ದಿನಂ ಸೂರ್ಯಪ್ರಕಾಶಾಖ್ಯಂ ತಾಮಸೀ ರಾತ್ರಿರುಚ್ಯತೇ। ತಸ್ಮಾದ್ವ್ಯವಸ್ಥಿತಾ ರಾತ್ರಿಃ ಸೂರ್ಯಾವೇಕ್ಷ್ಯಮಹಃ ಸ್ಮೃತಮ್ ॥ ೫೦.
ಹಗಲು ಎಂದರೆ ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕು ಇರುವ ಕಾಲ, ರಾತ್ರಿ ಎಂದರೆ ಅಂಧಕಾರದ ಕಾಲ; ಹೀಗಾಗಿ ರಾತ್ರಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಹಗಲು ಸೂರ್ಯನ ಪ್ರಭೆಯಿಂದ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಏವಂ ಪುಷ್ಕರಮಧ್ಯೇನ ಯದಾ ಸರ್ಪತಿ ಭಾಸ್ಕರಃ। ತ್ರಿಂಶಾಂ ಶಕನ್ತು ಮೇದಿನ್ಯಾ ಮುಹೂರ್ತೇನೈವ ಗಚ್ಛತಿ ॥ ೫೦.
ಹೀಗೆ ಪುಷ್ಕರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನು ಸಂಚರಿಸಿದಾಗ, ಒಂದು ಮುಹೂರ್ತದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯ ಮೂವತ್ತು ಶಕದಷ್ಟು ದೂರವನ್ನು ದಾಟುತ್ತಾನೆ.
ಯೋಜನಾಗ್ರಾನ್ಮುಹೂರ್ತ್ತಸ್ಯ ಇಮಾಂ ಸಙ್ಖ್ಯಾಂ ನಿಬೋಧತ। ಪೂರ್ಣಂ ಶತಸಹಸ್ರಾಣಾಮೇಕತ್ರಿಂಶತ್ತು ಸಾ ಸ್ಮೃತಾ ॥ ೫೦.
ಒಂದು ಮುಹೂರ್ತದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಯೋಜನಗಳಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕೇಳಿ: ಅದು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಒಂದು ಲಕ್ಷ ಮೂವತ್ತೊಂದು ಸಾವಿರ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಪಞ್ಚಾಶತ್ತು ತಥಾನ್ಯಾನಿ ಸಹಸ್ರಾಣ್ಯಧಿಕಾನಿ ತು। ಮೌಹೂರ್ತ್ತಿಕೀ ಗತಿರ್ಹ್ಯೇಷಾ ಸೂರ್ಯಸ್ಯ ತು ವಿಧೀಯತೇ ॥ ೫೦.
ಇದಲ್ಲದೆ ಇನ್ನೂ ಐದು ಸಾವಿರ ಹೆಚ್ಚಾಗಿವೆ; ಇದು ಸೂರ್ಯನ ಒಂದು ಮುಹೂರ್ತದ ಸಂಚಾರವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಏತೇನ ಗತಿಯೋಗೇನ ಯದಾ ಕಾಷ್ಠಾನ್ತು ದಕ್ಷಿಣಾಮ್। ಪರ್ಯ್ಯಾಗಚ್ಛೇತ್ತದಾದಿತ್ಯೋ ಮಾಘೇ ಕಾಷ್ಠಾನ್ತಮೇವ ಹಿ ॥ ೫೦.
ಈ ಸಂಚಾರದ ಪ್ರಮಾಣದಿಂದ, ಸೂರ್ಯನು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಕೊನೆಯನ್ನು ತಲುಪಿದಾಗ, ಮಾಘ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಆ ಭಾಗದ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಾನೆ.
ಸರ್ಪತೇ ದಕ್ಷಿಣಾಯಾನ್ತು ಕಾಷ್ಠಾಯಾಂ ತನ್ನಿಬೋಧತ। ನವಕೋಟ್ಯಃ ಪ್ರಸಙ್ಖ್ಯಾತಾ ಯೋಜನೈಃ ಪರಿಮಣ್ಡಲಮ್ ॥ ೫೦.
ಈಗ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನ ಸಂಚಾರವನ್ನು ಕೇಳಿ: ಆ ವೃತ್ತದ ಪರಿಧಿ ಒಂಬತ್ತು ಕೋಟಿ ಯೋಜನಗಳೆಂದು ಎಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
ತಥಾ ಶತಸಹಸ್ರಾಣಿ ಚತ್ವಾರಿಂಶಚ್ಚ ಪಞ್ಚ ಚ। ಅಹೋರಾತ್ರಾತ್ಪತಙ್ಗಸ್ಯ ಗತಿರೇಷಾ ವಿಧೀಯತೇ ॥ ೫೦.
ಹಾಗೆಯೇ ಇನ್ನೂ ಒಂದು ಲಕ್ಷ ನಾಲ್ವತ್ತೈದು ಸಾವಿರ ಹೆಚ್ಚಾಗಿವೆ; ಇದು ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ಎರಡೂ ಸೇರಿ ಸೂರ್ಯನ ಸಂಚಾರವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ದಕ್ಷಿಣಾದ್ವಿನಿವೃತ್ತೋಽಸೌ ವಿಷುವಸ್ಥೋ ಯದಾ ರವಿಃ। ಕ್ಷೀರೋದಸ್ಯ ಸಮುದ್ರಸ್ಯ ಉತ್ತರಾನ್ತಾ ದಿಶಶ್ಚರನ್ ॥ ೫೦.
ಸೂರ್ಯನು ದಕ್ಷಿಣದಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಿ ವಿಷುವತ್ತಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತಾಗ, ಕ್ಷೀರೋದ ಸಮುದ್ರದ ಉತ್ತರದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಮಣ್ಡಲಂ ವಿಷುವದ್ಯಾಪಿ ಯೋಜನೈಸ್ತನ್ನಿಬೋಧತ। ತಿಸ್ರಃ ಕೋಟ್ಯಸ್ತು ವಿಸ್ತೀರ್ಣಾ ವಿಷುವದ್ಯಾಪಿ ಸಾ ಸ್ಮೃತಾ ॥ ೫೦.
ವಿಷುವತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಆ ವೃತ್ತದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಯೋಜನಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಳಿ: ಅದು ಮೂರು ಕೋಟಿ ಯೋಜನಗಳಷ್ಟು ವಿಶಾಲವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ತಥಾ ಶತಸಹಸ್ರಾಣಾಮಶೀತ್ಯೇಕಾಧಿಕಾ ಪುನಃ । ಶ್ರವಣೇ ಚೋತ್ತರಾಂ ಕಾಷ್ಠಾಞ್ಚಿತ್ರಭಾನುರ್ಯದಾ ಭವೇತ್ । ಶಾಕದ್ವೀಪಸ್ಯ ಷಷ್ಠಸ್ಯ ಉತ್ತರಾನ್ತಾ ದಿಶಶ್ಚರನ್ ॥ ೫೦.
ಮತ್ತೆ, ಒಂದು ಲಕ್ಷ ಎಂಭತ್ತೊಂದು ಸಾವಿರ ಹೆಚ್ಚಾಗಿವೆ; ಶ್ರವಣ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಭಾನು (ಸೂರ್ಯ) ಉತ್ತರ ಭಾಗವನ್ನು ತಲುಪಿದಾಗ, ಆರುನೇನೆಯ ಶಾಕದ್ವೀಪದ ಉತ್ತರದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಉತ್ತರಾಯಾಞ್ಚ ಕಾಷ್ಠಾಯಾಂ ಪ್ರಮಾಣಂ ಮಣ್ಡಲಸ್ಯ ಚ। ಯೋಜನಾಗ್ರಾತ್ಪ್ರಸಙ್ಖ್ಯಾತಾ ಕೋಟಿರೇಕಾ ತು ಸಾ ದ್ವಿಜೈಃ ॥ ೫೦.
ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಆ ವೃತ್ತದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಯೋಜನಗಳಿಂದ ಎಣಿಸಿದರೆ, ಅದು ಒಂದು ಕೋಟಿ ಎಂದು ದ್ವಿಜರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ಅಶೀತಿರ್ನಿಯುತಾನೀಹ ಯೋಜನಾನಾಂ ತಥೈವ ಚ। ಅಷ್ಟಪಞ್ಚಾಶತಞ್ಚೈವ ಯೋಜನಾನ್ಯಧಿಕಾನಿ ತು ॥ ೫೦.
ಇಲ್ಲಿ ಎಂಭತ್ತು ಲಕ್ಷ ಯೋಜನಗಳಿವೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಇನ್ನೂ ಐವತ್ತೆಂಟು ಯೋಜನಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿವೆ.
ನಾಗವೀಥ್ಯುತ್ತರಾವೀಥೀ ಅಜವೀಥೀ ಚ ದಕ್ಷಿಣಾ। ಮೂಲಂ ಚೈವ ತಥಾಷಾಡೇ ಹ್ಯಜವೀಥ್ಯುದಯಾಸ್ತ್ರಯಃ। ಅಭಿಜಿತ್ಪೂರ್ವತಃ ಸ್ವಾತಿರ್ನಾಗವೀಥ್ಯುದಯಾಸ್ತ್ರಯಃ ॥ ೫೦.
ನಾಗರಹದ ಉತ್ತರ ದಾರಿ, ಮೇಷರಹದ ದಕ್ಷಿಣ ದಾರಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಮೂಲ ಮತ್ತು ಅಷ್ಠಮ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು—ಇವುಗಳು ಮೇಷರಹದ ಮೇಲೆ ಮೂವರು ಉದಯಬಿಂದುಗಳು. ಅಭಿಜಿತ್ನ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಸ್ವಾತಿ ಇದೆ, ನಾಗರಹದ ಮೇಲೆ ಕೂಡ ಮೂವರು ಉದಯಬಿಂದುಗಳಿವೆ.
ಕಾಷ್ಠಯೋರನ್ತರಂ ಯಚ್ಚ ತದ್ವಕ್ಷ್ಯೇ ಯೋಜನೈಃ ಪುನಃ। ಏತಚ್ಛತಸಹಸ್ರಾಣಾಮೇಕತ್ರಿಂಶೋತ್ತರಂ ಶತಮ್ ॥ ೫೦.
ಈ ಎರಡು ಸಂಕ್ರಮಣ ಬಿಂದುಗಳ ನಡುವೆ ಎಷ್ಟು ದೂರವಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಈಗ ಯೋಜನಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ: ಅದು ಒಂದು ಲಕ್ಷ ಮೂವತ್ತೊಂದು ಸಾವಿರ ಯೋಜನಗಳು.
ತ್ರಯಸ್ತ್ರಿಂಶಾಧಿಕಾಶ್ಚಾನ್ಯೇ ತ್ರಯಸ್ತ್ರಿಂಶಚ್ಚ ಯೋಜನೈಃ। ಕಾಷ್ಠಯೋರನ್ತರಂ ಹ್ಯೇತದ್ಯೋಜನಾಗ್ರಾತ್ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಮ್ ॥ ೫೦.
ಮತ್ತೆ ಮೂವತ್ತಮೂರು ಯೋಜನಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿವೆ, ಮತ್ತೆ ಇನ್ನೂ ಮೂವತ್ತಮೂರು ಯೋಜನಗಳು. ಹೀಗಾಗಿ ಈ ಎರಡು ಸಂಕ್ರಮಣ ಬಿಂದುಗಳ ನಡುವಿನ ದೂರ ಯೋಜನಗಳ ಅಂಚಿನಿಂದ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದೆ.
ಕಾಷ್ಠಯೋರ್ಲೇಖಯೋಶ್ಚೈವ ಅನ್ತರೇ ದಕ್ಷಿಣೋತ್ತರೇ । ತೇ ತು ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಸಙ್ಖ್ಯಾಯ ಯೋಜನೈಸ್ತನ್ನಿಬೋಧತ ॥ ೫೦.
ಈಗ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದ ಎರಡು ರೇಖೆಗಳ ನಡುವಿನ ದೂರವನ್ನು ಯೋಜನಗಳಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಕೇಳಿ.
ಏಕೈಕಮನ್ತರನ್ತಸ್ಯಾ ನಿಯುತಾನ್ಯೇಕಸಪ್ತತಿಃ। ಸಹಸ್ರಾಣ್ಯತಿರಿಕ್ತಾಶ್ಚ ತತೋಽನ್ಯಾ ಪಞ್ಚಸಪ್ತತಿಃ ॥ ೫೦.
ಪ್ರತಿ ಅಂತರವು ಎಪ್ಪತ್ತೊಂದು ನಿಯುತಗಳು, ಜೊತೆಗೆ ಇನ್ನೂ ಐದೂವತ್ತೇಳು ಸಾವಿರ ಹೆಚ್ಚಾಗಿವೆ.
ಲೇಖಯೋಃ ಕಾಷ್ಠಯೋಶ್ಚೈವ ಬಾಹ್ಯಾಭ್ಯನ್ತರಯೋಃ ಸ್ಮೃತಮ್। ಅಭ್ಯನ್ತರನ್ತು ಪರ್ಯೇತಿ ಮಣ್ಡಲಾನ್ಯುತ್ತರಾಯಣೇ ॥ ೫೦.
ಈ ಸಂಕ್ರಮಣ ಬಿಂದುಗಳ ಹೊರಗಿನ ಮತ್ತು ಒಳಗಿನ ರೇಖೆಗಳು ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಇವೆ; ಒಳಗಿನದು ಉತ್ತರಯಾನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಲಯಗಳನ್ನು ಸುತ್ತುತ್ತದೆ.
ಬಾಹ್ಯತೋ ದಕ್ಷಿಣೇ ಚೈವ ಸತತನ್ತು ಯಥಾಕ್ರಮಮ್। ಮಣ್ಡಲಾನಾಂ ಶತಂ ಪೂರ್ಣಮಶೀತ್ಯಧಿಕಮುತ್ತರಮ್ ॥ ೫೦.
ಹೊರಗಿನಿಂದ ಮತ್ತು ಹಾಗೆಯೇ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿಯೂ, ಕ್ರಮವಾಗಿ, ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನೂರು ವಲಯಗಳಿವೆ, ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಎಪ್ಪತ್ತು ಹೆಚ್ಚಾಗಿವೆ.
ಚರತೇ ದಕ್ಷಿಣೇ ಚಾಪಿ ತಾವದೇವ ವಿಭಾವಸುಃ। ಪ್ರಮಾಣಂ ಮಣ್ಡಲಸ್ಯಾಥ ಯೋಜನಾಗ್ರಾನ್ನಿಬೋಧತ ॥ ೫೦.
ಸೂರ್ಯನು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿಯೂ ಅಷ್ಟೇ ದೂರ ಚಲಿಸುತ್ತಾನೆ; ಈಗ ಆ ವಲಯದ ಗಾತ್ರವನ್ನು ಯೋಜನಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಳಿ.
ಏಕವಿಂಶದ್ಯೋಜನಾನಾಂ ಸಹಸ್ರಾಣಿ ಸಮಾಸತಃ। ಶತೇ ದ್ವೇ ಪುನರಪ್ಯನ್ಯೇ ಯೋಜನಾನಾಂ ಪ್ರಕೀರ್ತ್ತಿತೇ ॥ ೫೦.
ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು ಸಾವಿರ ಯೋಜನಗಳಿವೆ, ಮತ್ತೆ ಇನ್ನೂ ಎರಡು ನೂರು ಯೋಜನಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿವೆ.
ಏಕವಿಂಶತಿಭಿಶ್ಚೈವ ಯೋಜನೈರಧಿಕೈರ್ಹಿ ತೇ। ಏತತ್ಪ್ರಮಾಣಮಾಖ್ಯಾತಂ ಯೋಜನೈರ್ಮಣ್ಡಲಂ ಹಿ ತತ್ ॥ ೫೦.
ಮತ್ತೆ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು ಯೋಜನಗಳು ಸೇರಿಸಿ, ಇದನ್ನು ಆ ವಲಯದ ಗಾತ್ರವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ.
ವಿಷ್ಕಮ್ಭೋ ಮಣ್ಡಲಸ್ಯೈಷ ತಿರ್ಯಕ್ ಸ ತು ವಿಧೀಯತೇ। ಪ್ರತ್ಯಹಞ್ಚರತೇ ತಾನಿ ಸೂರ್ಯೋ ವೈ ಮಣ್ಡಲಕ್ರಮಮ್ ॥ ೫೦.
ಈದು ಆ ವಲಯದ ಅಡ್ಡದ ವ್ಯಾಸವೃತ್ತ, ಸೂರ್ಯನು ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಈ ವಲಯಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸುತ್ತುತ್ತಾನೆ.
ಕುಲಾಲಚಕ್ರಪರ್ಯನ್ತೋ ಯಥಾ ಶೀಘ್ರಂ ನಿವರ್ತ್ತತೇ। ದಕ್ಷಿಣೇ ಪ್ರಕ್ರಮೇ ಸೂರ್ಯಸ್ತಥಾ ಶೀಘ್ರಂ ನಿವರ್ತ್ತತೇ ॥ ೫೦.
ಮಡಕೆಗಾರನ ಚಕ್ರವು ಎಷ್ಟೋ ಬೇಗ ತಿರುಗಿ ಹಿಂದಿರುಗುವದೋ, ಅದೇ ರೀತಿ ಸೂರ್ಯನು ದಕ್ಷಿಣ ಸಂಕ್ರಮಣ ಬಿಂದುವರೆಗೆ ತಲುಪಿದ ಮೇಲೆ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಹಿಂದಿರುಗುತ್ತಾನೆ.
ತಸ್ಮಾತ್ ಪ್ರಕೃಷ್ಟಾಂ ಭೂಮಿಞ್ಚ ಕಾಲೇನಾಲ್ಪೇನ ಗಚ್ಛತಿ। ಸೂರ್ಯೋ ದ್ವಾದಶಭಿಃ ಶೀಘ್ರಂ ಮುಹೂರ್ತ್ತೇರ್ದಕ್ಷಿಣೋತ್ತರೇ ॥ ೫೦.
ಆದ್ದರಿಂದ, ಸೂರ್ಯನು ಅಲ್ಪ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯ ದೊಡ್ಡ ದೂರವನ್ನು ದಾಟುತ್ತಾನೆ—ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಸಂಕ್ರಮಣ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹನ್ನೆರಡು ಮುಹೂರ್ತಗಳಲ್ಲಿ ವೇಗವಾಗಿ ಸಾಗುತ್ತಾನೆ.
ತ್ರಯೋದಶಾರ್ದ್ಧಮೃಕ್ಷಾಣಾಮಹ್ನಾನುಚರತೇ ರವಿಃ। ಮುಹೂರ್ತ್ತೈಸ್ತಾವದೃಕ್ಷಾಣಿ ನಕ್ತಮಷ್ಟಾದಶೈಶ್ಚರನ್ ॥ ೫೦.
ಸೂರ್ಯನು ಹಗಲು ಹದಿಮೂರು ಅರ್ಧ ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ಸುತ್ತುತ್ತಾನೆ; ರಾತ್ರಿ ಅವನು ಹದಿನೆಂಟು ಮುಹೂರ್ತಗಳಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟೇ ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ದಾಟುತ್ತಾನೆ.
ಕುಲಾಲಚಕ್ರಮಧ್ಯಸ್ತು ಯಥಾ ಮನ್ದಂ ಪ್ರಸರ್ಪತಿ। ತಥೋದಗಯನೇ ಸೂರ್ಯಃ ಸರ್ಪತೇ ಮನ್ದವಿಕ್ರಮಃ ॥ ೫೦.
ಮಡಕೆಗಾರನ ಚಕ್ರದ ಮಧ್ಯಭಾಗವು ಹೇಗೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಚಲಿಸುತ್ತದೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಸೂರ್ಯನು ಉತ್ತರಯಾನದಲ್ಲಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಸಾಗುತ್ತಾನೆ.
ತ್ರಯೋದಶಾರ್ದ್ಧಮರ್ದ್ಧೇನ ಋಕ್ಷಾಣಾಂ ಚರತೇ ರವಿಃ। ತಸ್ಮಾದ್ದೀರ್ಘೇಣ ಕಾಲೇನ ಭೂಮಿಮಿಲ್ಪಾಂ ನಿಗಚ್ಛತಿ ॥ ೫೦.
ಸೂರ್ಯನು ಹದಿಮೂರು ಅರ್ಧ ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ಅರ್ಧ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುತ್ತಾನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ, ಅವನು ಭೂಮಿಯ ದೂರವನ್ನು ದೀರ್ಘ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದಾಟುತ್ತಾನೆ.
ಅಷ್ಟಾದಶಮುಹೂರ್ತ್ತೈಸ್ತು ಉತ್ತರಾಯಣಪಶ್ಚಿಮಮ್। ಅಹರ್ಭವತಿ ತಚ್ಚಾಪಿ ಚರತೇ ಮನ್ದವಿಕ್ರಮಃ ॥ ೫೦.
ಹದಿನೆಂಟು ಮುಹೂರ್ತಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಯಾನದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದ ಹಗಲು ಆಗುತ್ತದೆ, ಆಗ ಸೂರ್ಯನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಸಾಗುತ್ತಾನೆ.
ತ್ರಯೋದಶಾರ್ದ್ಧಮರ್ಧೇನ ಋಕ್ಷಾಣಾಞ್ಚರತೇ ರವಿಃ। ಮುಹೂರ್ತ್ತೈಸ್ತಾವದೃಕ್ಷಾಣಿ ನಕ್ತಮಷ್ಟಾದಶೈಶ್ಚರನ್ ॥ ೫೦.
ಸೂರ್ಯನು ಹದಿಮೂರು ಅರ್ಧ ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ಅರ್ಧ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುತ್ತಾನೆ; ರಾತ್ರಿ ಅವನು ಹದಿನೆಂಟು ಮುಹೂರ್ತಗಳಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟೇ ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ದಾಟುತ್ತಾನೆ.