ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಏವಂ ಪುರಸಹಸ್ರಾಣಿಂ ನಾಗದಾನವರಕ್ಷಸಾಮ್। ತಲೇ ಜ್ಞೇಯಾನಿ ಪ್ರಥಮೇ ಕೃಷ್ಣಭೌಮೇ ನ ಸಂಶಯಃ ॥ ೫೦.

ಹೀಗೆ, ಸಾವಿರಾರು ನಾಗ, ದಾನವ ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸರ ನಗರಗಳು ಮೊದಲ ಭಾಗವಾದ ಕಪ್ಪು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

ದ್ವಿತೀಯೇಽಪಿ ತಲೇ ವಿಪ್ರಾ ದೈತ್ಯೇನ್ದ್ರಸ್ಯ ಸುರಕ್ಷಸಃ। ಮಹಾಜಮ್ಭಸ್ಯ ಚ ತಥಾ ನಗರಂ ಪ್ರಥಮಸ್ಯ ತು ॥ ೫೦.

ಎರಡನೇ ಭಾಗದಲ್ಲಿಯೂ, ಮಹರ್ಷಿಗಳೇ, ದೈತ್ಯಾಧಿಪತಿ ಸುರಕ್ಷಸನ ನಗರ ಮತ್ತು ಮಹಾಜಂಭನ ನಗರವೂ ಇದೆ.

ಹಯಗ್ರೀವಸ್ಯ ಕೃಷ್ಣಸ್ಯ ನಿಕುಮ್ಭಸ್ಯ ಚ ಮನ್ದಿರಮ್। ಶಙ್ಖಾಖ್ಯೇಯಸ್ಯ ಚ ಪುರಂ ನಗರಂ ಗೋಮುಖಸ್ಯ ಚ ॥ ೫೦.

ಅಲ್ಲಿಯೇ ಹಯಗ್ರೀವ, ಕೃಷ್ಣ, ನಿಕುಂಭನ ಮಹಾಲಯ, ಶಂಖ ಎಂಬವನ ಪುರ ಮತ್ತು ಗೋಮುಖನ ಊರು ಕೂಡ ಇದೆ.

ರಾಕ್ಷಸಸ್ಯ ಚ ನೀಲಸ್ಯ ಮೇಘಸ್ಯ ಕ್ರಥನಸ್ಯ ಚ। ಪುರಞ್ಚ ಕುರುಪಾದಸ್ಯ ಮಹೋಷ್ಣೀಷಸ್ಯ ಚಾಲಯಮ್ ॥ ೫೦.

ನೀಲನಾಮಕ ರಾಕ್ಷಸನ ನಗರವೂ, ಮೇಘನ ಮತ್ತು ಕ್ರಥನನ ನಗರವೂ, ಕುರುಪಾದನ ಮತ್ತು ಮಹೋಷ್ಣೀಷನ ನಗರವೂ ಇದ್ದವು.

ಕಮ್ಬಲಸ್ಯ ಚ ನಾಗಸ್ಯ ಪುರಮಶ್ವತರಸ್ಯ ಚ। ಕದ್ರುಪುತ್ರಸ್ಯ ಚ ಪುರಂ ತಕ್ಷಕಸ್ಯ ಮಹಾತ್ಮನಃ ॥ ೫೦.

ಕಂಬಲ ಎಂಬ ನಾಗನ ನಗರವೂ, ಅಶ್ವತರಣ ನಗರವೂ, ಕದ್ರುವಿನ ಮಗ ಮಹಾತ್ಮ ತಕ್ಷಕನ ನಗರವೂ ಇದ್ದವು.

ಏವಂ ಪುರಸಹಸ್ರಾಣಿ ನಾಗದಾನವರಕ್ಷಸಾಮ್। ದ್ವಿತೀಯೇಽಸ್ಮಿನ್ ತಲೇ ವಿಪ್ರಾಃ ಪಾಣ್ಡುಭೌಮೇ ನ ಸಂಶಯಃ ॥ ೫೦.

ಹೀಗೆ, ಈ ಎರಡನೇ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನಾಗ, ದಾನವ ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸರ ಸಾವಿರಾರು ನಗರಗಳು ಪಾಂಡುಬಣ್ಣದ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದವು, ಮುನಿಗಳೇ, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವೇ ಇಲ್ಲ.

ತೃತೀಯೇ ತು ತಲೇಖ್ಯಾತಂ ಪ್ರಹ್ಲಾದಸ್ಯ ಮಹಾತ್ಮನಃ। ಅನುಹ್ಲಾದಸ್ಯ ಚ ಪುರಂ ದೇತ್ಯೇನ್ದ್ರಸ್ಯ ಮಹಾತ್ಮನಃ ॥ ೫೦.

ಮೂರನೇ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮ ಪ್ರಹ್ಲಾದನ ನಗರವೂ, ಮಹಾತ್ಮ ದೈತ್ಯರಾಜನು ಅನುಹ್ಲಾದನ ನಗರವೂ ಇದ್ದವು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ತಾರಕಾಖ್‌ಯಸ್ಯ ಚ ಪುರಂ ಪುರಂ ತ್ರಿಶಿರಸಸ್ತಥಾ। ಶಿಶುಮಾರಸ್ಯ ಚ ಪುರಂ ಹೃಷ್ಟಪುಷ್ಟಜನಾಕುಲಮ್ ॥ ೫೦.

ಅಲ್ಲದೆ ತಾರಕನ ನಗರವೂ, ತ್ರಿಶಿರಸನ ನಗರವೂ, ಸಂತೋಷದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಜನರಿಂದ ತುಂಬಿರುವ ಶಿಶುಮಾರನ ನಗರವೂ ಇದ್ದವು.

ಚ್ಯವನಸ್ಯ ಚ ವಿಜ್ಞೇಯಂ ರಾಕ್ಷಸಸ್ಯ ಚ ಮನ್ದಿರಮ್। ರಾಕ್ಷಸೇನ್ದ್ರಸ್ಯ ಚ ಪುರಂಕುಮ್ಭಿಲಸ್ಯ ಖರಸ್ಯಚ ॥ ೫೦.

ಚ್ಯವನನ ನಿವಾಸವೂ, ರಾಕ್ಷಸನ ಮನೆ ಕೂಡ, ರಾಕ್ಷಸರಾಜ ಕುಂಭಿಲ ಮತ್ತು ಖರನ ನಗರವೂ ಇದ್ದವು.

ವಿರಾಧಸ್ಯ ಚ ಕ್ರೂರಸ್ಯ ಪುರಮುಲ್ಕಾಮುಖಸ್ಯ ಚ। ಹೇಮಕಸ್ಯ ಚ ನಾಗಸ್ಯ ತಥಾ ಪಾಣ್ಡುರಕಸ್ಯ ಚ ॥ ೫೦.

ಕ್ರೂರನಾದ ವಿರಾಧನ ನಗರವೂ, ಉಲ್ಕಾಮುಖನ ನಗರವೂ, ನಾಗನಾದ ಹೇಮಕನ ಮತ್ತು ಪಾಂಡುರಕನ ನಗರವೂ ಇದ್ದವು.

ಮಣಿಮನ್ತ್ರಸ್ಯ ಚ ಪುರಂ ಕಪಿಲಸ್ಯ ಚ ಮನ್ದಿರಮ್। ನನ್ದಸ್ಯ ಚೋರಗಪತೇರ್ವಿಶಾಲಸ್ಯ ಚ ಮನ್ದಿರಮ್ ॥ ೫೦.

ಮಣಿಮಂತ್ರನ ನಗರವೂ, ಕಪಿಲನ ಮನೆ ಕೂಡ, ನಾಗಪತಿ ನಂದನ ಮತ್ತು ವಿಶಾಲನ ಮನೆಗಳೂ ಇದ್ದವು.

ಏವಂ ಪುರಸಹಸ್ರಾಣಿ ನಾಗದಾನವರಕ್ಷಸಾಮ್। ತೃತೀಯೇಽಸ್ಮಿಸ್ತಲೇ ವಿಪ್ರಾಃ ಪೀತಭೌಮೇ ನ ಸಂಶಯಃ ॥ ೫೦.

ಹೀಗೆ, ಈ ಮೂರನೇ ಪೀತವರ್ಣದ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿಯೂ ನಾಗ, ದಾನವ ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸರ ಸಾವಿರಾರು ನಗರಗಳು ಇದ್ದವು, ಮುನಿಗಳೇ, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

ಚತುರ್ಥೇ ದೈತ್ಯಸಿಂಹಸ್ಯ ಕಾಲನೇಮೇರ್ಮಹಾತ್ಮನಃ। ಗಜಕರ್ಣಸ್ಯ ಚ ಪುರಂ ನಗರಂ ಕುಞ್ಜರಸ್ಯ ಚ ॥ ೫೦.

ನಾಲ್ಕನೇ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮ ದೈತ್ಯಪತಿ ಕಾಲನೇಮಿಯ ನಗರವೂ, ಗಜಕರ್ಣನ ಮತ್ತು ಕುಂಜರನ ನಗರಗಳೂ ಇದ್ದವು.

ರಾಕ್ಷಸೇನ್ದ್ರಸ್ಯ ಚ ಪುರಂ ಸುಮಾಲೇರ್ಬಹುವಿಸ್ತರಮ್। ಮುಞ್ಜಸ್ಯ ಲೋಕನಾಥಸ್ಯ ವೃಕವಕ್ತ್ರಸ್ಯ ಚಾಲಯಮ್ ॥ ೫೦.

ಅಲ್ಲದೆ, ವಿಶಾಲವಾದ ರಾಕ್ಷಸರಾಜ ಸುಮಾಲಿಯ ನಗರವೂ, ಲೋಕನಾಥ ಮುಂಜನ ಮತ್ತು ವೃಕವಕ್ತ್ರನ ನಿವಾಸವೂ ಇದ್ದವು.

ಬಹುಯೋಜನಸಾಹಸ್ರಂ ಬಹುಪಕ್ಷಿಸಮಾಕುಲಮ್ । ನಗರಂ ವೈನತೇಯಸ್ಯ ಚತುರ್ಥೇಽಸ್ಮಿನ್ ರಸಾತಲೇ ॥ ೫೦.

ಅಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಯೋಜನಗಳಷ್ಟು ವಿಸ್ತಾರವಿರುವ, ಅನೇಕ ಹಕ್ಕಿಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುವ ವೈನತೇಯನ ನಗರವೂ ನಾಲ್ಕನೇ ಪಾತಾಳದಲ್ಲಿ ಇದೆ.

ಪಞ್ಚಮೇ ಶರ್ಕರಾಭೌಮೇ ಬಹುಯೋಜನವಿಸ್ತೃತೇ। ವಿರೋಚನಸ್ಯ ನಗರಂ ದೈತ್ಯಸಿಂಹಸ್ಯ ಧೀಮತಃ ॥ ೫೦.

ಐದನೇ, ಶರ್ಕರೆಯಂತಹ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ, ವಿಶಾಲವಾದ ದೈತ್ಯಪತಿ ವೀರೋಚನನ ನಗರವೂ ಇದೆ.

ವೈಢೂರ್ಯ್ಯಸ್ಯಾಗ್ನಿಜಿಹ್ವಸ್ಯ ಹಿರಣ್ಯಾಕ್ಷಸ್ಯ ಚಾಲಯಮ್। ಪುರಞ್ಚ ವಿದ್ಯುಜ್ಜಿಹ್ವಸ್ಯ ರಾಕ್ಷಸಸ್ಯ ಚ ಧೀಮತಃ ॥ ೫೦.

ವೈಢೂರ್ಯ, ಅಗ್ನಿಜಿಹ್ವ ಮತ್ತು ಹಿರಣ್ಯಾಕ್ಷನ ನಿವಾಸಗಳೂ, ಜ್ಞಾನಿಯಾದ ರಾಕ್ಷಸ ವಿದ್ಯುಜ್ಜಿಹ್ವನ ನಗರವೂ ಇದ್ದವು.

ಮಹಾಮೇಘಸ್ಯ ಚ ಪುರಂ ರಾಕ್ಷಸೇನ್ದ್ರಸ್ಯ ಶಾಲಿನಃ। ಕರ್ಮ್ಮಾರಸ್ಯ ಚ ನಾಗಸ್ಯ ಸ್ವಸ್ತಿಕಸ್ಯ ಜಯಸ್ಯ ಚ ॥ ೫೦.

ಮಹಾಮೇಘನ ನಗರವೂ, ರಾಕ್ಷಸರಾಜ ಶಾಲಿಯ ನಗರವೂ, ನಾಗನಾದ ಕರ್ಮಾರನ, ಸ್ವಸ್ತಿಕ ಮತ್ತು ಜಯನ ನಗರಗಳೂ ಇದ್ದವು.

ಏವಂ ಪುರಸಹಸ್ರಾಣಿ ನಾಗದಾನವರಕ್ಷಸಾಮ್। ಪಞ್ಚಮೇಽಪಿ ತಥಾ ಜ್ಞೇಯಂ ಶರ್ಕರಾನಿಲಯೇ ಸದಾ ॥ ೫೦.

ಹೀಗೆ, ಐದನೇ ಶರ್ಕರೆಯ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿಯೂ ನಾಗ, ದಾನವ ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸರ ಸಾವಿರಾರು ನಗರಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಇದ್ದವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಷಷ್ಠೇ ತಲೇ ದೈತ್ಯಪತೇಃ ಕೇಸರೇರ್ನಗರೋತ್ತಮಮ್। ಸುಪರ್ವ್ವಣಃ ಸುಲೋಮ್ನಶ್ಚ ನಗರಂ ಮಹಿಷಸ್ಯ ಚ। ರಾಕ್ಷಸೇನ್ದ್ರಸ್ಯ ಚ ಪುರಮುತ್ಕ್ರೋಶಸ್ಯ ಮಹಾತ್ಮನಃ ॥ ೫೦.

ಆರುನೇ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ದೈತ್ಯಪತಿ ಕೇಸರಿಯ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನಗರವೂ, ಸುಪರ್ವಣ, ಸುಲೋಮನ ಮತ್ತು ಮಹಿಷನ ನಗರಗಳೂ, ಮಹಾತ್ಮ ರಾಕ್ಷಸರಾಜ ಉತ್ತ್ಕ್ರೋಷನ ನಗರವೂ ಇದ್ದವು.

ತತ್ರಾಸ್ತೇ ಸುರಸಾಪುತ್ರಃ ಶತಶೀರ್ಷೋ ಮುದಾ ಯುತಃ। ಕಶ್ಯಪಸ್ಯ ಸುತಃ ಶ್ರೀಮಾನ್ ವಾಸುಕಿರ್ನಾಮ ನಾಗರಾಟ್ ॥ ೫೦.

ಅಲ್ಲಿ ಸುರಸೆಯ ಮಗ, ಶತಶೀರ್ಷ, ಸಂತೋಷದಿಂದ ತುಂಬಿರುವ, ಕಶ್ಯಪನ ಮಗ, ಶ್ರೀಮಂತ ನಾಗರಾಜ ವಾಸುಕಿಯು ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಏವಂ ಪುರಸಹಸ್ರಾಣಿ ನಾಗದಾನವರಕ್ಷಸಾಮ್ । ಷಷ್ಠೇ ತಲೇಽಸ್ಮಿನ್ ವಿಖ್ಯಾತೇ ಶಿಲಾಭೌಮೇ ರಸಾತಲೇ ॥ ೫೦.

ಈ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಆರನೆಯ ರಸಾತಲದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ನಾಗರು, ದಾನವರು ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸರ ಸಾವಿರಾರು ಪಟ್ಟಣಗಳು ಕಲ್ಲಿನ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿವೆ.

ಸಪ್ತಮೇ ತು ತಲೇ ಜ್ಞೇಯಂ ಪಾತಾಲೇ ಸರ್ವ್ವಪಶ್ಚಿಮೇ । ಪುರಂ ಬಲೇಃ ಪ್ರಮುದಿತಂ ನರನಾರೀಸಮಾಕುಲಮ್ ॥ ೫೦.

ಏಳನೆಯ, ಪಶ್ಚಿಮದ ಅತಿ ದೂರದ ಭಾಗವಾದ ಪಾತಾಳದಲ್ಲಿ, ಬಲಿಯ ಮಹಾಪುರವು ಸಂತೋಷದಿಂದ ತುಂಬಿರುವ ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀಯರಿಂದ ಕೂಡಿದೆ.

ಅಸುರಾಶೀವಿಷೈಃ ಪೂರ್ಣಮುದ್ಧೃತೈರ್ದ್ದೇವಶತ್ರುಭಿಃ। ಮುಚುಕುನ್ದಸ್ಯ ದೈತ್ಯಸ್ಯ ತತ್ರ ವೈ ನಗರಂ ಮಹತ್ ॥ ೫೦.

ಅಲ್ಲಿ, ಮುಚುಕುಂದ ಎಂಬ ದೈತ್ಯನ ಮಹಾನಗರವಿದ್ದು, ಅದು ಅಸುರರು, ವಿಷದ ಹಾವುಗಳು ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳ ಶತ್ರುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದೆ.

ಅನೇಕೈರ್ದಿತಿಪುತ್ರಾಣಾಂ ಸಮುದೀರ್ಣೈರ್ಮಹಾಪುರೈಃ। ತಥೈವ ನಾಗನಗರೈಋದ್ಧಿಮದ್ಭಿಃ ಸಹಸ್ರಶಃ ॥ ೫೦.

ಅದು ಅನೇಕ ದಿತಿಯ ಪುತ್ರರ ದೊಡ್ಡ ಪಟ್ಟಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಸಾವಿರಾರು ಶ್ರೀಮಂತ ನಾಗರ ಪಟ್ಟಣಗಳೂ ಇದ್ದವೆ.

ದೈತ್ಯಾನಾಂ ದಾನವಾನಾಞ್ಚ ಸಮುದೀರ್ಣೈ ರ್ಮಹಾಪುರೈಃ। ಉದೀರ್ಣೈ ರಾಕ್ಷಸಾವಾಸೈರನೇಕೈಶ್ಚ ಸಮಾಕುಲಮ್ ॥ ೫೦.

ಅಲ್ಲಿ ದೈತ್ಯರು, ದಾನವರು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ರಾಕ್ಷಸರ ನಿವಾಸಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಮಹಾಪುರಗಳು ತುಂಬಿವೆ.

ಪಾತಾಲಾನ್ತೇ ಚ ವಿಪ್ರೇನ್ದ್ರಾ ವಿಸ್ತೀರ್ಣೇ ಬಹುಯೋಜನೇ। ಆಸ್ತೇ ರಕ್ತಾರವಿನ್ದಾಕ್ಷೋ ಮಹಾತ್ಮಾ ಹ್ಯಜರಾಮರಃ ॥ ೫೦.

ಪಾತಾಳದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ಯೋಜನಗಳಷ್ಟು ವಿಶಾಲವಾದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, ಕೆಂಪು ಕಮಲದಂತೆ ಕಣ್ಣುಗಳಿರುವ, ಮಹಾತ್ಮ, ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಒಳಗಾಗದ, ಅಮರನಾದ ಒಬ್ಬನು ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಧೌತಶಙ್ಖೋದರವಪುರ್ನೀಲವಾಸಾ ಮಹಾಭುಜಃ। ವಿಶಾಲಭೋಗೋ ದ್ಯುತಿಮಾಂಶ್ಚಿತ್ರಮಾಲಾಧರೋ ಬಲೀ ॥ ೫೦.

ಅವನ ದೇಹವು ತೊಳೆದ ಶಂಖದಂತೆ ಬಿಳೆಯಾಗಿದೆ, ನೀಲಿ ಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸಿದ್ದಾನೆ, ಬಲಿಷ್ಠವಾದ ಕೈಗಳು, ವಿಶಾಲವಾದ ಹೂಡು, ಪ್ರಕಾಶಮಾನ, ವಿಚಿತ್ರ ಹಾರವನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದಾನೆ ಮತ್ತು ಬಹಳ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯೂ ಹೌದು.

ರುಕ್ಮಶ್ರೃಙಗಾವದಾತೇನ ದೀಪ್ತಾಸ್ಯೇನ ವಿರಾಜತಾ। ಪ್ರಭುರ್ಮುಖಸಹಸ್ರೇಣ ಶೋಭತೇ ವೈ ಸ ಕುಣ್ಡಲೀ ॥ ೫೦.

ಅವನ ಮುಖವು ಬಂಗಾರದ ಕಿರೀಟದಿಂದ ಜಜ್ಜಲವಾಗಿ, ಉಜ್ವಲವಾಗಿ, ಸಾವಿರ ಮುಖಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಭುವಾಗಿ, ಆ ಕುಂಡಲಿಯು ತುಂಬಾ ಸುಂದರವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಾನೆ.