ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಸ್ಕನ್ದಗ್ರಹಾದಯಶ್ಚೈವ ಆಪಕಾಸ್ತ್ರಾಸಕಾದಯಃ। ಕೌಮಾರಾಸ್ತೇ ತು ವಿಜ್ಞೇಯಾ ಬಾಲಾನಾಂ ಗ್ರಹವೃತ್ತಯಃ ॥ ೮.

ಸ್ಕಂದಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರರು, ಆಪಕ, ತ್ರಾಸಕ ಇವರುಗಳೂ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗ್ರಹಗಳು; ಇವು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿಸುವ ಗ್ರಹಗಳು ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಸ್ಕನ್ದಗ್ರಹವಿಶೇಷಾಣಾಂ ಮಾಯಿಕಾನಾಂ ತಥೈವ ಚ। ಪೂತನಾನಾಮಭೂತಾನಾಂ ಯೇ ಚ ಲೋಕವಿನಾಯಕಾಃ ॥ ೮.

ಸ್ಕಂದಗ್ರಹಗಳ ವಿಶೇಷಗಳು, ಮಾಯೆಯುಳ್ಳವರೂ ಹಾಗೆಯೇ, ಪೂತನೆಯರು, ಭೂತಗಳು ಮತ್ತು ಲೋಕದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರೂ ಇದ್ದಾರೆ.

ಸಹಸ್ರಶತ ಸಙ್ಖ್ಯಾನಾಂ ಮರ್ತ್ಯಲೋಕವಿಚಾರಿಣಾಮ್। ಏವಂ ಗಣಶತಾನ್ಯೇವ ಚರನ್ತಿ ಪೃಥಿವೀಮಿಮಾಮ್ ॥ ೮.

ಸಾವಿರಾರು, ನೂರಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯರ ನಡುವೆ ಸಂಚರಿಸುವ ಇಂತಹ ಅನೇಕ ಗುಂಪುಗಳು ಈ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ತಿರುಗಾಡುತ್ತಿವೆ.

ಯಕ್ಷಾಃ ಪುಣ್ಯತಮಾ ನಾಮ ತಥಾ ಯೇ ಕೇಽಪಿ ಗುಹ್ಯಕಾಃ। ಯಕ್ಷಾ ದೇವಜನಾ ಶ್ಚೈವ ತಥಾ ಪುಣ್ಯಜನಾಶ್ಚ ಯೇ ॥ ೮.

ಯಕ್ಷರನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಪುಣ್ಯವಂತರೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಗುಹ್ಯಕರು, ದೇವಜನರು ಮತ್ತು ಪುಣ್ಯವಂತರು ಕೂಡ ಇದ್ದಾರೆ.

ಗುಹ್ಯಕಾನಾಞ್ಚ ಸರ್ವೇಷಾಮಗಸ್ತ್ಯಾ ಯೇ ಚ ರಾಕ್ಷಸಾಃ । ಪೌಲಸ್ತ್ಯಾ ರಾಕ್ಷಸಾ ಯೇ ಚ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರಾಶ್ಚ ಯೇ ಸ್ಮೃತಾಃ ॥ ೮.

ಎಲ್ಲ ಗುಹ್ಯಕರಲ್ಲಿ ಅಗಸ್ತ್ಯರವರು, ರಾಕ್ಷಸರು, ಪೌಲಸ್ತ್ಯರ ರಾಕ್ಷಸರು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರವರೂ ಇದ್ದಾರೆ.

ಯಕ್ಷಾಣಾಂ ರಾಕ್ಷಸಾನಾಞ್ಚ ಪೌಲಸ್ತ್ಯಾಗಸ್ತ್ಯಯಶ್ಚ ಯೇ । ತೇಷಾಂ ರಾಜಾ ಮಹಾರಾಜಃ ಕುಬೇರೋ ಹ್ಯಲಕಾಧಿಪಃ ॥ ೮.

ಯಕ್ಷರು, ರಾಕ್ಷಸರು, ಪೌಲಸ್ತ್ಯರು, ಅಗಸ್ತ್ಯರು ಇವರ ರಾಜನು, ಮಹಾರಾಜನು, ಅಲಕಾಪುರದ ಅಧಿಪತಿ ಕುಬೇರನು.

ಯಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಪಿಬನ್ತೀಹ ನೃಣಾಂ ಮಾಂಸಮಸೃಗ್ವಸಾಮ್। ರಕ್ಷಾಂಸ್ಯನುಪ್ರವೇಶೇನ ಪಿಶಾಚಾಃ ಪರಿಪೀಡನೈಃ ॥ ೮.

ಯಕ್ಷರು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಇಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯರ ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ರಕ್ತವನ್ನು ಕುಡಿಯುತ್ತಾರೆ; ರಾಕ್ಷಸರು ಒಳನುಗ್ಗಿ, ಪಿಶಾಚರು ಪೀಡಿಸಿ ಹಿಂಸಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಸರ್ವಲಕ್ಷಣಸಮ್ಪನ್ನಾಃ ಸಮಕ್ಷೇತ್ರಾಶ್ಚ ದೈವತೈಃ। ಭಾಸ್ವರಾ ಬಲವನ್ತಶ್ಚ ಈಶ್ವರಾಃ ಕರಾಮರೂಪಿಣಃ ॥ ೮.

ಎಲ್ಲ ಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ, ದೇವತೆಗಳ ಜಾಗವನ್ನೇ ಹಂಚಿಕೊಂಡು, ಪ್ರಕಾಶಮಾನರು, ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಗಳು, ಇಚ್ಛೆಯ ರೂಪವನ್ನು ತಾಳುವವರು.

ಅನಾಭಿಭಕ್ಷಾ ವಿಕ್ರಾನ್ತಾಃ ಸರ್ವಲೋಕನಮಸ್ಕೃತಾಃ। ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಶ್ಚೌಜಸ್ವಿನೋ ಮೇಧ್ಯಾ ವರದಾ ಯಜ್ಞಿಯಾಶ್ಚ ಯೇ ॥ ೮.

ಯಾರೂ ತಿನ್ನಲಾಗದವರು, ಧೈರ್ಯಶಾಲಿಗಳು, ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳಿಂದ ಗೌರವಪಡುವವರು, ಸೂಕ್ಷ್ಮರು, ಬಲಿಷ್ಠರು, ಶುದ್ಧರು, ವರಪ್ರದಾತರು, ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯರು.

ದೇವಾನಾಂ ತುಲ್ಯಧರ್ಮಾಣಾಂ ಹ್ಯಸುರಾಃ ಸರ್ವಶಃ ಸ್ಮೃತಾಃ। ತ್ರಿಭಿಃ ಪಾಧೈಸ್ತು ಗನ್ಧರ್ವಾ ದೇವೈ ರ್ಹೀನಾಃ ಪ್ರಭಾವತಃ ॥ ೮.

ದೇವತೆಗಳಂತೆಯೇ ವರ್ತನೆ ಇರುವವರು ಅಸುರರು ಎಂದು ಎಲ್ಲರೂ ನೆನಪಿಸುತ್ತಾರೆ; ಗಂಧರ್ವರು ದೇವತೆಗಳಿಗಿಂತ ಮೂರು ಭಾಗ ಶಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆಯವರು.

ಗನ್ಧರ್ವೇಭ್ಯಸ್ತ್ರಿಭಿಃ ಪಾದೈರ್ಹೀನಾ ವೈ ಸರ್ವಗುಹ್ಯಕಾಃ। ಪ್ರಭಾವತುಲ್ಯಾ ಯಕ್ಷಾಣಾಂ ವಿಜ್ಞೇಯಾಃ ಸರ್ವರಾಕ್ಷಸಾಃ। ಐಶ್ವರ್ಯಹೀನಾ ಯಕ್ಷೇಭ್ಯಃ ಪಿಶಾಚಾಸ್ತ್ರಿ ಗುಣಂ ಪುನಃ ॥ ೮.

ಗಂಧರ್ವರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಎಲ್ಲಾ ಗುಹ್ಯಕರು ಮೂರು ಭಾಗ ಕಡಿಮೆಯವರು; ರಾಕ್ಷಸರು ಯಕ್ಷರ ಶಕ್ತಿಗೆ ಸಮಾನರು; ಪಿಶಾಚರು ಮತ್ತೆ ಯಕ್ಷರಿಗಿಂತ ಮೂರು ಗುಣ ಕಡಿಮೆಯವರು.

ಏವಂ ಧನೇನ ರೂಪೇಣ ಆಯುಷಾ ಚ ಬಲೇನ ಚ। ಧರ್ಮೈಶ್ವರ್ಯೇಣ ಬುದ್ಧ್ಯಾ ಚ ತಪಃಶ್ರುತಪರಾಕ್ರಮೈಃ ॥ ೮.

ಹೀಗಾಗಿ, ಧನ, ರೂಪ, ಆಯುಷ್ಯ, ಬಲ, ಧರ್ಮ, ಐಶ್ವರ್ಯ, ಬುದ್ಧಿ, ತಪಸ್ಸು, ವಿದ್ಯೆ ಮತ್ತು ಪರಾಕ್ರಮದಲ್ಲಿ.

ದೇವಾಸುರೇಭ್ಯೋ ಹೀಯನ್ತೇ ತ್ರೀನ್ ಪಾದಾನ್ ವೈ ಪರಸ್ಪರಮ್। ಗನ್ಧರ್ವಾದ್ಯಾಃ ಪಿಶಾಚಾನ್ತಾಶ್ಚತಸ್ರೋ ದೇವಯೋನಯಃ ॥ ೮.

ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಸುರರು ಪರಸ್ಪರ ಮೂರು ಭಾಗ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ಇರುತ್ತಾರೆ; ಗಂಧರ್ವರಿಂದ ಪಿಶಾಚರ ತನಕ ನಾಲ್ಕು ದೈವಿಕ ವಂಶಗಳಿವೆ.

ಅತಃ ಶ್ರೃಣುತ ಭದ್ರಂ ವಃ ಪ್ರಜಾಃ ಕ್ರೋಧವಶತ್ಮಕಾಃ । ಕ್ರೋಧಾಯಾಂ ಕನ್ಯಕಾ ಜಜ್ಞೇ ದ್ವಾದಶ ಹ್ಯಾತ್ಮಸಮ್ಭವಾಃ। ತಾ ಭಾರ್ಯಾಃ ಪುಲಹಸ್ಯಾಸನ್ನಾಮತಸ್ತಾ ನಿಬೋಧತ ॥ ೮.

ಹೀಗಾಗಿ, ಕೋಪದಿಂದ ಆಳಿದ ಪ್ರಜೆಗಳೇ, ನೀವು ಧನ್ಯರಾಗಿರಿ ಎಂದು ಕೇಳಿರಿ. ಕೋಪದಿಂದ ಒಬ್ಬ ಯುವತಿ ಹುಟ್ಟಿದಳು, ಆಕೆ ತನ್ನಿಂದ ಹನ್ನೆರಡು ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳನ್ನು ಪಡೆದಳು. ಆ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಪುಲಹನಿಗೆ ಹೆಂಡಿರಾಗಿ ಆಯಿತು. ಅವರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಈಗ ಗಮನದಿಂದ ಕೇಳಿರಿ.

ಮೃಗೀ ಚ ಮೃಗಮನ್ದಾ ಚ ಹರಿಭದ್ರಾ ಇರಾವತೀ। ಭೂತಾ ಚ ಕಪಿಶಾ ದಂಷ್ಟ್ರಾ ನಿಶಾ ತಿರ್ಯಾ ತಥೈವ ಚ। ಶ್ವೇತಾ ಚೈವ ಸ್ವರಾ ಚೈವ ಸುರಸಾ ಚೇತಿ ವಿಶ್ರುತಾಃ ॥ ೮.

ಮೃಗೀ, ಮೃಗಮಂದಾ, ಹರಿಭದ್ರಾ, ಇರಾವತೀ, ಭೂತಾ, ಕಪಿಶಾ, ದಂಷ್ಟ್ರಾ, ನಿಶಾ, ತಿರ್ಯಾ, ಶ್ವೇತಾ, ಸ್ವರಾ ಮತ್ತು ಸುರಸಾ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಮೃಗ್ಯಾಸ್ತು ಹರಿಣಾಃ ಪುತ್ರಾ ಮೃಗಾಶ್ಚಾನ್ಯೇ ಶಶಾಸ್ತಥಾ। ನ್ಯಙ್ಕವಃ ಶರಭಾ ಯೇ ಚ ರುರವಃ ಪೃಷತಾಶ್ಚ ಯೇ ॥ ೮.

ಮೃಗಿಯಿಂದ ಜಿಂಕೆಗಳು ಹುಟ್ಟಿದವು, ಮೃಗಮಂದೆಯಿಂದ ಬೇರೆ ಜಿಂಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಮೊಲಗಳು ಹುಟ್ಟಿದವು. ನ್ಯಂಕವ, ಶರಭ, ರುರು ಮತ್ತು ಪೃಶತ ಎಂಬ ಪ್ರಾಣಿಗಳೂ ಅವಳಿಂದಲೇ ಉಂಟಾದವು.

ಮೃಗರಾಜಾ ಮೃಗಮನ್ದಾಯಾ ಗವಯಾಶ್ಚಾಪರೇ ತಥಾ। ಮಹಿಷೋಷ್ಟ್ರವರಾಹಾಶ್ಚ ಖಡ್ಗಗೌರಮುಖಾಸ್ತಥಾ ॥ ೮.

ಮೃಗಮಂದೆಯಿಂದ ಮೃಗರಾಜನು ಹುಟ್ಟಿದನು, ಜೊತೆಗೆ ಗವಯಗಳು, ಮಹಿಷಗಳು, ಒಂಟೆಗಳು, ಕಾಡುಹಂದಿಗಳು, ಖಡ್ಗಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರಮುಖ ಪ್ರಾಣಿಗಳೂ ಹುಟ್ಟಿದವು.

ಹರೇಸ್ತು ಹರಯಃ ಪುತ್ರಾ ಗೋಲಾಙ್ಗುಲತರಕ್ಷವಃ । ವಾನರಾಃ ಕಿನ್ನರಾಶ್ಚೈವ ವ್ಯಾಘ್ರಾಃ ಕಿಮ್ಪುರುಷಾಸ್ತಥಾ। ಇತ್ಯೇವಮಾದಯೋಽನ್ಯೇಽಪಿ ಇರಾವತ್ಯಾ ನಿಬೋಧತ ॥ ೮.

ಹರಿಯಿಂದ ಹರಿಗಳು, ಗೋಲಾಂಗೂಲಗಳು, ತರಕ್ಷಗಳು, ವಾನರಗಳು, ಕಿನ್ನರರು, ಹುಲಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಿಂಪುರುಷರು ಹುಟ್ಟಿದರು. ಇರಾವತಿಯಿಂದ ಇನ್ನೂ ಹಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳೂ ಉಂಟಾದವು. ಅವುಗಳನ್ನೂ ಕೇಳಿರಿ.

ಸೂರ್ಯಸ್ಯಾಣ್ಡಕಪಾಲೇ ದ್ವೇ ಸಮಾನೀಯ ತು ಭೌವನಃ। ಹಸ್ತಾಭ್ಯಾಂ ಪರಿಗೃಹ್ಯಾಥ ರಥನ್ತರಮಗಾಯತ ॥ ೮.

ಭೌವನನು ಸೂರ್ಯನ ಅಂಡದ ಎರಡು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ, ತನ್ನ ಕೈಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ರಥಾಂತರ ಸಾಮಗಾನವನ್ನು ಹಾಡಿದನು.

ಸಾಮ್ನಾ ಪ್ರಸೂಯಮಾನೇನ ಸದ್ಯ ಏವ ಗಜೋಽಭವತ್। ಸ ಪ್ರಾಯಚ್ಛದಿರಾವತ್ಯೈ ಪುತ್ರಾರ್ಥಂ ಸ ತು ಭೌವನಃ ॥ ೮.

ಆ ಸಾಮಗಾನ ಹಾಡಿದಾಗ ತಕ್ಷಣವೇ ಒಂದು ಆನೆ ಹುಟ್ಟಿತು. ಆ ಆನೆಯನ್ನು ಭೌವನನು ಇರಾವತಿಗೆ ಮಗನಾಗಿ ಕೊಟ್ಟನು.

ಇರಾವತ್ಯಾಃ ಸುತೋ ಯಸ್ಮಾತ್ತಸ್ಮಾದೈರಾವತಃ ಸ್ಮೃತಃ । ದೇವರಾಜೋಪವಾಹ್ಯತ್ವಾತ್ ಪ್ರಥಮಃ ಸ ಮತಙ್ಗರಾಟ್। ಶುಭ್ರಾಭ್ರಭಾಶ್ಚತುರ್ದ್ದಂಷ್ಟ್ರಃ ಶ್ರೀಮಾನೈರಾವತೋ ಗಜಃ ॥ ೮.

ಇರಾವತಿಯ ಮಗನಾದ್ದರಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಐರಾವತ ಎಂದು ಹೆಸರು ಬಂತು. ದೇವರಾಜನ ರಥಕ್ಕೆ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆನೆ ಎಂಬ ಕಾರಣದಿಂದ ಅವನು ಆನೆಗಳ ರಾಜನಾದನು. ಐರಾವತನು ಶುಭ್ರವಾದ ಮೇಘದಂತೆ, ನಾಲ್ಕು ದಂತಗಳೊಂದಿಗೆ, ಮಹಿಮೆಯಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.

ಅಪ್ಸುಜಸ್ಯೈಕಮೂಲಸ್ಯ ಸುವರ್ಣಾಭಸ್ಯ ಹಸ್ತಿನಃ । ಷಡ್ದನ್ತಸ್ಯ ಹಿ ಭದ್ರಸ್ಯ ಔಪಾವಾಹ್ಯಶ್ಚ ವೈ ಬಲಃ ॥ ೮.

ಅಪ್ಸುಜ ಎಂಬ ಒಂದೇ ಮೂಲದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ, ಸುವರ್ಣದಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ಆ ಆನೆಗೆ ಆರು ದಂತಗಳಿದ್ದವು. ಅದರಲ್ಲಿ ಭದ್ರ ಎಂಬುದು ರಥಕ್ಕೆ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟದ್ದು, ಬಲ ಎಂಬುದು ಅವನ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿತ್ತು.

ತಸ್ಯ ಪುತ್ರೋಽಞ್ಜನಶ್ಚೈವ ಸುಪ್ರತೀಕೋಽಥ ವಾಮನಃ। ಪದ್ಮಶ್ಚೈವ ಚತುರ್ಥೋಽಭೂದ್ಧಸ್ತಿನೀ ಚಾಭ್ರಮುಸ್ತಥಾ ॥ ೮.

ಆ ಆನೆಗೆ ಅಂಜನ, ಸುಪ್ರತಿಕ, ವಾಮನ ಮತ್ತು ಪದ್ಮ ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು ಮಕ್ಕಳು ಹುಟ್ಟಿದರು. ನಾಲ್ಕನೆಯದು ಪದ್ಮ, ಹಸ್ತಿನಿ ಮತ್ತು ಆಭ್ರಮೂ ಕೂಡ ಹುಟ್ಟಿದರು.

thumb|400px|ದಿಗ್ಗಜ1 ದಿಗ್ಗಜಾಂಸ್ತಾಂಶ್ಚ ಚತ್ವಾರಃ ಶ್ವೇತಾಽಜನಯತಾಶುಗಾನ್ । ಭದ್ರಂ ಮೃಗಞ್ಚ ಮನ್ದಂ ಚ ಸಙ್ಕೀರ್ಣಂ ಚತುರಃ ಸುತಾನ್ ॥ ೮.

ಶ್ವೇತಾ ಎಂಬವಳು ನಾಲ್ಕು ದಿಕ್ಕುಗಳ ವೇಗಿಯಾದ ಆನೆಗಳನ್ನು ಹೆತ್ತಳು. ಅವುಗಳು ಭದ್ರ, ಮೃಗ, ಮಂದ ಮತ್ತು ಸಂಕೀರ್ಣ ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು ಮಕ್ಕಳು.

ಸಙ್ಕೀರ್ಣೋಽಪ್ಯಞ್ಜನೋ ಯಸ್ತು ಉಪವಾಹ್ಯೋ ಯಮಸ್ಯ ತು। ಭದ್ರೋ ಯಃ ಸುಪ್ರತೀಕಸ್ತು ಹರಿತಃ ಸ ಹ್ಯಪಾಮ್ಪತೇಃ ॥ ೮.

ಸಂಕೀರ್ಣ, ಅಂಜನ ಎಂಬವನು ಯಮನಿಗೆ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆನೆ. ಭದ್ರ, ಸುಪ್ರತಿಕ ಎಂಬವನು ಹಸಿರು ಬಣ್ಣದವನು, ಅವನು ಜಲಪತಿಯ ಆನೆ.

ಪದ್ಮೋ ಮನ್ದಸ್ತು ಯೋ ಗೌರೋ ದ್ವಿಪೋ ಹ್ಯೈಲವಿಲಸ್ಯ ಸಃ। ಮೃಗಃ ಶ್ಯಾಮಸ್ತು ಯೋ ಹಸ್ತೀ ಉಪವಾಹ್ಯಃ ಸ ಪಾವಕೈಃ ॥ ೮.

ಪದ್ಮ, ಮಂದ ಎಂಬವನು ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದವನು, ಅವನು ಐಲವಿಲನ ಆನೆ. ಮೃಗ, ಶ್ಯಾಮ ಎಂಬವನು ಪಾವಕರಿಗೆ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆನೆ.

ಪದ್ಮೋತ್ತರಸ್ತು ಯಃ ಪದ್ಮೌ ಗಜೋ ವೈ ವರುಣೋ ಗಣಃ। ಉಪಲೇಪನಮೇಷಶ್ಚ ತಸ್ಯಾಷ್ಟೌ ಜಜ್ಞಿರೇ ಸುತಾಃ ॥ ೮.

ಪದ್ಮೋತ್ತರ, ಪದ್ಮ ಎಂಬವನು ವರಣನ ಬಳಗದ ಆನೆ. ಉಪಲೇಪನ ಎಂಬ ಮೇಷನಿಗೆ ಎಂಟು ಮಕ್ಕಳು ಹುಟ್ಟಿದರು.

ಉದಗ್ರಭಾವೇನೋಪೇತಾ ಜಾಯನ್ತೇ ತಸ್ಯ ಚಾನ್ವಯೇ। ಶ್ವೇತಬಾಲನಖಾಃ ಪಿಙ್ಗಾ ವರ್ಷ್ಮವನ್ತೋ ಮತಙ್ಗಜಾಃ। ಮತಙ್ಗಜಾನ್ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ನಾಗಾನನ್ಯಾನಪಿ ಕ್ರಮಾತ್ ॥ ೮.

ಅವನ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಬಿಳಿ ಬೊಟ್ಟಿನ, ಪಿಂಗಾಣಿ ಬಣ್ಣದ, ದೇಹದೊಡ್ಡ ಆನೆಗಳು ಹುಟ್ಟಿದವು. ನಾನು ಆನೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ನಾಗಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಕಪಿಲಃ ಪುಣ್ಡರೀಕಶ್ಚ ಸುಮನಾಭೋ ರಥಾನ್ತರಃ। ಜಾತೌ ನಾಮ್ನಾ ಸುತೌ ತಾಭ್ಯಾಂ ಸುಪ್ರತಿಷ್ಠಪ್ರಮರ್ದ್ದನೌ ॥ ೮.

ಕಪಿಲ, ಪುಂಡರಿಕ, ಸುಮನಾಭ, ರಥಾಂತರ—ಇವರಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ, ಸ್ಥಿರವಾದ ಮತ್ತು ಬಲಶಾಲಿಯಾದ ಮಕ್ಕಳು ಹುಟ್ಟಿದರು.