ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಏವಂ ಸೂರ್ಯನಿಮಿತ್ತೈಷಾ ಕ್ಷಯವೃದ್ಧಿ ರ್ನಿಶಾಕರೇ। ತಾರಾಗ್ರಹಾಣಾಂ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಸ್ವರ್ಭಾನೋಶ್ಚ ರಥಂ ಪುನಃ ।। ೫೨.

ಈ ರೀತಿ ಚಂದ್ರನ ವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಕ್ಷಯವು ಸೂರ್ಯನಿಂದ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಈಗ ನಾನು ನಕ್ಷತ್ರಗಳು, ಗ್ರಹಗಳು ಮತ್ತು ಮತ್ತೆ ಸ್ವರ್ಭಾನುನ ರಥವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.

ತೋಯತೇಜೋಮಯಃ ಶುಭ್ರಃ ಸೋಮಪುತ್ರಸ್ಯ ವೈ ರಥಃ। ಯುಕ್ತೋ ಹಯೈಃ ಪಿಶಙ್ಗೈಸ್ತು ಅಷ್ಟಾಭಿರ್ವಾತರಂಹಸೈಃ ।। ೫೨.

ಸೋಮನ ಮಗನ ರಥವು ನೀರು ಮತ್ತು ಬೆಳಕಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದ್ದು, ಶುಭ್ರವಾಗಿಯೂ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿಯೂ ಇದೆ. ಅದನ್ನು ಎಂಟು ಕಂದು ಬಣ್ಣದ, ಗಾಳಿಯ ವೇಗದ ಕುದುರೆಗಳು ಎಳೆಯುತ್ತವೆ.

ಸವರೂಥಃ ಸಾನುಕರ್ಷಃ ಸೂತೋ ದಿವ್ಯೋ ರಥೇ ಮಹಾನ್। ಸೋಪಾಸಙ್ಗಪತಾಕಸ್ತು ಸಧ್ವಜೋ ಮೇಘಸನ್ನಿಭಃ ।। ೫೨.

ಆ ರಥವು ಜೂತು ಮತ್ತು ಅಕ್ಷದಂಡದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ದೈವಿಕ ಸಾರಥಿಯುಳ್ಳ ಮಹತ್ತರವಾದ ಆಕಾಶರಥವಾಗಿದೆ. ಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿ ಧ್ವಜಗಳು ಮತ್ತು ಪತಾಕೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಮೋಡದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ.

ಭಾರ್ಗವಸ್ಯ ರಥಃ ಶ್ರೀಣಾಂಸ್ತೇಜಸಾ ಸೂರ್ಯಸನ್ನಿಭಃ। ಪೃಥಿವೀಸಮ್ಭವೈರ್ಯುಕ್ತೋ ನಾನಾವರ್ಣೈರ್ಹಯೋತ್ತಮೈಃ ।। ೫೨.

ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಭಾರ್ಗವರ ರಥವು ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿದೆ. ಭೂಮಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ವಿವಿಧ ಬಣ್ಣದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕುದುರೆಗಳು ಅದನ್ನು ಎಳೆಯುತ್ತವೆ.

ಶ್ವೇತಃ ಪಿಶಙ್ಗಃ ಸಾರಙ್ಗೋ ನೀಲಃ ಪೀತೋ ವಿಲೋಹಿತಃ। ಕೃಷ್ಣಶ್ಚ ಹರಿತಶ್ಚೈವ ಪೃಷತಃ ಪೃಷ್ಣಿರೇವ ಚ। ದಶಭಿ ಸ್ತೈರ್ಮಹಾಭಾಗೈರಕೃಶೈರ್ವಾತವೇಗಿತೈಃ ।। ೫೨.

ಬಿಳಿ, ಕಂದು, ಚಿರತೆಬಣ್ಣ, ನೀಲಿ, ಹಳದಿ, ಕೆಂಪು, ಕಪ್ಪು, ಹಸಿರು, ಚಿತ್ತಾದ ಮತ್ತು ಕಲೆಗಳಿರುವ ಹೀಗೆ ಹತ್ತು ಮಹಾಭಾಗ್ಯಶಾಲಿ, ಬಲಿಷ್ಠ, ಗಾಳಿಯ ವೇಗದ ಕುದುರೆಗಳು ಆ ರಥವನ್ನು ಎಳೆಯುತ್ತವೆ.

ಅಷ್ಟಾಶ್ವಃ ಕಾಞ್ಚನಃ ಶ್ರೀಮಾನ್ ಸೋಮಸ್ಯಾಪಿ ರಥೋಽಭವತ್। ಅಸಙ್ಗೈರ್ಲೌಹಿತೈರಶ್ವೈಃ ಸರ್ವಗೈರಗ್ನಿಸಮ್ಭವೈಃ। ಸರ್ಪತೇಽಸೌ ಕುಮಾರೋ ವೈ ಋಜುವಕ್ರಾನುಚಕ್ರಗಃ ।। ೫೨.

ಸೋಮನ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಎಂಟು ಕುದುರೆಗಳು ಇವೆ. ಅವುಗಳು ಜೋಡಿಯಾಗದೆ, ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದವು, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹರಡಿರುವವು, ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವು. ಆ ಯುವಕನು ನೇರ ಹಾಗೂ ವಕ್ರ ಚಕ್ರಗಳಿರುವ ಆ ರಥವನ್ನು ಸವಾರನಾಗಿ ಓಡಿಸುತ್ತಾನೆ.

ತತಸ್ತ್ವಾಙ್ಗಿರಸೋ ವಿದ್ವಾನ್ ದೇವಾಚಾರ್ಯೋ ಬೃಹಸ್ಪತಿಃ। ಶೋಣೈರಶ್ವೈಃ ಕಾಞ್ಚನೇನ ಸ್ಯನ್ದನೇನ ಪ್ರಸರ್ಪತಿ ।। ೫೨.

ಆಮೇಲೆ ಜ್ಞಾನಿಯಾದ ಅಂಗಿರಸ ವಂಶದ ದೇವಾಚಾರ್ಯ ಬೃಹಸ್ಪತಿ, ಕೆಂಪು ಕುದುರೆಗಳಿಂದ ಎಳೆಯುವ ಬಂಗಾರದ ರಥದಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತಾನೆ.

ಯುಕ್ತಸ್ತು ವಾಜಿಭಿರ್ದಿವ್ಯೈರಷ್ಟಾಭಿರ್ವಾತಸಮ್ಮಿತೈಃ। ನಕ್ಷತ್ರೇಽಬ್ದನ್ನಿವಸತಿ ಸವೇಗಸ್ತೇನ ಗಚ್ಛತಿ ।। ೫೨.

ಅವನ ರಥವನ್ನು ಎಂಟು ದೈವಿಕ, ಗಾಳಿಯ ವೇಗದ ಕುದುರೆಗಳು ಎಳೆಯುತ್ತವೆ. ಅವನು ಒಂದು ವರ್ಷ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿ, ವೇಗವಾಗಿ ಚಲಿಸುತ್ತಾನೆ.

ತತಃ ಶನೈಶ್ವರೋಪ್ಯಶ್ವೈಃ ಶಬಲೈರ್ವ್ಯೋಮಸಮ್ಭವೈಃ। ಕಾರ್ಷ್ಣಾಯಸಂ ಸಮಾರುಹ್ಯ ಸ್ಯನ್ದನಂ ಯಾತಿ ವೈ ಶನೈಃ ।। ೫೨.

ನಂತರ ಶನೈಶ್ಚರನು ಕೂಡ ಆಕಾಶದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಕಲೆಗಳಿರುವ ಕುದುರೆಗಳಿಂದ ಎಳೆಯುವ ಕಪ್ಪು ಕಬ್ಬಿಣದ ರಥದಲ್ಲಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಸಾಗುತ್ತಾನೆ.

ಸ್ವರ್ಭಾನೋಸ್ತು ತಥೈವಾಶ್ವಾಃ ಕೃಷ್ಣಾ ಹ್ಯಷ್ಟೌ ಮನೋಜವಾಃ। ರಥನ್ತಮೋಮಯನ್ತಸ್ಯ ಸಕೃದ್ಯುಕ್ತಾ ವಹನ್ತ್ಯುತ ।। ೫೨.

ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ವರ್ಭಾನುನ ಎಂಟು ಕಪ್ಪು, ಮನಸ್ಸಿನ ವೇಗದ ಕುದುರೆಗಳು ರಥಂತಮ ಎಂಬ ಅವನ ರಥವನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಎಳೆಯುತ್ತವೆ.

ಆದಿತ್ಯಾನ್ನಿಃಸೃತೋ ರಾಹುಃ ಸೋಮಂ ಗಚ್ಛತಿ ಪರ್ವಸು। ಆದಿತ್ಯಮೇತಿ ಸೋಮಾಚ್ಚ ಪುನಃ ಸೌರೇಷು ಪರ್ವಸು ।। ೫೨.

ಆದಿತ್ಯರಿಂದ ಹೊರಬಂದ ರಾಹು, ಸಂಧಿಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಸೋಮನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ; ಸೋಮದಿಂದ ಮತ್ತೆ ಸೌರ ಸಂಧಿಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನ ಬಳಿಗೆ ತಲುಪುತ್ತಾನೆ.

ಅಥ ಕೇತುರಥಸ್ಯಾಶ್ವಾ ಅಷ್ಟಾಷ್ಟೌ ವಾತರಂಹಸಃ। ಪಲಾಲಧೂಮಸಙ್ಕಾಶಾಃ ಶಬಲಾ ರಾಸಭಾರುಣಾಃ ।। ೫೨.

ಈಗ, ಕೆತು ರಥದ ಕುದುರೆಗಳು ಎಂಟು ಜೋಡಿಗಳಾಗಿವೆ. ಅವು ಗಾಳಿಯ ವೇಗದವು, ಕಲೆಗಳಿರುವವು, ಹುಲ್ಲಿನ ಹೊಗೆ ಬಣ್ಣದವು, ಮತ್ತು ಕತ್ತೆಗಳ ಪ್ರಭೇದದವು.

ಏತೇ ವಾಹಾ ಗ್ರಹಾಣಾಂ ವೈ ಮಯಾ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ರಥೈಃ ಸಹ। ಸರ್ವೇ ಧ್ರುವನಿಬದ್ಧಾಸ್ತೇ ಪ್ರಬದ್ಧಾ ವಾತರಶ್ಮಿಭಿಃ ।। ೫೨.

ಈ ಗ್ರಹಗಳ ವಾಹನಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ರಥಗಳನ್ನು ನಾನು ವಿವರಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಇವು ಎಲ್ಲವೂ ಧ್ರುವನಿಗೆ ಬಂಧಿತವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಗಾಳಿಯ ನಾಡುಗಳಿಂದ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

ಏತೇ ವೈ ಭ್ರಾಮ್ಯಮಾಣಾಸ್ತು ಯಥಾ ಯೋಗಂ ಭ್ರಮನ್ತಿ ವೈ। ವಾಯವ್ಯಾಭಿರದೃಶ್ಯಾಭಿಃ ಪ್ರಬದ್ಧಾ ವಾತರಶ್ಮಿಭಿಃ ।। ೫೨.

ಈ ಎಲ್ಲಾ ವಸ್ತುಗಳು, ಕಾಣದ ಗಾಳಿಯ ತಂತಿಗಳಿಂದ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟು, ತಮಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಸುತ್ತಾಡುತ್ತಿವೆ.

ಪರಿಭ್ರಮನ್ತಿ ತದ್ಬದ್ಧಾಶ್ಚನ್ದ್ರಸೂರ್ಯಗ್ರಹಾ ದಿವಿ। ಭ್ರಮನ್ತಮನುಗಚ್ಛನ್ತಿ ಧ್ರುವನ್ತೇ ಜ್ಯೋತಿಷಾಂ ಗಣಾಃ ।। ೫೨.

ಆ ತಂತಿಗಳಿಂದ ಬಂಧಿತರಾದ ಚಂದ್ರನು, ಸೂರ್ಯನು ಮತ್ತು ಗ್ರಹಗಳು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುತ್ತವೆ; ಅವುಗಳು ಹೀಗೆ ಚಲಿಸುವಾಗ, ಧ್ರುವನನ್ನು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಗುಂಪು ಅವುಗಳ ಹಿಂದೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ.

ಯಥಾ ನದ್ಯುದಕೇ ನೌಸ್ತು ಸಲಿಲೇನ ಸಹೋಹ್ಯತೇ। ತಥಾ ದೇವಾಲಯಾ ಹ್ಯೇತೇ ಉಹ್ಯನ್ತೇ ವಾತರಶ್ಮಿಭಿಃ। ತಸ್ಮಾತ್ಸರ್ವೇಣ ದೃಸ್ಯನ್ತೇ ವ್ಯೋಮ್ನಿ ದೇವಗಣಾಸ್ತು ತೇ ।। ೫೨.

ಹರಿಯುವ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ದೋಣಿ ಹೇಗೆ ಸಾಗುತ್ತದೋ, ಹಾಗೆಯೇ ದೇವತೆಗಳ ನಿವಾಸಗಳು ಗಾಳಿಯ ಹೊಳೆಯ ಮೇಲೆ ಸಾಗುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ದೇವತೆಗಳ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ನಾವು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ನೋಡಬಹುದು.

ಯಾವನ್ತ್ಯಶ್ಚೈವ ತಾರಾಸ್ತು ತಾವನ್ತೋ ವಾತರಶ್ಮಯಃ। ಸರ್ವಾ ಧ್ರುವನಿಬದ್ಧಾಸ್ತಾ ಬ್ರಮನ್ತ್ಯೋ ಭ್ರಾಮಯನ್ತಿ ತಮ್ ।। ೫೨.

ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಎಷ್ಟು ಇದ್ದರೂ, ಅಷ್ಟೇ ಗಾಳಿಯ ತಂತಿಗಳು ಇವೆ; ಅವು ಎಲ್ಲವೂ ಧ್ರುವನಿಗೆ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ, ಸುತ್ತುತ್ತಾ ಅವನನ್ನೂ ಸುತ್ತಿಸುತ್ತವೆ.

ತೈಲಪೀಡಾಕರಂ ಚಕ್ರಂ ಭ್ರಮದ್ಭ್ರಾಮಯತೇ ಯಥಾ। ತಥಾ ಭ್ರಮನ್ತಿ ಜ್ಯೋತೀಂಷಿ ವಾಯಬದ್ಧಾನಿ ಸರ್ವಶಃ ।। ೫೨.

ಎಣ್ಣೆ ಒತ್ತಿದಾಗ ಚಕ್ರ ಹೇಗೆ ತಿರುಗುತ್ತದೋ, ಹಾಗೆ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಕಾಶಗಳು ಗಾಳಿಗೆ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟು ಸುತ್ತುತ್ತಿವೆ.

ಅಲಾತಚಕ್ರವದ್ಯಾನ್ತಿ ವಾತಚಕ್ರೇರಿತಾನಿ ತು। ತಸ್ಮಾಜ್ಜ್ಯೋತೀಂಷಿ ವಹತೇ ಪ್ರವಹಂಸ್ತೇನ ಸ ಸ್ಮೃತಃ ।। ೫೨.

ಅಗ್ನಿಶಲಾಕೆಗಳ ಚಕ್ರದಂತೆ, ಗಾಳಿಯ ಚಕ್ರದಿಂದ ಇವುಗಳು ಚಲಿಸುತ್ತವೆ; ಹೀಗಾಗಿ ಆ ಹೊಳೆ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಕಾಶಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತದೆ, ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಅದನ್ನು ಹೀಗೆ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಏವಂ ಧ್ರುವನಿಬದ್ಧೋಽಸೌ ಸರ್ಪತೇ ಜ್ಯೋತಿಷಾಂ ಗಣಃ। ಸೈಷ ತಾರಾಮಯೋಜ್ಞೇಯಃ ಶಿಶುಮಾರೋ ಧ್ರುವೋ ದಿವಿ। ಯದಹ್ನಾ ಕುರುತೇ ಪಾಪಂ ದೃಷ್ಟವಾ ತಂ ನಿಶಿ ಮುಚ್ಯತೇ ।। ೫೨.

ಹೀಗೆ ಧ್ರುವನಿಗೆ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರಕಾಶಗಳ ಗುಂಪು ಸಾಗುತ್ತದೆ; ಇದನ್ನು ಧ್ರುವನನ್ನು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡ ಶಿಶುಮಾರ ನಕ್ಷತ್ರ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ದಿನದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಪಾಪವನ್ನು ಅದು ನೋಡಿದರೆ, ರಾತ್ರಿ ಅದರಿಂದ ಮುಕ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಯಾವತ್ಯಶ್ಚೈವ ತಾರಾಸ್ತಾಃ ಶಿಶೂಮಾರಾಶ್ರಿತಾ ದಿವಿ। ತಾವನ್ತ್ಯೇವ ತು ವರ್ಷಾಣಿ ಜೀವನ್ತ್ಯಭ್ಯಧಿಕಾನಿ ತು ।। ೫೨.

ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಶಿಶುಮಾರದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ನಕ್ಷತ್ರಗಳಿದ್ದರೂ, ಅವುಗಳೆಷ್ಟು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಬದುಕುತ್ತವೆಯೋ, ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಜೀವಿಸುತ್ತವೆ.

ಶಾಶ್ವತಃ ಶಿಶುಮಾರೋಽಸೌ ವಿಜ್ಞೇಯಃ ಪ್ರವಿಭಾಗಶಃ। ಉತ್ತಾನಪಾದಸ್ತಸ್ಯಾಥ ವಿಜ್ಞೇಯೋ ಹ್ಯುತ್ತರೋ ಹನುಃ ।। ೫೨.

ಶಿಶುಮಾರನು ಶಾಶ್ವತ ಮತ್ತು ವಿಭಜಿತವಾಗಿರುವವನು ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಅವನ ಮೇಲ್ಭಾಗವನ್ನು ಉತ್ತಾನಪಾದನು ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಯಜ್ಞೋಽಧರಸ್ತು ವಿಜ್ಞೇಯೋ ಧರ್ಮೋ ಮೂರ್ದ್ಧಾನಮಾಶ್ರಿತಃ। ಹೃದಿ ನಾರಾಯಣಃ ಸಾಧ್ಯಃ ಅಶ್ವಿನೌ ಪೂರ್ವಪಾದಯೋಃ ।। ೫೨.

ಯಜ್ಞನು ಅವನ ಕೆಳದವಳು, ಧರ್ಮನು ತಲೆಯ ಮೇಲೆ, ನಾರಾಯಣನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ, ಅಶ್ವಿನಿಗಳು ಮುಂಭಾಗದ ಕಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾರೆ.

ವರುಣಶ್ಚಾರ್ಯಮಾ ಚೈವ ಪಶ್ಚಿಮೇ ತಸ್ಯ ಸಸ್ಥಿನಿ। ಶಿಶ್ರಃ ಸಂವತ್ಸರಸ್ತಸ್ಯ ಮಿತ್ರೋಽಪಾನೇ ಸಮಾಶ್ರಿತಃ ।। ೫೨.

ವರುಣ ಮತ್ತು ಆರ್ಯಮನು ಅವನ ಹಿಂಭಾಗದ ತೊಡೆಯಲ್ಲಿ, ವರ್ಷ (ಶಿಶ್ರ) ಅವನ ಗುಪ್ತಾಂಗದಲ್ಲಿ, ಮಿತ್ರನು ಪೃಷ್ಠಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ.

ಪುಚ್ಛೇಽಗ್ನಿಶ್ಚ ಮಹೇನ್ದ್ರಶ್ಚ ಮರೀಚಿಃ ಕಶ್ಯಪೋ ಧ್ರುವಃ। ತಾರಕಾಃ ಶಿಶುಮಾರಶ್ಚ ನಾಸ್ತಮೇತಿ ಚತುಷ್ಟಯಮ್ ।। ೫೨.

ಪೂಚೆಯಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿ, ಮಹೇಂದ್ರ, ಮರೀಚಿ, ಕಶ್ಯಪ ಮತ್ತು ಧ್ರುವ ಇದ್ದಾರೆ; ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಶುಮಾರ—ಈ ನಾಲ್ಕು ಎಂದಿಗೂ ಅಸ್ತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ನಕ್ಷತ್ರಚನ್ದ್ರಸೂರ್ಯಾಶ್ಚ ಗ್ರಹಾಸ್ತಾರಾಗಣೇಃ ಸಹ। ಉನ್ಮುಖಾಭಿಮುಖಾಃ ಸರ್ವೇ ಚಕ್ರೀಭೂತಾಶ್ರಿತಾ ದಿವಿ ।। ೫೨.

ನಕ್ಷತ್ರಗಳು, ಚಂದ್ರನು, ಸೂರ್ಯನು, ಗ್ರಹಗಳು ಮತ್ತು ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಗುಂಪು—ಎಲ್ಲರೂ ಪರಸ್ಪರ ಎದುರುಮುಖವಾಗಿ, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಚಕ್ರದಂತೆ ನೆಲೆಸಿವೆ.

ಧ್ರುವೇಣಾಧಿಷ್ಠಿತಾಃ ಸರ್ವೇ ಧ್ರುವಮೇವ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಮ್ । ಪ್ರಯಾನ್ತೀಹ ವರಂ ಶ್ರೇಷ್ಠಮೇಧೀಭೂತಂ ಧ್ರುವನ್ದಿವಿ ।। ೫೨.

ಎಲ್ಲವೂ ಧ್ರುವನಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿವೆ; ಅವುಗಳು ಧ್ರುವನನ್ನು ಸುತ್ತುತ್ತಾ, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಧ್ರುವನನ್ನು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ.

ಧ್ರುವಾಗ್ನಿಕಶ್ಯಪಾನಾನ್ತು ವರಸ್ವಾಸೌ ಧ್ರುವಃ ಸ್ಮೃತಃ। ಏಕ ಏವ ಭ್ರಮತ್ಯೇಷ ಮೇರುಪರ್ವತಮೂರ್ದ್ಧನಿ ।। ೫೨.

ಧ್ರುವ, ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ಕಶ್ಯಪರಲ್ಲಿ ಧ್ರುವನೇ ಶ್ರೇಷ್ಠನು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ; ಅವನೊಬ್ಬನೇ ಮೆರು ಪರ್ವತದ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುತ್ತಾನೆ.

ಜ್ಯೋತಿಷಾಞ್ಚಕ್ರಮೇತದ್ಧಿ ಸದಾ ಕರ್ಷತ್ಯವಾಙ್ಮುಖಃ। ಮೇರುಮಾಲೋಕಯತ್ಯೇಷ ಪ್ರಯಾತೀಹ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಮ್ ।। ೫೨.

ಈ ಪ್ರಕಾಶಗಳ ಚಕ್ರವು ಸದಾ ಕೆಳಗೆ ಎಳೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾ, ಮೆರುವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ, ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.