು ಸಾಮ್ನದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದುದರಿಂದ ಎಂದು ಈ ಹೆಸರುಗಳ ಅರ್ಥ ಕ್ರಮವಾಗಿದೆ.

ಏಷಾಂ ಜಿಹ್ವಾಪರಾವೃತ್ತಿರಿವಾಕ್ತಂ ಹ್ಯಗ್ನಿಶಾಪಜಮ್। ಬಲಸ್ಯಾನವತೋ ಯಾ ತು ಯಾ ಚೈಷಾಂ ಗೂಢಮುಷ್ಕತಾ। ಉಭಯಂ ದನ್ತಿನಾಮೇತತ್ಸ್ವಯಮ್ಭೂಸೂರಶಾಪಜಮ್ ॥ ೮.

ಇವರ ನಾಲಿಗೆಗಳು ಹಿಂದೆ ತಿರುಗಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ, ಅದು ಅಗ್ನಿಯ ಶಾಪದಿಂದ ಆಗಿದೆ; ಬಲದ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಅವರಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಿದ ಲಿಂಗವು ಕೂಡ ಸ್ವಯಂಭುವಿನ ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳ ಶಾಪದಿಂದ ಉಂಟಾಗಿದೆ.

ದೇವದಾನವಗನ್ಧರ್ವಾಃ ಪಿಶಾಚೋರಗರಾಕ್ಷಸಾಃ। ಕನ್ಯಾಸು ಜಾತಾ ದಿಙ್ನಾಗೈರ್ನಾನಾಸಾತ್ತ್ವಾಸ್ತತೋ ಗಜಾಃ ॥ ೮.

ದೇವತೆಗಳು, ದೈತ್ಯರು, ಗಂಧರ್ವರು, ಪಿಶಾಚರು, ನಾಗರು, ರಾಕ್ಷಸರು—ಇವರ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಮೂಲದ ಆನೆಗಳು ಹುಟ್ಟಿದವು.

ಸಮ್ಭೂತಿಶ್ಚ ಪ್ರಭೂತಿಶ್ಚ ನಾಮನಿರ್ವಚನಂ ತಥಾ। ಏತದ್ಗಜಾನಾಂ ವಿಜ್ಞೇಯಂ ಯೇಷಾಂ ರಾಜಾ ವಿಭಾವಸುಃ ॥ ೮.

ಹುಟ್ಟು ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಹೆಸರುಗಳ ಅರ್ಥವನ್ನು ಈ ಆನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಇವರ ರಾಜನು ವಿಭಾವಸು.

ಕೌಶಿಕಾದ್ಯಾಃ ಸಮುದ್ರಾತ್ತು ಗಙ್ಗಾಯಾಸ್ತದನನ್ತರಮ್। ಅಞ್ಜನಸ್ಯೈಕಮೂಲಸ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯಾನ್ನಾಗವನನ್ತು ತತ್ ॥ ೮.

ಕೌಶಿಕರು ಮತ್ತು ಇತರರು ಸಮುದ್ರದಿಂದ, ನಂತರ ಗಂಗೆಯಿಂದ; ಅಂಜನನೊಬ್ಬನೇ ಮೂಲದಿಂದ, ಪೂರ್ವದ ನಾಗವನವು ಹುಟ್ಟಿತು.

ಉತ್ತರಾ ತಸ್ಯ ವಿನ್ಧ್ಯಸ್ಯ ಗಙ್ಗಾಯಾ ದಕ್ಷಿಣಞ್ಚ ಯತ್। ಗಙ್ಗೋದ್ಭೇದಾತ್ಕರೂಷೇಭ್ಯಃ ಸುಪ್ರತೀಕಸ್ಯ ತದ್ವನಮ್ ॥ ೮.

ವಿಂಧ್ಯದ ಉತ್ತರ ಭಾಗ ಮತ್ತು ಗಂಗೆಯ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಗಂಗೆಯ ಉದ್ಭವವಾದ ಕರೂಷ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, ಸುಪ್ರತೀಕನ ಆನೆಕಾಡು ಇದೆ.

ಅಪರೇಣೋತ್ಕಲಾಚ್ಚೈವ ಹ್ಯಾವೇದಿಭ್ಯಶ್ಚ ಪಞ್ಚಮಮ್। ಏಕಭೂತಾತ್ಮನೋಸ್ಯೈತದ್ವಾಮನಸ್ಯ ವನಂ ಸ್ಮೃತಮ್ ॥ ೮.

ಇನ್ನೊಂದು ಅಂಚಿನಿಂದ, ಉತ್ತರದಿಂದ ಮತ್ತು ಆವೇದಿ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಐದನೆಯದು, ಇದು ವಾಮನನ ಅರಣ್ಯವೆಂದು ನೆನಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಅಪರೇಣ ತು ಲೌಹಿತ್ಯಮಾಸಿನ್ಧೋಃ ಪಶ್ಚಿಮೇನ ತು। ಯಮಸ್ಯೈತದ್ವನಂ ಪ್ರೋಕ್ತಮನುಪರ್ವತಮೇವ ತತ್ ॥ ೮.

ಇನ್ನೊಂದು ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಲೌಹಿತ್ಯ ನದಿಯೂ, ಸಮುದ್ರದ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿಯೂ, ಈ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ಯಮನ ಅರಣ್ಯವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ, ಅದು ಪರ್ವತಗಳ ಹತ್ತಿರ ಇದೆ.

ಭೂತಿರ್ವಿಜಜ್ಞೇ ಭೂತಾಂಶ್ಚ ರುದ್ರಸ್ಯಾನುಚರಾನ್ ಪ್ರಭೋಃ। ಸ್ಥೂಲಾನ್ ಕೃಶಾಂಶ್ಚ ದೀರ್ಘಾಂಶ್ಚ ವಾಮನಾನ್ ಹ್ರಸ್ವಕಾನ್ ಸಮಾನ್ ॥ ೮.

ಭೂತಿ ದೇವಿಯು ಭೂತಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ರುದ್ರನ ಸೇವಕರನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಿದಳು. ಅವರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ದಪ್ಪರು, ಕೆಲವರು ಸಣ್ಣವರು, ಕೆಲವರು ಎತ್ತರದವರು, ಕೆಲವರು ಕುಡಿದವರು, ಕೆಲವರು ಚಿಕ್ಕವರು, ಕೆಲವರು ಸಮಾನ ಆಕಾರದವರು.

ಲಮ್ಬಕರ್ಣಾನ್ ಪ್ರಲಮ್ಬೋಷ್ಠಾನ್ ಲಮ್ಬಜಿಹ್ವಾಸ್ತನೋದರಾನ್। ಏಕರೂಪಾನ್ ದ್ವಿರೂಪಾಂಶ್ಚ ಲಮ್ಬಸ್ಫಿಕ್ಸ್ಥೂಲಪಿಣ್ಡಿಕಾನ್ ॥ ೮.

ಕೆಲವರಿಗೆ ಉದುರಿದ ಕಿವಿಗಳು, ಉದುರಿದ ತುಟಿಗಳು, ಉದುರಿದ ನಾಲಿಗೆಗಳು, ಉದುರಿದ ಸ್ತನಗಳು ಮತ್ತು ಹೊಟ್ಟೆಗಳಿವೆ; ಕೆಲವರು ಒಂದೇ ರೂಪದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ, ಕೆಲವರು ಎರಡು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ, ಕೆಲವರಿಗೆ ದಪ್ಪ ಹಿಪ್ಪುಗಳು ಮತ್ತು ದಪ್ಪ ಕಾಲುಗಳು.

ಸರೋವರಸಮುದ್ರಾದಿನದೀಪುಲಿನವಾಸಿನಃ। ಕೃಷ್ಣಾನ್ ಗೌರಾಂಶ್ಚ ನೀಲಾಂಶ್ಚ ಶ್ವೇತಾಂಶ್ಚ ಲೋಹಿತಾರುಣಾನ್ ॥ ೮.

ಕೆಲವರು ಸರೋವರ, ಕೆರೆ, ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ನದಿಯ ತೀರಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅವರು ಕಪ್ಪು, ಬಿಳಿ, ನೀಲಿ, ಕೆಂಪು ಮತ್ತು ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಬಭ್ರೂನ್ ವೈ ಶಬಲಾನ್ ಧೂಮ್ರಾನ್ ಕದ್ರೂನ್ ರಾಸಭದಾರೂಣಾನ್। ಮುಞ್ಜಕೇಶಾನ್ ಹೃಷೀಕೇಶಾನ್ ಸರ್ಪಯಜೋಪವೀತಿನಃ ॥ ೮.

ಕೆಲವರು ಕಂದು, ಕಳಚಿದ, ಹೊಗೆ ಬಣ್ಣದ, ಹಳದಿ, ಕಾಡುಕತ್ತೆಗಳಂತೆ ಕಠಿಣರು; ಮುಂಜ ಹುಲ್ಲಿನಂತೆ ಕೂದಲುಳ್ಳವರು, ಎಬ್ಬಿದ ಕೂದಲಿನವರು, ಹಾವುಗಳನ್ನು ಯಜ್ಞೋಪವೀತವಾಗಿ ಧರಿಸುವವರು.

ವಿಸೃಷ್ಟಾಕ್ಷಾನ್ ವಿರೂಪಾಕ್ಷಾನ್ ಕೃಶಾಕ್ಷಾನೇಕಲೋಚನಾನ್। ಬಹುಶೀರ್ಷಾನ್ ವಿಶೀರ್ಷಾಂಶ್ಚ ಏಕಶೀರ್ಷಾಂಶ್ಚ ಶೀರ್ಷಕಾನ್ ॥ ೮.

ಕೆಲವರಿಗೆ ಹೊರಬಂದ ಕಣ್ಣುಗಳು, ವಿಕೃತ ಕಣ್ಣುಗಳು, ಸಣ್ಣ ಕಣ್ಣುಗಳು, ಹಲವಾರು ಕಣ್ಣುಗಳಿವೆ; ಕೆಲವರಿಗೆ ಅನೇಕ ತಲೆಗಳು, ಕೆಲವರಿಗೆ ತಲೆ ಇಲ್ಲ, ಕೆಲವರಿಗೆ ಒಂದೇ ತಲೆ ಇದೆ.

ಚಣ್ಡಾಂಶ್ಚ ವಿಕಟಾಂಶ್ಚೈವ ವಿರೋಮಾನ್ ರೋಮಶಾಂಸ್ತಥಾ। ಅನ್ಧಾಂಸ್ವ ಜಟಿಲಾಂಶ್ಚೈವ ಕುಞ್ಜಾನ್ ಹೇಷಕವಾಮನಾನ್ ॥ ೮.

ಕೆಲವರು ಭಯಾನಕರು, ವಿಚಿತ್ರರು, ತುಂಬಾ ಕೂದಲಿರುವವರು; ಕುರುಡುಗಳು, ಜಟಾಧಾರಿಗಳು, ಕುಡಿದವರು, ಕುದುರೆಗಳಂತೆ ಹಿಂಹಿಂಡುವವರು.

ಸರೋವರಸಮುದ್ರಾದಿನದೀಪುಲಿನಸೇವಿನಃ। ಏಕಕರ್ಣಾನ್ ಮಹಾಕರ್ಣಾನ್ ಶಙ್ಕುಕರ್ಣಾನಕರ್ಣಿಕಾನ್ ॥ ೮.

ಕೆಲವರು ಸರೋವರ, ಕೆರೆ, ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ನದಿಯ ತೀರಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ; ಕೆಲವರಿಗೆ ಒಂದು ಕಿವಿ, ದೊಡ್ಡ ಕಿವಿ, ಶಂಖದಂತೆ ಕಿವಿ, ಕೆಲವರಿಗೆ ಕಿವಿಯೇ ಇಲ್ಲ.

ದಂಷ್ಟ್ರಿಣೋ ನಖಿನಶ್ಚೈವ ನಿರ್ದ್ದನ್ತಾಂಶ್ಚ ದ್ವಿಜಿಹ್ವಕಾನ್। ಏಕಹಸ್ತಾನ್ ದ್ವಿಹಸ್ತಾಂಶ್ಚ ತ್ರಿಹಸ್ತಾಂಶ್ಚಾಪ್ಯಹಸ್ತಕಾನ್ ॥ ೮.

ಕೆಲವರಿಗೆ ದಂತಗಳು, ಕೆಲವರಿಗೆ ನಖಗಳು, ಕೆಲವರು ಹಲ್ಲಿಲ್ಲದವರು, ಎರಡು ನಾಲಿಗೆಗಳಿರುವವರು; ಕೆಲವರಿಗೆ ಒಂದು ಕೈ, ಎರಡು ಕೈ, ಮೂರು ಕೈ, ಕೆಲವರಿಗೆ ಕೈಯೇ ಇಲ್ಲ.