ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಗುಣಾಪಚಯಸಾರೇಣ ಪರಿಚ್ಛೇದೋ ವಿಶೇಷತಃ। ಶೇಷಾಣಾಂ ತು ಪರಿಚ್ಛೇದಃ ಸೌಕ್ಷ್ಮ್ಯಾನ್ನೇಹ ವಿಭಾವ್ಯತೇ ।। ೪೯.

ಗುಣಗಳ ಕಡಿಮೆಯ ಸ್ವರೂಪದಿಂದ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಿಭಜನೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಉಳಿದ ಅಂಶಗಳ ವಿಭಜನೆ ಅವು ಬಹಳ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ಭೂತೇಭ್ಯಃ ಪರತಸ್ತೇಭ್ಯೋ ಹ್ಯಾಲೋಕಃ ಪರತಃ ಸ್ಮೃತಃ। ಭೂತಾನ್ಯಾಲೋಕ ಆಕಾಶೇ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಾನಿ ಸರ್ವಶಃ ।। ೪೯.

ಈ ಅಂಶಗಳಿಗಿಂತ ಮೇಲಿರುವುದು ಬೆಳಕು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಭೂತಗಳು ಮತ್ತು ಬೆಳಕು ಎಲ್ಲವೂ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪರಿಮಿತವಾಗಿವೆ.

ಪಾತ್ರೇ ಮಹತಿ ಪಾತ್ರಾಣಿ ಯಥೈವಾನ್ತರ್ಗತಾನಿ ತು। ಭವನ್ತ್ಯನ್ಯೋನ್ಯಹೀನಾನಿ ಪರಸ್ಪರಸಮಾಶ್ರಯಾತ್। ತಥಾ ಹ್ಯಾಲೋಕ ಆಕಾಶೇ ಭೇದಾಸ್ತ್ವನ್ತರ್ಗತಾ ಮತಾಃ ।। ೪೯.

ಹೆಚ್ಚು ದೊಡ್ಡ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕ ಪಾತ್ರೆಗಳು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಇರುವಂತೆ, ಅವು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿದ್ದರೂ ಪರಸ್ಪರ ಅವಲಂಬನೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ, ಬೆಳಕಿನ ವಿಭಿನ್ನತೆಗಳು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಇವೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಕೃತ್ಸ್ನಾನ್ಯೇತಾನಿ ಚತ್ವಾರಿ ಅನ್ಯೋನ್ಯಸ್ಯಾಧಿಕಾನಿ ತು । ಯಾವದೇತಾನಿ ಭೂತಾನಿ ತಾವದುತ್ಪತ್ತಿ ರುಚ್ಯತೇ ।। ೪೯.

ಈ ನಾಲ್ಕು ಅಂಶಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಭಾವ ಹೊಂದಿವೆ. ಈ ಅಂಶಗಳು ಇರುವವರೆಗೆ ಅವುಗಳ ಉತ್ಪತ್ತಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಒಪ್ಪಲಾಗಿದೆ.

ಜನ್ತೂನಾಮಿಹ ಸಂಸ್ಕಾರೋ ಭೂತೇಷ್ವನ್ತರ್ಗತೋ ಮತಾಃ। ಪ್ರತ್ಯಾಖ್ಯಾಯ ಚ ಭೂತಾನಿ ಕಾರ್ಯೋತ್ಪತ್ತಿರ್ನ ವಿದ್ಯತೇ ।। ೪೯.

ಇಲ್ಲಿ ಜೀವಿಗಳ ರೂಪಾಂತರಗಳು ಭೂತಗಳಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿವೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗಿದೆ. ಭೂತಗಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರೆ ಯಾವುದೇ ಫಲದ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಸಂಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ತಸ್ಮಾತ್ಪರಿಮಿತಾ ಭೇದಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ ಕಾರ್ಯಾತ್ಮಕಾಸ್ತು ತೇ। ಕಾರಣಾತ್ಮಕಾಸ್ತಥೈವ ಸ್ಯುರ್ಭೇದಾ ಯೇ ಮಹದಾದಯಃ ।। ೪೯.

ಹೀಗಾಗಿ, ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವ ವಿಭಿನ್ನತೆಗಳು ಸೀಮಿತವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಅವು ಫಲಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿವೆ. ಆದರೆ ಮಹತ್ತಿನಿಂದ ಆರಂಭಿಸುವ ವಿಭಿನ್ನತೆಗಳು ಕಾರಣಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿವೆ.

ಇತ್ಯೇಷ ಸನ್ನಿವೇಶೋ ವೋ ಮಯಾ ಪ್ರೋಕ್ತೋ ವಿಭಾಗಶಃ। ಸಪ್ತದ್ವೀಪಸಮುದ್ರಾಯಾ ಯಾಥಾತಥ್ಯೇನ ವೈ ದ್ವಿಜಾಃ ।। ೪೯.

ಈ ರೀತಿ ಏಳು ದ್ವೀಪಗಳ ಸಮುದ್ರದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಾನು ನಿಮಗೆ ವಿವರವಾಗಿ, ನಿಜವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದೇನೆ, ದ್ವಿಜರೆ.

ವಿಸ್ತಾರಾನ್ಮಣ್ಜಲಾಚ್ಚೈವ ಪ್ರಸಂಖ್ಯಾತೇನ ಚೈವ ಹಿ । ವೈಶ್ವರೂಪಂ ಪ್ರಧಾನಸ್ಯ ಪರಿಮಾಣೈಕದೇಶಿಕಮ್ ।। ೪೯.

ಪ್ರಮಾಣ, ಪ್ರಮಾಣದ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ಎಣಿಕೆಯ ಮೂಲಕ, ಮೂಲದ ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

ಅದಿಷ್ಠಾನಂ ಭಗನತೋ ಯಸ್ಯ ಸರ್ವಮಿದಂ ಜಗತ್ । ಏವಂ ಭೂತಗಣಾಃ ಸಪ್ತ ಸನ್ನಿವಿಷ್ಟಾಃ ಪರಸ್ಪರಮ್ ।। ೪೯.

ಎಲ್ಲಾ ಜಗತ್ತಿಗೂ ಭಗವಂತನೇ ಆಧಾರವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಈ ರೀತಿ ಏಳು ಭೂತಗಳ ಗುಂಪುಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿವೆ.

ಏತಾವಾನ್ ಸನ್ನಿವೇಶಸ್ತು ಮಯಾ ಶಕ್ಯಃ ಪ್ರಭಾವಿತು ಮ್। ಏತಾವದೇವ ಶ್ರೋತವ್ಯಂ ಸನ್ನಿವೇಶೇ ತು ಪಾರ್ಥಿವ ।। ೪೯.

ನಾನು ಮಾಡಬಹುದಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇಷ್ಟೇ. ಭೂಮಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕುರಿತು ಇಷ್ಟೇ ಕೇಳಬೇಕು.

ಸಪ್ತ ಪ್ರಕೃತಯಸ್ತ್ವೇತಾ ಧಾರಯನ್ತಿ ಪರಸ್ಪರಮ್। ತಾಸ್ವಲ್ಪಪರಿಮಾಣೇನ ಪ್ರಸಙ್ಖ್ಯಾತುಮಿಹೋಚ್ಯತೇ। ಅಸಙ್ಖ್ಯೇಯಾಃ ಪ್ರಕೃತಯಸ್ತಿರ್ಯಗೂರ್ದ್ಧ್ವಮಧಶ್ಚ ಯಾಃ ।। ೪೯.

ಈ ಏಳು ಮೂಲಭೂತಗಳು ಪರಸ್ಪರವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದವುಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಎಣಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಅಡ್ಡ, ಮೇಲೂ ಕೆಳಗೂ ಹರಡಿರುವ ಮೂಲಭೂತಗಳು ಎಣಿಸಲಾಗದಷ್ಟು ಅನೇಕವಾಗಿವೆ.

ತಾರಕಾಸನ್ನಿವೇಶಶ್ಚ ಯಾವದ್ದಿವ್ಯಂ ತು ಮಣ್ಜಲಮ್। ಮರ್ಯಾದಾಸನ್ನಿವೇಶಸ್ತು ಭೂಮೇಸ್ತದನುಮಣ್ಡಲಮ್। ಅತಃ ಪರಂ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಪೃಥಿವ್ಯಾಂ ವೈ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮಾಃ ।। ೪೯.

ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ದಿವ್ಯಮಂಡಲದವರೆಗೆ ಹರಡಿದೆ. ಭೂಮಿಯ ಗಡಿಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅದರ ಸ್ವಂತ ಮಂಡಲದವರೆಗೆ ಇದೆ. ಇದಕ್ಕಿಂತ ಮುಂದೆ ಭೂಮಿಯ ಕುರಿತು ನಾನು ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ, ದ್ವಿಜರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರೇ.

ಅಧಃಪ್ರಮಾಣಮೂರ್ದ್ಧ್ವಞ್ಚ ವರ್ಣ್ಯಮಾನಂ ನಿಬೋಧತ। ಪೃಥಿವೀ ವಾಯುರಾಕಾಶಮಾಪೋ ಜ್ಯೋತಿಶ್ಚ ಪಞ್ಚಮಮ್। ಅನನ್ತಧಾತವೋ ಹ್ಯೇತೇ ವ್ಯಾಪಕಾಸ್ತು ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಾಃ ॥ ೫೦.

ಕೆಳಗೂ ಮೇಲೂ ಇರುವ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಈಗ ಕೇಳಿರಿ: ಭೂಮಿ, ಗಾಳಿ, ಆಕಾಶ, ನೀರು ಮತ್ತು ಐದನೆಯದು ಬೆಳಕು—ಇವು ಎಲ್ಲವೂ ಅನಂತವಾದ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹರಡಿರುವ ಅಂಶಗಳೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಜನನೀ ಸರ್ವಭೂತಾನಾಂ ಸರ್ವ ಭೂತಧರಾ ಧರಾ। ನಾನಾಜನಪದಾಕೀರ್ಣಾ ನಾನಾಧಿಷ್ಠಾನಪತ್ತನಾ ॥ ೫೦.

ಭೂಮಿ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ತಾಯಿ, ಎಲ್ಲ ಭೂತಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತಿರುವವಳು, ಅನೇಕ ಜನಪದಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುವವಳು, ಅನೇಕ ಊರು ಮತ್ತು ನಿವಾಸಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾಳೆ.

ನಾನಾನದನದೀಶೈಲಾ ನೈಕಜಾತಿಸಮಾಕುಲಾ। ಅನನ್ತಾ ಗೀಯತೇ ದೇವೀ ಪೃಥಿವೀ ಬಹುವಿಸ್ತರಾ ॥ ೫೦.

ಅನೇಕ ನದಿಗಳು, ಪರ್ವತಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಜೀವಿಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುವ ಭೂಮಾತೆಯನ್ನು ಅನಂತವೂ, ಬಹು ವಿಶಾಲವೂ ಎಂದು ಹಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ನದೀನದಸಮುದ್ರಸ್ಥಾಸ್ತಥಾ ಕ್ಷುದ್ರಾಶ್ರಯಾಃ ಸ್ಥಿತಾಃ। ಪರ್ವತಾಕಾಶಸಂಸ್ಥಾಶ್ಚ ಅನ್ತರ್ಭೂಮಿಗತಾಶ್ಚ ಯಾಃ ॥ ೫೦.

ನದಿಗಳಲ್ಲಿ, ಹರಿವಿನೀರಿನಲ್ಲಿಯೂ, ಸಮುದ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇರುವ ಜೀವಿಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ಚಿಕ್ಕಚಿಕ್ಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವರು, ಬೆಟ್ಟಗಳ ಮೇಲೆ, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಇರುವವರು ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯೊಳಗಿನವರು ಕೂಡ ಇದ್ದಾರೆ.

ಆಪೋಽನನ್ತಾಶ್ಚ ವಿಜ್ಞೇಯಾಸ್ತಥಾಗ್ನಿಃ ಸರ್ವಲೌಕಿಕಃ। ಅನನ್ತಃ ಪಠ್ಯತೇ ಚೈವ ವ್ಯಾಪಕಃ ಸರ್ವಸಮ್ಭವಃ ॥ ೫೦.

ನೀರುಗಳು ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲದವುಗಳೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಹಾಗೆಯೇ ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿರುವ ಅಗ್ನಿಯೂ ಅನಂತ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವದು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲವೂ ಅದರಿಂದಲೇ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ತಥಾಕಾಶಮನಾಲಮ್ಬಂ ರಮ್ಯಂ ನಾನಾಶ್ರಯಂ ಸ್ಮೃತಮ್। ಅನನ್ತಂ ಪ್ರಥಿತಂ ಸರ್ವಂ ವಾಯುಶ್ಚಾಕಾಶಸಮ್ಭವಃ ॥ ೫೦.

ಹಾಗೆಯೇ ಆಕಾಶವು ಯಾವ ಆಧಾರವಿಲ್ಲದದು, ಸುಂದರವಾದದು, ಅನೇಕ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವದು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅದು ಅನಂತವೂ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹರಡಿರುವದು. ವಾಯು ಕೂಡ ಆಕಾಶದಿಂದಲೇ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

ಆಪಃ ಪೃಥಿವ್ಯಾಮುದಕೇ ಪೃಥಿವೀ ಚೋಪರಿ ಸ್ಥಿತಾ। ಆಕಾಶಞ್ಚಾಪರಮಧಃ ಪುನರ್ಭೂಮಿಃ ಪುನರ್ಜ್ಜಲಮ್ ॥ ೫೦.

ನೀರು ಭೂಮಿಯೊಳಗಿದೆ, ಭೂಮಿ ನೀರಿನ ಮೇಲೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಅದರ ಮೇಲೆ ಆಕಾಶವಿದೆ. ಕೆಳಗಡೆ ಮತ್ತೆ ಭೂಮಿ, ಮತ್ತೆ ನೀರು ಇದೆ.

ಏವಮನ್ತಮನನ್ತಸ್ಯ ಭೌತಿಕಸ್ಯ ನ ವಿದ್ಯತೇ। ಪುರಾ ಸುರೈರಭಿಹಿತಂ ನಿಶ್ಚಿತನ್ತು ನಿಬೋಧತ ॥ ೫೦.

ಈ ರೀತಿ, ಅನಂತವಾದ ಭೌತಿಕ ಲೋಕದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಯಾವ ಮಿತಿಯೂ ಇಲ್ಲ. ಇದನ್ನು ಹಿಂದೆ ದೇವತೆಗಳು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈಗ ನೀವು ಈ ನಿಶ್ಚಿತವಾದ ವಿಷಯವನ್ನು ಕೇಳಿರಿ.

ಭೂಮಿರ್ಜಲಮಥಾಕಾಶಮಿತಿ ಜ್ಞೇಯಾ ಪರಮ್ಪರಾ। ಸ್ಥಿತಿರೇಷಾ ತು ವಿಜ್ಞೇಯಾ ಸಪ್ತಮೇಽಸ್ಮಿನ್ ರಸಾತಲೇ ॥ ೫೦.

ಭೂಮಿ, ನೀರು, ಆಕಾಶ ಎಂಬ ಕ್ರಮವನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಈ ಕ್ರಮವೇ ಏಳನೇ ಭಾಗವಾದ ರಸಾತಲದಲ್ಲಿ ಇದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಿರಿ.

ದಶಯೋಜನಸಾಹಸ್ರಮೇಕಭೌಮಂ ರಸಾತಲಮ್। ಸಾಧುಭಿಃ ಪರಿವಿಖ್ಯಾತಮೇಕೈಕಂ ಬಹುವಿಸ್ತರಮ್ ॥ ೫೦.

ಮೊದಲ ಭೂಮಿಯ ಭಾಗವಾದ ರಸಾತಲವು ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಯೋಜನಗಳಷ್ಟು ವಿಶಾಲವಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಧರ್ಮವಂತರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವದು ಮತ್ತು ಬಹಳ ವಿಶಾಲವಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಥಮಮತಲಞ್ಚೈವ ಸುತಲನ್ತು ತತಃ ಪರಮ್। ತತಃ ಪರತರಂ ವಿದ್ಯಾದ್ವಿತಲಂ ಬಹುವಿಸ್ತರಮ್ ॥ ೫೦.

ಮೊದಲು ಅತಲ ಎಂಬ ಭಾಗ, ನಂತರ ಸುತಲ, ಆಮೇಲೆ ಬಹಳ ವಿಶಾಲವಾದ ವಿತಲ ಎಂಬ ಭಾಗವಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ತತೋ ಗಭಸ್ತಲಂ ನಾಮ ಪರತಶ್ಚ ಮಹಾತಲಮ್। ಶ್ರೀತಲಞ್ಚ ತತಃ ಪ್ರಾಹುಃ ಪಾತಾಲಂ ಸಪ್ತಮಂಸ್ಮೃತಮ್ ॥ ೫೦.

ಅದರ ನಂತರ ಗಭಸ್ತಲ ಎಂಬುದು, ಆಮೇಲೆ ಮಹಾತಲ, ನಂತರ ಶ್ರೀತಲ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಪಾತಾಳವೆಂಬದು ಏಳನೇ ಭಾಗವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಕೃಷ್ಣಭೌಮಞ್ಚ ಪ್ರಥಮಂ ಭೂಮಿಭಾಗಞ್ಚ ಕೀರ್ತ್ತಿತಮ್। ಪಾಣ್ಡುಭೌಮಂ ದ್ವಿತೀಯನ್ತು ತೃತೀಯಂ ರಕ್ತಮೃತ್ತಿಕಮ್ ॥ ೫೦.

ಪ್ರಥಮ ಭಾಗವನ್ನು ಕಪ್ಪು ಭೂಮಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಭೂಮಿಯ ಆ ಭಾಗವನ್ನು ಹೀಗೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಎರಡನೆಯದು ಬಿಳಿ ಭೂಮಿ, ಮೂರನೆಯದು ಕೆಂಪು ಮಣ್ಣು.

ಪೀತಭೌಮಞ್ಚತುರ್ಥನ್ತು ಪಞ್ಚಮಂ ಶರ್ಕರಾತಲಮ್। ಷಷ್ಠಂ ಸಿಲಾಮಯಞ್ಚೈವ ಸೌವರ್ಣಂ ಸಪ್ತಮನ್ತಲಮ್ ॥ ೫೦.

ನಾಲ್ಕನೆಯದು ಹಳದಿ ಭೂಮಿ, ಐದನೆಯದು ಗರಗಸಿನ ಪದರ, ಆರನೆಯದು ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಕೂಡಿದದು, ಏಳನೆಯದು ಚಿನ್ನದ ನೆಲ.

ಪ್ರಥಮೇ ತು ತಲೇ ಖ್ಯಾತಮಸುರೇನ್ದ್ರಸ್ಯ ಮನ್ದಿರಮ್। ನಮುಚೇರಿನ್ದ್ರಶತ್ರೋರ್ಹಿ ಮಹಾನಾದಸ್ಯ ಚಾಲಯಮ್ ॥ ೫೦.

ಮೊದಲ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಸುರರಾಧಿಪತಿಯ ಮಹಾಲಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಿಯೇ ನಮುಚಿ ಎಂಬ ಇಂದ್ರಶತ್ರುವಿನ ಮನೆ ಮತ್ತು ಮಹಾನಾದನ ಭವನವೂ ಇದೆ.

ಪುರಞ್ಚ ಶಙ್ಕುಕರ್ಣಸ್ಯ ಕಬನ್ಧಸ್ಯ ಚ ಮನ್ದಿರಮ್। ನಿಷ್ಕುಲಾದಸ್ಯ ಚ ಪುರಂ ಪ್ರಹೃಷ್ಟಜನಸಙ್ಕುಲಮ್ ॥ ೫೦.

ಅಲ್ಲಿಯೇ ಶಂಕುಕರ್ಣನ ಪುರ, ಕಬಂಧನ ಮಹಾಲಯ, ಮತ್ತು ನಿಷ್ಕುಲಾದನ ಪುರವೂ ಇದೆ. ಅದು ಸಂತೋಷಭರಿತ ಜನರಿಂದ ತುಂಬಿದೆ.

ರಾಕ್ಷಸಸ್ಯ ಚ ಭೀಮಸ್ಯ ಶೂಲದನ್ತಸ್ಯ ಚಾಲಯಮ್। ಲೋಹಿತಾಕ್ಷಕಲಿಙ್ಗಾನಾಂ ನಗರಂ ಶ್ವಾಪದಸ್ಯ ತು ॥ ೫೦.

ಅಲ್ಲಿಯೇ ಭೀಮ ಎಂಬ ರಾಕ್ಷಸನ ಮನೆ, ಶೂಲದಂತನ ಭವನ, ಲೋಹಿತಾಕ್ಷ ಮತ್ತು ಕಲಿಂಗರ ನಗರ, ಹಾಗೂ ಶ್ವಾಪದ ಎಂಬ ಊರು ಕೂಡ ಇದೆ.