ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಯದೇತದುಕ್ತಮ್ಭವತಾ ಗೃಹಾಣ್ಯೇತಾನಿ ವಿಶ್ರಿತಮ್। ಕಥಂ ದೇವಗೃಹಾಣಿ ಸ್ಯುಃ ಕಥಂ ಜ್ಯೋತೀಂಷಿ ವರ್ಣಯ ।। ೫೩.

ನೀನು ಹೇಳಿದ ಈ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ವಿವರಿಸು; ದೇವತೆಗಳ ನಿವಾಸಗಳು ಹೇಗೆ ಇವೆ, ಪ್ರಕಾಶಗಳು ಹೇಗೆ ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸಿ ಹೇಳು.

ಏತತ್ಸರ್ವಂ ಸಮಾಚಕ್ಷ್ವ ಜ್ಯೋತಿಷಾಞ್ಚೈವ ನಿಶ್ಚಯಮ್। ಶ್ರುತ್ವಾ ತು ವಚನಂ ತೇಷಾಂ ತದಾ ಸೂತಃ ಸಮಾಹಿತಃ ।। ೫೩.

ನೀವು ಕೇಳಿದ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ, ಜ್ಯೋತಿಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ನೀಡಿ ಎಂದು ಕೇಳಿದರು. ಅವರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ಸುತ್ತನು, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿಕೊಂಡನು.

ಅಸ್ಮಿನ್ನರ್ಥೇ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞೈರ್ಯದುಕ್ತಂ ಜ್ಞಾನಬುದ್ಧಿಭಿಃ। ತದ್ವೋಽಹಂ ಸಮ್ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಸೂರ್ಯಾಚನ್ದ್ರಮಸೋರ್ಭವಮ್। ಯಥಾ ದೇವಗೃಹಾಣೀಹ ಸೂರ್ಯಾಚನ್ದ್ರಮಸೋರ್ಗೃಹಮ್ ।। ೫೩.

ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳ ಮಹಾಪಂಡಿತರು ಹೇಳಿರುವುದನ್ನು ನಾನು ನಿಮಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರನ ಹುಟ್ಟಿನ ಕಥೆಯೂ, ದೇವತೆಗಳ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯಚಂದ್ರರ ಮನೆ ಹೇಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನೂ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

ಅತಃ ಪರಂ ತ್ರಿವಿಧಾಗ್ನೇರ್ವಕ್ಷ್ಯೇಽಹನ್ತು ಸಮುದ್ಭವಮ್। ದಿವ್ಯಸ್ಯ ಭೌತಿಕಸ್ಯಾಗ್ನೇರಥಾಗ್ನೇಃ ಪಾರ್ಥಿವಸ್ಯ ಚ ।। ೫೩.

ಇದಕ್ಕೆ ಮುಂದಾಗಿ, ಅಗ್ನಿಯ ಮೂವರು ರೂಪಗಳ ಹುಟ್ಟಿನ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಅವು ದೈವಿಕ, ಭೌತಿಕ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯ ಅಗ್ನಿ.

ವ್ಯುಷ್ಟಾಯಾನ್ತು ರಜನ್ಯಾಂ ವೈ ಬ್ರಹ್ಮಣೋಽವ್ಯಕ್ತಜನ್ಮನಃ। ಅವ್ಯಾಕೃತಮಿದನ್ತ್ವಾಸೀನ್ನೈಶೇನ ತಮಸಾವೃತಮ್ ।। ೫೩.

ರಾತ್ರಿ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ, ಅವ್ಯಕ್ತವಾದ ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಅವ್ಯಾಕೃತವಾದುದು ಇದ್ದಿತು; ಅದು ರಾತ್ರಿ ಕತ್ತಲಿನಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿತ್ತು.

ಚತುರ್ಭೂತಾವಶಿಷ್ಟೇಽಸ್ಮಿನ್ ಪಾರ್ಥಿವಃ ಸೋಽಗ್ನಿರುಚ್ಯತೇ। ಯಶ್ಚಾದೌ ತಪತೇ ಸೂರ್ಯೇ ಶುಚಿರಗ್ನಿಸ್ತು ಸ ಸ್ಮೃತಃ ।। ೫೩.

ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಮೂಲಭೂತಗಳು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಾಗ, ಅದನ್ನು ಭೂಮಿಯ ಅಗ್ನಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಸೂರ್ಯನಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗೆ ಹೊತ್ತಿರುವ ಶುದ್ಧವಾದ ಅಗ್ನಿಯನ್ನೂ ಅಗ್ನಿ ಎಂದು ನೆನಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ವೈದ್ಯುತಾಖ್ಯಸ್ತು ವಿಜ್ಞೇಯಸ್ತೇಷಾಂ ವಕ್ಷ್ಯೇಽಥ ಲಕ್ಷಣಮ್। ವೈದ್ಯುತೋ ಜಾಠರಃ ಸೌರೋ ಹ್ಯಪಾಙ್ಗರ್ಭಾಸ್ತ್ರಯೋಽಗ್ನಯಃ। ತಸ್ಮಾದಪಃ ಪಿಬನ್ ಸೂರ್ಯೋ ಗೋಭಿದೀರ್ಪ್ಯತ್ಯಸೌ ದಿವಿ ।। ೫೩.

ವಿದ್ಯುತ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಅಗ್ನಿಯೂ ಇದೆ; ಅವುಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ನಾನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ವಿದ್ಯುತ್, ಜಠರ ಮತ್ತು ಸೌರ ಅಗ್ನಿ—ಈ ಮೂರು ಅಗ್ನಿಗಳು ನೀರಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸೂರ್ಯನು ನೀರನ್ನು ಕುಡಿಯುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಆ ನೀರನ್ನು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಬಿಡುತ್ತಾನೆ.

ವೈದ್ಯುತೇನ ಸಮಾವಿಷ್ಟೋ ವಾರ್ಕ್ಷೋ ನಾದ್ಭಿಃ ಪ್ರಶಾಮ್ಯತಿ । ಮಾನವಾನಾಞ್ಚ ಕುಕ್ಷಿಸ್ಥೋ ನಾದ್ಭಿಃ ಶಾಮ್ಯತಿ ಪಾವಕಃ ।। ೫೩.

ಮರದಲ್ಲಿರುವ ಅಗ್ನಿಗೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಅಗ್ನಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಾಗ, ನೀರಿನಿಂದ ಅದು ಆರದು. ಹಾಗೆಯೇ, ಮನುಷ್ಯರ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿರುವ ಅಗ್ನಿಯೂ ನೀರಿನಿಂದ ಆರದು.

ಅರ್ಚ್ಚಿಷ್ಮಾನ್ ಪರಮಃ ಸೋಽಗ್ನಿಃ ಪ್ರಭವೋ ಜಾಠರಃ ಸ್ಮೃತಃ। ಯಶ್ಚಾಯಂ ಮಣ್ಡಲೀ ಶುಕ್ಲೋ ನಿರೂಷ್ಮಾ ಸಂಪ್ರಕಾಶತೇ ।। ೫೩.

ಅಗ್ನಿಯು ಜ್ವಾಲೆಯಿಂದ ತುಂಬಿ, ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿದ್ದು, ಜಠರದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಈ ಶ್ವೇತ ವರ್ಣದ, ವೃತ್ತಾಕಾರದ, ಉಷ್ಣವಿಲ್ಲದ ಅಗ್ನಿಯೂ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಭಾ ಹಿ ಸೌರೀ ಪಾದೇನ ಹ್ಯಸ್ತಂ ಯಾತಿ ದಿವಾಕರೇ। ಅಗ್ನಿಮಾವಿಶತೇ ರಾತ್ರೌ ತಸ್ಮಾದ್‌ದೂರಾತ್ ಪ್ರಕಾಶತೇ ।। ೫೩.

ಸೌರ ಪ್ರಕಾಶವು ತನ್ನ ಚಲನೆಯಿಂದ ಸೂರ್ಯನಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ; ರಾತ್ರಿ ಅದು ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿ, ದೂರದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ.

ಉದ್ಯನ್ತಞ್ಚ ಪುನಃ ಸೂರ್ಯಮೌಷ್ಣ್ಯಮಾಗ್ನೇಯಮಾವಿಶತ್। ಪಾದೇನ ಪಾರ್ಥಿವಸ್ಯಾಗ್ನೇಸ್ತಸ್ಮಾದಗ್ನಿಸ್ತಪತ್ಯಸೌ ।। ೫೩.

ಮತ್ತೆ ಸೂರ್ಯೋದಯವಾದಾಗ ಅದರ ಉಷ್ಣತೆ ಅಗ್ನಿಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ; ಭೂಮಿಯ ಅಗ್ನಿಯ ಚಲನೆಯಿಂದ ಅಗ್ನಿಯು ಹತ್ತಿರುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಕಾಶಶ್ಚ ತಥೌಷ್ಣ್ಯಞ್ಚ ಸೌರಾಗ್ನೇಯೇ ತು ತೇಜಸೀ। ಪರಸ್ಪರಾನುಪ್ರವೇಶಾದಾಪ್ಯಾಯೇತೇ ದಿವಾನಿಶಮ್ ।। ೫೩.

ಪ್ರಕಾಶವೂ ಉಷ್ಣತೆಯೂ ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಯ ಶಕ್ತಿಗಳು. ಅವು ಪರಸ್ಪರ ಸೇರುವುದರಿಂದ ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ಎರಡೂ ಪೋಷಿತವಾಗುತ್ತವೆ.

ಉತ್ತರೇ ಚೈವ ಭೂಮ್ಯರ್ದ್ಧೇ ತಸ್ಮಾದಸ್ಮಿಂಶ್ಚ ದಕ್ಷಿಣೇ। ಉತ್ತಿಷ್ಠತಿ ಪುನಃ ಸೂರ್ಯೇ ರಾತ್ರಿರಾವಿಶತೇ ತ್ವಪಃ। ತಸ್ಮಾತ್ತಾಮ್ರಾ ಭವನ್ತ್ಯಾಪೋ ದಿವಾರಾತ್ರಿಪ್ರವೇಶನಾತ್ ।। ೫೩.

ಭೂಮಿಯ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿಯೂ ಹಾಗೆಯೇ ದಕ್ಷಿಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿಯೂ, ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತೆ ಉದಯಿಸಿದಾಗ, ರಾತ್ರಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ಬದಲಾವಣೆಯಿಂದ ನೀರು ತಾಮ್ರವರ್ಣವಾಗುತ್ತದೆ.

ಅಸ್ತಂ ಯಾತಿ ಪುನಃ ಸೂರ್ಯೇ ಅಹರ್ವೈ ಪ್ರವಿಶತ್ಯಪಃ। ತಸ್ಮಾನ್ನಕ್ತಂ ಪುನಃ ಶುಕ್ಲಾ ಆಪೋ ವಿಶ್ಯನ್ತಿ ಭಾಸ್ಕರೇ ।। ೫೩.

ಮತ್ತೆ ಸೂರ್ಯ ಅಸ್ತಮಿಸಿದಾಗ, ಹಗಲು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ರಾತ್ರಿ ನೀರು ಶುಭ್ರವಾಗಿ ಸೂರ್ಯನಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತದೆ.

ಏತೇನ ಕ್ರಮಯೋಗೇನ ಭೂಮ್ಯರ್ದ್ಧೇ ದಕ್ಷಿಣೋತ್ತರೇ । ಉದಯಾಸ್ತಮಯೇ ನಿತ್ಯಮಹೋರಾತ್ರಂ ವಿಶತ್ಯಪಃ ।। ೫೩.

ಈ ಕ್ರಮದಿಂದ, ಭೂಮಿಯ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣಾರ್ಧಗಳಲ್ಲಿ, ಸೂರ್ಯೋದಯ ಹಾಗೂ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತವೆ.

ಯಶ್ಚಾಸೌ ತಪತೇ ಸೂರ್ಯೇ ಪಿಬನ್ನಮ್ಭೋ ಗಭಸ್ತಿಭಿಃ। ಪಾರ್ಥಿವೋ ಹಿ ವಿಮಿಶ್ರೋಽಸೌ ದಿವ್ಯಃ ಶುಚಿರಿತಿ ಸ್ಮೃತಃ ।। ೫೩.

ಸೂರ್ಯನಲ್ಲಿ ಹೊತ್ತಿರುವದು, ತನ್ನ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿಯುವ ಭೂಮಿಯ ಅಗ್ನಿಯೇ; ಅದು ಶುದ್ಧವಾಗಿದ್ದು, ದೈವಿಕ ಅಗ್ನಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಸಹಸ್ರಪಾದಃ ಸೋಽಗ್ನಿಸ್ತು ವೃತ್ತಃ ಕುಮ್ಭನಿಭಃ ಶುಚಿಃ। ಆದತ್ತೇ ತತ್ತು ರಶ್ಮೀನಾಂ ಸಹಸ್ರೇಣ ಸಮನ್ತತಃ ।। ೫೩.

ಆ ಅಗ್ನಿಗೆ ಸಾವಿರ ಕಾಲುಗಳಿದ್ದು, ಕುಂಭದಂತೆ ವೃತ್ತಾಕಾರದಾಗಿದ್ದು, ಶುದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಅದು ಎಲ್ಲೆಡೆ ತನ್ನ ಸಾವಿರ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.

ನಾದೇಯೀಶ್ಚೈವ ಸಾಮುದ್ರೀಃ ಕೌಪ್ಯಾಶ್ಚೈವ ಸಧಾನ್ವನೀಃ। ಸ್ಥಾವರಾ ಜಙ್ಗಮಾಶ್ಚೈವ ಯಶ್ಚ ಸೂರ್ಯೋ ಹಿರಣ್ಮಯಃ। ತಸ್ಯ ರಶ್ಮಿಸಹಸ್ರನ್ತು ವರ್ಷಶೀತೋಷ್ಣನಿಃಸ್ರವಮ್ ।। ೫೩.

ನದಿಗಳೂ, ಸಾಗರಗಳೂ, ಬಾವಿಗಳೂ, ಕೆರೆಗಳೂ, ಸ್ಥಾವರ-ಜಂಗಮ ಜಲರೂಪಗಳೂ, ಮತ್ತು ಚಿನ್ನದಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ಸೂರ್ಯನು—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಅವನ ಸಾವಿರ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಮಳೆ, ಚಳಿ, ಉಷ್ಣವನ್ನು ಹೊರಹಾಕುತ್ತವೆ.

ತಾಸಾಞ್ಚತುಃಶತಾ ನಾಡ್ಯೋ ವರ್ಷನ್ತಿ ಚಿತ್ರಮೂರ್ತ್ತಯಃ। ವನ್ದನಾಶ್ಚೈವ ವನ್ದ್ಯಶ್ಚ ಋತನಾ ನೂತನಾಸ್ತಥಾ। ಅಮೃತಾ ನಾಮತಃ ಸರ್ವ್ವಾ ರಶ್ಮಯೋ ವೃಷ್ಟಿಸರ್ಜನಾಃ ।। ೫೩.

ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ನೂರು ನಾಳಿಗಳು ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಮಳೆಯನ್ನೇ ಸುರಿಸುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಪೂಜ್ಯ, ಕೆಲವು ಸ್ತುತ್ಯ, ಕೆಲವು ಋತುಸಮಯದ, ಕೆಲವು ಹೊಸದು; ಅವುಗಳೆಲ್ಲಾ ಅಮೃತ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ, ಕಿರಣಗಳು ಮಳೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ.

ಹಿಮವಾಹಾಶ್ಚ ತಾಭ್ಯೋಽನ್ಯಾ ರಶ್ಮಯಸ್ತ್ರಿಶತಾಃ ಪುನಃ। ದೃಶ್ಯಾ ಮೇಧ್ಯಾಶ್ಚ ವಾಹ್ಯಾಶ್ಚ ಹ್ರಾದಿನ್ಯೋ ಹಿಮಸರ್ಜನಾಃ ।। ೫೩.

ಅವುಗಳಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಮೂರು ನೂರು ಕಿರಣಗಳು ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ, ಅವುಗಳನ್ನು ಹಿಮವಾಹಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅವು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವು, ಶುದ್ಧವಾದವು, ಹೊರಗಿನವು, ಗಂಭೀರವಾದ ಶಬ್ದವಿರುವವು ಮತ್ತು ಹಿಮವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವವು.

ಚನ್ದ್ರಾಸ್ತಾ ನಾಮತಃ ಸರ್ವಾಃ ಪೀತಾಭಾಸ್ತು ಗಭಸ್ತಯಃ। ಶುಕ್ಲಾಶ್ಚ ಕಕುಭಶ್ಚೈವ ಗಾವೋ ವಿಶ್ವಭೃತಸ್ತಥಾ ।। ೫೩.

ಅವುಗಳೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಚಂದ್ರಗಳು ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ; ಅವುಗಳ ಕಿರಣಗಳು ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದವು, ಕೆಲವು ಬಿಳಿಯವು, ಕೆಲವು ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೇ ಸೇರಿವೆ, ಮತ್ತು ಆ ಹಸುವುಗಳನ್ನು ವಿಶ್ವಭೃತ್ ಎಂದು ಕೂಡ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಶುಕ್ಲಾಸ್ತಾ ನಾಮತಃ ಸರ್ವಾಸ್ತ್ರಿಶತಾ ಘರ್ಮಸರ್ಜನಾಃ। ಸಮಂ ಬಿಭರ್ತಿ ತಾಭಿಸ್ತು ಮನುಷ್ಯಪಿತೃದೇವತಾಃ ।। ೫೩.

ಅವುಗಳೆಲ್ಲವೂ ಶುಕ್ಲಗಳು ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ, ಮೂರು ನೂರು ಸಂಖ್ಯೆಯು, ಅವು ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವವು; ಅವುಗಳಿಂದ ಮಾನವರು, ಪಿತೃಗಳು ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳು ಸಮಾನವಾಗಿ ಪೋಷಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ.

ಮನುಷ್ಯಾನೌಷಧೇನೇಹ ಸ್ವಧಯಾ ಚ ಪಿತೄನಪಿ। ಅಮೃತೇನ ಸುರಾನ್ ಸರ್ವಾಂಸ್ತ್ರೀಂಸ್ತ್ರಿಭಿಸ್ತರ್ಪಯತ್ಯಸೌ ।। ೫೩.

ಇಲ್ಲಿ, ಅವನು ಔಷಧಿಗಳ ಮೂಲಕ ಮಾನವರನ್ನು, ಸ್ವಧೆಯಿಂದ ಪಿತೃಗಳನ್ನು, ಅಮೃತದಿಂದ ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಈ ಮೂರು ಮೂಲಕ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ.

ವಸನ್ತೇ ಚೈವ ಗ್ರೀಷ್ಮೇ ಚ ಸತೈಃ ಸುತಪತೇ ತ್ರಿಭಿಃ। ವರ್ಷಾಸ್ವಥೋ ಶರದಿ ಚ ಚತುರ್ಭಿಃ ಸಮ್ಪ್ರಕರ್ಷತಿ ।। ೫೩.

ವಸಂತ ಮತ್ತು ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ, ಅವನು ಮೂರು ನೂರು ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ; ಮಳೆಯ ಕಾಲ ಮತ್ತು ಶರದೃತುವಿನಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ನೂರು ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಹೇಮನ್ತೇ ಶಿಶಿರೇ ಚೈವ ಹಿಮಂ ಸ ಸೃಜ ತೇ ತ್ರಿಭಿಃ। ಓಷಧೀಷು ಬಲನ್ಧತ್ತೇ ಸ್ವಧಯಾ ಚ ಪಿತೄನಪಿ। ಸೂರ್ಯೋಽಮರತ್ವಮಮೃತತ್ರಯನ್ತ್ರಿಷು ನಿಯಚ್ಛತಿ ।। ೫೩.

ಹೆಮಂತ ಮತ್ತು ಶಿಶಿರ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ, ಅವನು ಮೂರು ನೂರು ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಹಿಮವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಾನೆ; ಔಷಧಿಗಳಿಗೆ ಬಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ, ಸ್ವಧೆಯಿಂದ ಪಿತೃಗಳನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ; ಸೂರ್ಯನು ಮೂರು ವಿಧದ ಅಮೃತದಿಂದ ಅಮರತ್ವವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ.

ಏವಂ ರಶ್ಮಿಸಹಸ್ರನ್ತತ್ ಸೌರಂ ಲೋಕಾರ್ಥ ಸಾಧಕಮ್। ಭಿದ್ಯತೇ ಋತುಮಾಸಾದ್ಯ ಜಲಶೀತೋಷ್ಣನಿಃಸ್ರವಮ್ ।। ೫೩.

ಹೀಗೆ, ಸಾವಿರಾರು ಸೂರ್ಯಕಿರಣಗಳ ಜಾಲವು ಲೋಕಗಳ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ; ಅದು ಋತುಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಜಲ, ತಂಪು ಮತ್ತು ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನು ಹರಡುತ್ತದೆ.

ಇತ್ಯೇತನ್ಮಣ್ಡಲಂ ಶುಕ್ಲಂ ಭಾಸ್ವರಂ ಸೂರ್ಯಸಂಜ್ಞಿತಮ್। ನಕ್ಷತ್ರಗ್ರಹಸೋಮಾನಾಂ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಯೋನಿರೇವ ಚ। ಋಕ್ಷಚನ್ದ್ರಗ್ರಹಾಃ ಸರ್ವೇ ನಿಜ್ಞೇಯಾಃ ಸೂರ್ಯಸಮ್ಭವಾಃ ।। ೫೩.

ಹೀಗೆ, ಈ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ, ಹೊಳೆಯುವ ವೃತ್ತವನ್ನು ಸೂರ್ಯ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಇದು ನಕ್ಷತ್ರಗಳು, ಗ್ರಹಗಳು ಮತ್ತು ಚಂದ್ರನಿಗೆ ಮೂಲ ಮತ್ತು ಆಧಾರವಾಗಿದೆ; ಎಲ್ಲಾ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು, ಚಂದ್ರಮಂಡಲಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರಹಗಳು ಸೂರ್ಯನಿಂದಲೇ ಹುಟ್ಟಿವೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ನಕ್ಷತ್ರಾಧಿಪತಿಃ ಸೋಮೋ ಗ್ರಹರಾಜೋ ದಿವಾಕರಃ। ಶೇಷಾಃ ಪಞ್ಚಗ್ರಹಾ ಜ್ಞೇಯಾ ಈಶ್ವರಾಃ ಕಾಮರೂಪಿಣಃ ।। ೫೩.

ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಅಧಿಪತಿ ಚಂದ್ರನು, ಗ್ರಹಗಳ ರಾಜನು ಸೂರ್ಯನು; ಉಳಿದ ಐದು ಗ್ರಹಗಳು ತಮ್ಮ ಇಚ್ಛೆಯ ರೂಪವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೇವರುಗಳು ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಪಠ್ಯತೇ ಚಾಗ್ನಿರಾದಿತ್ಯ ಔದಕಶ್ಚನ್ದ್ರಮಾಃ ಸ್ಮೃತಃ। ಶೇಷಾಣಾಂ ಪ್ರಕೃತಿಂ ಸಮ್ಯಗ್ವರ್ಣ್ಯಮಾನಾಂ ನಿಬೋಧತ ।। ೫೩.

ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಆದಿತ್ಯ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಚಂದ್ರನು ಜಲಸ್ವರೂಪ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ; ಉಳಿದವರ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ನಾನು ಸರಿಯಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ, ಕೇಳಿ.