ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಗ್ರಹನಕ್ಷತ್ರತಾರಾಣಾಂ ದರ್ಶನಂ ಭಾಸ್ಕರಸ್ಯ ಚ। ಉಚ್ಛ್ರಾಯಸ್ಯ ಪ್ರಮಾಣೇನ ಜ್ಞೇಯಮಸ್ತಮನೋದಯಮ್ ॥ ೫೦.

ಗ್ರಹ, ನಕ್ಷತ್ರ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಎಷ್ಟು ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬುದರಿಂದ ಅವರ ಉದಯ ಮತ್ತು ಅಸ್ತಮಯವನ್ನು ತಿಳಿಯಬಹುದು.

ಶುಕ್ಲಚ್ಛಾಯೋಗ್ನಿರಾಪಶ್ಚ ಕೃಷ್ಣಚ್ಛಾಯಾ ಚ ಮೇದಿನೀ। ವಿದೂರಭಾವಾದರ್ಕಸ್ಯ ಉದ್ಯಾತಸ್ಯ ವಿರಶ್ಮಿತಾ। ರಕ್ತಾಬಾವೋ ವಿರಶ್ಮಿತ್ವಾದ್ರಕ್ತತ್ವಾಚ್ಚಾಪ್ಯನುಷ್ಣತಾ ॥ ೫೦.

ಬಿಳಿ ನೆರಳು ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ನೀರಿನದು; ಕಪ್ಪು ನೆರಳು ಭೂಮಿಯದು; ದೂರ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯೋದಯದಿಂದ ಅವನ ಕಿರಣಗಳು ದುರ್ಬಲವಾಗುತ್ತವೆ; ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣ ಅವನ ದುರ್ಬಲತೆ ಮತ್ತು ಕೆಂಪಿನಿಂದ, ಹಾಗೆಯೇ ಅವನ ತಾಪ ಕಡಿಮೆಯಾದ್ದರಿಂದ.

ಲೇಖಯಾವಸ್ಥಿತಃ ಸೂರ್ಯೋ ಯತ್ರ ಯತ್ರ ತು ದೃಶ್ಯತೇ। ಊರ್ದ್ಧ್ವಂ ಗತಃ ಸಹಸ್ರನ್ತು ಯೋಜನಾನಾಂ ಸ ದೃಶ್ಯತೇ ॥ ೫೦.

ಯಾವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನು ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತಾನೋ, ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಸಾವಿರ ಯೋಜನಗಳಷ್ಟು ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಪ್ರಭಾ ಹಿ ಸೌರೀ ಪಾದೇನ ಅಸ್ತಙ್ಗಚ್ಛತಿ ಭಾಸ್ಕರೇ। ಅಗ್ನಿಮಾವಿಶತೇ ರಾತ್ರೌ ತಸ್ಮಾದ್ದೂರಾತ್ ಪ್ರಕಾಶತೇ ॥ ೫೦.

ಶನೈಶ್ಚರನ ಬೆಳಕು ಸೂರ್ಯನ ಪಾದದೊಂದಿಗೆ ಅಸ್ತಮಿಸುತ್ತದೆ; ರಾತ್ರಿ ಅದು ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿ ದೂರದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ.

ಉದಿತಸ್ತು ಪುನಃ ಸೂರ್ಯಃ ಅಸ್ತಮಾಗ್ನೇಯಮಾವಿಶತ್। ಸಂಯುಕ್ತೋ ವಹ್ನಿನಾ ಸೂರ್ಯಸ್ತತಃ ಸ ತಪತೇ ದಿವಾ ॥ ೫೦.

ಮತ್ತೆ ಸೂರ್ಯನು ಉದಯವಾದಾಗ, ಅಸ್ತಮಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಯ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಅಗ್ನಿಯೊಡನೆ ಸೇರಿಕೊಂಡು ಹಗಲು ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಉರಿಯುತ್ತಾನೆ.

ಪ್ರಾಕಾಶ್ಯಞ್ಚ ತಥೌಷ್ಣ್ಯಞ್ಚ ಸೂರ್ಯಾಗ್ನೇಯೀ ಚ ತೇಜಸೀ। ಪರಸ್ಪರಾನುಪ್ರವೇಶಾದಾಪ್ಯಾಯೇತೇ ದಿವಾನಿಶಮ್ ॥ ೫೦.

ಸೂರ್ಯನ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಯ ಬೆಳಕು, ಬಿಸಿಲು ಎರಡೂ ಪರಸ್ಪರ ಸೇರಿಕೊಂಡು ಹಗಲು ರಾತ್ರಿ ಎರಡೂ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ಪೋಷಿತವಾಗುತ್ತವೆ.

ಉತ್ತರೇ ಚೈವ ಭೂಮ್ಯರ್ದ್ಧೇ ತಥಾ ತಸ್ಮಿಂಶ್ಚ ದಕ್ಷಿಣೇ। ಉತ್ತಿಷ್ಠತಿ ತಥಾ ಸೂರ್ಯೇ ರಾತ್ರಿರಾವಿಶತೇ ತ್ವಪಃ । ತಸ್ಮಾತ್ತಾಮ್ರಾ ಭವನ್ತ್ಯಾಪೋ ದಿವಾರಾತ್ರಿಪ್ರವೇಶನಾತ್ ॥ ೫೦.

ಭೂಮಿಯ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನು ಉದಯಿಸಿದಾಗ, ರಾತ್ರಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತದೆ; ಹೀಗಾಗಿ ಹಗಲು ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದರಿಂದ ನೀರು ತಾಮ್ರವರ್ಣವಾಗುತ್ತದೆ.

ಅಸ್ತಂ ಯಾತಿ ಪುನಃ ಸೂರ್ಯೇ ದಿನಂ ವೈ ಪ್ರವಿಶತ್ಯಪಃ। ತಸ್ಮಾಚ್ಛುಕ್ಲಾ ಭವನ್ತ್ಯಾಪೋ ನಕ್ತಮಹ್ನಃ ಪ್ರವೇಶನಾತ್ ॥ ೫೦.

ಮತ್ತೆ ಸೂರ್ಯನು ಅಸ್ತಮಿಸಿದಾಗ, ಹಗಲು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತದೆ; ಹೀಗಾಗಿ ರಾತ್ರಿ ಮತ್ತು ಹಗಲು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದರಿಂದ ನೀರು ಶುಭ್ರವಾಗುತ್ತದೆ.

ಏತೇನ ಕ್ರಮಯೋಗೇನ ಭೂಮ್ಯರ್ದ್ಧೇ ದಕ್ಷಿಣೋತ್ತರೇ। ಉದಯಾಸ್ತಮನೇಽರ್ಕಸ್ಯ ಅಹೋರಾತ್ರಂ ವಿಶತ್ಯಪಃ ॥ ೫೦.

ಈ ಕ್ರಮದ ಪ್ರಕಾರ, ಭೂಮಿಯ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ, ಸೂರ್ಯನು ಉದಯಿಸು ಮತ್ತು ಅಸ್ತಮಿಸುವಾಗ ಹಗಲು ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತವೆ.

ದಿನಂ ಸೂರ್ಯಪ್ರಕಾಶಾಖ್ಯಂ ತಾಮಸೀ ರಾತ್ರಿರುಚ್ಯತೇ। ತಸ್ಮಾದ್ವ್ಯವಸ್ಥಿತಾ ರಾತ್ರಿಃ ಸೂರ್ಯಾವೇಕ್ಷ್ಯಮಹಃ ಸ್ಮೃತಮ್ ॥ ೫೦.

ಹಗಲು ಎಂದರೆ ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕು ಇರುವ ಕಾಲ, ರಾತ್ರಿ ಎಂದರೆ ಅಂಧಕಾರದ ಕಾಲ; ಹೀಗಾಗಿ ರಾತ್ರಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಹಗಲು ಸೂರ್ಯನ ಪ್ರಭೆಯಿಂದ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಏವಂ ಪುಷ್ಕರಮಧ್ಯೇನ ಯದಾ ಸರ್ಪತಿ ಭಾಸ್ಕರಃ। ತ್ರಿಂಶಾಂ ಶಕನ್ತು ಮೇದಿನ್ಯಾ ಮುಹೂರ್ತೇನೈವ ಗಚ್ಛತಿ ॥ ೫೦.

ಹೀಗೆ ಪುಷ್ಕರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನು ಸಂಚರಿಸಿದಾಗ, ಒಂದು ಮುಹೂರ್ತದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯ ಮೂವತ್ತು ಶಕದಷ್ಟು ದೂರವನ್ನು ದಾಟುತ್ತಾನೆ.

ಯೋಜನಾಗ್ರಾನ್ಮುಹೂರ್ತ್ತಸ್ಯ ಇಮಾಂ ಸಙ್ಖ್ಯಾಂ ನಿಬೋಧತ। ಪೂರ್ಣಂ ಶತಸಹಸ್ರಾಣಾಮೇಕತ್ರಿಂಶತ್ತು ಸಾ ಸ್ಮೃತಾ ॥ ೫೦.

ಒಂದು ಮುಹೂರ್ತದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಯೋಜನಗಳಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕೇಳಿ: ಅದು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಒಂದು ಲಕ್ಷ ಮೂವತ್ತೊಂದು ಸಾವಿರ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಪಞ್ಚಾಶತ್ತು ತಥಾನ್ಯಾನಿ ಸಹಸ್ರಾಣ್ಯಧಿಕಾನಿ ತು। ಮೌಹೂರ್ತ್ತಿಕೀ ಗತಿರ್ಹ್ಯೇಷಾ ಸೂರ್ಯಸ್ಯ ತು ವಿಧೀಯತೇ ॥ ೫೦.

ಇದಲ್ಲದೆ ಇನ್ನೂ ಐದು ಸಾವಿರ ಹೆಚ್ಚಾಗಿವೆ; ಇದು ಸೂರ್ಯನ ಒಂದು ಮುಹೂರ್ತದ ಸಂಚಾರವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಏತೇನ ಗತಿಯೋಗೇನ ಯದಾ ಕಾಷ್ಠಾನ್ತು ದಕ್ಷಿಣಾಮ್। ಪರ್ಯ್ಯಾಗಚ್ಛೇತ್ತದಾದಿತ್ಯೋ ಮಾಘೇ ಕಾಷ್ಠಾನ್ತಮೇವ ಹಿ ॥ ೫೦.

ಈ ಸಂಚಾರದ ಪ್ರಮಾಣದಿಂದ, ಸೂರ್ಯನು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಕೊನೆಯನ್ನು ತಲುಪಿದಾಗ, ಮಾಘ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಆ ಭಾಗದ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಾನೆ.

ಸರ್ಪತೇ ದಕ್ಷಿಣಾಯಾನ್ತು ಕಾಷ್ಠಾಯಾಂ ತನ್ನಿಬೋಧತ। ನವಕೋಟ್ಯಃ ಪ್ರಸಙ್ಖ್ಯಾತಾ ಯೋಜನೈಃ ಪರಿಮಣ್ಡಲಮ್ ॥ ೫೦.

ಈಗ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನ ಸಂಚಾರವನ್ನು ಕೇಳಿ: ಆ ವೃತ್ತದ ಪರಿಧಿ ಒಂಬತ್ತು ಕೋಟಿ ಯೋಜನಗಳೆಂದು ಎಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

ತಥಾ ಶತಸಹಸ್ರಾಣಿ ಚತ್ವಾರಿಂಶಚ್ಚ ಪಞ್ಚ ಚ। ಅಹೋರಾತ್ರಾತ್ಪತಙ್ಗಸ್ಯ ಗತಿರೇಷಾ ವಿಧೀಯತೇ ॥ ೫೦.

ಹಾಗೆಯೇ ಇನ್ನೂ ಒಂದು ಲಕ್ಷ ನಾಲ್ವತ್ತೈದು ಸಾವಿರ ಹೆಚ್ಚಾಗಿವೆ; ಇದು ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ಎರಡೂ ಸೇರಿ ಸೂರ್ಯನ ಸಂಚಾರವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ದಕ್ಷಿಣಾದ್ವಿನಿವೃತ್ತೋಽಸೌ ವಿಷುವಸ್ಥೋ ಯದಾ ರವಿಃ। ಕ್ಷೀರೋದಸ್ಯ ಸಮುದ್ರಸ್ಯ ಉತ್ತರಾನ್ತಾ ದಿಶಶ್ಚರನ್ ॥ ೫೦.

ಸೂರ್ಯನು ದಕ್ಷಿಣದಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಿ ವಿಷುವತ್ತಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತಾಗ, ಕ್ಷೀರೋದ ಸಮುದ್ರದ ಉತ್ತರದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಮಣ್ಡಲಂ ವಿಷುವದ್ಯಾಪಿ ಯೋಜನೈಸ್ತನ್ನಿಬೋಧತ। ತಿಸ್ರಃ ಕೋಟ್ಯಸ್ತು ವಿಸ್ತೀರ್ಣಾ ವಿಷುವದ್ಯಾಪಿ ಸಾ ಸ್ಮೃತಾ ॥ ೫೦.

ವಿಷುವತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಆ ವೃತ್ತದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಯೋಜನಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಳಿ: ಅದು ಮೂರು ಕೋಟಿ ಯೋಜನಗಳಷ್ಟು ವಿಶಾಲವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ತಥಾ ಶತಸಹಸ್ರಾಣಾಮಶೀತ್ಯೇಕಾಧಿಕಾ ಪುನಃ । ಶ್ರವಣೇ ಚೋತ್ತರಾಂ ಕಾಷ್ಠಾಞ್ಚಿತ್ರಭಾನುರ್ಯದಾ ಭವೇತ್ । ಶಾಕದ್ವೀಪಸ್ಯ ಷಷ್ಠಸ್ಯ ಉತ್ತರಾನ್ತಾ ದಿಶಶ್ಚರನ್ ॥ ೫೦.

ಮತ್ತೆ, ಒಂದು ಲಕ್ಷ ಎಂಭತ್ತೊಂದು ಸಾವಿರ ಹೆಚ್ಚಾಗಿವೆ; ಶ್ರವಣ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಭಾನು (ಸೂರ್ಯ) ಉತ್ತರ ಭಾಗವನ್ನು ತಲುಪಿದಾಗ, ಆರುನೇನೆಯ ಶಾಕದ್ವೀಪದ ಉತ್ತರದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಉತ್ತರಾಯಾಞ್ಚ ಕಾಷ್ಠಾಯಾಂ ಪ್ರಮಾಣಂ ಮಣ್‍ಡಲಸ್ಯ ಚ। ಯೋಜನಾಗ್ರಾತ್ಪ್ರಸಙ್ಖ್ಯಾತಾ ಕೋಟಿರೇಕಾ ತು ಸಾ ದ್ವಿಜೈಃ ॥ ೫೦.

ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಆ ವೃತ್ತದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಯೋಜನಗಳಿಂದ ಎಣಿಸಿದರೆ, ಅದು ಒಂದು ಕೋಟಿ ಎಂದು ದ್ವಿಜರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

ಅಶೀತಿರ್ನಿಯುತಾನೀಹ ಯೋಜನಾನಾಂ ತಥೈವ ಚ। ಅಷ್ಟಪಞ್ಚಾಶತಞ್ಚೈವ ಯೋಜನಾನ್ಯಧಿಕಾನಿ ತು ॥ ೫೦.

ಇಲ್ಲಿ ಎಂಭತ್ತು ಲಕ್ಷ ಯೋಜನಗಳಿವೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಇನ್ನೂ ಐವತ್ತೆಂಟು ಯೋಜನಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿವೆ.

ನಾಗವೀಥ್ಯುತ್ತರಾವೀಥೀ ಅಜವೀಥೀ ಚ ದಕ್ಷಿಣಾ। ಮೂಲಂ ಚೈವ ತಥಾಷಾಡೇ ಹ್ಯಜವೀಥ್ಯುದಯಾಸ್ತ್ರಯಃ। ಅಭಿಜಿತ್ಪೂರ್ವತಃ ಸ್ವಾತಿರ್ನಾಗವೀಥ್ಯುದಯಾಸ್ತ್ರಯಃ ॥ ೫೦.

ನಾಗರಹದ ಉತ್ತರ ದಾರಿ, ಮೇಷರಹದ ದಕ್ಷಿಣ ದಾರಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಮೂಲ ಮತ್ತು ಅಷ್ಠಮ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು—ಇವುಗಳು ಮೇಷರಹದ ಮೇಲೆ ಮೂವರು ಉದಯಬಿಂದುಗಳು. ಅಭಿಜಿತ್‌ನ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಸ್ವಾತಿ ಇದೆ, ನಾಗರಹದ ಮೇಲೆ ಕೂಡ ಮೂವರು ಉದಯಬಿಂದುಗಳಿವೆ.

ಕಾಷ್ಠಯೋರನ್ತರಂ ಯಚ್ಚ ತದ್ವಕ್ಷ್ಯೇ ಯೋಜನೈಃ ಪುನಃ। ಏತಚ್ಛತಸಹಸ್ರಾಣಾಮೇಕತ್ರಿಂಶೋತ್ತರಂ ಶತಮ್ ॥ ೫೦.

ಈ ಎರಡು ಸಂಕ್ರಮಣ ಬಿಂದುಗಳ ನಡುವೆ ಎಷ್ಟು ದೂರವಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಈಗ ಯೋಜನಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ: ಅದು ಒಂದು ಲಕ್ಷ ಮೂವತ್ತೊಂದು ಸಾವಿರ ಯೋಜನಗಳು.

ತ್ರಯಸ್ತ್ರಿಂಶಾಧಿಕಾಶ್ಚಾನ್ಯೇ ತ್ರಯಸ್ತ್ರಿಂಶಚ್ಚ ಯೋಜನೈಃ। ಕಾಷ್ಠಯೋರನ್ತರಂ ಹ್ಯೇತದ್ಯೋಜನಾಗ್ರಾತ್ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಮ್ ॥ ೫೦.

ಮತ್ತೆ ಮೂವತ್ತಮೂರು ಯೋಜನಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿವೆ, ಮತ್ತೆ ಇನ್ನೂ ಮೂವತ್ತಮೂರು ಯೋಜನಗಳು. ಹೀಗಾಗಿ ಈ ಎರಡು ಸಂಕ್ರಮಣ ಬಿಂದುಗಳ ನಡುವಿನ ದೂರ ಯೋಜನಗಳ ಅಂಚಿನಿಂದ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದೆ.

ಕಾಷ್ಠಯೋರ್ಲೇಖಯೋಶ್ಚೈವ ಅನ್ತರೇ ದಕ್ಷಿಣೋತ್ತರೇ । ತೇ ತು ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಸಙ್ಖ್ಯಾಯ ಯೋಜನೈಸ್ತನ್ನಿಬೋಧತ ॥ ೫೦.

ಈಗ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದ ಎರಡು ರೇಖೆಗಳ ನಡುವಿನ ದೂರವನ್ನು ಯೋಜನಗಳಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಕೇಳಿ.

ಏಕೈಕಮನ್ತರನ್ತಸ್ಯಾ ನಿಯುತಾನ್ಯೇಕಸಪ್ತತಿಃ। ಸಹಸ್ರಾಣ್ಯತಿರಿಕ್ತಾಶ್ಚ ತತೋಽನ್ಯಾ ಪಞ್ಚಸಪ್ತತಿಃ ॥ ೫೦.

ಪ್ರತಿ ಅಂತರವು ಎಪ್ಪತ್ತೊಂದು ನಿಯುತಗಳು, ಜೊತೆಗೆ ಇನ್ನೂ ಐದೂವತ್ತೇಳು ಸಾವಿರ ಹೆಚ್ಚಾಗಿವೆ.

ಲೇಖಯೋಃ ಕಾಷ್ಠಯೋಶ್ಚೈವ ಬಾಹ್ಯಾಭ್ಯನ್ತರಯೋಃ ಸ್ಮೃತಮ್। ಅಭ್ಯನ್ತರನ್ತು ಪರ್ಯೇತಿ ಮಣ್ಡಲಾನ್ಯುತ್ತರಾಯಣೇ ॥ ೫೦.

ಈ ಸಂಕ್ರಮಣ ಬಿಂದುಗಳ ಹೊರಗಿನ ಮತ್ತು ಒಳಗಿನ ರೇಖೆಗಳು ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಇವೆ; ಒಳಗಿನದು ಉತ್ತರಯಾನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಲಯಗಳನ್ನು ಸುತ್ತುತ್ತದೆ.

ಬಾಹ್ಯತೋ ದಕ್ಷಿಣೇ ಚೈವ ಸತತನ್ತು ಯಥಾಕ್ರಮಮ್। ಮಣ್ಡಲಾನಾಂ ಶತಂ ಪೂರ್ಣಮಶೀತ್ಯಧಿಕಮುತ್ತರಮ್ ॥ ೫೦.

ಹೊರಗಿನಿಂದ ಮತ್ತು ಹಾಗೆಯೇ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿಯೂ, ಕ್ರಮವಾಗಿ, ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನೂರು ವಲಯಗಳಿವೆ, ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಎಪ್ಪತ್ತು ಹೆಚ್ಚಾಗಿವೆ.

ಚರತೇ ದಕ್ಷಿಣೇ ಚಾಪಿ ತಾವದೇವ ವಿಭಾವಸುಃ। ಪ್ರಮಾಣಂ ಮಣ್ಡಲಸ್ಯಾಥ ಯೋಜನಾಗ್ರಾನ್ನಿಬೋಧತ ॥ ೫೦.

ಸೂರ್ಯನು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿಯೂ ಅಷ್ಟೇ ದೂರ ಚಲಿಸುತ್ತಾನೆ; ಈಗ ಆ ವಲಯದ ಗಾತ್ರವನ್ನು ಯೋಜನಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಳಿ.