ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ತ್ರಿಗುಣಸ್ತಸ್ಯ ವಿಸ್ತಾರೋ ಮಣ್ಡಲಞ್ಚ ಪ್ರಮಾಣತಃ। ದ್ವಿಗುಣಃ ಸೂರ್ಯವಿಸ್ತಾರಾದ್ವಿಸ್ತಾರಃ ಶಶಿನಃ ಸ್ಮೃತಃ ।। ೫೩.

ಅದರ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಮೂರುಪಟ್ಟು ಮತ್ತು ವಲಯವೂ ಹಾಗೆಯೇ ಅಳೆಯಲಾಗಿದೆ. ಚಂದ್ರನ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಸೂರ್ಯನಿಗಿಂತ ಎರಡುಪಟ್ಟು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ತುಲ್ಯಸ್ತಯೋಸ್ತು ಸ್ವರ್ಭಾನುರ್ಭೂತ್ವಾಧಸ್ತಾತ್ ಪ್ರಸರ್ಪತಿ। ಉದ್ಧೃತ್ಯ ಪಾರ್ಥಿವಚ್ಛಾಯಾಂ ನಿರ್ಮಿತೋ ಮಣ್ಡಲಾಕೃತಿಃ ।। ೫೩.

ಸ್ವರ್ಭಾನು ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ಅವರ ಕೆಳಗಡೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಭೂಮಿಯ ನೆರಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ವಲಯದ ಆಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ.

ಸ್ವರ್ಭಾನೋಸ್ತು ಬೃಹತ್ ಸ್ಥಾನನ್ನಿರ್ಮಿತಂ ಯತ್ತಮೋಮಯಮ್। ಆದಿತ್ಯಾತ್ತಚ್ಚ ನಿಷ್ಕ್ರಮ್ಯ ಸೋಮಂ ಗಚ್ಛತಿ ಪರ್ವಸು ।। ೫೩.

ಸ್ವರ್ಭಾನುವಿನ ಮಹಾ ನಿವಾಸವು ಕತ್ತಲಿನಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಅದು ಸೂರ್ಯನಿಂದ ಹೊರಟು ಚಂದ್ರನ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ.

ಆದಿತ್ಯಮೇತಿ ಸೋಮಾಚ್ಚ ಪುನಃ ಸೋಮಞ್ಚ ಪರ್ವಸು। ಸ್ವರ್ಭಾಸಾನುದತೇ ಯಸ್ಮಾತ್ತತಃ ಸ್ವರ್ಭಾನುರುಚ್ಯತೇ ।। ೫೩.

ಅದು ಚಂದ್ರನಿಂದ ಮತ್ತೆ ಸೂರ್ಯನ ಬಳಿಗೆ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಸ್ವರ್ಭಾನು ಬೆಳಕಿನೊಂದಿಗೆ ಉದಯವಾಗುವುದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಸ್ವರ್ಭಾನು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಚನ್ದ್ರಸ್ಯ ಷೋಡಶೋ ಭಾಗೋ ಭಾರ್ಗವಶ್ಚ ನಿಧೀಯತೇ। ವಿಷ್ಕಮ್ಭಾನ್ಮಣ್ಡಲಾಚ್ಚೈವ ಯೋಜನಾಗ್ರಾತ್ ಪ್ರಮಾಣತಃ ।। ೫೩.

ಚಂದ್ರನ ಹದಿನಾರನೇ ಭಾಗವು ಭಾರ್ಗವನಿಗೆ ಸೇರಿದೆ, ಅದು ವಲಯ ಮತ್ತು ಅಗಲದಿಂದ, ಯೋಜನದ ತುದಿಯಿಂದ ಅಳೆಯಲಾಗಿದೆ.

ಭಾರ್ಗವಾತ್ಪಾದಹೀನಸ್ತು ವಿಜ್ಞೇಯೋ ವೈ ಬೃಹಸ್ಪತಿಃ। ಬುಹಸ್ಪತೇಃ ಪಾದಹೀನೌ ಕುಜಸೌರಾವುಭೌ ಸ್ಮೃತೌ । ವಿಸ್ತಾರಾನ್ಮಣ್ಡಲಾಚ್ಚೈವ ಪಾದಹೀನಸ್ತಯೋರ್ಬುಧಃ ।। ೫೩.

ಭಾರ್ಗವನಿಗಿಂತ ಪಾದದಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಇರುವವನು ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಬೃಹಸ್ಪತಿಯಿಗಿಂತ ಪಾದದಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಇರುವವರು ಕುಜ ಮತ್ತು ಶನಿ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಅವರ ವಲಯ ಮತ್ತು ಅಗಲಕ್ಕಿಂತ ಪಾದದಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಇರುವವನು ಬುಧನು.

ತಾರಾನಕ್ಷತ್ರರೂಪಾಣಿ ಸ್ವಪುಷ್ಮನ್ತೀಹ ಯಾನಿ ವೈ। ಬುಧೇನ ಸಮತುಲ್ಯಾನಿ ವಿಸ್ತಾರಾನ್ಮಣ್ಡಲಾದಥ ।। ೫೩.

ಇಲ್ಲಿ ತಾರೆಗಳು ಮತ್ತು ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ತನ್ನದೇ ಪ್ರಕಾಶ ಹೊಂದಿವೆ. ಅವುಗಳ ವಿಸ್ತಾರವು ಬುಧನಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿದೆ, ವಲಯದಿಂದ ಅಳೆಯಲಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಾಯಶಶ್ಚನ್ದ್ರಯೋಗಾನಿ ವಿದ್ಯಾದೃಕ್ಷಾಣಿ ತತ್ತ್ವವಿತ್। ತಾರಾನಕ್ಷತ್ರರೂಪಾಣಿ ಹೀನಾನಿ ತು ಪರಸ್ಪರಮ್ ।। ೫೩.

ಯಾರು ತತ್ತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿದಿರುವರೋ ಅವರು ಬಹುತೇಕ ತಾರೆಗಳು ಚಂದ್ರನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿವೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಆದರೆ ತಾರೆಗಳು ಮತ್ತು ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ರೂಪಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಕಡಿಮೆ ಇರುತ್ತವೆ.

ಶತಾನಿ ಪಞ್ಚ ಚತ್ವಾರಿ ತ್ರೀಣಿ ದ್ವೇ ಚೈವ ಯೋಜನೇ। ಪೂರ್ವಾಪರನಿಕೃಷ್ಟಾನಿ ತಾರಕಾಮಣ್ಡಲಾನಿ ತು। ಯೋಜನಾನ್ಯರ್ದ್ಧಮಾತ್ರಾಣಿ ತೇಭ್ಯೋ ಹ್ರಸ್ವಂ ನ ವಿದ್ಯತೇ ।। ೫೩.

ಅಲ್ಲಿ ಐನೂರು, ನಾಲ್ಕುನೂರು, ಮೂವತ್ತು ಮತ್ತು ಎರಡು ನೂರು ಯೋಜನಗಳ ವಲಯಗಳಿವೆ. ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ತಾರೆಗಳ ವಲಯಗಳು ದೂರವಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಧ ಯೋಜನಕ್ಕೂ ಕಡಿಮೆ ಇರುವ ವಲಯವಿಲ್ಲ.

ಉಪರಿಷ್ಟಾತ್ರಯಸ್ತೇಷಾಂ ಗ್ರಹಾ ಯೇ ದೂರಸರ್ಪಿಣಃ। ಸೌರೋಽಙ್ಗಿರಾಶ್ಚ ವಕ್ರಶ್ಚ ಜ್ಞೇಯಾ ಮನ್ದವಿಚಾರಿಣಃ ।। ೫೩.

ಅವುಗಳ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಗ್ರಹಗಳಿವೆ, ಅವು ದೂರ ಸಂಚರಿಸುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳು ಸೌರ (ಅಂಗಾರಕ), ಅಂಗಿರಸ (ಬೃಹಸ್ಪತಿ) ಮತ್ತು ವಕ್ರ (ಶನಿ) ಎಂದು ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ, ಅವು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಚಲಿಸುವವು.

ತೇಭ್ಯೋಽಧಸ್ತಾತ್ತು ಚತ್ವಾರಃ ಪುನರನ್ಯೇ ಮಹಾಗ್ರಹಾಃ। ಸೂರ್ಯಃ ಸೋಮೋ ಬುಧಶ್ಚೈವ ಭಾರ್ಗವಶ್ಚೈವ ಶೀಘ್ರಗಾಃ ।। ೫೩.

ಅವುಗಳ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ನಾಲ್ಕು ಮಹಾ ಗ್ರಹಗಳಿವೆ: ಸೂರ್ಯ, ಚಂದ್ರ, ಬುಧ ಮತ್ತು ಭಾರ್ಗವ, ಇವು ವೇಗವಾಗಿ ಚಲಿಸುವವು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಯಾವನ್ತ್ಯ ಸ್ತಾರಕಾಃ ಕೋಟ್ಯಸ್ತಾವದೃಕ್ಷಾಣಿ ಸರ್ವಶಃ। ವೀಥೀನಾಂ ನಿಯಮಾಚ್ಚೈವಮೃಕ್ಷಮಾರ್ಗೋ ವ್ಯವಸ್ಥಿತಃ ।। ೫೩.

ಎಷ್ಟು ಕೋಟಿ ತಾರೆಗಳಿವೆಯೋ, ಅಷ್ಟೇ ನಕ್ಷತ್ರಗಳೂ ಇವೆ. ಮಾರ್ಗಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಮಾರ್ಗವೂ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದೆ.

ಗತಿಸ್ತಾಸ್ತ್ವೇವ ಸೂರ್ಯಸ್ಯ ನೀಚೋಚ್ಚತ್ವೇಽಯನಕ್ರಮಾತ್। ಉತ್ತರಾಯಣ ಮಾರ್ಗಸ್ಥೋ ಯದಾ ಪರ್ವಸು ಚನ್ದ್ರಮಾಃ। ಬೌಧಂ ಬೌಧೋಽಥ ಸ್ವರ್ಭಾನುಃ ಸ್ವರ್ಭಾನೋಃ ಸ್ಥಾನಮಾಸ್ಥಿತಃ ।। ೫೩.

ಸೂರ್ಯನ ಚಲನೆ ಕೂಡ ಅವನ ಕುಳಿತ ಮತ್ತು ಏರುವ ಕ್ರಮದಂತೆ ಇದೆ. ಚಂದ್ರನು ಉತ್ತರಾಯಣ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿರುವಾಗ, ಬುಧ, ಮತ್ತೆ ಬುಧ ಮತ್ತು ಸ್ವರ್ಭಾನು, ಸ್ವರ್ಭಾನುವಿನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಆವರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ನಕ್ಷತ್ರಾಣಿ ಚ ಸರ್ವಾಣಿ ನಕ್ಷತ್ರಾಣಿ ವಿಶನ್ತ್ಯುತ। ಗೃಹಾಣ್ಯೇ ತಾನಿ ಸರ್ವಾಣಿ ಜ್ಯೋತೀಂಷಿ ಸುಕೃತಾತ್ಮನಾಮ್ ।। ೫೩.

ಎಲ್ಲ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ನಕ್ಷತ್ರಮಂಡಲಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳು ಸತ್ಕರ್ಮವಂತುಗಳ ಪ್ರಕಾಶಮಯ ವಾಸಸ್ಥಾನಗಳಾಗಿವೆ.

ಕಲ್ಪಾದೌ ಸಂಪ್ರವೃತ್ತಾನಿ ನಿರ್ಮಿತಾನಿ ಸ್ವಯಮ್ಭುವಾ। ಸ್ಥಾನಾನ್ಯೇತಾನಿ ತಿಷ್ಠನ್ತಿ ಯಾವದಾಭೂತಸಂಪ್ಲವಮ್ ।। ೫೩.

ಕಲ್ಪದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಭುವಿನಿಂದ ಈ ಸ್ಥಳಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಲಯವರೆಗೆ ಅವು ಸ್ಥಿರವಾಗಿವೆ.

ಮನ್ವನ್ತರೇಷು ಸರ್ವೇಷು ದೇವತಾಯತನಾನಿ ವೈ। ಅಭಿಮಾನಿನೋಽವತಿಷ್ಟನ್ತಿ ಯಾವದಾಭೂತಸಂಪ್ಲವಮ್ ।। ೫೩.

ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿಯೂ ದೇವತೆಗಳ ನಿವಾಸಗಳು, ಅಹಂಕಾರಿಗಳಿಂದ ಆಕ್ರಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಲಯವರೆಗೆ ಇರುತ್ತವೆ.

ಅತೀತೈಸ್ತು ಸಹಾತೀತಾ ಭಾವ್ಯಾಭಾವ್ಯೈಃ ಸುರಾಸುರೈಃ । ವರ್ತ್ತನ್ತೇ ವರ್ತ್ತಮಾನೈಶ್ಚ ಸ್ಥಾನಾನಿ ಸ್ವೈಃ ಸುರೈಃ ಸಹ ।। ೫೩.

ಹಿಂದಿನವರೊಡನೆ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿರುವವರೂ, ದೇವರುಗಳೂ, ಅಸುರರೂ ಜೊತೆಯಾಗಿ, ಪ್ರಸ್ತುತ ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಈ ಸ್ಥಳಗಳು ಇರುತ್ತವೆ.

ಅಸ್ಮಿನ್ ಮನ್ವನ್ತರೇ ಚೈವ ಗ್ರಹಾ ವೈಮಾನಿಕಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ। ವಿವಸ್ವಾನದಿತೇಃ ಪುತ್ರಃ ಸೂರ್ಯೋ ವೈವಸ್ವತೇಽನ್ತರೇ ।। ೫೩.

ಈ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ಗ್ರಹಗಳನ್ನು ವೈಮಾನಿಕವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ವಿವಸ್ವಾನ್ ಮತ್ತು ಅದಿತಿಯ ಪುತ್ರನಾದ ಸೂರ್ಯನು ವೈವಸ್ವತ ಮನ್ವಂತರದವನು.

ತ್ವಿಷಿಮಾನ್ಧರ್ಮಪುತ್ರಸ್ತು ಸೋಮದೇವೋ ವಸುಃ ಸ್ಮೃತಃ। ಶುಕ್ರೋ ದೇವಸ್ತು ವಿಜ್ಞೇಯೋ ಭಾರ್ಗವೋಽಸುರರಾಜಕಃ ।। ೫೩.

ತ್ವಿಷಿಮಾನ್ ಧರ್ಮನ ಮಗನು, ಚಂದ್ರದೇವನಾಗಿಯೂ ವಸುಗಳಲ್ಲೊಬ್ಬನಾಗಿಯೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧನು; ಶುಕ್ರನು ಭಾರ್ಗವನು, ಅಸುರರ ರಾಜನು ಎಂಬುದಾಗಿ ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಬೃಹತ್ತೇಜಾಃ ಸ್ಮೃತೋ ದೇವೋ ದೇವಾಚಾರ್ಯೋಽಙ್ಗಿರಃಸುತಃ। ಬುಧೋ ಮನೋಹರಶ್ಚೈವ ತ್ವಿಷಿಪುತ್ರಸ್ತು ಸ ಸ್ಮೃತಃ ।। ೫೩.

ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಮಹಾ ಪ್ರಕಾಶವಂತನು, ದೇವತೆಗಳ ಗುರು, ಅಂಗಿರಸನ ಮಗನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನು; ಬುಧನು ಮನೋಜ್ಞನು, ಅವನು ಕೂಡ ತ್ವಿಷಿಮಾನದ ಪುತ್ರನೆಂದು ಹೆಸರಾಗಿದೆ.

ಅಗ್ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪಾತ್ ಸಂಜಜ್ಞೇ ಯುವಾಽಸೌ ಲೋಹಿತಾಧಿಪಃ। ನಕ್ಷತ್ರಋಕ್ಷಗಾಮಿನ್ಯೋ ದಾಕ್ಷಾಯಣ್ಯಃ ಸ್ಮೃತಾಸ್ತು ತಾಃ ।। ೫೩.

ಅಗ್ನಿ ವಿಕಲ್ಪನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವನು, ಅವನು ಯುವನಾಗಿದ್ದು ಕೆಂಪುಗಳ ಅಧಿಪತಿ; ದಕ್ಷನ ಪುತ್ರಿಯರು ನಕ್ಷತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವವರಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಸ್ವರ್ಭಾನುಃ ಸಿಂಹಿಕಾಪುತ್ರೋ ಭೂತಸನ್ತಾಪನೋಽಸುರಃ। ಸೋಮರ್ಕ್ಷಗ್ರಹಸೂರ್ಯೇ ತು ಕೀರ್ತಿತಾಸ್ತ್ವಭಿಮಾನಿನಃ ।। ೫೩.

ಸ್ವರ್ಭಾನು ಸಿಂಹಿಕೆಯ ಮಗನಾಗಿ, ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ತೊಂದರೆ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಅಸುರನು; ಚಂದ್ರ, ನಕ್ಷತ್ರ, ಗ್ರಹ, ಸೂರ್ಯರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದವರು ಅಹಂಕಾರಿಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಸ್ಥಾನಾನ್ಯೇತಾನ್ಯಥೋಕ್ತಾನಿ ಸ್ಥಾನಿನ್ಯಶ್ಚೈವ ದೇವತಾಃ। ಶುಕ್ಲಮಗ್ನಿಮಯಂ ಸ್ಥಾನಂ ಸಹಸ್ರಾಂಶೋರ್ವಿವಸ್ವತಃ ।। ೫೩.

ಈ ಸ್ಥಳಗಳು ಹಾಗೂ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ದೇವತೆಗಳು ಹೀಗೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ; ಸಾವಿರ ಕಿರಣಗಳಿರುವ ವಿವಸ್ವತ್ ಸೂರ್ಯನ ನಿವಾಸವು ಬಿಳುಪಾಗಿಯೂ ಅಗ್ನಿಮಯವಾಗಿಯೂ ಇದೆ.

ಸಹಸ್ರಾಂಶೋಸ್ತ್ವಿಷಃ ಸ್ಥಾನಮಮ್ಮಯಂ ಶುಕ್ಲಮೇವ ಚ। ಅಥ ಶ್ಯಾಮಂ ಮನೋಜ್ಞಸ್ಯ ಪಞ್ಚರಶ್ಮೇರ್ಗೃಹಂ ಸ್ಮೃತಮ್ ।। ೫೩.

ತ್ವಿಷಿಮಾನದ ನಿವಾಸವೂ ನೀರಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು ಬಿಳುಪಾಗಿಯೂ ಇದೆ; ಮನೋಜ್ಞನಾದ ಐದು ಕಿರಣಗಳ ನಿವಾಸವು ಕಪ್ಪಾಗಿಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಶುಕ್ರಸ್ಯಾಪ್ಯಮ್ಮಯಂ ಸ್ಥಾನಂ ಸದ್ಮ ಷೋಡಶರಶ್ಮಿವತ್। ನವರಶ್ಮೇಸ್ತು ಯೂನೋ ಹಿ ಲೋಹಿತಸ್ಥಾನಮಮ್ಮಯಮ್ ।। ೫೩.

ಶುಕ್ರನ ನಿವಾಸವೂ ನೀರಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಅವನ ಮನೆ ಹದಿನಾರು ಕಿರಣಗಳಿದೆ; ಯುವನಾದ ಒಂಬತ್ತು ಕಿರಣಗಳಿರುವವನ ಕೆಂಪು ನಿವಾಸವೂ ನೀರಿನಿಂದ ಕೂಡಿದೆ.

ಹರಿಶ್ಚಾಪ್ಯಂ ಬೃಹಚ್ಚಾಪಿ ದ್ವಾದಶಾಂಶೋರ್ಬೃಹಸ್ಪತೇಃ। ಅಷ್ಟ ರಶ್ಮೇರ್ಗೃಹಂ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ಕೃಷ್ಣಂ ಬುದ್ಧಸ್ಯ ಅಮ್ಮಯಮ್ ।। ೫೩.

ಹರಿಯ ನಿವಾಸವೂ ನೀರಿನಿಂದ ಕೂಡಿದೆ; ಹದಿನೆರಡು ಕಿರಣಗಳಿರುವ ಬೃಹಸ್ಪತಿಯ ಮನೆಯೂ ಹಾಗೆಯೇ; ಎಂಟು ಕಿರಣಗಳ ಮನೆಯು ಕಪ್ಪಾಗಿದ್ದು, ಬುಧನ ನಿವಾಸವೂ ನೀರಿನಿಂದ ಕೂಡಿದೆ.

ಸ್ವರ್ಭಾನೋಸ್ತಾಮಸಂ ಸ್ಥಾನಂ ಭೂತಸನ್ತಾಪನಾಲಯಮ್। ವಿಜ್ಞೇಯಾಸ್ತಾರಕಾಃ ಸರ್ವಾಸ್ತ್ವಮ್ಮಯಾಸ್ತ್ವೇಕರಶ್ಮಯಃ ।। ೫೩.

ಸ್ವರ್ಭಾನುನ ನಿವಾಸವು ಕತ್ತಲಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ದುಃಖ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ; ಎಲ್ಲಾ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ನೀರಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಪ್ರತಿ ಒಂದಕ್ಕೂ ಒಂದು ಕಿರಣವಿದೆ.

ಆಶ್ರಯಾಃ ಪುಣ್ಯಕೀರ್ತೀನಾಂ ಸುಶುಕ್ಲಾಶ್ಚೈವ ವರ್ಣತಃ। ಘನತೋಯಾತ್ಮಿಕಾ ಜ್ಞೇಯಾಃ ಕಲ್ಪಾದೌ ವೇದನಿರ್ಮಿತಾಃ ।। ೫೩.

ಪುಣ್ಯನಾಮವಂತುಗಳ ನಿವಾಸಗಳು ತುಂಬಾ ಬಿಳುಪಾಗಿವೆ; ಅವು ದಟ್ಟವಾದ ನೀರಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಕಲ್ಪದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ವೇದಗಳಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

ಉಚ್ಚತ್ವಾದ್ದೃಶ್ಯತೇ ಶೀಘ್ರಮಭಿವ್ಯಕ್ತೈರ್ಗಭಸ್ತಿಭಿಃ। ತಥಾ ದಕ್ಷಿಣಮಾರ್ಗಸ್ಥೋ ನೀವಿವೀಥೀಸಮಾಕ್ಷಿತಃ ।। ೫೩.

ಅವು ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಬೇಗನೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ; ಹಾಗೆಯೇ ದಕ್ಷಿಣ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿರುವವುಗಳು ನೀವಿ ಮಾರ್ಗದಿಂದ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತವೆ.