ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಉದ್ಯನ್ತಞ್ಚ ಪುನಃ ಸೂರ್ಯಮೌಷ್ಣ್ಯಮಾಗ್ನೇಯಮಾವಿಶತ್। ಪಾದೇನ ಪಾರ್ಥಿವಸ್ಯಾಗ್ನೇಸ್ತಸ್ಮಾದಗ್ನಿಸ್ತಪತ್ಯಸೌ ।। ೫೩.

ಮತ್ತೆ ಸೂರ್ಯೋದಯವಾದಾಗ ಅದರ ಉಷ್ಣತೆ ಅಗ್ನಿಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ; ಭೂಮಿಯ ಅಗ್ನಿಯ ಚಲನೆಯಿಂದ ಅಗ್ನಿಯು ಹತ್ತಿರುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಕಾಶಶ್ಚ ತಥೌಷ್ಣ್ಯಞ್ಚ ಸೌರಾಗ್ನೇಯೇ ತು ತೇಜಸೀ। ಪರಸ್ಪರಾನುಪ್ರವೇಶಾದಾಪ್ಯಾಯೇತೇ ದಿವಾನಿಶಮ್ ।। ೫೩.

ಪ್ರಕಾಶವೂ ಉಷ್ಣತೆಯೂ ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಯ ಶಕ್ತಿಗಳು. ಅವು ಪರಸ್ಪರ ಸೇರುವುದರಿಂದ ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ಎರಡೂ ಪೋಷಿತವಾಗುತ್ತವೆ.

ಉತ್ತರೇ ಚೈವ ಭೂಮ್ಯರ್ದ್ಧೇ ತಸ್ಮಾದಸ್ಮಿಂಶ್ಚ ದಕ್ಷಿಣೇ। ಉತ್ತಿಷ್ಠತಿ ಪುನಃ ಸೂರ್ಯೇ ರಾತ್ರಿರಾವಿಶತೇ ತ್ವಪಃ। ತಸ್ಮಾತ್ತಾಮ್ರಾ ಭವನ್ತ್ಯಾಪೋ ದಿವಾರಾತ್ರಿಪ್ರವೇಶನಾತ್ ।। ೫೩.

ಭೂಮಿಯ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿಯೂ ಹಾಗೆಯೇ ದಕ್ಷಿಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿಯೂ, ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತೆ ಉದಯಿಸಿದಾಗ, ರಾತ್ರಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ಬದಲಾವಣೆಯಿಂದ ನೀರು ತಾಮ್ರವರ್ಣವಾಗುತ್ತದೆ.

ಅಸ್ತಂ ಯಾತಿ ಪುನಃ ಸೂರ್ಯೇ ಅಹರ್ವೈ ಪ್ರವಿಶತ್ಯಪಃ। ತಸ್ಮಾನ್ನಕ್ತಂ ಪುನಃ ಶುಕ್ಲಾ ಆಪೋ ವಿಶ್ಯನ್ತಿ ಭಾಸ್ಕರೇ ।। ೫೩.

ಮತ್ತೆ ಸೂರ್ಯ ಅಸ್ತಮಿಸಿದಾಗ, ಹಗಲು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ರಾತ್ರಿ ನೀರು ಶುಭ್ರವಾಗಿ ಸೂರ್ಯನಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತದೆ.

ಏತೇನ ಕ್ರಮಯೋಗೇನ ಭೂಮ್ಯರ್ದ್ಧೇ ದಕ್ಷಿಣೋತ್ತರೇ । ಉದಯಾಸ್ತಮಯೇ ನಿತ್ಯಮಹೋರಾತ್ರಂ ವಿಶತ್ಯಪಃ ।। ೫೩.

ಈ ಕ್ರಮದಿಂದ, ಭೂಮಿಯ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣಾರ್ಧಗಳಲ್ಲಿ, ಸೂರ್ಯೋದಯ ಹಾಗೂ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತವೆ.

ಯಶ್ಚಾಸೌ ತಪತೇ ಸೂರ್ಯೇ ಪಿಬನ್ನಮ್ಭೋ ಗಭಸ್ತಿಭಿಃ। ಪಾರ್ಥಿವೋ ಹಿ ವಿಮಿಶ್ರೋಽಸೌ ದಿವ್ಯಃ ಶುಚಿರಿತಿ ಸ್ಮೃತಃ ।। ೫೩.

ಸೂರ್ಯನಲ್ಲಿ ಹೊತ್ತಿರುವದು, ತನ್ನ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿಯುವ ಭೂಮಿಯ ಅಗ್ನಿಯೇ; ಅದು ಶುದ್ಧವಾಗಿದ್ದು, ದೈವಿಕ ಅಗ್ನಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಸಹಸ್ರಪಾದಃ ಸೋಽಗ್ನಿಸ್ತು ವೃತ್ತಃ ಕುಮ್ಭನಿಭಃ ಶುಚಿಃ। ಆದತ್ತೇ ತತ್ತು ರಶ್ಮೀನಾಂ ಸಹಸ್ರೇಣ ಸಮನ್ತತಃ ।। ೫೩.

ಆ ಅಗ್ನಿಗೆ ಸಾವಿರ ಕಾಲುಗಳಿದ್ದು, ಕುಂಭದಂತೆ ವೃತ್ತಾಕಾರದಾಗಿದ್ದು, ಶುದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಅದು ಎಲ್ಲೆಡೆ ತನ್ನ ಸಾವಿರ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.

ನಾದೇಯೀಶ್ಚೈವ ಸಾಮುದ್ರೀಃ ಕೌಪ್ಯಾಶ್ಚೈವ ಸಧಾನ್ವನೀಃ। ಸ್ಥಾವರಾ ಜಙ್ಗಮಾಶ್ಚೈವ ಯಶ್ಚ ಸೂರ್ಯೋ ಹಿರಣ್ಮಯಃ। ತಸ್ಯ ರಶ್ಮಿಸಹಸ್ರನ್ತು ವರ್ಷಶೀತೋಷ್ಣನಿಃಸ್ರವಮ್ ।। ೫೩.

ನದಿಗಳೂ, ಸಾಗರಗಳೂ, ಬಾವಿಗಳೂ, ಕೆರೆಗಳೂ, ಸ್ಥಾವರ-ಜಂಗಮ ಜಲರೂಪಗಳೂ, ಮತ್ತು ಚಿನ್ನದಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ಸೂರ್ಯನು—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಅವನ ಸಾವಿರ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಮಳೆ, ಚಳಿ, ಉಷ್ಣವನ್ನು ಹೊರಹಾಕುತ್ತವೆ.

ತಾಸಾಞ್ಚತುಃಶತಾ ನಾಡ್ಯೋ ವರ್ಷನ್ತಿ ಚಿತ್ರಮೂರ್ತ್ತಯಃ। ವನ್ದನಾಶ್ಚೈವ ವನ್ದ್ಯಶ್ಚ ಋತನಾ ನೂತನಾಸ್ತಥಾ। ಅಮೃತಾ ನಾಮತಃ ಸರ್ವ್ವಾ ರಶ್ಮಯೋ ವೃಷ್ಟಿಸರ್ಜನಾಃ ।। ೫೩.

ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ನೂರು ನಾಳಿಗಳು ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಮಳೆಯನ್ನೇ ಸುರಿಸುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಪೂಜ್ಯ, ಕೆಲವು ಸ್ತುತ್ಯ, ಕೆಲವು ಋತುಸಮಯದ, ಕೆಲವು ಹೊಸದು; ಅವುಗಳೆಲ್ಲಾ ಅಮೃತ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ, ಕಿರಣಗಳು ಮಳೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ.

ಹಿಮವಾಹಾಶ್ಚ ತಾಭ್ಯೋಽನ್ಯಾ ರಶ್ಮಯಸ್ತ್ರಿಶತಾಃ ಪುನಃ। ದೃಶ್ಯಾ ಮೇಧ್ಯಾಶ್ಚ ವಾಹ್ಯಾಶ್ಚ ಹ್ರಾದಿನ್ಯೋ ಹಿಮಸರ್ಜನಾಃ ।। ೫೩.

ಅವುಗಳಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಮೂರು ನೂರು ಕಿರಣಗಳು ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ, ಅವುಗಳನ್ನು ಹಿಮವಾಹಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅವು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವು, ಶುದ್ಧವಾದವು, ಹೊರಗಿನವು, ಗಂಭೀರವಾದ ಶಬ್ದವಿರುವವು ಮತ್ತು ಹಿಮವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವವು.

ಚನ್ದ್ರಾಸ್ತಾ ನಾಮತಃ ಸರ್ವಾಃ ಪೀತಾಭಾಸ್ತು ಗಭಸ್ತಯಃ। ಶುಕ್ಲಾಶ್ಚ ಕಕುಭಶ್ಚೈವ ಗಾವೋ ವಿಶ್ವಭೃತಸ್ತಥಾ ।। ೫೩.

ಅವುಗಳೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಚಂದ್ರಗಳು ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ; ಅವುಗಳ ಕಿರಣಗಳು ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದವು, ಕೆಲವು ಬಿಳಿಯವು, ಕೆಲವು ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೇ ಸೇರಿವೆ, ಮತ್ತು ಆ ಹಸುವುಗಳನ್ನು ವಿಶ್ವಭೃತ್ ಎಂದು ಕೂಡ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಶುಕ್ಲಾಸ್ತಾ ನಾಮತಃ ಸರ್ವಾಸ್ತ್ರಿಶತಾ ಘರ್ಮಸರ್ಜನಾಃ। ಸಮಂ ಬಿಭರ್ತಿ ತಾಭಿಸ್ತು ಮನುಷ್ಯಪಿತೃದೇವತಾಃ ।। ೫೩.

ಅವುಗಳೆಲ್ಲವೂ ಶುಕ್ಲಗಳು ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ, ಮೂರು ನೂರು ಸಂಖ್ಯೆಯು, ಅವು ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವವು; ಅವುಗಳಿಂದ ಮಾನವರು, ಪಿತೃಗಳು ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳು ಸಮಾನವಾಗಿ ಪೋಷಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ.

ಮನುಷ್ಯಾನೌಷಧೇನೇಹ ಸ್ವಧಯಾ ಚ ಪಿತೄನಪಿ। ಅಮೃತೇನ ಸುರಾನ್ ಸರ್ವಾಂಸ್ತ್ರೀಂಸ್ತ್ರಿಭಿಸ್ತರ್ಪಯತ್ಯಸೌ ।। ೫೩.

ಇಲ್ಲಿ, ಅವನು ಔಷಧಿಗಳ ಮೂಲಕ ಮಾನವರನ್ನು, ಸ್ವಧೆಯಿಂದ ಪಿತೃಗಳನ್ನು, ಅಮೃತದಿಂದ ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಈ ಮೂರು ಮೂಲಕ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ.

ವಸನ್ತೇ ಚೈವ ಗ್ರೀಷ್ಮೇ ಚ ಸತೈಃ ಸುತಪತೇ ತ್ರಿಭಿಃ। ವರ್ಷಾಸ್ವಥೋ ಶರದಿ ಚ ಚತುರ್ಭಿಃ ಸಮ್ಪ್ರಕರ್ಷತಿ ।। ೫೩.

ವಸಂತ ಮತ್ತು ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ, ಅವನು ಮೂರು ನೂರು ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ; ಮಳೆಯ ಕಾಲ ಮತ್ತು ಶರದೃತುವಿನಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ನೂರು ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಹೇಮನ್ತೇ ಶಿಶಿರೇ ಚೈವ ಹಿಮಂ ಸ ಸೃಜ ತೇ ತ್ರಿಭಿಃ। ಓಷಧೀಷು ಬಲನ್ಧತ್ತೇ ಸ್ವಧಯಾ ಚ ಪಿತೄನಪಿ। ಸೂರ್ಯೋಽಮರತ್ವಮಮೃತತ್ರಯನ್ತ್ರಿಷು ನಿಯಚ್ಛತಿ ।। ೫೩.

ಹೆಮಂತ ಮತ್ತು ಶಿಶಿರ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ, ಅವನು ಮೂರು ನೂರು ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಹಿಮವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಾನೆ; ಔಷಧಿಗಳಿಗೆ ಬಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ, ಸ್ವಧೆಯಿಂದ ಪಿತೃಗಳನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ; ಸೂರ್ಯನು ಮೂರು ವಿಧದ ಅಮೃತದಿಂದ ಅಮರತ್ವವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ.

ಏವಂ ರಶ್ಮಿಸಹಸ್ರನ್ತತ್ ಸೌರಂ ಲೋಕಾರ್ಥ ಸಾಧಕಮ್। ಭಿದ್ಯತೇ ಋತುಮಾಸಾದ್ಯ ಜಲಶೀತೋಷ್ಣನಿಃಸ್ರವಮ್ ।। ೫೩.

ಹೀಗೆ, ಸಾವಿರಾರು ಸೂರ್ಯಕಿರಣಗಳ ಜಾಲವು ಲೋಕಗಳ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ; ಅದು ಋತುಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಜಲ, ತಂಪು ಮತ್ತು ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನು ಹರಡುತ್ತದೆ.

ಇತ್ಯೇತನ್ಮಣ್ಡಲಂ ಶುಕ್ಲಂ ಭಾಸ್ವರಂ ಸೂರ್ಯಸಂಜ್ಞಿತಮ್। ನಕ್ಷತ್ರಗ್ರಹಸೋಮಾನಾಂ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಯೋನಿರೇವ ಚ। ಋಕ್ಷಚನ್ದ್ರಗ್ರಹಾಃ ಸರ್ವೇ ನಿಜ್ಞೇಯಾಃ ಸೂರ್ಯಸಮ್ಭವಾಃ ।। ೫೩.

ಹೀಗೆ, ಈ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ, ಹೊಳೆಯುವ ವೃತ್ತವನ್ನು ಸೂರ್ಯ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಇದು ನಕ್ಷತ್ರಗಳು, ಗ್ರಹಗಳು ಮತ್ತು ಚಂದ್ರನಿಗೆ ಮೂಲ ಮತ್ತು ಆಧಾರವಾಗಿದೆ; ಎಲ್ಲಾ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು, ಚಂದ್ರಮಂಡಲಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರಹಗಳು ಸೂರ್ಯನಿಂದಲೇ ಹುಟ್ಟಿವೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ನಕ್ಷತ್ರಾಧಿಪತಿಃ ಸೋಮೋ ಗ್ರಹರಾಜೋ ದಿವಾಕರಃ। ಶೇಷಾಃ ಪಞ್ಚಗ್ರಹಾ ಜ್ಞೇಯಾ ಈಶ್ವರಾಃ ಕಾಮರೂಪಿಣಃ ।। ೫೩.

ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಅಧಿಪತಿ ಚಂದ್ರನು, ಗ್ರಹಗಳ ರಾಜನು ಸೂರ್ಯನು; ಉಳಿದ ಐದು ಗ್ರಹಗಳು ತಮ್ಮ ಇಚ್ಛೆಯ ರೂಪವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೇವರುಗಳು ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಪಠ್ಯತೇ ಚಾಗ್ನಿರಾದಿತ್ಯ ಔದಕಶ್ಚನ್ದ್ರಮಾಃ ಸ್ಮೃತಃ। ಶೇಷಾಣಾಂ ಪ್ರಕೃತಿಂ ಸಮ್ಯಗ್ವರ್ಣ್ಯಮಾನಾಂ ನಿಬೋಧತ ।। ೫೩.

ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಆದಿತ್ಯ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಚಂದ್ರನು ಜಲಸ್ವರೂಪ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ; ಉಳಿದವರ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ನಾನು ಸರಿಯಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ, ಕೇಳಿ.

ಸುರಸೇನಾಪತಿ ಸ್ಕನ್ದಃ ಪಠ್ಯತೇಽಙ್ಗಾರಕೋ ಗ್ರಹಃ । ನಾರಾಯಣಂ ಬುಧಂ ಪ್ರಾಹುರ್ದೇವಂ ಜ್ಞಾನವಿದೋ ವಿದುಃ ।। ೫೩.

ದೇವತೆಗಳ ಸೇನಾಧಿಪತಿ ಸ್ಕಂದನು ಅಂಗಾರಕ ಗ್ರಹ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ; ಜ್ಞಾನವನ್ನು ತಿಳಿದವರು ಬುಧನನ್ನು ನಾರಾಯಣ ದೇವರು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ರುದ್ರೋ ವೈವಸ್ವತಃ ಸಾಕ್ಷಾದ್ಧರ್ಮೋ ಲೋಕೇ ಪ್ರಭುಃ ಸ್ವಯಮ್। ಮಹಾಗ್ರಹೋ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠೋ ಮನ್ದಗಾಮೀ ಶನೈಶ್ಚರಃ ।। ೫೩.

ವೈವಸ್ವತನು ರುದ್ರನು, ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಸ್ವರೂಪನಾಗಿದ್ದಾನೆ; ಮಹಾ ಗ್ರಹ ಶನಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುವನು, ದ್ವಿಜರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು.

ದೇವಾಸುರಗುರೂ ದ್ವೌ ತು ಭಾನುಮನ್ತೌ ಮಹಾಗ್ರಹೌ। ಪ್ರಜಾಪತಿಸುತಾವೇತಾವುಭೌ ಶುಕ್ರಬೃಹಸ್ಪತೀ। ದೈತ್ಯೋ ಮಹೇನ್ದ್ರಶ್ಚ ತಯೋರಾಧಿಪತ್ಯೇ ವಿನಿರ್ಮಿತೌ ।। ೫೩.

ದೇವರು ಮತ್ತು ದೈತ್ಯರ ಗುರುಗಳಾದ ಎರಡು ಮಹಾ ಗ್ರಹಗಳು ಭಾನುಮಂತರು; ಈ ಇಬ್ಬರೂ ಶುಕ್ರ ಮತ್ತು ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ಪುತ್ರರು; ಅವರ ಅಧಿಪತ್ಯಕ್ಕೆ ದೈತ್ಯ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರರನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಆದಿತ್ಯಮೂಲಮಖಿಲಂ ತ್ರಿಲೋಕಂ ನಾತ್ರ ಸಂಶಯಃ। ಭವತ್ಯಸ್ಯ ಜಗತ್ಕೃತ್ಸ್ನಂ ಸದೇವಾಸುರಮಾನುಷಮ್ ।। ೫೩.

ಮೂರು ಲೋಕಗಳಿಗೂ ಸೂರ್ಯನು ಮೂಲ; ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ; ದೇವತೆಗಳು, ದೈತ್ಯರು ಮತ್ತು ಮಾನವರೊಂದಿಗೆ ಈ ಜಗತ್ತು ಅವನಿಂದಲೇ ಇದೆ.

ರುದ್ರೇನ್ದ್ರೋಪೇನ್ದ್ರಚನ್ದ್ರಾಣಾಂ ವಿಪ್ರೇನ್ದ್ರಾಸ್ತ್ರಿದಿವೌಕಸಾಮ್। ದ್ಯುತಿರ್ದ್ಯುತಿಮತಾಂ ಕೃತ್ಸ್ನಾ ಯತ್ತೇಜಃ ಸಾರ್ವಲೌಕಿಕಮ್ ।। ೫೩.

ರುದ್ರ, ಇಂದ್ರ, ಉಪೇಂದ್ರ, ಚಂದ್ರ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮತ್ತು ಸ್ವರ್ಗದ ದೇವತೆಗಳ ಹೊಳಪು—ಅವರ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಕಾಶವೂ ನಿನ್ನ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ತೇಜಸ್ಸಾಗಿದೆ.

ಸರ್ವಾತ್ಮಾ ಸರ್ವಲೋಕೇಶೋ ಮೂಲಂ ಪರಮದೈವತಮ್। ತತಃ ಸಂಜಾಯತೇ ಸರ್ವಂ ತತ್ರ ಚೈವ ಪ್ರಲೀಯತೇ ।। ೫೩.

ಎಲ್ಲರ ಆತ್ಮ, ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳ ಒಡೆಯ, ಪರಮ ಮೂಲ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ದೇವತೆ—ಅವನಿಂದೆಲ್ಲವೂ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ, ಎಲ್ಲವೂ ಅವನಲ್ಲಿ ಲಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ಬಾವಾಭಾವೌ ಹಿ ಲೋಕಾನಾಮಾದಿತ್ಯಾನ್ನಿಃ ಸೃತೌ ಪುರಾ। ಜಗಜ್ಜ್ಞೇಯೋ ಗ್ರಹೋ ವಿಪ್ರಾ ದೀಪ್ತಿಮಾನ್ ಸುಗ್ರಾಹೋ ರವಿಃ ।। ೫೩.

ಲೋಕಗಳ ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಲಯವು ಸೂರ್ಯನಿಂದಲೇ ಆಗುತ್ತದೆ; ಬುದ್ಧಿವಂತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೆ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಗ್ರಹ ರವಿ ಈ ಜಗತ್ತನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಿರಿ.

ಯತ್ರ ಗಚ್ಛನ್ತಿ ನಿಧನಂ ಜಾಯನ್ತೇ ಚ ಪುನಃ ಪುನಃ। ಕ್ಷಣಾ ಮುಹೂರ್ತ್ತಾ ದಿವಸಾ ನಿಶಾಃ ಪಕ್ಷಾಶ್ಚ ಕೃತ್ಸ್ನಶಃ। ಮಾಸಾಃ ಸಂವತ್ಸರಾಶ್ಚೈವ ಋತವೋಽನ್ದಯುಗಾನಿ ಚ ।। ೫೩.

ಎಲ್ಲವೂ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಿ ಲಯವಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ಕ್ಷಣಗಳು, ಮುಹೂರ್ತಗಳು, ಹಗಲು, ರಾತ್ರಿ, ಪಕ್ಷಗಳು, ತಿಂಗಳುಗಳು, ವರ್ಷಗಳು, ಋತುಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲಚಕ್ರಗಳೆಲ್ಲವೂ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತವೆ.

ತದಾದಿತ್ಯಾದೃತೇ ತೇಷಾಂ ಕಾಲಸಂಖ್ಯಾ ನ ವಿದ್ಯತೇ। ಕಾಲಾದೃತೇ ನ ನಿಗಮೋ ನ ದೀಕ್ಷಾ ನಾಹ್ನಿಕಕ್ರಮಃ ।। ೫೩.

ಸೂರ್ಯನ ಹೊರತು ಅವುಗಳಿಗೆ ಕಾಲವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸುವುದು ಇಲ್ಲ; ಕಾಲವಿಲ್ಲದೆ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥ, ದೀಕ್ಷೆ, ಅಥವಾ ದಿನಚರಿ ಕ್ರಮವೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.

ಋತುನಾಮವಿಭಾಗಶ್ಚ ಪುಷ್ಪಮೂಲಫಲಂ ಕುತಃ। ಕುತಃ ಸಸ್ಯಾಭಿನಿಷ್ಪತ್ತಿರ್ಗುಣೌಷಧಿಗಣಾದಿ ವಾ ।। ೫೩.

ಋತುಗಳ ವಿಭಜನೆ ಇಲ್ಲದೆ ಹೂವು, ಬೇರು, ಹಣ್ಣುಗಳು ಹೇಗೆ ಉಂಟಾಗಬಹುದು? ಬೆಳೆಗಳು ಹೇಗೆ ಬೆಳೆಯಬಹುದು, ಗುಣಗಳು ಮತ್ತು ಔಷಧಿ ಸಸ್ಯಗಳ ಗುಂಪುಗಳು ಹೇಗೆ ಉಂಟಾಗಬಹುದು?