ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಕಾದ್ರವೇಯೌ ತಥಾ ನಾಗೌ ಕಮ್ಬಲಾಶ್ವತರಾವುಭೌ। ಗನ್ಧರ್ವೋ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರಶ್ಚ ಸೂರ್ಯವರ್ಚ್ಚಾಸ್ತಥೈವ ಚ ।। ೫೨.

ಕದ್ರುವಿನಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಇಬ್ಬರು ನಾಗರು, ಕಂಬಲ ಮತ್ತು ಅಶ್ವತರ, ಗಂಧರ್ವ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯವರ್ಚಸ್ಸು ಕೂಡ ಇದ್ದಾರೆ.

ತಿಲೋತ್ತಮಾಪ್ಸರಾಶ್ಚೈವ ದೇವೀ ರಮ್ಬಾ ಮನೋರಮಾ। ಋತಜಿತ್ಸತ್ಯಜಿಚ್ಚೈವ ಗ್ರಾಮಣ್ಯೌ ಲೋಕವಿಶ್ರುತೌ ।। ೫೨.

ತಿಲೋತ್ತಮಾ ಅಪ್ಸರ, ದೇವಿ ರಂಭಾ, ಮನೋರಮಾ, ಋತಜಿತ್ ಮತ್ತು ಸತ್ಯಜಿತ್—ಇಬ್ಬರು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗ್ರಾಮಣಿಗಳು ಇದ್ದಾರೆ.

ಬ್ರಹ್ಮೋಪೇತಸ್ತಥಾ ದಕ್ಷೋ ಯಜ್ಞೋಪೇತಶ್ಚ ಸ ಸ್ಮೃತಃ। ಏತೇ ದೇವಾ ವಸನ್ತ್ಯರ್ಕೇ ದ್ವೌ ಮಾಸೌ ತು ಕ್ರಮೇಣ ತು ।। ೫೨.

ಬ್ರಹ್ಮೋಪೇತ, ದಕ್ಷ ಮತ್ತು ಯಜ್ಞೋಪೇತ ಎಂದು ನೆನಪಾಗುತ್ತಾರೆ; ಈ ದೇವತೆಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಎರಡು ತಿಂಗಳುಗಳು ಸೂರ್ಯನೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಸ್ಥಾನಾಭಿಮಾನಿನೋ ಹ್ಯೇತೇ ಗಣಾ ದ್ವಾದಶ ಸಪ್ತಕಾಃ। ಸೂರ್ಯಮಾಪ್ಯಾಯಯನ್ತ್ಯೇತೇ ತೇಜಸಾ ತೇಜ ಉತ್ತಮಮ್ ।। ೫೨.

ಇವರು ಹನ್ನೆರಡು ಏಳರ ಗುಂಪುಗಳು, ಪ್ರತಿ ಗುಂಪಿಗೂ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವವಿದೆ; ಇವರು ತಮ್ಮ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಸೂರ್ಯನಿಗೆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪ್ರಕಾಶವನ್ನು ತುಂಬುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರಥಿತೈಸ್ತೈರ್ವಚೋಬಿಸ್ತು ಸ್ತುವನ್ತಿ ಮುನಯೋ ರವಿಮ್। ಗನ್ಧರ್ವಾಪ್ಸರಸಶ್ಚೈವ ಗೀತನೃತ್ಯೈರುಪಾಸತೇ ।। ೫೨.

ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಮುನಿಗಳು ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾರೆ; ಗಂಧರ್ವರು ಮತ್ತು ಅಪ್ಸರಸರು ಹಾಡು ಮತ್ತು ನೃತ್ಯದಿಂದ ಅವನನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಗ್ರಾಮಣೀಯಕ್ಷಭೂತಾಸ್ತು ಕುರ್ವತೇ ಭೀಮಸಂಗ್ರಹಮ್। ಸರ್ಪಾ ವಹನ್ತಿ ಸೂರ್ಯಞ್ಚ ಯಾತುಧಾನಾನುಯಾನ್ತಿ ಚ। ವಾಲಖಿಲ್ಯಾ ನಯನ್ತ್ಯಸ್ತಂ ಪರಿಚಾರ್ಯೋದಯಾದ್ರವಿಮ್ ।। ೫೨.

ಗ್ರಾಮಣಿಗಳು, ಯಕ್ಷರು, ಭೂತರು ಭಾರವಾದ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ; ಸರ್ಪಗಳು ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುತ್ತಾರೆ, ಯಾತುಧಾನರು ಅವನ ಹಿಂದೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ, ವಾಲಖಿಲ್ಯರು ಅವನನ್ನು ಅಸ್ತಮಯದ ಕಡೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಉದಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

ಏತೇಷಾಮೇವ ದೇವಾನಾಂ ಯತಾವೀರ್ಯಂ ಯಥಾತಪಃ। ಯಥಾಯೋಗಂ ಯಥಾಸತ್ಯಂ ಯಥಾಧರ್ಮಂ ಯತಾಬಲಮ್ ।। ೫೨.

ಈ ದೇವತೆಗಳ ಶಕ್ತಿ, ಉಷ್ಣತೆ, ಯೋಗ್ಯತೆ, ಸತ್ಯ, ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಬಲದಂತೆ—

ಯಥಾ ತಪತ್ಯಸೌ ಸೂರ್ಯಸ್ತೇಷಾಂ ಸಿದ್ಧಸ್ತು ತೇಜಸಾ। ಇತ್ಯೇತೇ ವೈ ವಸನ್ತೀಹ ದ್ವೌ ದ್ವೌ ಮಾಸೌ ದಿವಾಕರೇ ।। ೫೨.

ಹಾಗೆಯೇ ಸೂರ್ಯನು ಅವರ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾನೆ, ಅವರ ಪ್ರಭೆಯಿಂದ ಅವನು ಪೂರ್ತಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ; ಈ ಎಲ್ಲರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಎರಡು ತಿಂಗಳುಗಳು ಸೂರ್ಯನೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಋಷಯೋ ದೇವಗನ್ಧರ್ವಾಃ ಪನ್ನಗಾಪ್ಸರಸಾಙ್ಗಣಾಃ । ಗ್ರಾಮಣ್ಯಶ್ಚ ತಥಾ ಯಕ್ಷಾ ಯಾತುಧಾನಾಶ್ಚ ಭೂರಿಶಃ ।। ೫೨.

ಋಷಿಗಳು, ದೇವತೆಗಳು, ಗಂಧರ್ವರು, ನಾಗರು, ಅಪ್ಸರಸರು, ಗ್ರಾಮಣಿಗಳು, ಯಕ್ಷರು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಯಾತುಧಾನರು ಇದ್ದಾರೆ.

ಏತೇ ತಪನ್ತಿ ವರ್ಷನ್ತಿ ಭಾನ್ತಿ ವಾನ್ತಿ ಸೃಜನ್ತಿ ಚ। ಭೂತಾನಾಮಶುಭಂ ಕರ್ಮ ವ್ಯಪೋಹನ್ತೀಹ ಕೀರ್ತಿತಾಃ ।। ೫೨.

ಇವು ಹೊತ್ತುತ್ತವೆ, ಮಳೆಯನ್ನೂ ಸುರಿಸುತ್ತವೆ, ಬೆಳಗುತ್ತವೆ, ಗಾಳಿ ಬೀಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ದುಷ್ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲವಾಗಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಮಾನವಾನಾಂ ಶುಭಂ ಹ್ಯೇತೇ ಹರನ್ತಿ ದುರಿತಾತ್ಮನಾಮ್। ದುರಿತಂ ಹಿ ಪ್ರಚಾರಾಣಾಂ ವ್ಯಪೋಹನ್ತಿ ವ್ಕಚಿತ್ ವ್ಕಚಿತ್ ।। ೫೨.

ದುಷ್ಟ ಸ್ವಭಾವದ ಮಾನವರ ಶುಭವನ್ನು ಇವು ಕಳೆಯುತ್ತವೆ; ಆದರೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ, ಕೆಲವು ಜನರ ದುಷ್ಟಫಲವನ್ನೂ ದೂರಮಾಡುತ್ತವೆ.

ವಿಮಾನೇಽವಸ್ಥಿತಾ ದಿವ್ಯೇ ಕಾಮಗಾ ವಾತರಂಹಸಃ। ಏತೇ ಸಹೈವ ಸೂರ್ಯೇಣ ಭ್ರಮನ್ತಿ ದಿವಸಾನುಗಾಃ ।। ೫೨.

ಇವು ದೇವಮಯ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿ, ಗಾಳಿಯ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾ, ಸೂರ್ಯನ ಜೊತೆಗೆ ದಿನಗಳನ್ನನುಸರಿಸಿ ಭ್ರಮಣ ಮಾಡುತ್ತವೆ.

ವರ್ಷನ್ತಶ್ಚ ತಪನ್ತಶ್ಚ ಹ್ಲಾದಯನ್ತಶ್ಚ ವೈ ಪ್ರಜಾಃ। ಗೋಪಾಯನ್ತಿ ತು ಭೂತಾನಿ ಸರ್ವಾನೀಹಾಮನುಕ್ಷಯಾತ್ ।। ೫೨.

ಮಳೆಯನ್ನೂ ಸುರಿದು, ಹೊತ್ತಿ, ಪ್ರಜೆಯನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸಿ, ಇವು ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ನಾಶದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತವೆ.

ಸ್ಥಾನಾಭಿಮಾನಿನಾಮೇತತ್ ಸ್ಥಾನಂ ಮನ್ವನ್ತರೇಷು ವೈ। ಅತೀತಾನಾಗತಾನಾಂ ವೈ ವರ್ತ್ತನ್ತೇ ಸಾಮ್ಪ್ರತನ್ತು ಯೇ ।। ೫೨.

ಪ್ರತಿ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕಾಯುವವರಿಗೆ ಇದು ಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ; ಹಳೆಯವರಿಗೂ, ಮುಂದಿನವರಿಗೂ, ಈಗಿರುವವರಿಗೂ ಇದೇ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ.

ಏವಂ ವಸನ್ತಿ ವೈ ಸೂರ್ಯೇ ಸಪ್ತಕಾಸ್ತೇ ಚತುರ್ದ್ದಿಶಮ್। ಚತುರ್ದ್ದಶಸು ಸರ್ಗೇಷು ಗಣಾ ಮನ್ವನ್ತರೇಷು ಚ ।। ೫೨.

ಹೀಗೆ, ಈ ಏಳು ಗುಂಪುಗಳು ಸೂರ್ಯನ ಜೊತೆ ನಾಲ್ಕು ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ, ಹದಿನಾಲ್ಕು ಸೃಷ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ಮನ್ವಂತರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ.

ಗ್ರೀಷ್ಮೇ ಹಿಮೇ ಚ ವರ್ಷಾಸು ಮುಞ್ಚಮಾನಾ ಘರ್ಮಂ ಹಿಮ़ಞ್ಚ ವರ್ಷಞ್ಚ ದಿನಂ ನಿಶಾಞ್ಚ। ಕಾಲೇನ ಗಚ್ಛತ್ಯೃತುವಶಾತ್ ಪರಿವೃತ್ತರಶ್ಮಿ ರ್ದೇವಾನ್ ಪಿತೄಂಶ್ಚ ಮನುಜಾಂಶ್ಚ ತರ್ಪಯನ್ ವೈ ।। ೫೨.

ಬೇಸಿಗೆ, ಚಳಿಗಾಲ, ಮಳೆಯ ಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ, ಉಷ್ಣ, ಚಳಿ, ಮಳೆ, ಹಗಲು ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿ ಇವುಗಳನ್ನು ಕಾಲದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ, ಋತುಗಳಂತೆ ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡುತ್ತಾ, ಸೂರ್ಯನು ತನ್ನ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ದೇವತೆಗಳು, ಪಿತೃಗಳು ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಪ್ರೀಣಾತಿ ದೇವಾನಮೃತೇನ ಸೂರ್ಯಃ ಸೋಮಂ ಸುಷುಮ್ನೇನ ವಿವರ್ದ್ಧಯಿತ್ವಾ । ಶುಕ್ಲೇ ತು ಪೂರ್ಣಂ ದಿವಸಕ್ರಮೇಣ ತಂ ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷೇ ವಿಬುಧಾಃ ಪಿಬನ್ತಿ ।। ೫೨.

ಸೂರ್ಯನು ಅಮೃತದಿಂದ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ; ತನ್ನ ಮೃದುವಾದ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಸೋಮವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿ, ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಅದು ದಿನದ ಪ್ರಕಾರ ತುಂಬುತ್ತದೆ, ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅದನ್ನು ಪಾನಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

ಪೀತನ್ತು ಸೋಮಂ ದ್ವಿಕಾಲಾವಶಿಷ್ಟಂ ಕೃಷ್ಣಕ್ಷಯೇ ರಶ್ಮಿಭಿಸ್ತಂ ಕ್ಷರನ್ತಮ್। ಸುಧಾಮೃತಂ ತತ್ಪಿತರಃ ಪಿಬನ್ತಿ ದೇವಾಶ್ಚ ಸೌಮ್ಯಾಶ್ಚ ತಥೈವ ಕವ್ಯಮ್ ।। ೫೨.

ಸೋಮವನ್ನು ಎರಡು ಅವಧಿಗಳವರೆಗೆ ಉಳಿದು, ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಹರಿದುಹೋಗುವಾಗ, ಪಿತೃಗಳು, ದೇವತೆಗಳು, ಸೌಮ್ಯರು ಮತ್ತು ಪಿತೃಗಣಗಳು ಆ ಅಮೃತವನ್ನು ಪಾನಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

ಸೂರ್ಯೇಣ ಗೋಭಿಸ್ತು ಸಮುದ್ಧೃತಾಭಿರದ್ಭಿಃ ಪುನಶ್ಚೈವ ಸಮುದ್ಧೃತಾಭಿಃ। ವೃಷ್ಟ್ಯಾತಿವೃದ್ಧಾಭಿರಥೌಷಧೀಭಿರ್ಮರ್ತ್ಯಾಃ ಕ್ಷುಧನ್ತ್ವನ್ನಪಾನೈರ್ಜಯನ್ತಿ ।। ೫೨.

ಸೂರ್ಯನು ತನ್ನ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ನೀರನ್ನು ಎತ್ತಿ, ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನೀರನ್ನು ಎತ್ತಿ, ಮಳೆಯಿಂದ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಔಷಧಿಗಳಿಂದ ಕೂಡ, ಮನುಷ್ಯರು ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಪಾನದಿಂದ ಹಸಿವನ್ನು ಜಯಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಅಮೃತೇನ ತೃಪ್ತಿಸ್ತ್ವರ್ದ್ಧಮಾಸಂ ಸುರಾಣಾಂ ಮಾಸಾರ್ದ್ಧತೃಪ್ತಿಃ ಸ್ವಧಯಾ ಪಿತೄಣಾಮ್। ಅನ್ನೇನ ಶಶ್ವತ್ತು ದಧಾತಿ ಮರ್ತ್ಯಾನ್ ಸೂರ್ಯಃ ಸ್ವಯಂ ತಚ್ಚ ಬಿಭರ್ತಿ ಗೋಭಿಃ ।। ೫೨.

ಅಮೃತದಿಂದ ದೇವತೆಗಳು ಅರ್ಧ ತಿಂಗಳು ತೃಪ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ; ಸ್ವಧೆಯಿಂದ ಪಿತೃಗಳು ಅರ್ಧ ತಿಂಗಳು ತೃಪ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ; ಸೂರ್ಯನು ಸದಾ ಆಹಾರದಿಂದ ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಆ ಆಹಾರವನ್ನು ತನ್ನ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಹೊರುತ್ತಾನೆ.

ಅಯಂ ಹರಿಸ್ತೈರ್ಹರಿಭಿಸ್ತುರಙ್ಗಮೈರಯನ್ ಹಿ ಚಾಪೋ ಹರತೀತಿ ರಶ್ಮಿಭಿಃ। ವಿಸರ್ಗಕಾಲೇ ವಿಸೃಜಂಶ್ಚ ತಾಃ ಪುನರ್ಬಿಭರ್ತಿ ಶಶ್ವತ್ ಸವಿತಾ ಚರಾಚರಮ್ ।। ೫೨.

ಈ ಹರಿಯು ಆ ಹಿರಿದಾದ ಕುದುರೆಗಳೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ನೀರನ್ನು ಎತ್ತುತ್ತಾನೆ; ಅವುಗಳನ್ನು ಬಿಡುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಅವನ್ನು ಹರಿಬಿಡುತ್ತಾನೆ, ಸೂರ್ಯನು ಸದಾ ಚರಾಚರ ಜಗತ್ತನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಹರಿರ್ಹರಿದ್ಭಿರ್ಹ್ರಿಯತೇ ತುರಙ್ಗಮೈಃ ಪಿಬತ್ಯಥಾಪೋ ಹರಿಭಿಃ ಸಹಸ್ರಧಾ। ತತಃ ಪ್ರಮುಞ್ಚತ್ಯಪಿ ತಾಸ್ತ್ವಸೌ ಹರಿಃ ಸ ಮುಹ್ಯಮಾನೋ ಹರಿಭಿಸ್ತುರಙ್ಗಮೈಃ ।। ೫೨.

ಹರಿಯು ಹಿರಿದಾದ ಕುದುರೆಗಳಿಂದ ಎತ್ತಲ್ಪಟ್ಟು, ಸಾವಿರ ಮಾರ್ಗಗಳಿಂದ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿಯುತ್ತಾನೆ; ನಂತರ ಅವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಬಿಡುತ್ತಾನೆ, ಈ ಹರಿಯು ಗೊಂದಲಗೊಂಡು ಆ ಹಿರಿದಾದ ಕುದುರೆಗಳಿಂದ ಸಾಗುತ್ತಾನೆ.

ಇತ್ಯೇಷ ಏಕಚಕ್ರೇಣ ಸೂರ್ಯಸ್ತೂರ್ಣಂ ರಥೇನ ತು। ಭದ್ರೈಸ್ತೈರಕ್ಷತೈರಶ್ವೈಃ ಸರ್ಪತೇಽಸೌ ದಿವಿ ಕ್ಷಯೇ ।। ೫೨.

ಹೀಗಾಗಿ, ಒಂದೇ ಚಕ್ರವಿರುವ ರಥದಲ್ಲಿ, ಆ ಉತ್ತಮ, ಗಾಯವಾಗದ ಕುದುರೆಗಳಿಂದ ಎಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟು, ಸೂರ್ಯನು ದಿನದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ವೇಗವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಅಹೋರಾತ್ರಾದ್ರಥೈನಾಸೌ ಏಕಚಕ್ರೇಣ ತು ಭ್ರಮನ್। ಸಪ್ತದ್ವೀಪಸಮುದ್ರಾನ್ತಂ ಸಪ್ತಭಿಃ ಸಪ್ತಭಿರ್ಹಯೈಃ ।। ೫೨.

ಹಗಲು ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿ, ಒಂದೇ ಚಕ್ರದ ರಥದಲ್ಲಿ, ಏಳು ಗುಂಪುಗಳ ಏಳು ಕುದುರೆಗಳೊಂದಿಗೆ, ಸಪ್ತದ್ವೀಪ ಮತ್ತು ಸಾಗರಗಳ ಅಂತ್ಯವರೆಗೆ ಸುತ್ತುತ್ತಾನೆ.

ಛನ್ದೋಭಿರಶ್ವರೂಪೈಸ್ತೈರ್ಯತಶ್ಚಕ್ರನ್ತತಃ ಸ್ಥಿತೈಃ। ಕಾಮರೂಪೈಃ ಸಕೃದ್ಯುಕ್ತೈರಮಿತೈಸ್ತೈರ್ಮನೋಜವೈಃ ।। ೫೨.

ಅವು ಛಂದಸ್ಸುಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿ ಹೋದರೂ ನಿಂತಿರುವಂತೆ, ಇಚ್ಛೆಯ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ, ಒಂದೇ ಬಾರಿ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಅನೇಕ, ಮನಸ್ಸಿನ ವೇಗದಂತೆ ಓಡುತ್ತವೆ.

ಹರಿತೈರವ್ಯಯೈಃ ಪಿಙ್ಗೈರೀಶ್ವರೈರ್ಬ್ರಹ್ಮವಾದಿಭಿಃ। ಅಶೀತಿ ಮಣ್ಡಲಶತಂ ಭ್ರಮನ್ತ್ಯಬ್ದೇನ ತೇ ಹಯಾಃ ।। ೫೨.

ಹಿರಿದಾದ, ನಾಶವಿಲ್ಲದ, ಪಿಂಗಣಿ, ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ, ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನಿಗಳಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಡುವ ಆ ಕುದುರೆಗಳು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಎಂಭತ್ತು ಶತಮಂಡಲಗಳನ್ನು ಸುತ್ತುತ್ತವೆ.

ಬಾಹ್ಯಮಭ್ಯನ್ತರಞ್ಚೈವ ಮಣ್ಡಲಂ ದಿವಸಕ್ರಮಾತ್ । ಕಲ್ಪಾದೌ ಸಮ್ಪ್ರಯುಕ್ತಾಸ್ತೇ ವಹನ್ತ್ಯಾಭೂತಸಮ್ಪ್ಲವಾತ್। ಆವೃತಾ ವಾಲಖಿಲ್ಯೈಸ್ತೇ ಭ್ರಮನ್ತೇ ರಾತ್ರ್ಯಹಾನಿ ತು ।। ೫೨.

ಬಾಹ್ಯ ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ಮಂಡಲಗಳು, ದಿನಗಳ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ, ಕಲ್ಪದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಚಲನೆಗೆ ಬಂದು, ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಲಯವಿಲ್ಲದೆ ಸಾಗುತ್ತವೆ; ವಾಲಖಿಲ್ಯರು ಸುತ್ತುವರಿದಂತೆ, ಅವು ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ಸುತ್ತುತ್ತವೆ.

ಪ್ರಥಿತೈರ್ವಚೋಭಙಿರಗ್ರ್ಯೈಃ ಸ್ತೂಯಮಾನೋ ಮಹರ್ಷಿಭಿಃ। ಸೈವ್ಯತೇ ಗೀತವೃತ್ಯೈಶ್ಚ ಗನ್ಧರ್ವೈರಪ್ಸರೋಗಣೈಃ। ಪತಙ್ಗಃ ಪತ ಗೈರಶ್ವೈರ್ಭ್ರಮಮಾಣೋ ದಿವಸ್ಪತಿಃ ।। ೫೨.

ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಶ್ಲೋಕಗಳಿಂದ ಹೊಗಳಿ, ಗಂಧರ್ವರು ಹಾಗೂ ಅಪ್ಸರೆಯರು ಸುಂದರವಾದ ಹಾಡುಗಳಿಂದ ಹಾಡುತ್ತಾ, ಆಕಾಶದ ದೇವರು ಹಕ್ಕಿಯಂತೆ ವೇಗವಾಗಿ ಓಡುವ ಕುದುರೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾನೆ.

ವೀಥ್ಯಾಶ್ರಯಾಣಿ ಚರತಿ ನಕ್ಷತ್ರಾಣಿ ತಥಾ ಶಶೀ। ಹ್ರಾಸವೃದ್ಧೀ ತಥೈವಾಸ್ಯ ರಶ್ಮೀನಾಂ ಸೂರ್ಯವತ್ ಸ್ಮೃತೇ ।। ೫೨.

ಅವನು ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುತ್ತಾನೆ, ಚಂದ್ರನೂ ಹೀಗೆಯೇ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಅವನ ಕಿರಣಗಳು ಸೂರ್ಯನಂತೆಯೇ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಾ, ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಾ ಇರುತ್ತವೆ.