ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ನ ತೇಷು ದಸ್ಯವಃ ಸನ್ತಿ ಮ್ಲೇಚ್ಛಜಾತ್ಯಸ್ತಥೈವ ಚ। ಗೌರಪ್ರಾಯೋ ಜನಃ ಸರ್ವಃ ಕ್ರಮಾಚ್ಚ ಮ್ರಿಯತೇ ತಥಾ ।। ೪೯.

ಅಲ್ಲಿ ದಸ್ಯುಗಳು ಅಥವಾ ವಿದೇಶಿ ಜನಾಂಗಗಳಿಲ್ಲ. ಜನರು ಬಹುಪಾಲು ಹಗುರ ಚರ್ಮದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲರೂ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಮೃತ್ಯುವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ.

ತತ್ರಾಪಿ ನದ್ಯಃ ಸಪ್ತೈವ ಧುತಪಾಪಾಃ ಶಿವಾಸ್ತಥಾ। ಪವಿತ್ರಾ ಸನ್ತತಿಶ್ಚೈವ ದ್ಯುತಿಗರ್ಭಾ ಮಹೀ ತಥಾ ।। ೪೯.

ಅಲ್ಲಿಯೂ ಏಳು ನದಿಗಳಿವೆ, ಅವು ಪಾಪವನ್ನು ತೊಳೆದು ಶುದ್ಧವಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳ ಹರಿವು ಪವಿತ್ರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಆ ಭೂಮಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿದೆ.

ಅನ್ಯಾಸ್ತಾಭ್ಯಃ ಪರಿಜ್ಞಾತಾಃ ಶತಶೋಽಥ ಸಹಸ್ರಶಃ। ಅಭಿಗಚ್ಛನ್ತಿ ತಾಃ ಸರ್ವಾ ಯತೋ ವರ್ಷತಿ ವಾಸವಃ ।। ೪೯.

ಇವುಗಳ ಹೊರತಾಗಿ ನೂರಾರು, ಸಾವಿರಾರು ನದಿಗಳು ಅಲ್ಲಿವೆ. ಎಲ್ಲ ನದಿಗಳು ಇಂದ್ರನು ಮಳೆಯನ್ನಾಗಿಸುವ ಕಡೆಗೆ ಹರಿದು ಹೋಗುತ್ತವೆ.

ಘೃತೋದೇನ ಕುಶದ್ವೀಪೋ ಬಾಹ್ಯತಃ ಪರಿವಾರಿತಃ। ವಿಜ್ಞೇಯಃ ಸ ತು ವಿಸ್ತಾರಾತ್ ಕುಶದ್ವೀಪಸಮೇನ ತು ।। ೪೯.

ಕುಶದ್ವೀಪದ ಹೊರಭಾಗವನ್ನು ತುಪ್ಪದ ಸಮುದ್ರವು ಸುತ್ತಿಕೊಂಡಿದೆ. ಈ ಸಮುದ್ರದ ಅಗಲ ಕುಶದ್ವೀಪದಷ್ಟೇ ಇದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಇತ್ಯೇಷ ಸನ್ನಿವೇಶೋ ವಃ ಕುಶದ್ವೀಪಸ್ಯ ವರ್ಣಿತಃ। ಕ್ರೌಞ್ಚದ್ವೀಪಸ್ಯ ವಿಸ್ತಾರಂ ವಕ್ಷ್ಯಾಮ್ಯಹಮತಃ ಪರಮ್ ।। ೪೯.

ಈ ರೀತಿ ಕುಶದ್ವೀಪದ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ನಿಮಗೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈಗ ನಾನು ಕ್ರೌಂಚದ್ವೀಪದ ಅಗಲವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಕುಶದ್ವೀಪಸ್ಯ ವಿಸ್ತಾರಾದ್ ದ್ವಿಗುಣಃ ಸ ತು ವೈ ಸ್ಮೃತಃ। ಘೃತೋದಕಸಮುದ್ರೋ ವೈ ಕ್ರೌಞ್ಚದ್ವೀಪೇನ ಸಂವೃತಃ ।। ೪೯.

ಕ್ರೌಂಚದ್ವೀಪವು ಕುಶದ್ವೀಪಕ್ಕಿಂತ ಎರಡು ಪಟ್ಟು ದೊಡ್ಡದು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಅದನ್ನು ತುಪ್ಪದ ಸಮುದ್ರವು ಸುತ್ತಿಕೊಂಡಿದೆ.

ತಸ್ಮಿನ್ ದ್ವೀಪೇ ನಗಶ್ರೇಷ್ಠಃ ಕ್ರೌಞ್ಚಸ್ಥಃ ಪ್ರಥಮೋ ಗಿರಿಃ। ಕ್ರೌಞ್ಚಾತ್ಪರೋ ವಾಮನಕೋ ವಾಮನಾದನ್ಧಕಾರಕಃ ।। ೪೯.

ಆ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯ ಪರ್ವತ ಕ್ರೌಂಚ. ಕ್ರೌಂಚದ ನಂತರ ವಾಮನಕ, ವಾಮನಕದ ನಂತರ ಅಂಧಕಾರಕ ಪರ್ವತ ಇದೆ.

ಅನ್ಧಕಾರಾತ್ಪರಶ್ಚಾಪಿ ದಿವಾವೃನ್ನಾಮ ಪರ್ವತಃ। ದಿವಾವೃತಃ ಪರಶ್ಚಪಿ ದಿವಿನ್ದೋ ಗಿರಿರುಚ್ಯತೇ ।। ೪೯.

ಅಂಧಕಾರಕದ ನಂತರದ ಪರ್ವತವನ್ನು ದಿವಾವೃತ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ದಿವಾವೃತದ ನಂತರದ ಪರ್ವತ ದಿವಿಂದ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.

ದಿವಿನ್ದಾತ್ಪರತಶ್ಚಾಪಿ ಪುಣ್ಡರೀಕೋ ಮಹಾಗಿರಿಃ। ಪುಣ್ಡರೀಕಾತ್ಪರಶ್ಚಾಪಿ ಪ್ರೋಚ್ಯತೇ ದುನ್ದುಭಿಸ್ವನಃ ।। ೪೯.

ದಿವಿಂದದ ನಂತರ ಪುಂಡರಿಕ ಎಂಬ ಮಹಾಪರ್ವತ ಇದೆ. ಪುಂಡರಿಕದ ನಂತರ ದುಂದುಭಿಸ್ವನ ಎಂಬ ಪರ್ವತವಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಏತೇ ರತ್ನಮಯಾಃ ಸಪ್ತ ಕ್ರೌಞ್ಚದ್ವೀಪಸ್ಯ ಪರ್ವತಾಃ। ಬಹುವೃಕ್ಷಫಲೋ ಪೇತಾ ನಾನಾವೃಕ್ಷಲತಾವೃತಾಃ ।। ೪೯.

ಇವು ಕ್ರೌಂಚದ್ವೀಪದ ಏಳು ರತ್ನಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾದ ಬೆಟ್ಟಗಳು. ಇಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಹಣ್ಣುಹಣ್ಣುಗಳ ಮರಗಳು, ವಿವಿಧ ಮರಗಳು ಮತ್ತು ಬೆಳೆಗಳು ತುಂಬಿವೆ.

ಪರಸ್ಪರೇಣ ದ್ವಿಗುಣಾ ವಿಷ್ಕಮ್ಭಾದ್ವರ್ಷಪರ್ವ್ವತಾಃ । ವರ್ಷಾಣಿ ತತ್ರ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ನಾಮತಸ್ತು ನಿಬೋಧತ ।। ೪೯.

ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಒಂದು ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಅಗಲವಾಗಿವೆ. ಈಗ ಆ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಗಮನಿಸಿ ಕೇಳಿರಿ.

ಕ್ರೌಞ್ಚಸ್ಯ ಕುಶಲೀ ದೇಶೋ ವಾಮನಸ್ಯ ಮನೋನುಗಃ। ಮನೋನುಗಾತ್ಪರಶ್ಚೋಷ್ಣಸ್ತೃತೀಯೋ ದೇಶ ಉಚ್ಯತೇ ।। ೪೯.

ಕ್ರೌಂಚದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಪ್ರದೇಶ ಕುಶಲೀ, ಎರಡನೆಯದು ವಾಮನನ ಮನೋನುಗ ಎಂಬುದು, ಮನೋನುಗದ ನಂತರದ ಮೂರನೆಯ ಪ್ರದೇಶ ಉಷ್ಣ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಉಷ್ಣಾತ್ಪರಃ ಪ್ರಾವರಕಃ ಪ್ರಾವರಾದನ್ಧಕಾರಕಃ। ಅನ್ಧಕಾರಕದೇಶಾತ್ತು ಮುನಿದೇಶಃ ಪರಃ ಸ್ಮೃತಃ ।। ೪೯.

ಉಷ್ಣದ ನಂತರ ಪ್ರಾವರಕ ಎಂಬ ಪ್ರದೇಶ, ಪ್ರಾವರಕದ ನಂತರ ಅಂಧಕಾರಕ ಪ್ರದೇಶ, ಅಂಧಕಾರಕ ಪ್ರದೇಶದ ನಂತರ ಮುನಿದೇಶ ಎಂಬುದು ಇದೆ.

ಮುನಿದೇಶಾತ್ಪರಶ್ಚೈವ ಪ್ರೋಚ್ಯತೇ ದುನ್ದುಭಿಸ್ವನಃ। ಸಿದ್ಧಚಾರಣಸಙ್ಕೀರ್ಣೋ ಗೌರಪ್ರಾಯೋ ಜನಃ ಸ್ಮೃತಃ ।। ೪೯.

ಮುನಿದೇಶದ ನಂತರ ದುಂದುಭಿಸ್ವನ ಎಂಬ ಪ್ರದೇಶ ಇದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಬಿಳಿ ಮೈಯವರು, ಸಿದ್ಧರು ಮತ್ತು ಚಾರಣರು ತುಂಬಿದ್ದಾರೆ.

ತತ್ರಾಪಿ ನದ್ಯಃ ಸಪ್ತೈವ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಸ್ಮೃತಾಃ ಶುಭಾಃ । ಗೌರೀ ಕುಮುದ್ವತೀ ಚೈವ ಸನ್ಧ್ಯಾ ರಾತ್ರಿರ್ಮನೋಜವಾ । ಖ್ಯಾತಿಶ್ಚ ಪುಣ್ಡರೀಕಾ ಚ ಗಙ್ಗಾ ಸಪ್ತವಿಧಾ ಸ್ಮೃತಾ ।। ೪೯.

ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿಯೂ ಏಳು ಶುಭಕರ ನದಿಗಳು ಇದ್ದವೆ. ಅವುಗಳ ಹೆಸರುಗಳು: ಗೌರಿ, ಕುಮುದ್ವತಿ, ಸಂಧ್ಯಾ, ರಾತ್ರಿ, ಮನೋಜವಾ, ಖ್ಯಾತಿ, ಪುಂಡರಿಕಾ ಮತ್ತು ಗಂಗಾ.

ತಾಸಾಂ ಸಮುದ್ರಗಾಶ್ಚಾನ್ಯಾ ನದ್ಯೋ ಯಾಸ್ತು ಸಮೀಪಗಾಃ। ಅನುಗಚ್ಛನ್ತಿ ತಾಃ ಸರ್ವಾ ವಿಪುಲಾಃ ಸುಬಹೂದಕಾಃ ।। ೪೯.

ಅವುಗಳಲ್ಲಿ, ಕೆಲವು ನದಿಗಳು ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತವೆ, ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಇತರ ನದಿಗಳು ಕೂಡ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಹರಿದು ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಅವೆಲ್ಲವೂ ವಿಶಾಲವಾಗಿದ್ದು ತುಂಬಾ ನೀರನ್ನು ಹೊತ್ತಿವೆ.

ಕ್ರೌಞ್ಚದ್ವೀಪಃ ಸಮುದ್ರೇಣ ದಧಿಮಣ್ಡೋದಕೇನ ತು। ಆವೃತಃ ಸರ್ವತಃ ಶ್ರೀಮಾನ್ ಕ್ರೌಞ್ಚದ್ವೀಪಸಮೇನ ತು ।। ೪೯.

ಕ್ರೌಂಚದ್ವೀಪವನ್ನು ದಧಿಮಂಡದ ನೀರಿನ ಸಮುದ್ರವು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸುತ್ತಿಕೊಂಡಿದೆ. ಅದು ಕ್ರೌಂಚದ್ವೀಪದಂತೆಯೇ ಭವ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಪ್ಲಕ್ಷದ್ವೀಪಾದಯೋ ಹ್ಯೇತೇ ಸಮಾಸೇನ ಪ್ರಕೀರ್ತ್ತಿತಾಃ। ತೇಷಾಂ ನಿಸರ್ಗೋ ದ್ವೀಪಾನಾಮಾನುಪೂರ್ವ್ಯೇಣ ಸರ್ವಶಃ ।। ೪೯.

ಪ್ಲಕ್ಷದ್ವೀಪ ಮತ್ತು ಇತರ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ದ್ವೀಪಗಳ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ನ ಶಕ್ಯಂ ವಿಸ್ತರಾದ್ವಕ್ತು ಮಪಿ ವರ್ಷಶತೈರಪಿ । ನಿಸರ್ಗೋಽಯಂ ಪ್ರಜಾನಾಂ ತು ಸಂಹಾರೋ ಯಶ್ಚ ತಾಸು ವೈ ।। ೪೯.

ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಈ ದ್ವೀಪಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿವರವನ್ನು ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿನ ಜೀವಿಗಳ ಸ್ವಭಾವ ಮತ್ತು ಅವರ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಅತ ಊರ್ದ್ದ್ವಂ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಶಾಕದ್ವೀಪಸ್ಯ ಯೋ ವಿಧಿಃ। ಶಾಕದ್ವೀಪಸ್ಯ ಕೃತ್ಸ್ನಸ್ಯ ಯಥಾವದಿಹ ನಿಶ್ಚಯಾತ್। ಶ್ರೃಣುಧ್ವಂ ವೈ ಯಥಾತತ್ತ್ವಂ ಬ್ರುವತೋ ಮೇ ಯಥಾರ್ಥವತ್ ।। ೪೯.

ಈಗ ನಾನು ಶಾಕದ್ವೀಪದ ವಿವರವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಶಾಕದ್ವೀಪದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ನಾನು ತಿಳಿದಂತೆ ನಿಮಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ನೀವು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ಕೇಳಿರಿ.

ಕ್ರೌಞ್ಚದ್ವೀಪಸ್ಯ ವಿಸ್ತಾರಾದ್ ದ್ವಿಗುಣಸ್ತಸ್ಯ ವಿಸ್ತರಃ। ಪರಿವಾರ್ಯ ಸಮುದ್ರಂ ಸ ದಧಿಮಣ್ಡೋದಕಂ ಸ್ಥಿತಃ ।। ೪೯.

ಶಾಕದ್ವೀಪವು ಕ್ರೌಂಚದ್ವೀಪಕ್ಕಿಂತ ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಅಗಲವಾಗಿದೆ. ಅದನ್ನು ದಧಿಮಂಡದ ನೀರಿನ ಸಮುದ್ರವು ಸುತ್ತಿಕೊಂಡಿದೆ.

ತತ್ರ ಪುಣ್ಯಾ ಜನಪದಾಶ್ಚಿರಾಚ್ಚ ಮ್ರಿಯತೇ ಜನಃ। ಕುತ ಏವ ತು ದುರ್ಭಿಕ್ಷಞ್ಚರಾವ್ಯಾಧಿಭಯಂ ಕುತಃ ।। ೪೯.

ಅಲ್ಲಿ ಜನರು ಪುಣ್ಯಶೀಲರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಬಹುಕಾಲ ಬದುಕುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿ ದುರ್ಭಿಕ್ಷ, ಕಾಡುಮೃಗಗಳ ಭಯ ಅಥವಾ ರೋಗವೇ ಇಲ್ಲ.

ತತ್ರಾಪಿ ಪರ್ವತಾಃ ಶುಭ್ರಾಃ ಸಪ್ತೈವ ಮಣಿಭೂಷಿತಾಃ। ರತ್ನಾಕರಾಸ್ತಥಾ ನದ್ಯಸ್ತಾಸಾಂ ನಾಮಾನಿ ಮೇ ಶ್ರೃಣು ।। ೪೯.

ಅಲ್ಲಿಯೂ ಏಳು ಹೊಳೆಯುವ ರತ್ನಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾದ ಬೆಟ್ಟಗಳು, ರತ್ನಗಳ ಗವಿಗಳು ಮತ್ತು ನದಿಗಳು ಇದ್ದವೆ. ಅವುಗಳ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

ದೇವರ್ಷಿಗನ್ಧರ್ವಯುತಃ ಪ್ರಥಮೋ ಮೇರುರುಚ್ಯತೇ। ಪ್ರಾಗಾಯತಃ ಸ ಸೌವರ್ಣ ಉದಯೋ ನಾಮ ಪರ್ವತಃ ।। ೪೯.

ಮೊದಲ ಬೆಟ್ಟವನ್ನು ಮೆರು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಅದು ದೇವತೆಗಳು, ಋಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಗಂಧರ್ವರಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಸುವರ್ಣದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಉದಯ ಎಂಬ ಬೆಟ್ಟ ಇದೆ.

ತತ್ರ ಮೇಘಾಸ್ತು ವೃಷ್ಟ್ಯರ್ಥಂ ಪ್ರಭವನ್ತಿ ಚ ಯಾನ್ತಿ ಚ। ತಸ್ಯಾಪರೇಣ ಸುಮಹಾನ್ ಜಲಧಾರೋ ಮಹಾಗಿರಿಃ ।। ೪೯.

ಅಲ್ಲಿ ಮೋಡಗಳು ಮಳೆಯಿಗಾಗಿ ಉದಯಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಮರೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಅದರ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಜಲಧಾರ ಎಂಬ ಮಹಾ ಬೆಟ್ಟ ಇದೆ.

ತಸ್ಮಾನ್ನಿತ್ಯಮುಪಾದತ್ತೇ ವಾಸವಃ ಪರಮಂ ಜಲಮ್। ತತೋ ವರ್ಷಂ ಪ್ರಭವತಿ ವರ್ಷಾಕಾಲೇ ಪ್ರಜಾಸ್ವಿಹ ।। ೪೯.

ಅಲ್ಲಿಂದ ಇಂದ್ರನು ಸದಾ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ನೀರನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಅದರಿಂದ ಮಳೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಮಳೆ ಬರುತ್ತದೆ.

ತಸ್ಯಾಪರೇ ರೈವತಕೋ ಯತ್ರ ನಿತ್ಯಂ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಾ । ರೇವತೀ ದಿವಿ ನಕ್ಷತ್ರಂ ಪಿತಾಮಹಕೃತೋ ಗಿರಿಃ ।। ೪೯.

ಅದರ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ರೈವತಕ ಎಂಬ ಬೆಟ್ಟ ಇದೆ. ಅಲ್ಲಿ ರೇವತಿ ಎಂಬ ನಕ್ಷತ್ರವು ಯಾವಾಗಲೂ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಬೆಟ್ಟವನ್ನು ಪಿತಾಮಹನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾನೆ.

ತಸ್ಯಾಪರೇಣ ಸುಮಹಾನ್ ಶ್ಯಾಮೋ ನಾಮ ಮಹಾಗಿರಿಃ। ತಸ್ಮಾಚ್ಛಯಾಮತ್ವಮಾಪನ್ನಾಃ ಪ್ರಜಾಃ ಪೂರ್ವಮಿಮಾಃ ಕಿಲ ।। ೪೯.

ಅದರ ಪಾರವಾಗಿ ಶ್ಯಾಮ ಎಂಬ ದೊಡ್ಡ ಪರ್ವತವಿದೆ. ಆ ಶ್ಯಾಮ ಪರ್ವತದಿಂದಲೇ ಈ ಹಳೆಯ ಜನರು ಮೊದಲು ಕಪ್ಪು ವರ್ಣವನ್ನು ಪಡೆದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ತಸ್ಯಾಪರೇಣ ರಜತೋ ಮಹಾನಸ್ತೋ ಗಿರಿಃ ಸ್ಮೃತಃ। ತಸ್ಯಾಪರೇಣಾಮ್ಬಿಕೇಯೋ ದುರ್ಗಃ ಶೈಲೋ ಹಿಮಾಚಿತಃ ।। ೪೯.೮೨ . ಆಮ್ಬಿಕೇಯಾತ್ಪರೋ ರಮ್ಯಃ ಸರ್ವೌಷಧಿಸಮನ್ವಿತಃ । ಸ ಚೈವ ಕೇಶರೀತ್ಯುಕ್ತೋ ಯತೋ ವಾಯುಃ ಪ್ರವಾಯತಿ ।। ೪೯.

ಅದರ ಪಾರವಾಗಿ ರಜತ ಎಂಬ ದೊಡ್ಡ ಪರ್ವತವಿದೆ. ಆ ಪರ್ವತದ ಪಾರವಾಗಿ ಅಂಬಿಕೆಯ ಎಂಬ ಹಿಮದಿಂದ ಮುಚ್ಚಿರುವ ದುರ್ಗದಂತಿರುವ ಪರ್ವತವಿದೆ. ಅಂಬಿಕೆಯ ಪರ್ವತದ ಪಾರವಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಔಷಧಿಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುವ ಸುಂದರವಾದ ಕೇಶರಿ ಎಂಬ ಪರ್ವತವಿದೆ. ಅಲ್ಲಿಂದಲೇ ಗಾಳಿ ಬೀಸುತ್ತದೆ.