ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಸಮ್ಭೃತಞ್ಚಾರ್ದ್ಧಮಾಸೇನ ಅಮೃತಂ ಸೂರ್ಯತೇಜಸಾ । ಭಕ್ಷಾರ್ಥಮಮೃತಂ ಸೌಮ್ಯಂ ಪೌರ್ಣಮಾಸ್ಯಾಮುಪಾಸತೇ ।। ೫೨.

ಅರ್ಧ ತಿಂಗಳ ಅಮೃತವನ್ನು ಸೂರ್ಯನ ಕಿರಣದಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ಪೌರ್ಣಮಿಯಂದು ಸೋಮದ ಶಾಂತ ಅಮೃತವನ್ನು ಭೋಜನಕ್ಕಾಗಿ ಆರಾಧನೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

ಏಕರಾತ್ರಂ ಸುರೈಃ ಸರ್ವೈಃ ಪಿತೃಭಿಶ್ಚ ಮಹರ್ಷಿಭಿಃ। ಸೋಮಸ್ಯ ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷಾದೌ ಭಾಸ್ಕರಾಭಿಮುಖಸ್ಯ ಚ ।। ೫೨.

ಒಂದು ರಾತ್ರಿ, ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳು, ಪಿತೃಗಳು ಮತ್ತು ಮಹರ್ಷಿಗಳು, ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಸೂರ್ಯನ ಕಡೆ ಮುಖಮಾಡಿ, ಚಂದ್ರನನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರಕ್ಷೀಯತೇ ಪುರಸ್ಯಾನ್ತಃ ಪೀಯಮಾನಾಃ ಕಲಾಃ ಕ್ರಮಾತ್। ಕ್ಷೀಯನ್ತೇ ತಸ್ಮಾತ್ ಕೃಷ್ಣೇ ಯಾಃ ಶುಕ್ಲೇ ಹ್ಯಾಪ್ಯಾಯಯನ್ತಿ ತಾಃ ।। ೫೨.

ಚಂದ್ರನ ವಲಯದೊಳಗೆ, ಕಲೆಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಕುಡಿಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಅವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತವೆ, ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಅವು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತವೆ.

ಏವಂ ದಿನಕ್ರಮಾತೀತೇ ವಿಬುಧಾಸ್ತು ನಿಶಾಕರಮ್ । ಪೀತ್ವಾಽರ್ದ್ಧಮಾಸಙ್ಗಚ್ಛನ್ತಿ ಅಮಾವಾಸ್ಯಾಂ ಸುರೋತ್ತಮಾಃ । ಪಿತರಶ್ಚೋಪತಿಷ್ಠನ್ತಿ ಅಮಾವಾಸ್ಯಾಂ ನಿಶಾಕರಮ್ ।। ೫೨.

ಹೀಗೆ, ದಿನಗಳು ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ದೇವತೆಗಳು ಅರ್ಧ ತಿಂಗಳು ಚಂದ್ರನನ್ನು ಕುಡಿದು, ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯಂದು ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತಾರೆ. ಪಿತೃಗಳೂ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯಂದು ಚಂದ್ರನ ಬಳಿಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆ.

ತತಃ ಪಞ್ಚದಶೇ ಭಾಗೇ ಕಿಞ್ಚಿಚ್ಛಿಷ್ಟೇ ಕಲಾತ್ಮಕೇ। ಅಪರಾಹ್ನೇ ಪಿತೃಗಣೈರ್ಜಘನ್ಯಃ ಪರ್ಯುಪಾಸ್ಯತೇ ।। ೫೨.

ನಂತರ, ಹದಿನೈದು ಭಾಗಗಳಷ್ಟು ಸ್ವಲ್ಪ ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿರುವಾಗ, ಅಪರಾಹ್ನದಲ್ಲಿ ಕೆಳದರ್ಜೆಯ ಪಿತೃಗಳು ಚಂದ್ರನನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಪಿಬನ್ತಿ ದ್ವಿಕಲಾಕಾಲಂ ಶಿಷ್ಟಾ ತಸ್ಯ ತು ಯಾ ಕಲಾ। ನಿಃಸೃತಂ ತದಮಾವಾಸ್ಯಾಙ್ಗಭಸ್ತಿಭ್ಯಃ ಸ್ವಧಾಮೃತಮ್। ತಾಂ ಸ್ವಧಾಂ ಮಾಸತೃಪ್ತ್ಯೈ ತು ಪೀತ್ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತಿ ತೇಽಮೃತಮ್ ।। ೫೨.

ಚಂದ್ರನ ಎರಡು ಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಪಿತೃಗಳು ಪಾನಮಾಡಿದ ನಂತರ ಉಳಿದ ಭಾಗವು ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯ ಅವಯವಗಳಿಂದ ಸ್ವಧಾ ಎಂಬ ಅಮೃತವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತದೆ. ಪಿತೃಗಳು ಆ ಸ್ವಧಾ ಅಮೃತವನ್ನು ತಿಂದು ತಿಂಗಳ ತೃಪ್ತಿಗಾಗಿ ಆನಂತರ ಅಮೃತತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಸೌಮ್ಯಾ ಬರ್ಹಿಷದಶ್ಚೈವ ಅಗ್ನಿಷ್ವಾತ್ತಾಸ್ತಥೈವ ಚ। ಕವ್ಯಾಶ್ಚೈವ ತು ಯೇ ಪ್ರೋಕ್ತಾಃ ಪಿತರಃ ಸರ್ವ ಏವ ತೇ ।। ೫೨.

ಸೌಮ್ಯರು, ಬರ್ಹಿಷದರು, ಅಗ್ನಿಷ್ವಾತ್ತರು ಮತ್ತು ಕವ್ಯರು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಎಲ್ಲರೂ ಪಿತೃಗಳೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಸಂವತ್ಸರಾಸ್ತು ವೈ ಕವ್ಯಾಃ ಪಞ್ಚಾಬ್ದಾ ಯೇ ದ್ವಿಜೈಃ ಸ್ಮೃತಾಃ। ಸೌಮ್ಯಾಸ್ತು ಋತವೋ ಜ್ಞೇಯಾ ಮಾಸಾ ಬರ್ಹಿಷದಃ ಸ್ಮೃತಾಃ। ಅಗ್ನಿಷ್ವಾತ್ತಾರ್ತವಶ್ಚೈವ ಪಿತೃಸರ್ಗಾ ಹಿ ವೈ ದ್ವಿಜಾಃ ।। ೫೨.

ಕವ್ಯರು ಎಂದರೆ ಸಂವತ್ಸರಗಳು, ದ್ವಿಜರು ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲವನ್ನು ಅವರಂತೆ ನೆನಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸೌಮ್ಯರು ಋತುಗಳು, ಬರ್ಹಿಷದರು ಮಾಸಗಳು, ಅಗ್ನಿಷ್ವಾತ್ತರು ಕೂಡ ಋತುಗಳೇ. ಹೀಗೆ ಪಿತೃಗಳ ವರ್ಣಗಳು, ದ್ವಿಜರೆ.

ಪಿತೃಭಿಃ ಪೀಯಮಾನಸ್ಯ ಪಞ್ಚದಶ್ಯಾಂ ಕಲಾ ತು ವೈ। ಯಾವನ್ನ ಕ್ಷೀಯತೇ ತಸ್ಯ ಭಾಗಃ ಪಞ್ಚದಶ ಸ್ತು ಸಃ ।। ೫೨.

ಪಿತೃಗಳು ಪಂಚದಶಿಯಲ್ಲಿ ಪಾನಮಾಡುವಾಗ, ಆ ಚಂದ್ರಕಲೆಯ ಭಾಗವು ಮುಗಿಯುವವರೆಗೆ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ; ಆ ಭಾಗವೇ ಪಂಚದಶ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.

ಅಮಾವಸ್ಯಾನ್ತದಾ ತಸ್ಯ ಅನ್ತಮಾಪೂರ್ಯತೇ ಪರಮ್। ವೃದ್ಧಿಕ್ಷಯೌ ವೈ ಪಕ್ಷಾದೌ ಷೋಡಶ್ಯಾಂ ಶಶಿನಃ ಸ್ಮೃತೌ ।। ೫೨.

ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಆ ಭಾಗವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತುಂಬುತ್ತದೆ. ಪಕ್ಷದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹದಿನಾರನೇ ದಿನದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನ ವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಕ್ಷಯವಾಗುವುದು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಏವಂ ಸೂರ್ಯನಿಮಿತ್ತೈಷಾ ಕ್ಷಯವೃದ್ಧಿ ರ್ನಿಶಾಕರೇ। ತಾರಾಗ್ರಹಾಣಾಂ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಸ್ವರ್ಭಾನೋಶ್ಚ ರಥಂ ಪುನಃ ।। ೫೨.

ಈ ರೀತಿ ಚಂದ್ರನ ವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಕ್ಷಯವು ಸೂರ್ಯನಿಂದ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಈಗ ನಾನು ನಕ್ಷತ್ರಗಳು, ಗ್ರಹಗಳು ಮತ್ತು ಮತ್ತೆ ಸ್ವರ್ಭಾನುನ ರಥವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.

ತೋಯತೇಜೋಮಯಃ ಶುಭ್ರಃ ಸೋಮಪುತ್ರಸ್ಯ ವೈ ರಥಃ। ಯುಕ್ತೋ ಹಯೈಃ ಪಿಶಙ್ಗೈಸ್ತು ಅಷ್ಟಾಭಿರ್ವಾತರಂಹಸೈಃ ।। ೫೨.

ಸೋಮನ ಮಗನ ರಥವು ನೀರು ಮತ್ತು ಬೆಳಕಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದ್ದು, ಶುಭ್ರವಾಗಿಯೂ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿಯೂ ಇದೆ. ಅದನ್ನು ಎಂಟು ಕಂದು ಬಣ್ಣದ, ಗಾಳಿಯ ವೇಗದ ಕುದುರೆಗಳು ಎಳೆಯುತ್ತವೆ.

ಸವರೂಥಃ ಸಾನುಕರ್ಷಃ ಸೂತೋ ದಿವ್ಯೋ ರಥೇ ಮಹಾನ್। ಸೋಪಾಸಙ್ಗಪತಾಕಸ್ತು ಸಧ್ವಜೋ ಮೇಘಸನ್ನಿಭಃ ।। ೫೨.

ಆ ರಥವು ಜೂತು ಮತ್ತು ಅಕ್ಷದಂಡದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ದೈವಿಕ ಸಾರಥಿಯುಳ್ಳ ಮಹತ್ತರವಾದ ಆಕಾಶರಥವಾಗಿದೆ. ಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿ ಧ್ವಜಗಳು ಮತ್ತು ಪತಾಕೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಮೋಡದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ.

ಭಾರ್ಗವಸ್ಯ ರಥಃ ಶ್ರೀಣಾಂಸ್ತೇಜಸಾ ಸೂರ್ಯಸನ್ನಿಭಃ। ಪೃಥಿವೀಸಮ್ಭವೈರ್ಯುಕ್ತೋ ನಾನಾವರ್ಣೈರ್ಹಯೋತ್ತಮೈಃ ।। ೫೨.

ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಭಾರ್ಗವರ ರಥವು ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿದೆ. ಭೂಮಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ವಿವಿಧ ಬಣ್ಣದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕುದುರೆಗಳು ಅದನ್ನು ಎಳೆಯುತ್ತವೆ.

ಶ್ವೇತಃ ಪಿಶಙ್ಗಃ ಸಾರಙ್ಗೋ ನೀಲಃ ಪೀತೋ ವಿಲೋಹಿತಃ। ಕೃಷ್ಣಶ್ಚ ಹರಿತಶ್ಚೈವ ಪೃಷತಃ ಪೃಷ್ಣಿರೇವ ಚ। ದಶಭಿ ಸ್ತೈರ್ಮಹಾಭಾಗೈರಕೃಶೈರ್ವಾತವೇಗಿತೈಃ ।। ೫೨.

ಬಿಳಿ, ಕಂದು, ಚಿರತೆಬಣ್ಣ, ನೀಲಿ, ಹಳದಿ, ಕೆಂಪು, ಕಪ್ಪು, ಹಸಿರು, ಚಿತ್ತಾದ ಮತ್ತು ಕಲೆಗಳಿರುವ ಹೀಗೆ ಹತ್ತು ಮಹಾಭಾಗ್ಯಶಾಲಿ, ಬಲಿಷ್ಠ, ಗಾಳಿಯ ವೇಗದ ಕುದುರೆಗಳು ಆ ರಥವನ್ನು ಎಳೆಯುತ್ತವೆ.

ಅಷ್ಟಾಶ್ವಃ ಕಾಞ್ಚನಃ ಶ್ರೀಮಾನ್ ಸೋಮಸ್ಯಾಪಿ ರಥೋಽಭವತ್। ಅಸಙ್ಗೈರ್ಲೌಹಿತೈರಶ್ವೈಃ ಸರ್ವಗೈರಗ್ನಿಸಮ್ಭವೈಃ। ಸರ್ಪತೇಽಸೌ ಕುಮಾರೋ ವೈ ಋಜುವಕ್ರಾನುಚಕ್ರಗಃ ।। ೫೨.

ಸೋಮನ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಎಂಟು ಕುದುರೆಗಳು ಇವೆ. ಅವುಗಳು ಜೋಡಿಯಾಗದೆ, ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದವು, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹರಡಿರುವವು, ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವು. ಆ ಯುವಕನು ನೇರ ಹಾಗೂ ವಕ್ರ ಚಕ್ರಗಳಿರುವ ಆ ರಥವನ್ನು ಸವಾರನಾಗಿ ಓಡಿಸುತ್ತಾನೆ.

ತತಸ್ತ್ವಾಙ್ಗಿರಸೋ ವಿದ್ವಾನ್ ದೇವಾಚಾರ್ಯೋ ಬೃಹಸ್ಪತಿಃ। ಶೋಣೈರಶ್ವೈಃ ಕಾಞ್ಚನೇನ ಸ್ಯನ್ದನೇನ ಪ್ರಸರ್ಪತಿ ।। ೫೨.

ಆಮೇಲೆ ಜ್ಞಾನಿಯಾದ ಅಂಗಿರಸ ವಂಶದ ದೇವಾಚಾರ್ಯ ಬೃಹಸ್ಪತಿ, ಕೆಂಪು ಕುದುರೆಗಳಿಂದ ಎಳೆಯುವ ಬಂಗಾರದ ರಥದಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತಾನೆ.

ಯುಕ್ತಸ್ತು ವಾಜಿಭಿರ್ದಿವ್ಯೈರಷ್ಟಾಭಿರ್ವಾತಸಮ್ಮಿತೈಃ। ನಕ್ಷತ್ರೇಽಬ್ದನ್ನಿವಸತಿ ಸವೇಗಸ್ತೇನ ಗಚ್ಛತಿ ।। ೫೨.

ಅವನ ರಥವನ್ನು ಎಂಟು ದೈವಿಕ, ಗಾಳಿಯ ವೇಗದ ಕುದುರೆಗಳು ಎಳೆಯುತ್ತವೆ. ಅವನು ಒಂದು ವರ್ಷ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿ, ವೇಗವಾಗಿ ಚಲಿಸುತ್ತಾನೆ.

ತತಃ ಶನೈಶ್ವರೋಪ್ಯಶ್ವೈಃ ಶಬಲೈರ್ವ್ಯೋಮಸಮ್ಭವೈಃ। ಕಾರ್ಷ್ಣಾಯಸಂ ಸಮಾರುಹ್ಯ ಸ್ಯನ್ದನಂ ಯಾತಿ ವೈ ಶನೈಃ ।। ೫೨.

ನಂತರ ಶನೈಶ್ಚರನು ಕೂಡ ಆಕಾಶದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಕಲೆಗಳಿರುವ ಕುದುರೆಗಳಿಂದ ಎಳೆಯುವ ಕಪ್ಪು ಕಬ್ಬಿಣದ ರಥದಲ್ಲಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಸಾಗುತ್ತಾನೆ.

ಸ್ವರ್ಭಾನೋಸ್ತು ತಥೈವಾಶ್ವಾಃ ಕೃಷ್ಣಾ ಹ್ಯಷ್ಟೌ ಮನೋಜವಾಃ। ರಥನ್ತಮೋಮಯನ್ತಸ್ಯ ಸಕೃದ್ಯುಕ್ತಾ ವಹನ್ತ್ಯುತ ।। ೫೨.

ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ವರ್ಭಾನುನ ಎಂಟು ಕಪ್ಪು, ಮನಸ್ಸಿನ ವೇಗದ ಕುದುರೆಗಳು ರಥಂತಮ ಎಂಬ ಅವನ ರಥವನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಎಳೆಯುತ್ತವೆ.

ಆದಿತ್ಯಾನ್ನಿಃಸೃತೋ ರಾಹುಃ ಸೋಮಂ ಗಚ್ಛತಿ ಪರ್ವಸು। ಆದಿತ್ಯಮೇತಿ ಸೋಮಾಚ್ಚ ಪುನಃ ಸೌರೇಷು ಪರ್ವಸು ।। ೫೨.

ಆದಿತ್ಯರಿಂದ ಹೊರಬಂದ ರಾಹು, ಸಂಧಿಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಸೋಮನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ; ಸೋಮದಿಂದ ಮತ್ತೆ ಸೌರ ಸಂಧಿಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನ ಬಳಿಗೆ ತಲುಪುತ್ತಾನೆ.

ಅಥ ಕೇತುರಥಸ್ಯಾಶ್ವಾ ಅಷ್ಟಾಷ್ಟೌ ವಾತರಂಹಸಃ। ಪಲಾಲಧೂಮಸಙ್ಕಾಶಾಃ ಶಬಲಾ ರಾಸಭಾರುಣಾಃ ।। ೫೨.

ಈಗ, ಕೆತು ರಥದ ಕುದುರೆಗಳು ಎಂಟು ಜೋಡಿಗಳಾಗಿವೆ. ಅವು ಗಾಳಿಯ ವೇಗದವು, ಕಲೆಗಳಿರುವವು, ಹುಲ್ಲಿನ ಹೊಗೆ ಬಣ್ಣದವು, ಮತ್ತು ಕತ್ತೆಗಳ ಪ್ರಭೇದದವು.

ಏತೇ ವಾಹಾ ಗ್ರಹಾಣಾಂ ವೈ ಮಯಾ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ರಥೈಃ ಸಹ। ಸರ್ವೇ ಧ್ರುವನಿಬದ್ಧಾಸ್ತೇ ಪ್ರಬದ್ಧಾ ವಾತರಶ್ಮಿಭಿಃ ।। ೫೨.

ಈ ಗ್ರಹಗಳ ವಾಹನಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ರಥಗಳನ್ನು ನಾನು ವಿವರಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಇವು ಎಲ್ಲವೂ ಧ್ರುವನಿಗೆ ಬಂಧಿತವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಗಾಳಿಯ ನಾಡುಗಳಿಂದ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

ಏತೇ ವೈ ಭ್ರಾಮ್ಯಮಾಣಾಸ್ತು ಯಥಾ ಯೋಗಂ ಭ್ರಮನ್ತಿ ವೈ। ವಾಯವ್ಯಾಭಿರದೃಶ್ಯಾಭಿಃ ಪ್ರಬದ್ಧಾ ವಾತರಶ್ಮಿಭಿಃ ।। ೫೨.

ಈ ಎಲ್ಲಾ ವಸ್ತುಗಳು, ಕಾಣದ ಗಾಳಿಯ ತಂತಿಗಳಿಂದ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟು, ತಮಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಸುತ್ತಾಡುತ್ತಿವೆ.

ಪರಿಭ್ರಮನ್ತಿ ತದ್ಬದ್ಧಾಶ್ಚನ್ದ್ರಸೂರ್ಯಗ್ರಹಾ ದಿವಿ। ಭ್ರಮನ್ತಮನುಗಚ್ಛನ್ತಿ ಧ್ರುವನ್ತೇ ಜ್ಯೋತಿಷಾಂ ಗಣಾಃ ।। ೫೨.

ಆ ತಂತಿಗಳಿಂದ ಬಂಧಿತರಾದ ಚಂದ್ರನು, ಸೂರ್ಯನು ಮತ್ತು ಗ್ರಹಗಳು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುತ್ತವೆ; ಅವುಗಳು ಹೀಗೆ ಚಲಿಸುವಾಗ, ಧ್ರುವನನ್ನು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಗುಂಪು ಅವುಗಳ ಹಿಂದೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ.

ಯಥಾ ನದ್ಯುದಕೇ ನೌಸ್ತು ಸಲಿಲೇನ ಸಹೋಹ್ಯತೇ। ತಥಾ ದೇವಾಲಯಾ ಹ್ಯೇತೇ ಉಹ್ಯನ್ತೇ ವಾತರಶ್ಮಿಭಿಃ। ತಸ್ಮಾತ್ಸರ್ವೇಣ ದೃಸ್ಯನ್ತೇ ವ್ಯೋಮ್ನಿ ದೇವಗಣಾಸ್ತು ತೇ ।। ೫೨.

ಹರಿಯುವ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ದೋಣಿ ಹೇಗೆ ಸಾಗುತ್ತದೋ, ಹಾಗೆಯೇ ದೇವತೆಗಳ ನಿವಾಸಗಳು ಗಾಳಿಯ ಹೊಳೆಯ ಮೇಲೆ ಸಾಗುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ದೇವತೆಗಳ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ನಾವು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ನೋಡಬಹುದು.

ಯಾವನ್ತ್ಯಶ್ಚೈವ ತಾರಾಸ್ತು ತಾವನ್ತೋ ವಾತರಶ್ಮಯಃ। ಸರ್ವಾ ಧ್ರುವನಿಬದ್ಧಾಸ್ತಾ ಬ್ರಮನ್ತ್ಯೋ ಭ್ರಾಮಯನ್ತಿ ತಮ್ ।। ೫೨.

ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಎಷ್ಟು ಇದ್ದರೂ, ಅಷ್ಟೇ ಗಾಳಿಯ ತಂತಿಗಳು ಇವೆ; ಅವು ಎಲ್ಲವೂ ಧ್ರುವನಿಗೆ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ, ಸುತ್ತುತ್ತಾ ಅವನನ್ನೂ ಸುತ್ತಿಸುತ್ತವೆ.

ತೈಲಪೀಡಾಕರಂ ಚಕ್ರಂ ಭ್ರಮದ್ಭ್ರಾಮಯತೇ ಯಥಾ। ತಥಾ ಭ್ರಮನ್ತಿ ಜ್ಯೋತೀಂಷಿ ವಾಯಬದ್ಧಾನಿ ಸರ್ವಶಃ ।। ೫೨.

ಎಣ್ಣೆ ಒತ್ತಿದಾಗ ಚಕ್ರ ಹೇಗೆ ತಿರುಗುತ್ತದೋ, ಹಾಗೆ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಕಾಶಗಳು ಗಾಳಿಗೆ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟು ಸುತ್ತುತ್ತಿವೆ.

ಅಲಾತಚಕ್ರವದ್ಯಾನ್ತಿ ವಾತಚಕ್ರೇರಿತಾನಿ ತು। ತಸ್ಮಾಜ್ಜ್ಯೋತೀಂಷಿ ವಹತೇ ಪ್ರವಹಂಸ್ತೇನ ಸ ಸ್ಮೃತಃ ।। ೫೨.

ಅಗ್ನಿಶಲಾಕೆಗಳ ಚಕ್ರದಂತೆ, ಗಾಳಿಯ ಚಕ್ರದಿಂದ ಇವುಗಳು ಚಲಿಸುತ್ತವೆ; ಹೀಗಾಗಿ ಆ ಹೊಳೆ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಕಾಶಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತದೆ, ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಅದನ್ನು ಹೀಗೆ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.