ಬೃಹತ್ತೇಜಾಃ ಸ್ಮೃತೋ ದೇವೋ ದೇವಾಚಾರ್ಯೋಽಙ್ಗಿರಃಸುತಃ। ಬುಧೋ ಮನೋಹರಶ್ಚೈವ ತ್ವಿಷಿಪುತ್ರಸ್ತು ಸ ಸ್ಮೃತಃ ।। ೫೩.
ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಮಹಾ ಪ್ರಕಾಶವಂತನು, ದೇವತೆಗಳ ಗುರು, ಅಂಗಿರಸನ ಮಗನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನು; ಬುಧನು ಮನೋಜ್ಞನು, ಅವನು ಕೂಡ ತ್ವಿಷಿಮಾನದ ಪುತ್ರನೆಂದು ಹೆಸರಾಗಿದೆ.
ಅಗ್ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪಾತ್ ಸಂಜಜ್ಞೇ ಯುವಾಽಸೌ ಲೋಹಿತಾಧಿಪಃ। ನಕ್ಷತ್ರಋಕ್ಷಗಾಮಿನ್ಯೋ ದಾಕ್ಷಾಯಣ್ಯಃ ಸ್ಮೃತಾಸ್ತು ತಾಃ ।। ೫೩.
ಅಗ್ನಿ ವಿಕಲ್ಪನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವನು, ಅವನು ಯುವನಾಗಿದ್ದು ಕೆಂಪುಗಳ ಅಧಿಪತಿ; ದಕ್ಷನ ಪುತ್ರಿಯರು ನಕ್ಷತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವವರಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಸ್ವರ್ಭಾನುಃ ಸಿಂಹಿಕಾಪುತ್ರೋ ಭೂತಸನ್ತಾಪನೋಽಸುರಃ। ಸೋಮರ್ಕ್ಷಗ್ರಹಸೂರ್ಯೇ ತು ಕೀರ್ತಿತಾಸ್ತ್ವಭಿಮಾನಿನಃ ।। ೫೩.
ಸ್ವರ್ಭಾನು ಸಿಂಹಿಕೆಯ ಮಗನಾಗಿ, ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ತೊಂದರೆ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಅಸುರನು; ಚಂದ್ರ, ನಕ್ಷತ್ರ, ಗ್ರಹ, ಸೂರ್ಯರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದವರು ಅಹಂಕಾರಿಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಸ್ಥಾನಾನ್ಯೇತಾನ್ಯಥೋಕ್ತಾನಿ ಸ್ಥಾನಿನ್ಯಶ್ಚೈವ ದೇವತಾಃ। ಶುಕ್ಲಮಗ್ನಿಮಯಂ ಸ್ಥಾನಂ ಸಹಸ್ರಾಂಶೋರ್ವಿವಸ್ವತಃ ।। ೫೩.
ಈ ಸ್ಥಳಗಳು ಹಾಗೂ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ದೇವತೆಗಳು ಹೀಗೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ; ಸಾವಿರ ಕಿರಣಗಳಿರುವ ವಿವಸ್ವತ್ ಸೂರ್ಯನ ನಿವಾಸವು ಬಿಳುಪಾಗಿಯೂ ಅಗ್ನಿಮಯವಾಗಿಯೂ ಇದೆ.
ಸಹಸ್ರಾಂಶೋಸ್ತ್ವಿಷಃ ಸ್ಥಾನಮಮ್ಮಯಂ ಶುಕ್ಲಮೇವ ಚ। ಅಥ ಶ್ಯಾಮಂ ಮನೋಜ್ಞಸ್ಯ ಪಞ್ಚರಶ್ಮೇರ್ಗೃಹಂ ಸ್ಮೃತಮ್ ।। ೫೩.
ತ್ವಿಷಿಮಾನದ ನಿವಾಸವೂ ನೀರಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು ಬಿಳುಪಾಗಿಯೂ ಇದೆ; ಮನೋಜ್ಞನಾದ ಐದು ಕಿರಣಗಳ ನಿವಾಸವು ಕಪ್ಪಾಗಿಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಶುಕ್ರಸ್ಯಾಪ್ಯಮ್ಮಯಂ ಸ್ಥಾನಂ ಸದ್ಮ ಷೋಡಶರಶ್ಮಿವತ್। ನವರಶ್ಮೇಸ್ತು ಯೂನೋ ಹಿ ಲೋಹಿತಸ್ಥಾನಮಮ್ಮಯಮ್ ।। ೫೩.
ಶುಕ್ರನ ನಿವಾಸವೂ ನೀರಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಅವನ ಮನೆ ಹದಿನಾರು ಕಿರಣಗಳಿದೆ; ಯುವನಾದ ಒಂಬತ್ತು ಕಿರಣಗಳಿರುವವನ ಕೆಂಪು ನಿವಾಸವೂ ನೀರಿನಿಂದ ಕೂಡಿದೆ.
ಹರಿಶ್ಚಾಪ್ಯಂ ಬೃಹಚ್ಚಾಪಿ ದ್ವಾದಶಾಂಶೋರ್ಬೃಹಸ್ಪತೇಃ। ಅಷ್ಟ ರಶ್ಮೇರ್ಗೃಹಂ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ಕೃಷ್ಣಂ ಬುದ್ಧಸ್ಯ ಅಮ್ಮಯಮ್ ।। ೫೩.
ಹರಿಯ ನಿವಾಸವೂ ನೀರಿನಿಂದ ಕೂಡಿದೆ; ಹದಿನೆರಡು ಕಿರಣಗಳಿರುವ ಬೃಹಸ್ಪತಿಯ ಮನೆಯೂ ಹಾಗೆಯೇ; ಎಂಟು ಕಿರಣಗಳ ಮನೆಯು ಕಪ್ಪಾಗಿದ್ದು, ಬುಧನ ನಿವಾಸವೂ ನೀರಿನಿಂದ ಕೂಡಿದೆ.
ಸ್ವರ್ಭಾನೋಸ್ತಾಮಸಂ ಸ್ಥಾನಂ ಭೂತಸನ್ತಾಪನಾಲಯಮ್। ವಿಜ್ಞೇಯಾಸ್ತಾರಕಾಃ ಸರ್ವಾಸ್ತ್ವಮ್ಮಯಾಸ್ತ್ವೇಕರಶ್ಮಯಃ ।। ೫೩.
ಸ್ವರ್ಭಾನುನ ನಿವಾಸವು ಕತ್ತಲಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ದುಃಖ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ; ಎಲ್ಲಾ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ನೀರಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಪ್ರತಿ ಒಂದಕ್ಕೂ ಒಂದು ಕಿರಣವಿದೆ.
ಆಶ್ರಯಾಃ ಪುಣ್ಯಕೀರ್ತೀನಾಂ ಸುಶುಕ್ಲಾಶ್ಚೈವ ವರ್ಣತಃ। ಘನತೋಯಾತ್ಮಿಕಾ ಜ್ಞೇಯಾಃ ಕಲ್ಪಾದೌ ವೇದನಿರ್ಮಿತಾಃ ।। ೫೩.
ಪುಣ್ಯನಾಮವಂತುಗಳ ನಿವಾಸಗಳು ತುಂಬಾ ಬಿಳುಪಾಗಿವೆ; ಅವು ದಟ್ಟವಾದ ನೀರಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಕಲ್ಪದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ವೇದಗಳಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.
ಉಚ್ಚತ್ವಾದ್ದೃಶ್ಯತೇ ಶೀಘ್ರಮಭಿವ್ಯಕ್ತೈರ್ಗಭಸ್ತಿಭಿಃ। ತಥಾ ದಕ್ಷಿಣಮಾರ್ಗಸ್ಥೋ ನೀವಿವೀಥೀಸಮಾಕ್ಷಿತಃ ।। ೫೩.
ಅವು ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಬೇಗನೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ; ಹಾಗೆಯೇ ದಕ್ಷಿಣ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿರುವವುಗಳು ನೀವಿ ಮಾರ್ಗದಿಂದ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತವೆ.
ಭೂಮಿಲೇಖಾವೃತಃ ಸೂರ್ಯಃ ಪೂರ್ಣಾಮಾವಾಸ್ಯಯೋಸ್ತಥಾ। ನದೃಶ್ಯತೇ ಯಥಾಕಾಲಂ ಶಾಘ್ರತೋಽಸ್ತಮುಪೈತಿ ಚ ।। ೫೩.
ಭೂಮಿಯ ರೇಖೆಯಿಂದ ಸೂರ್ಯನು ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾಗ, ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವನು ಸರಿಯಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸದೆ ಬೇಗನೆ ಅಸ್ತಮಿಸುತ್ತಾನೆ.
ತಸ್ಮಾದುತ್ತರಮಾರ್ಗಸ್ಥೋ ಹ್ಯಮಾವಾಸ್ಯಾಂ ನಿಶಾಕರಃ। ದೃಶ್ಯತೇ ದಕ್ಷಿಣೇ ಮಾರ್ಗೇ ನಿಯಮಾದ್ದೃಶ್ಯತೇ ನ ಚ ।। ೫೩.
ಆದುದರಿಂದ, ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನು ಉತ್ತರ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತಾನೆ; ದಕ್ಷಿಣ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಿಯಮದಂತೆ ಅವನು ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
ಜ್ಯೋತಿಷಾಂ ಗತಿಯೋಗೇನ ಸೂರ್ಯಾಚನ್ದ್ರಮಸಾವುಭೌ। ಸಮಾನಕಾಲಾಸ್ತಮಯೌ ವಿಷುವತ್ಸು ಸಮೋದಯೌ ।। ೫೩.
ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಚಲನೆಯಿಂದ ಸೂರ್ಯನೂ ಚಂದ್ರನೂ ವಿಷುವತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಉದಯಾಸ್ತಮಯವಾಗುತ್ತವೆ.
ಉತ್ತರಾಸು ಚ ವೀಥೀಷು ವ್ಯನ್ತರಾಸ್ತಮಯೋದಯೌ। ಪೂರ್ಣಾಮಾವಾಸ್ಯಯೋರ್ಜ್ಞೇಯೌ ಜ್ಯೋತಿಶ್ಚಕ್ರಾನುವರ್ತ್ತಿನೌ ।। ೫೩.
ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನ ಹಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಉದಯಾಸ್ತಮಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ; ಹುಣ್ಣಿಮೆ ಮತ್ತು ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅವು ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಚಕ್ರವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ.
ದಕ್ಷಿಣಾಯನಮಾರ್ಗಸ್ಥೋ ಯದಾ ಭವತಿ ರಶ್ಮಿವಾನ್। ತದಾ ಸರ್ವಗ್ರಹಾಣಾಂ ಸ ಸೂರ್ಯೋಽಧಸ್ತಾತ್ ಪ್ರಸರ್ಪತಿ ।। ೫೩.
ಸೂರ್ಯನು ದಕ್ಷಿಣಾಯಣ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಾಗುವಾಗ, ಅವನು ಎಲ್ಲಾ ಗ್ರಹಗಳ ಕೆಳಗಡೆ ಚಲಿಸುತ್ತಾನೆ.
ವಿಸ್ತೀರ್ಣಂ ಮಣ್ಡಲಂ ಕೃತ್ವಾ ತಸ್ಯೋರ್ದ್ಧ್ವಞ್ಚರತೇ ಶಶೀ। ನಕ್ಷತ್ರಮಣ್ಡಲಂ ಕೃತ್ಸ್ನಂ ಸೋಮಾದೂರ್ದ್ಧ್ವಂ ಪ್ರಸರ್ಪತಿ ।। ೫೩.
ಚಂದ್ರನು ವಿಶಾಲವಾದ ವಲಯವನ್ನು ಮಾಡಿ ಅದರ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಎಲ್ಲಾ ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ವಲಯವೂ ಚಂದ್ರನ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತದೆ.
ನಕ್ಷತ್ರೇಭ್ಯೋ ಬುಧಶ್ವೋರ್ದ್ಧ್ವಂ ಬುಧಾದೂರ್ದ್ಧ್ವಂ ಬೃಹಸ್ಪತಿಃ। ತಸ್ಮಾಚ್ಛನೈಶ್ಚರಶ್ಚೋರ್ದ್ಧ್ವಂ ತಸ್ಮಾತ್ಸಪ್ತರ್ಷಿಮಣ್ಡಲಮ್ । ಋಷೀಣಾಞ್ಚೈವ ಸಪ್ತಾನಾಂ ಧ್ರುವ ಊರ್ದ್ಧ್ವಂ ವ್ಯವಸ್ಥಿತಃ ।। ೫೩.
ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧನು, ಬುದ್ಧನ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗುರುನು, ಆಮೇಲೆ ಶನಿಯು, ನಂತರ ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳ ವಲಯ, ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಧ್ರುವನಕ್ಷತ್ರ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದೆ.
ದ್ವಿಗುಣೇಷು ಸಹಸ್ರೇಷು ಯೋಜನಾನಾಂ ಶತೇಷು ಚ। ತಾರಾಗ್ರಹಾನ್ತರಾಣಿ ಸ್ಯುರುಪರಿಷ್ಟಾದ್ಯಥಾಕ್ರಮಮ್ ।। ೫೩.
ಎರಡು ಸಾವಿರ ಒಂದು ನೂರು ಯೋಜನಗಳ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರಹಗಳ ಮಧ್ಯದ ಸ್ಥಳಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಮೇಲ್ಮೇಲೆ ಇರುತ್ತವೆ.
ಗ್ರಹಾಶ್ಚ ಚನ್ದ್ರಸೂರ್ಯೌ ತು ದಿವಿ ದಿವ್ಯೇನ ತೇಜಸಾ। ನಿತ್ಯಮೃಕ್ಷೇಷು ಯುಜ್ಯನ್ತಿ ಗಚ್ಛನ್ತಿ ನಿಯಮಕ್ರಮಾತ್ ।। ೫೩.
ಗ್ರಹಗಳು, ಚಂದ್ರನು ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯನು ದೈವಿಕ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ಯಾವಾಗಲೂ ನಕ್ಷತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡು, ನಿಯಮಿತ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತವೆ.
ಗ್ರಹನಕ್ಷತ್ರಸೂರ್ಯಾಸ್ತು ನೀಚೋಚ್ಚಮೃದ್ವವಸ್ಥಿತಾಃ। ಸಮಾಗಮೇ ಚ ಭೇದೇ ಚ ಪಶ್ಯನ್ತಿ ಯುಗಪತ್ ಪ್ರಜಾಃ ।। ೫೩.
ಗ್ರಹಗಳು, ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯನು ಉನ್ನತ, ಹೀನ ಅಥವಾ ಸಮ ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತವೆ; ಸಂಯೋಗ ಮತ್ತು ವಿಭೇದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜನರು ಅವನ್ನು ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನೋಡುತ್ತಾರೆ.
ಪರಸ್ಪರಸ್ಥಿತಾಃ ಹ್ಯೇತೇ ಯುಜ್ಯನ್ತೇ ಚ ಪರಸ್ಪರಮ್। ಅಸಙ್ಕರೇಣ ವಿಜ್ಞೇಯಸ್ತೇಷಾಂ ಯೋಗಸ್ತು ವೈ ಬುಧೈಃ ।। ೫೩.
ಈ ಗ್ರಹಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿದ್ದು, ಪರಸ್ಪರ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ; ಅವುಗಳ ಸಂಯೋಗಗಳು ಗೊಂದಲವಿಲ್ಲದೆ ಜ್ಞಾನಿಗಳು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ.
ಇತ್ಯೇಷ ಸನ್ನಿವೇಶೋ ವಃ ಪೃಥಿವ್ಯಾಂ ಜ್ಯೌತಿಷಸ್ಯ ಚ। ದ್ವೀಪಾನಾಮುದ್ನಧೀನಾಂ ಚ ಪರ್ವತಾನಾಂ ತಥೈವ ಚ ।। ೫೩.
ಈ ರೀತಿ ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ದ್ವೀಪಗಳು, ಸಾಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪರ್ವತಗಳೂ ನಿಮಗಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ವರ್ಷಾಣಾಂ ಚ ನದೀನಾಞ್ಚ ಯೇಷು ತೇಷು ವಸನ್ತಿ ವೈ। ಏತೇ ಚೈವ ಗ್ರಹಾಃ ಪೂರ್ವಂ ನಕ್ಷತ್ರೇಷು ಸಮುತ್ಥಿತಾಃ ।। ೫೩.
ಯಾವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಜನರು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೋ, ಆ ದೇಶಗಳು, ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತ್ಯಾದಿಗಳಲ್ಲಿ, ಈ ಗ್ರಹಗಳು ಮೊದಲು ನಕ್ಷತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಉದಯಿಸಿವೆ.
ವಿವಸ್ವಾನದಿತೇಃ ಪುತ್ರಃ ಸೂರ್ಯೋ ವೈ ಚಾಕ್ಷುಷೇಽನ್ತರೇ। ವಿಶಾಖಾಸು ಸಮುತ್ಪನ್ನೋ ಗ್ರಹಾಣಾಂ ಪ್ರಥಮೋ ಗ್ರಹಃ ।। ೫೩.
ವಿವಸ್ವಾನ್ ಅಡಿತಿಯ ಮಗನಾದ ಸೂರ್ಯನು ಚಾಕ್ಷುಷ ಮನುಂತರದಲ್ಲಿ ವಿಶಾಖಾ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದನು ಮತ್ತು ಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯವನಾಗಿದ್ದನು.
ತ್ವಿಷಿಮಾನ್ ಧರ್ಮ್ಮಪುತ್ರಸ್ತು ಸೋಮೋ ವಿಶ್ವಾವಸುಸ್ತಥಾ। ಶೀತರಶ್ಮಿಃ ಸಮುತ್ಪನ್ನಃ ಕೃತ್ತಿಕಾಸು ನಿಶಾಕರಃ ।। ೫೩.
ಧರ್ಮನ ಮಗನಾದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಸೋಮನು, ವಿಶ್ವಾವಸು ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ, ಚಳಿಗಿರಣಗಳ ಚಂದ್ರನು ಕೃತ್ತಿಕಾ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದನು.
ಷೋಡಶಾರ್ಚಿರ್ಭೃಗೋಃ ಪುತ್ರಃ ಶುಕ್ರಃ ಸೂರ್ಯಾದನನ್ತರಮ್। ತಾರಾಗ್ರಹಾಣಾಂ ಪ್ರವರಸ್ತಿಷ್ಯಕ್ಷೇತ್ರೇ ಸಮುತ್ಥಿತಃ ।। ೫೩.
ಹದಿನಾರು ಕಿರಣಗಳ ಭೃಗು ಪುತ್ರನಾದ ಶುಕ್ರನು ಸೂರ್ಯನ ನಂತರ ತಿಷ್ಯ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ಉದಯಿಸಿ, ತಾರಾಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದನು.
ಗ್ರಹಶ್ಚಾಙ್ಗಿರಸಃ ಪುತ್ರೋ ದ್ವಾದಶಾರ್ಚ್ಚಿರ್ಬೃಹಸ್ಪತಿಃ। ಫಾಲ್ಗುನೀಷು ಸಮುತ್ಪನ್ನಃ ಸರ್ವಾಸು ಚ ಜಗದ್ಗುರುಃ ।। ೫೩.
ಅಂಗಿರಸನ ಮಗನಾದ ಹನ್ನೆರಡು ಕಿರಣಗಳ ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಫಾಲ್ಗುಣಿ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದನು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಲೋಕಗಳ ಗುರುನಾಗಿದ್ದನು.
ನವಾರ್ಚಿರ್ಲೋಹಿತಾಙ್ಗಸ್ತು ಪ್ರಜಾಪತಿಸುತೋ ಗ್ರಹಃ । ಆಷಾಢಾಸ್ವಿಹ ಪೂರ್ವಾಸು ಸಮುತ್ಪನ್ನ ಇತಿ ಶ್ರುತಿಃ ।। ೫೩.
ಒಂಬತ್ತು ಕಿರಣಗಳ ಕೆಂಪು ದೇಹದ ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ಮಗನಾದ ಗ್ರಹನು ಪೂರ್ವಾಷಾಢಾ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದನೆಂದು ಶ್ರುತಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ.
ರೇವತೀಷ್ವೇವ ಸಪ್ತಾರ್ಚಿ ಸ್ತಥಾ ಸೌರಶನೈಶ್ಚರಃ। ರೋಹಿಣೀಷು ಸಮುತ್ಪನ್ನೌ ಗ್ರಹೌ ಚನ್ದ್ರಾರ್ಕಮರ್ದ್ದನೌ ।। ೫೩.
ರೇವತಿ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ಏಳು ಕಿರಣಗಳ ಶನೈಶ್ಚರನು, ರೋಹಿಣಿ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನಿಗೂ ಸೂರ್ಯನಿಗೂ ಹಾನಿಕರವಾದ ಎರಡು ಗ್ರಹಗಳು ಹುಟ್ಟಿದವು.
ಏತೇ ತಾರಾಗ್ರಹಾಶ್ಚೈವ ಬೋದ್ಧವ್ಯಾ ಭಾರ್ಗವಾದಯ। ಜನ್ಮನಕ್ಷತ್ರಪೀಡಾಸು ಯಾನ್ತಿ ವೈಗುಣ್ಯತಾಂ ಯತಃ। ಸ್ಪೃಶನ್ತೇ ತೇನ ದೋಷೇಣ ತತಸ್ತಾ ಗ್ರಹಭಕ್ತಿಷು ।। ೫೩.
ಭಾರ್ಗವನು ಮೊದಲಾದ ಈ ತಾರಾಗ್ರಹಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಜನ್ಮನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ದೋಷ ಬಂದಾಗ ಅವು ಅಶುಭವಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಆ ದೋಷದಿಂದ ಗ್ರಹಗಳ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ.