ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಅಣ್ಡಸ್ಯಾನ್ತಸ್ತ್ವಿಮೇ ಲೋಕಾಃ ಸಪ್ತದ್ವೀಪಾ ಚ ಮೇದಿನೀ। ಭೂರ್ಲೋಕಸ್ವ ಭುವಶ್ಚೈವ ತೃತೀಯಃ ಸ್ವರಿತಿ ಸ್ಮೃತಃ । ಮಹರ್ಲೋಕೋ ಜನಶ್ಚೈವ ತಪಃ ಸತ್ಯಶ್ಚ ಸಪ್ತಮಃ ॥ ೫೦.

ಈ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಒಳಗಿರುವ ಲೋಕಗಳು ಮತ್ತು ಏಳು ದ್ವೀಪಗಳಿರುವ ಭೂಮಿಯೂ ಇದೆ. ಭೂರ್ ಲೋಕ, ಭುವರ್ ಲೋಕ, ಮೂರನೇದು ಸ್ವರ್ಗ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವುದು, ಮಹರ್ ಲೋಕ, ಜನ ಲೋಕ, ತಪೋ ಲೋಕ ಮತ್ತು ಏಳನೇದು ಸತ್ಯ ಲೋಕ.

ಏತೇ ಸಪ್ತ ಕೃತಾ ಲೋಕಾಶ್ಛತ್ರಾಕಾರಾ ವ್ಯವಸ್ಥಿತಾಃ। ಸ್ವಕೈರಾವರಣೈಃ ಸೂಕ್ಷ್ಮೈರ್ಧಾರ್ಯಮಾಣಾಃ ಪೃಥಕ್ ಪೃಥಕ್ ॥ ೫೦.

ಈ ಏಳು ಲೋಕಗಳು ಛತ್ರದ ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ತಮತಮದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಆವರಣಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದಿಡಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

ದಶಭಾಗಾಧಿಕಾಭಿಶ್ಚ ತಾಭಿಃ ಪ್ರಕೃತಿಭಿರ್ಬಹಿಃ। ಧಾರ್ಯಮಾಣಾ ವಿಶೇಷೈಶ್ಚ ಸಮುತ್ಪನ್ನೈಃ ಪರಸ್ಪರಮ್ ॥ ೫೦.

ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಲೋಕವೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ಮೂಲಗಳಿಂದ, ಅವುಗಳಿಗಿಂತ ಹತ್ತು ಭಾಗ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಪರಸ್ಪರ ವಿಭಿನ್ನ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಹೊರಗಿನಿಂದ ಹಿಡಿದಿಡಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

ಅಸ್ಯಾಣ್ಡಸ್ಯ ಸಮನ್ತಾಚ್ಚ ಸನ್ನಿವಿಷ್ಟೋ ಘನೋದಧಿಃ। ಪೃಥಿವೀಮಣ್ಡಲಂ ಕೃತ್ಸ್ನಂ ಘನತೋಯೇನ ಧಾರ್ಯತೇ ॥ ೫೦.

ಈ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಸುತ್ತಲೂ ದಟ್ಟವಾದ ಸಮುದ್ರವಿದೆ. ಭೂಮಿಯ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಭಾಗವನ್ನೆಲ್ಲಾ ಆ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ನೀರು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟಿದೆ.

ಘನೋದಧಿಪರೇಣಾಥ ಧಾರ್ಯ್ಯತೇ ಘನತೇಜಸಾ। ಬಾಹ್ಯತೋ ಘನತೇಜಸ್ತು ತಿರ್ಯ್ಯಗೂರ್ದ್ಧ್ವನ್ತು ಮಣ್ಡಲಮ್ ॥ ೫೦.

ಆ ದಟ್ಟ ಸಮುದ್ರದ ಹೊರಗಡೆ, ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಹಿಡಿದಿಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಹೊರಗಿನಿಂದ ಆ ಅಗ್ನಿಯು ಸಮತಲವಾಗಿಯೂ ಮೇಲ್ಮೇಲಾಗಿ ವಲಯವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದೆ.

ಸಮನ್ತಾದ್ವನವಾತೇನ ಧಾರ್ಯ್ಯಮಾಣಂ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಮ್। ಘನವಾತಾತ್ತಥಾಕಾಶಮಾಕಾಶಞ್ಚ ಮಹಾತ್ಮನಾ ॥ ೫೦.

ಎಲ್ಲೆಡೆಗೂ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಗಾಳಿಯಿಂದ ಹಿಡಿದಿಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಅದರಿಂದ ಆಕಾಶ ಉಂಟಾಗಿದೆ. ಆ ಆಕಾಶದಿಂದ ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಪರಮಾತ್ಮನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾಗಿದ್ದಾನೆ.

ಭೂತಾದಿನಾ ವೃತಂ ಸರ್ವ್ವಂ ಭೂತಾಧಿರ್ಮಹತಾ ವೃತಃ । ವೃತೋ ಮಹಾನನನ್ತೇನ ಪ್ರಧಾನೇನಾವ್ಯಯಾತ್ಮನಾ ॥ ೫೦.

ಎಲ್ಲವೂ ಭೂತತತ್ತ್ವದಿಂದ ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಆ ಭೂತತತ್ತ್ವವನ್ನು ಮಹತ್ತತ್ತ್ವ ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಮಹತ್ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಅನಂತವಾದ, ಅವಿನಾಶಿಯಾದ ಪ್ರಧಾನವು ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.

ಪುರಾಣಿ ಲೋಕಪಾಲಾನಾಂ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಯಥಾಕ್ರಮಮ್ । ಜ್ಯೋತಿರ್ಗಣಪ್ರಚಾರಸ್ಯ ಪ್ರಮಾಣಂ ಪರಿವಕ್ಷ್ಯತೇ ॥ ೫೦.

ಈಗ ನಾನು ಲೋಕಪಾಲಕರ ಪುರಾತನ ನಗರಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಜೊತೆಗೆ ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಚಲನೆಯ ಅಳತೆಯನ್ನೂ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

ಮೇರೋಃ ಪ್ರಾಚ್ಯಾಂ ದಿಶಿ ತಥಾ ಮಾನಸಸ್ಯೈವ ಮೂರ್ದ್ಧನಿ। ವಸ್ವೋಕಸಾರಾ ಮಾಹೇನ್ದ್ರೀ ಪುಣ್ಯಾ ಹೇಮಪರಿಷ್ಕೃತಾ । ೫೦.

ಮೇರುಪರ್ವತದ ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ, ಮಾನಸ ಸರೋವರದ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ, ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಸೇರಿದ, ಹಿರಿದಾದ ಹಿಮದಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪವಿತ್ರವಾದ ವಸ್ವೋಕಸಾರ ಎಂಬ ನಗರವಿದೆ.

ದಕ್ಷಿಣೇನ ಪುನರ್ಮೇರೋರ್ಮಾನಸಸ್ಯೈವ ಮೂರ್ದ್ಧನಿ। ವೈವಸ್ವತೋ ನಿವಸತಿ ಯಮಃ ಸಂಯಮನೇ ಪುರೇ ॥ ೫೦.

ಮೇರುಪರ್ವತದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿಯೂ ಮಾನಸ ಸರೋವರದ ಶಿಖರದಲ್ಲಿಯೇ, ವೈವಸ್ವತ ಯಮನು ಸಂಯಮನಪುರ ಎಂಬ ನಗರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಪ್ರತೀಚ್ಯಾನ್ತು ಪುನರ್ಮೇರೋರ್ಮಾನಸಸ್ಯೈವ ಮೂರ್ದ್ಧನಿ। ಸುಖಾ ನಾಮ ಪುರೀ ರಮ್ಯಾ ವರುಣಸ್ಯಾಥ ಧೀಮತಃ ॥ ೫೦.

ಮೇರುಪರ್ವತದ ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ, ಮಾನಸ ಸರೋವರದ ಶಿಖರದಲ್ಲಿಯೇ, ಸುಖಾ ಎಂಬ ಸುಂದರವಾದ ನಗರವು ಬುದ್ಧಿವಂತನಾದ ವರుణನಿಗೆ ಸೇರಿದೆ.

ದಿಶ್ಯುತ್ತರಸ್ಯಾಂ ಮೇರೋಸ್ತು ಮಾನಸಸ್ಯೈವ ಮೂರ್ದ್ಧನಿ। ತುಲ್ಯಾ ಮಾಹೇನ್ದ್ರಪುರ್ಯ್ಯಾ ತು ಸೋಮಸ್ಯಾಪಿ ವಿಭಾವರೀ ॥ ೫೦.

ಮೇರುಪರ್ವತದ ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ, ಮಾನಸ ಸರೋವರದ ಶಿಖರದಲ್ಲಿಯೇ, ಸೋಮನಿಗೆ ಸೇರಿದ ವಿಭಾವರಿ ಎಂಬ ನಗರವಿದೆ. ಅದು ಇಂದ್ರನ ನಗರಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿದೆ.

ಮಾನಸೋತ್ತರಪೃಷ್ಠೇ ತು ಲೋಕಪಾಲಾಶ್ಚತುರ್ದ್ದಿಶಮ್। ಸ್ಥಿತಾ ಧರ್ಮ್ಮವ್ಯವಸ್ಥಾಯೈ ಲೋಕಸಂರಕ್ಷಣಾಯ ಚ ॥ ೫೦.

ಮಾನಸ ಸರೋವರದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಲೋಕಪಾಲಕರು ನಾಲ್ಕು ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಧರ್ಮವನ್ನು ಸ್ಥಾಪನೆಗೋಸ್ಕರ ಮತ್ತು ಲೋಕರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ನೆಲೆಯೂರಿದ್ದಾರೆ.

ಲೋಕಪಾಲೋಪರಿಷ್ಟಾತ್ತು ಸರ್ವ್ವತೋ ದಕ್ಷಿಣಾಯನೇ। ಕಾಷ್ಠಾಗತಸ್ಯ ಸೂರ್ಯ್ಯಸ್ಯ ಗತಿರ್ಯಾ ತಾಂ ನಿಬೋಧತ ॥ ೫೦.

ಲೋಕಪಾಲಕರ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ದಕ್ಷಿಣಾಯನದಾದ್ಯಾಂತದಲ್ಲಿ, ಸೂರ್ಯನು ತನ್ನ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾನೋ ಅದನ್ನು ಕೇಳಿರಿ.

ದಕ್ಷಿಣೇ ಪ್ರಕ್ರಮೇ ಸೂರ್ಯ್ಯಃ ಕ್ಷಿಪ್ತೇಷುರಿವ ಸರ್ಪತಿ। ಜ್ಯೋತಿಷಾಞ್ಚಕ್ರಮಾದಾಯ ಸತತಂ ಪರಿಗಚ್ಛತಿ ॥ ೫೦.

ದಕ್ಷಿಣಾಯನದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನು ಬಿಟ್ಟ ಬಾಣದಂತೆ ವೇಗವಾಗಿ ಚಲಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಯಾವಾಗಲೂ ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ವಲಯವನ್ನು ಸುತ್ತುತ್ತಾ ಸಾಗುತ್ತಾನೆ.

ಮಧ್ಯಗಶ್ಚಾಮರಾವತ್ಯಾಂ ಯದಾ ಭವತಿ ಭಾಸ್ಕರಃ। ವೈವಸ್ವತೇ ಸಂಯಮನೇ ಉದಯಸ್ತತ್ರ ಉಚ್ಯತೇ ॥ ೫೦.

ಅಮರಾವತಿಯಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನು ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವಾಗ, ವೈವಸ್ವತ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಉದಯವಾಗಿರುವಂತೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಸುಖಾಯಾಮರ್ದ್ಧರಾತ್ರಞ್ಚ ಮಧ್ಯಗಃ ಸ್ಯಾದ್ರವಿರ್ಯದಾ। ಸುಖಾಯಾಮಥ ವಾರುಣ್ಯಾಮುತ್ತಿಷ್ಠನ್ ಸ ತು ದೃಶ್ಯತೇ ॥ ೫೦.

ಸುಖಾ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನು ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಅದು ಅರ್ಧರಾತ್ರಿ; ಸುಖಾ ಅಥವಾ ವಾರುಣಿಯಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನು ಉದಯವಾದಾಗ ಅವನು ಕಾಣಿಸುತ್ತಾನೆ.

ವಿಭಾಯಾಮರ್ದ್ಧರಾತ್ರಂ ಸ್ಯಾನ್ಮಾಹೇನ್ದ್ಯ್ರಾಮಸ್ತಮೇತಿ ಚ। ತದಾ ದಕ್ಷಿಣಪೂರ್ವ್ವೇಷಾಮಪರಾಹ್ನೋ ವಿಧೀಯತೇ ॥ ೫೦.

ವಿಭಾ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಅರ್ಧರಾತ್ರಿ ಆಗಿರುವಾಗ, ಮಹೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನು ಅಸ್ತವಾಗುತ್ತಾನೆ; ಆಗ ದಕ್ಷಿಣಪೂರ್ವ ಭಾಗದವರಿಗೆ ಅಪರಾಹ್ನ ಸಮಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ದಕ್ಷಿಣಾಪರ ದೇಶ್ಯಾನಾಂ ಪೂರ್ವ್ವಾಹ್ನಃ ಪರಿಕೀರ್ತ್ತ್ಯತೇ। ತೇಷಾಮಪರರಾತ್ರಞ್ಚ ಯೇ ಜನಾ ಉತ್ತರಾಪಥೇ ॥ ೫೦.

ದಕ್ಷಿಣಪಶ್ಚಿಮ ದೇಶದವರಿಗೆ ಅದು ಪೂರ್ವಾಹ್ನ, ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ಜನರಿಗೆ ಅದು ಅರ್ಧರಾತ್ರಿ.

ದೇಶಾ ಉತ್ತರಪೂರ್ವ್ವಾ ಯೇ ಪೂರ್ವ್ವರಾತ್ರನ್ತು ತಾನ್ ಪ್ರತಿ। ಏವಮೇವೋತ್ತರೇಷ್ವರ್ಕೋ ಭವನೇಷು ವಿರಾಜತೇ ॥ ೫೦.

ಉತ್ತರಪೂರ್ವ ದೇಶದವರಿಗೆ ಅದು ಪ್ರಾರಂಭದ ರಾತ್ರಿ; ಹೀಗೆಯೇ, ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನು ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಸುಖಾಯಾಮಥ ವಾರುಣ್ಯಾಂ ಮಧ್ಯಾಹ್ನೇ ಚಾರ್ಯ್ಯಮಾ ಯದಾ। ವಿಭಾವರ್ಯ್ಯಾಂ ಸೋಮಪುರ್ಯ್ಯಾಮುತ್ತಿಷ್ಠತಿ ವಿಭಾವಸುಃ ॥ ೫೦.

ಸುಖಾ ಅಥವಾ ವಾರುಣಿಯಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಆರ್ಯಮನು ಇದ್ದಾಗ, ವಿಭಾ ಅಥವಾ ಸೋಮಪುರಿಯಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನು ಉದಯಿಸುತ್ತಾನೆ.

ರಾತ್ರ್ಯರ್ದ್ಧಂ ಚಾಮರಾವತ್ಯಾಮಸ್ತಮೇತಿ ಯಮಸ್ಯ ಚ। ಸೋಮಪುರ್ಯಾಂ ವಿಭಾಯಾನ್ತು ಮಧ್ಯಾಹ್ನೇ ಸ್ಯಾದ್ಧಿವಾಕರಃ ॥ ೫೦.

ಅಮರಾವತಿಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಧರಾತ್ರಿ ಆಗಿರುವಾಗ, ಯಮಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನು ಅಸ್ತವಾಗುತ್ತಾನೆ; ಸೋಮಪುರಿಯಲ್ಲಿ ಉದಯವಾಗುವಾಗ ಸೂರ್ಯನಿಗೆ ಅದು ಮಧ್ಯಾಹ್ನ.

ಮಹೇನ್ದ್ರಸ್ಯಾಮರಾವತ್ಯಾಮುತ್ತಿಷ್ಠತಿ ಯದಾ ರವಿಃ। ಅರ್ದ್ಧರಾತ್ರಂ ಸಂಯಮನೇ ವಾರುಣ್ಯಾಮಸ್ತಮೇತಿ ಚ ॥ ೫೦.

ಮಹೇಂದ್ರನ ಅಮರಾವತಿಯಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನು ಉದಯಿಸಿದಾಗ, ಸಂಯಮನದಲ್ಲಿ ಅರ್ಧರಾತ್ರಿ, ವಾರುಣಿಯಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನು ಅಸ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.

ಸ ಶೀಗ್ರಮೇತಿ ಪರ್ಯ್ಯೇತಿ ಭಾಸ್ಕರೋಽಲಾತಚಕ್ರವತ್। ಭ್ರಮನ್ ವೈ ಭ್ರಮಮಾಣಾನಿ ಋಕ್ಷಾಣಿ ಗಗನೇ ರವಿಃ ॥ ೫೦.

ಸೂರ್ಯನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಚಲಿಸಿ, ಬೆಂಕಿಯ ಚಕ್ರದಂತೆ ಸುತ್ತುತ್ತಾ, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿರುವ ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ನಡುವೆ ಭ್ರಮಣ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.

ಏವಂ ಚತುರ್ಷು ದ್ವೀಪೇಷು ದಕ್ಷಿಣಾನ್ತೇನ ಸರ್ಪತಿ। ಉದಯಾಸ್ತಮನೇನಾಸಾವುತ್ತಿಷ್ಠತಿ ಪುನಃ ಪುನಃ ॥ ೫೦.

ನಾಲ್ಕು ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನು ದಕ್ಷಿಣ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತಾ, ಪುನಃ ಪುನಃ ಉದಯ ಮತ್ತು ಅಸ್ತಮಯವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾ ಚಲಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಪೂರ್ವ್ವಾಹ್ನೇ ಚಾಪರಾಹ್ನೇ ತು ದ್ವೌ ದ್ವೌ ದೇವಾಲಯೌ ತು ಸಃ। ತಪತ್ಯೇಕನ್ತು ಮಧ್ಯಾಹ್ನೇ ತೈರೇವ ತು ಸರಶ್ಮಿಭಿಃ ॥ ೫೦.

ಪೂರ್ವಾಹ್ನ ಮತ್ತು ಅಪರಾಹ್ನದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನು ಎರಡು ದೇವಾಲಯಗಳ ಮೇಲೆ ಬೆಳಗುತ್ತಾನೆ; ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಅವುಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ತನ್ನ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಬಿಸಿಯಾಗಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಉದಿತೋ ವರ್ದ್ಧಮಾನಾಭಿರಾಮಧ್ಯಾಹ್ನಂ ತಪನ್ ರವಿಃ। ಅತಃ ಪರಂ ಹ್ರಸನ್ತೀಭಿರ್ಗೋಭಿರಸ್ತಂ ಸ ಗಚ್ಛತಿ ॥ ೫೦.

ಉದಯವಾಗುವಾಗ ಸೂರ್ಯನು ತನ್ನ ತಾಪವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಾ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ತಲುಪುತ್ತಾನೆ; ನಂತರ ಅವನ ಕಿರಣಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಾ ಅಸ್ತಮಯವಾಗುತ್ತಾನೆ.

ಉದಯಾಸ್ತಮಯಾಭ್ಯಾಂ ಹಿಸ್ಮೃತೇ ಪೂರ್ವಾಪರೇ ದಿಶೋ। ಯಾವತ್ಪುರಸ್ತಾತ್ತಪತಿ ತಾವತ್ ಪೃಷ್ಠೇ ತು ಪಾರ್ಶ್ವಯೋಃ ॥ ೫೦.

ಉದಯ ಮತ್ತು ಅಸ್ತಮಯದಿಂದ ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯಬಹುದು; ಸೂರ್ಯನು ಮುಂದೆ ಬೆಳಗುತ್ತಿರುವಷ್ಟು ಅವನು ಹಿಂದೆ ಮತ್ತು ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿಯೂ ಬೆಳಗುತ್ತಾನೆ.

ಯತ್ರೋದ್ಯನ್ ದೃಶ್ಯತೇ ಸೂರ್ಯಸ್ತೇಷಾಂ ಸ ಉದಯಃ ಸ್ಮೃತಃ। ಯತ್ರ ಪ್ರಣಾಶಮಾಯಾತಿ ತೇಷಾಮಸ್ತಃ ಸ ಉಚ್ಯತೇ ॥ ೫೦.

ಯಾವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನು ಉದಯಿಸುತ್ತಾನೆಂದು ಕಾಣುತ್ತದೋ, ಅಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಅದು ಉದಯ; ಎಲ್ಲೆಂದೆ ಅವನು ಕಾಣೆಯಾಗುತ್ತಾನೋ, ಅಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಅದು ಅಸ್ತಮಯ.