ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಆದಿತ್ಯಾನ್ನಿಃಸೃತೋ ರಾಹುಃ ಸೋಮಂ ಗಚ್ಛತಿ ಪರ್ವಸು। ಆದಿತ್ಯಮೇತಿ ಸೋಮಾಚ್ಚ ಪುನಃ ಸೌರೇಷು ಪರ್ವಸು ।। ೫೨.

ಆದಿತ್ಯರಿಂದ ಹೊರಬಂದ ರಾಹು, ಸಂಧಿಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಸೋಮನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ; ಸೋಮದಿಂದ ಮತ್ತೆ ಸೌರ ಸಂಧಿಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನ ಬಳಿಗೆ ತಲುಪುತ್ತಾನೆ.

ಅಥ ಕೇತುರಥಸ್ಯಾಶ್ವಾ ಅಷ್ಟಾಷ್ಟೌ ವಾತರಂಹಸಃ। ಪಲಾಲಧೂಮಸಙ್ಕಾಶಾಃ ಶಬಲಾ ರಾಸಭಾರುಣಾಃ ।। ೫೨.

ಈಗ, ಕೆತು ರಥದ ಕುದುರೆಗಳು ಎಂಟು ಜೋಡಿಗಳಾಗಿವೆ. ಅವು ಗಾಳಿಯ ವೇಗದವು, ಕಲೆಗಳಿರುವವು, ಹುಲ್ಲಿನ ಹೊಗೆ ಬಣ್ಣದವು, ಮತ್ತು ಕತ್ತೆಗಳ ಪ್ರಭೇದದವು.

ಏತೇ ವಾಹಾ ಗ್ರಹಾಣಾಂ ವೈ ಮಯಾ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ರಥೈಃ ಸಹ। ಸರ್ವೇ ಧ್ರುವನಿಬದ್ಧಾಸ್ತೇ ಪ್ರಬದ್ಧಾ ವಾತರಶ್ಮಿಭಿಃ ।। ೫೨.

ಈ ಗ್ರಹಗಳ ವಾಹನಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ರಥಗಳನ್ನು ನಾನು ವಿವರಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಇವು ಎಲ್ಲವೂ ಧ್ರುವನಿಗೆ ಬಂಧಿತವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಗಾಳಿಯ ನಾಡುಗಳಿಂದ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

ಏತೇ ವೈ ಭ್ರಾಮ್ಯಮಾಣಾಸ್ತು ಯಥಾ ಯೋಗಂ ಭ್ರಮನ್ತಿ ವೈ। ವಾಯವ್ಯಾಭಿರದೃಶ್ಯಾಭಿಃ ಪ್ರಬದ್ಧಾ ವಾತರಶ್ಮಿಭಿಃ ।। ೫೨.

ಈ ಎಲ್ಲಾ ವಸ್ತುಗಳು, ಕಾಣದ ಗಾಳಿಯ ತಂತಿಗಳಿಂದ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟು, ತಮಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಸುತ್ತಾಡುತ್ತಿವೆ.

ಪರಿಭ್ರಮನ್ತಿ ತದ್ಬದ್ಧಾಶ್ಚನ್ದ್ರಸೂರ್ಯಗ್ರಹಾ ದಿವಿ। ಭ್ರಮನ್ತಮನುಗಚ್ಛನ್ತಿ ಧ್ರುವನ್ತೇ ಜ್ಯೋತಿಷಾಂ ಗಣಾಃ ।। ೫೨.

ಆ ತಂತಿಗಳಿಂದ ಬಂಧಿತರಾದ ಚಂದ್ರನು, ಸೂರ್ಯನು ಮತ್ತು ಗ್ರಹಗಳು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುತ್ತವೆ; ಅವುಗಳು ಹೀಗೆ ಚಲಿಸುವಾಗ, ಧ್ರುವನನ್ನು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಗುಂಪು ಅವುಗಳ ಹಿಂದೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ.

ಯಥಾ ನದ್ಯುದಕೇ ನೌಸ್ತು ಸಲಿಲೇನ ಸಹೋಹ್ಯತೇ। ತಥಾ ದೇವಾಲಯಾ ಹ್ಯೇತೇ ಉಹ್ಯನ್ತೇ ವಾತರಶ್ಮಿಭಿಃ। ತಸ್ಮಾತ್ಸರ್ವೇಣ ದೃಸ್ಯನ್ತೇ ವ್ಯೋಮ್ನಿ ದೇವಗಣಾಸ್ತು ತೇ ।। ೫೨.

ಹರಿಯುವ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ದೋಣಿ ಹೇಗೆ ಸಾಗುತ್ತದೋ, ಹಾಗೆಯೇ ದೇವತೆಗಳ ನಿವಾಸಗಳು ಗಾಳಿಯ ಹೊಳೆಯ ಮೇಲೆ ಸಾಗುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ದೇವತೆಗಳ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ನಾವು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ನೋಡಬಹುದು.

ಯಾವನ್ತ್ಯಶ್ಚೈವ ತಾರಾಸ್ತು ತಾವನ್ತೋ ವಾತರಶ್ಮಯಃ। ಸರ್ವಾ ಧ್ರುವನಿಬದ್ಧಾಸ್ತಾ ಬ್ರಮನ್ತ್ಯೋ ಭ್ರಾಮಯನ್ತಿ ತಮ್ ।। ೫೨.

ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಎಷ್ಟು ಇದ್ದರೂ, ಅಷ್ಟೇ ಗಾಳಿಯ ತಂತಿಗಳು ಇವೆ; ಅವು ಎಲ್ಲವೂ ಧ್ರುವನಿಗೆ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ, ಸುತ್ತುತ್ತಾ ಅವನನ್ನೂ ಸುತ್ತಿಸುತ್ತವೆ.

ತೈಲಪೀಡಾಕರಂ ಚಕ್ರಂ ಭ್ರಮದ್ಭ್ರಾಮಯತೇ ಯಥಾ। ತಥಾ ಭ್ರಮನ್ತಿ ಜ್ಯೋತೀಂಷಿ ವಾಯಬದ್ಧಾನಿ ಸರ್ವಶಃ ।। ೫೨.

ಎಣ್ಣೆ ಒತ್ತಿದಾಗ ಚಕ್ರ ಹೇಗೆ ತಿರುಗುತ್ತದೋ, ಹಾಗೆ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಕಾಶಗಳು ಗಾಳಿಗೆ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟು ಸುತ್ತುತ್ತಿವೆ.

ಅಲಾತಚಕ್ರವದ್ಯಾನ್ತಿ ವಾತಚಕ್ರೇರಿತಾನಿ ತು। ತಸ್ಮಾಜ್ಜ್ಯೋತೀಂಷಿ ವಹತೇ ಪ್ರವಹಂಸ್ತೇನ ಸ ಸ್ಮೃತಃ ।। ೫೨.

ಅಗ್ನಿಶಲಾಕೆಗಳ ಚಕ್ರದಂತೆ, ಗಾಳಿಯ ಚಕ್ರದಿಂದ ಇವುಗಳು ಚಲಿಸುತ್ತವೆ; ಹೀಗಾಗಿ ಆ ಹೊಳೆ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಕಾಶಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತದೆ, ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಅದನ್ನು ಹೀಗೆ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಏವಂ ಧ್ರುವನಿಬದ್ಧೋಽಸೌ ಸರ್ಪತೇ ಜ್ಯೋತಿಷಾಂ ಗಣಃ। ಸೈಷ ತಾರಾಮಯೋಜ್ಞೇಯಃ ಶಿಶುಮಾರೋ ಧ್ರುವೋ ದಿವಿ। ಯದಹ್ನಾ ಕುರುತೇ ಪಾಪಂ ದೃಷ್ಟವಾ ತಂ ನಿಶಿ ಮುಚ್ಯತೇ ।। ೫೨.

ಹೀಗೆ ಧ್ರುವನಿಗೆ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರಕಾಶಗಳ ಗುಂಪು ಸಾಗುತ್ತದೆ; ಇದನ್ನು ಧ್ರುವನನ್ನು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡ ಶಿಶುಮಾರ ನಕ್ಷತ್ರ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ದಿನದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಪಾಪವನ್ನು ಅದು ನೋಡಿದರೆ, ರಾತ್ರಿ ಅದರಿಂದ ಮುಕ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಯಾವತ್ಯಶ್ಚೈವ ತಾರಾಸ್ತಾಃ ಶಿಶೂಮಾರಾಶ್ರಿತಾ ದಿವಿ। ತಾವನ್ತ್ಯೇವ ತು ವರ್ಷಾಣಿ ಜೀವನ್ತ್ಯಭ್ಯಧಿಕಾನಿ ತು ।। ೫೨.

ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಶಿಶುಮಾರದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ನಕ್ಷತ್ರಗಳಿದ್ದರೂ, ಅವುಗಳೆಷ್ಟು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಬದುಕುತ್ತವೆಯೋ, ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಜೀವಿಸುತ್ತವೆ.

ಶಾಶ್ವತಃ ಶಿಶುಮಾರೋಽಸೌ ವಿಜ್ಞೇಯಃ ಪ್ರವಿಭಾಗಶಃ। ಉತ್ತಾನಪಾದಸ್ತಸ್ಯಾಥ ವಿಜ್ಞೇಯೋ ಹ್ಯುತ್ತರೋ ಹನುಃ ।। ೫೨.

ಶಿಶುಮಾರನು ಶಾಶ್ವತ ಮತ್ತು ವಿಭಜಿತವಾಗಿರುವವನು ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಅವನ ಮೇಲ್ಭಾಗವನ್ನು ಉತ್ತಾನಪಾದನು ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಯಜ್ಞೋಽಧರಸ್ತು ವಿಜ್ಞೇಯೋ ಧರ್ಮೋ ಮೂರ್ದ್ಧಾನಮಾಶ್ರಿತಃ। ಹೃದಿ ನಾರಾಯಣಃ ಸಾಧ್ಯಃ ಅಶ್ವಿನೌ ಪೂರ್ವಪಾದಯೋಃ ।। ೫೨.

ಯಜ್ಞನು ಅವನ ಕೆಳದವಳು, ಧರ್ಮನು ತಲೆಯ ಮೇಲೆ, ನಾರಾಯಣನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ, ಅಶ್ವಿನಿಗಳು ಮುಂಭಾಗದ ಕಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾರೆ.

ವರುಣಶ್ಚಾರ್ಯಮಾ ಚೈವ ಪಶ್ಚಿಮೇ ತಸ್ಯ ಸಸ್ಥಿನಿ। ಶಿಶ್ರಃ ಸಂವತ್ಸರಸ್ತಸ್ಯ ಮಿತ್ರೋಽಪಾನೇ ಸಮಾಶ್ರಿತಃ ।। ೫೨.

ವರುಣ ಮತ್ತು ಆರ್ಯಮನು ಅವನ ಹಿಂಭಾಗದ ತೊಡೆಯಲ್ಲಿ, ವರ್ಷ (ಶಿಶ್ರ) ಅವನ ಗುಪ್ತಾಂಗದಲ್ಲಿ, ಮಿತ್ರನು ಪೃಷ್ಠಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ.

ಪುಚ್ಛೇಽಗ್ನಿಶ್ಚ ಮಹೇನ್ದ್ರಶ್ಚ ಮರೀಚಿಃ ಕಶ್ಯಪೋ ಧ್ರುವಃ। ತಾರಕಾಃ ಶಿಶುಮಾರಶ್ಚ ನಾಸ್ತಮೇತಿ ಚತುಷ್ಟಯಮ್ ।। ೫೨.

ಪೂಚೆಯಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿ, ಮಹೇಂದ್ರ, ಮರೀಚಿ, ಕಶ್ಯಪ ಮತ್ತು ಧ್ರುವ ಇದ್ದಾರೆ; ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಶುಮಾರ—ಈ ನಾಲ್ಕು ಎಂದಿಗೂ ಅಸ್ತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ನಕ್ಷತ್ರಚನ್ದ್ರಸೂರ್ಯಾಶ್ಚ ಗ್ರಹಾಸ್ತಾರಾಗಣೇಃ ಸಹ। ಉನ್ಮುಖಾಭಿಮುಖಾಃ ಸರ್ವೇ ಚಕ್ರೀಭೂತಾಶ್ರಿತಾ ದಿವಿ ।। ೫೨.

ನಕ್ಷತ್ರಗಳು, ಚಂದ್ರನು, ಸೂರ್ಯನು, ಗ್ರಹಗಳು ಮತ್ತು ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಗುಂಪು—ಎಲ್ಲರೂ ಪರಸ್ಪರ ಎದುರುಮುಖವಾಗಿ, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಚಕ್ರದಂತೆ ನೆಲೆಸಿವೆ.

ಧ್ರುವೇಣಾಧಿಷ್ಠಿತಾಃ ಸರ್ವೇ ಧ್ರುವಮೇವ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಮ್ । ಪ್ರಯಾನ್ತೀಹ ವರಂ ಶ್ರೇಷ್ಠಮೇಧೀಭೂತಂ ಧ್ರುವನ್ದಿವಿ ।। ೫೨.

ಎಲ್ಲವೂ ಧ್ರುವನಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿವೆ; ಅವುಗಳು ಧ್ರುವನನ್ನು ಸುತ್ತುತ್ತಾ, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಧ್ರುವನನ್ನು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ.

ಧ್ರುವಾಗ್ನಿಕಶ್ಯಪಾನಾನ್ತು ವರಸ್ವಾಸೌ ಧ್ರುವಃ ಸ್ಮೃತಃ। ಏಕ ಏವ ಭ್ರಮತ್ಯೇಷ ಮೇರುಪರ್ವತಮೂರ್ದ್ಧನಿ ।। ೫೨.

ಧ್ರುವ, ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ಕಶ್ಯಪರಲ್ಲಿ ಧ್ರುವನೇ ಶ್ರೇಷ್ಠನು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ; ಅವನೊಬ್ಬನೇ ಮೆರು ಪರ್ವತದ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುತ್ತಾನೆ.

ಜ್ಯೋತಿಷಾಞ್ಚಕ್ರಮೇತದ್ಧಿ ಸದಾ ಕರ್ಷತ್ಯವಾಙ್ಮುಖಃ। ಮೇರುಮಾಲೋಕಯತ್ಯೇಷ ಪ್ರಯಾತೀಹ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಮ್ ।। ೫೨.

ಈ ಪ್ರಕಾಶಗಳ ಚಕ್ರವು ಸದಾ ಕೆಳಗೆ ಎಳೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾ, ಮೆರುವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ, ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಏತಚ್ಛ್ರುತ್ವಾ ತು ಮುನಯಃ ಪುನಸ್ತೇ ಸಂಶಯಾನ್ವಿತಾಃ। ಪಪ್ರಚ್ಛುರುತ್ತರಂ ಭೂಯಸ್ತದಾ ತೇ ಲೋಮಹರ್ಷಣಮ್ ।। ೫೩.

ಇದನ್ನು ಕೇಳಿದ ಋಷಿಗಳು ಮತ್ತೆ ಸಂಶಯದಿಂದ ತುಂಬಿ, ಲೋಮಹರ್ಷಣನನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು.

ಯದೇತದುಕ್ತಮ್ಭವತಾ ಗೃಹಾಣ್ಯೇತಾನಿ ವಿಶ್ರಿತಮ್। ಕಥಂ ದೇವಗೃಹಾಣಿ ಸ್ಯುಃ ಕಥಂ ಜ್ಯೋತೀಂಷಿ ವರ್ಣಯ ।। ೫೩.

ನೀನು ಹೇಳಿದ ಈ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ವಿವರಿಸು; ದೇವತೆಗಳ ನಿವಾಸಗಳು ಹೇಗೆ ಇವೆ, ಪ್ರಕಾಶಗಳು ಹೇಗೆ ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸಿ ಹೇಳು.

ಏತತ್ಸರ್ವಂ ಸಮಾಚಕ್ಷ್ವ ಜ್ಯೋತಿಷಾಞ್ಚೈವ ನಿಶ್ಚಯಮ್। ಶ್ರುತ್ವಾ ತು ವಚನಂ ತೇಷಾಂ ತದಾ ಸೂತಃ ಸಮಾಹಿತಃ ।। ೫೩.

ನೀವು ಕೇಳಿದ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ, ಜ್ಯೋತಿಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ನೀಡಿ ಎಂದು ಕೇಳಿದರು. ಅವರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ಸುತ್ತನು, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿಕೊಂಡನು.

ಅಸ್ಮಿನ್ನರ್ಥೇ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞೈರ್ಯದುಕ್ತಂ ಜ್ಞಾನಬುದ್ಧಿಭಿಃ। ತದ್ವೋಽಹಂ ಸಮ್ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಸೂರ್ಯಾಚನ್ದ್ರಮಸೋರ್ಭವಮ್। ಯಥಾ ದೇವಗೃಹಾಣೀಹ ಸೂರ್ಯಾಚನ್ದ್ರಮಸೋರ್ಗೃಹಮ್ ।। ೫೩.

ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳ ಮಹಾಪಂಡಿತರು ಹೇಳಿರುವುದನ್ನು ನಾನು ನಿಮಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರನ ಹುಟ್ಟಿನ ಕಥೆಯೂ, ದೇವತೆಗಳ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯಚಂದ್ರರ ಮನೆ ಹೇಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನೂ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

ಅತಃ ಪರಂ ತ್ರಿವಿಧಾಗ್ನೇರ್ವಕ್ಷ್ಯೇಽಹನ್ತು ಸಮುದ್ಭವಮ್। ದಿವ್ಯಸ್ಯ ಭೌತಿಕಸ್ಯಾಗ್ನೇರಥಾಗ್ನೇಃ ಪಾರ್ಥಿವಸ್ಯ ಚ ।। ೫೩.

ಇದಕ್ಕೆ ಮುಂದಾಗಿ, ಅಗ್ನಿಯ ಮೂವರು ರೂಪಗಳ ಹುಟ್ಟಿನ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಅವು ದೈವಿಕ, ಭೌತಿಕ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯ ಅಗ್ನಿ.

ವ್ಯುಷ್ಟಾಯಾನ್ತು ರಜನ್ಯಾಂ ವೈ ಬ್ರಹ್ಮಣೋಽವ್ಯಕ್ತಜನ್ಮನಃ। ಅವ್ಯಾಕೃತಮಿದನ್ತ್ವಾಸೀನ್ನೈಶೇನ ತಮಸಾವೃತಮ್ ।। ೫೩.

ರಾತ್ರಿ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ, ಅವ್ಯಕ್ತವಾದ ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಅವ್ಯಾಕೃತವಾದುದು ಇದ್ದಿತು; ಅದು ರಾತ್ರಿ ಕತ್ತಲಿನಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿತ್ತು.

ಚತುರ್ಭೂತಾವಶಿಷ್ಟೇಽಸ್ಮಿನ್ ಪಾರ್ಥಿವಃ ಸೋಽಗ್ನಿರುಚ್ಯತೇ। ಯಶ್ಚಾದೌ ತಪತೇ ಸೂರ್ಯೇ ಶುಚಿರಗ್ನಿಸ್ತು ಸ ಸ್ಮೃತಃ ।। ೫೩.

ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಮೂಲಭೂತಗಳು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಾಗ, ಅದನ್ನು ಭೂಮಿಯ ಅಗ್ನಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಸೂರ್ಯನಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗೆ ಹೊತ್ತಿರುವ ಶುದ್ಧವಾದ ಅಗ್ನಿಯನ್ನೂ ಅಗ್ನಿ ಎಂದು ನೆನಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ವೈದ್ಯುತಾಖ್ಯಸ್ತು ವಿಜ್ಞೇಯಸ್ತೇಷಾಂ ವಕ್ಷ್ಯೇಽಥ ಲಕ್ಷಣಮ್। ವೈದ್ಯುತೋ ಜಾಠರಃ ಸೌರೋ ಹ್ಯಪಾಙ್ಗರ್ಭಾಸ್ತ್ರಯೋಽಗ್ನಯಃ। ತಸ್ಮಾದಪಃ ಪಿಬನ್ ಸೂರ್ಯೋ ಗೋಭಿದೀರ್ಪ್ಯತ್ಯಸೌ ದಿವಿ ।। ೫೩.

ವಿದ್ಯುತ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಅಗ್ನಿಯೂ ಇದೆ; ಅವುಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ನಾನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ವಿದ್ಯುತ್, ಜಠರ ಮತ್ತು ಸೌರ ಅಗ್ನಿ—ಈ ಮೂರು ಅಗ್ನಿಗಳು ನೀರಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸೂರ್ಯನು ನೀರನ್ನು ಕುಡಿಯುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಆ ನೀರನ್ನು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಬಿಡುತ್ತಾನೆ.

ವೈದ್ಯುತೇನ ಸಮಾವಿಷ್ಟೋ ವಾರ್ಕ್ಷೋ ನಾದ್ಭಿಃ ಪ್ರಶಾಮ್ಯತಿ । ಮಾನವಾನಾಞ್ಚ ಕುಕ್ಷಿಸ್ಥೋ ನಾದ್ಭಿಃ ಶಾಮ್ಯತಿ ಪಾವಕಃ ।। ೫೩.

ಮರದಲ್ಲಿರುವ ಅಗ್ನಿಗೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಅಗ್ನಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಾಗ, ನೀರಿನಿಂದ ಅದು ಆರದು. ಹಾಗೆಯೇ, ಮನುಷ್ಯರ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿರುವ ಅಗ್ನಿಯೂ ನೀರಿನಿಂದ ಆರದು.

ಅರ್ಚ್ಚಿಷ್ಮಾನ್ ಪರಮಃ ಸೋಽಗ್ನಿಃ ಪ್ರಭವೋ ಜಾಠರಃ ಸ್ಮೃತಃ। ಯಶ್ಚಾಯಂ ಮಣ್ಡಲೀ ಶುಕ್ಲೋ ನಿರೂಷ್ಮಾ ಸಂಪ್ರಕಾಶತೇ ।। ೫೩.

ಅಗ್ನಿಯು ಜ್ವಾಲೆಯಿಂದ ತುಂಬಿ, ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿದ್ದು, ಜಠರದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಈ ಶ್ವೇತ ವರ್ಣದ, ವೃತ್ತಾಕಾರದ, ಉಷ್ಣವಿಲ್ಲದ ಅಗ್ನಿಯೂ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ.