ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಚತುರ್ಥಃ ಪರ್ವತೋ ದ್ರೋಣೋ ಯತ್ರೌಷಧ್ಯೋ ಮಹಾಬಲಾಃ। ವಿಶಲ್ಯಕರಣೀ ಚೈವ ಮೃತಸಞ್ಜೀವನೀ ತಥಾ ।। ೪೯.

ನಾಲ್ಕನೆಯ ಪರ್ವತವು ದ್ರೋಣ. ಅಲ್ಲಿ ಮಹಾಶಕ್ತಿಯ ಔಷಧಿಗಳು ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ವಿಷಲ್ಯಕರಣಿ ಹಾಗೂ ಮೃತಸಂಜೀವಿನಿ ಎಂಬ ಔಷಧಿಗಳು ಕೂಡ ಅಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ.

ಕಙ್ಕಸ್ತು ಪಞ್ಚಮಸ್ತತ್ರ ಪರ್ವತಃ ಸುಮಹೋದಯಃ। ದಿವ್ಯಪುಷ್ಪಫಲೋ ಪೇತೋ ವೃಕ್ಷವೀರುತ್ಸಮಾವೃತಃ ।। ೪೯.

ಅಲ್ಲಿ ಐದನೆಯ ಪರ್ವತವು ಕಂಕ. ಅದು ಬಹಳ ಎತ್ತರವಾಗಿದ್ದು, ದಿವ್ಯ ಹೂವುಗಳು ಮತ್ತು ಹಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಮರಗಳು ಮತ್ತು ಬಳ್ಳಿಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿದೆ.

ಷಷ್ಠಸ್ತು ಪರ್ವತಸ್ತತ್ರ ಮಹಿಷೋ ಮೇಘಸನ್ನಿಭಃ। ಯಸ್ಮಿನ್ ಸೋಽಗ್ನಿರ್ನಿವಸತಿ ಮಹಿಷೋ ನಾಮ ವಾರಿಜಃ ।। ೪೯.

ಅಲ್ಲಿ ಆರನೆಯ ಪರ್ವತವು ಮಹಿಷ ಎಂಬುದು. ಅದು ಮೇಘದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿದೇವರು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅದನ್ನು ಮಹಿಷ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಅದು ನೀರಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದದು.

ಸಪ್ತಮಃ ಪರ್ವತಸ್ತತ್ರ ಕಕುಝಾನ್ನಾಮ ಭಾಷ್ಯತೇ। ತತ್ರ ರತ್ನಾನ್ಯನೇಕಾನಿ ಸ್ವಯಂ ವರ್ಷತಿ ವಾಸವಃ। ಪ್ರಜಾಪತಿಮುಪಾದಾಯ ಪ್ರಾಜಾಪತ್ಯೇ ವಿಧಿಸ್ತ್ವಯಮ್ ।। ೪೯.

ಅಲ್ಲಿ ಏಳನೆಯ ಪರ್ವತವನ್ನು ಕಕುಧ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನು ಸ್ವತಃ ಅನೇಕ ರತ್ನಗಳನ್ನು ಸುರಿಯುತ್ತಾನೆ, ಪ್ರಜಾಪತಿಯನ್ನು ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಯಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ವಿಧಾನದಂತೆ.

ಇತ್ಯೇತೇ ಪರ್ವತಾಃ ಸಪ್ತ ಶಾಲ್ಮಲೇ ಮಣಿಭೂಷಿತಾಃ । ತೇಷಾಂ ವರ್ಷಾಣಿ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಸಪ್ತೈವ ತು ಶುಭಾನಿ ವೈ। ಕುಮುದಾತ್ ಪ್ರಥಮಂ ಶ್ವೇತಮುನ್ನತಸ್ಯ ತು ಲೋಹಿತಮ್ ।। ೪೯.

ಈ ಶಾಲ್ಮಲಿ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಈ ರತ್ನಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾದ ಏಳು ಪರ್ವತಗಳಿವೆ. ಈಗ ನಾನು ಅವುಗಳ ಏಳು ಶುಭಕರ ಭಾಗಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ: ಕುಮುದದಿಂದ ಶುಭ್ರ, ಉನ್ನತದಿಂದ ಕೆಂಪು.

ಬಲಾಹಕಸ್ಯ ಜೀಮೂತಂ ದ್ರೋಣಸ್ಯ ಹರಿತಂ ಸ್ಮೃತಮ್ । ಕಙ್ಕಸ್ಯ ವೈದ್ಯುತಂ ನಾಮ ಮಹಿಷಸ್ಯ ತು ಮಾನಸಮ್ ।। ೪೯.

ಬಲಾಹಕದಿಂದ ಜಿಮೂತ, ದ್ರೋಣದಿಂದ ಹಸಿರು, ಕಂಕದಿಂದ ವೈದ್ಯುತ, ಮಹಿಷದಿಂದ ಮಾನಸ ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳಿವೆ.

ಕಕುದಃ ಸುಪ್ರಭಂ ನಾಮ ಸಪ್ತೈತಾನಿ ತು ಸಪ್ತಧಾ। ವರ್ಷಾಣಿ ಪರ್ವತಾಂಶ್ಚೈವ ನದೀಸ್ತೇಷು ನಿಬೋಧತ ।। ೪೯.

ಕಕುಧವನ್ನು ಸುಪ್ರಭ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗೆ, ಈ ಏಳು ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಪರ್ವತಗಳಿವೆ. ಈಗ ಆ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ನದಿಗಳನ್ನು ಕೇಳಿರಿ.

ಪಾನಿತೋಯಾ ವಿತೃಷ್ಣಾ ಚ ಚನ್ದ್ರಾ ಶುಕ್ರಾ ವಿಮೋಚನೀ। ನಿವೃತ್ತಿಃ ಸಪ್ತಮೀ ತಾಸಾಂ ಪ್ರತಿವರ್ಷಂ ತು ತಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ ।। ೪೯.

ಪಾನಿತೋಯಾ, ವಿತೃಷ್ಣಾ, ಚಂದ್ರಾ, ಶುಕ್ರಾ, ವಿಮೋಚನಿ ಮತ್ತು ನಿವೃತ್ತಿ ಎಂಬ ಏಳು ನದಿಗಳು; ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನದಿ ತನ್ನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.

ತಾಸಾಂ ಸಮೀಪಗಾಶ್ಚಾನ್ಯಾಃ ಶತಶೋಽಥ ಸಹಸ್ರಶಃ। ಅಶಕ್ಯಾಃ ಪರಿಸಂಖ್ಯಾತುಂ ಶ್ರದ್ಧೇಯಾಸ್ತು ಬುಭೂಷತಾ ।। ೪೯.

ಅವುಗಳ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ನೂರಾರು, ಸಾವಿರಾರು ನದಿಗಳು ಹರಿಯುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಎಣಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ತಿಳಿಯಲು ಇಚ್ಛಿಸುವವರಿಗೆ ಅವು ನಂಬಬಹುದಾದವು.

ಇತ್ಯೇಷ ಸನ್ನಿವೇಶೋ ವಃ ಶಾಲ್ಮಲಸ್ಯಾಪಿ ಕೀರ್ತಿತಃ। ಪ್ಲಕ್ಷವೃಕ್ಷೇಣ ಸಂಖ್ಯಾತಸ್ತಸ್ಯ ಮಧ್ಯೇ ಮಹಾದ್ರುಮಃ ।। ೪೯.

ಹೀಗೆ, ಶಾಲ್ಮಲಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನೂ ನಿಮಗೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ಲಕ್ಷವೃಕ್ಷದಿಂದ ಎಣಿಸಿ, ಅದರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಹಾ ವೃಕ್ಷವಿದೆ.

ಶಾಲ್ಮಲಿರ್ವಿಪುಲಸ್ಕನ್ಧ ಸ್ತಸ್ಯ ನಾಮ್ನಾ ಸ ಉಚ್ಯತೇ। ಶಾಲ್ಮಲಿಸ್ತು ಸಮುದ್ರೇಣ ಸುರೋದೇನ ಸಮನ್ತತಃ। ವಿಸ್ತಾರಾಚ್ಛಾಲ್ಮಲಸ್ಯೈವ ಸಮೇನ ತು ಸಮನ್ತತಃ ।। ೪೯.

ಶಾಲ್ಮಲಿ ಎಂಬುದು ವಿಶಾಲವಾದ ಕಾಂಡವಿರುವ ವೃಕ್ಷದ ಹೆಸರು. ಶಾಲ್ಮಲಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸುತ್ತಲೂ ಸಿಹಿ ನೀರಿನ ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಆವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅದರ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲೂ ಶಾಲ್ಮಲಿಯಷ್ಟೇ ಇದೆ.

ಉತ್ತರೇಷು ತು ಧರ್ಮಜ್ಞಾ ದ್ವೀಪೇಷು ಶ್ರೃಣುತ ಪ್ರಜಾಃ। ಯಥಾಶ್ರುತಂ ಯಥಾನ್ಯಾಯಂ ಬ್ರುವತೋ ಮೇ ನಿಬೋಧತ ।। ೪೯.

ಉತ್ತರದ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಧರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿದವರೇ, ಅಲ್ಲಿನ ಜನರ ಬಗ್ಗೆ ನಾನು ಕೇಳಿದಂತೆ, ಯೋಗ್ಯವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ನೀವು ಗಮನದಿಂದ ಕೇಳಿರಿ.

ಕುಶದ್ವೀಪಂ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಚತುರ್ಥಂ ತಂ ಸಮಾಸತಃ। ಸುರೋದಕಃ ಪರಿವೃತಃ ಕುಶದ್ವೀಪೇನ ಸರ್ವತಃ ।। ೪೯.

ನಾನು ಈಗ ನಾಲ್ಕನೇ ದ್ವೀಪವಾದ ಕುಶದ್ವೀಪವನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಈ ದ್ವೀಪವನ್ನು ಸರ್ವತ್ತೋಮುಖವಾಗಿ ಸುರೋದಕ ಸಮುದ್ರವು ಸುತ್ತಿಕೊಂಡಿದೆ.

ಸಪ್ತೈವ ಗಿರಯಸ್ತತ್ರ ವರ್ಣ್ಯಮಾನಾನ್ನಿಬೋಧತ। ಶಾಲ್ಮಲಸ್ಯ ತು ವಿಸ್ತಾರಾದ್ ದ್ವಿಗುಣೇನ ಸಮನ್ತತಃ ।। ೪೯.

ಅಲ್ಲಿ ಏಳು ಪರ್ವತಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ನಾನು ವಿವರಿಸುವುದನ್ನು ನೀವು ಕೇಳಿರಿ. ಕುಶದ್ವೀಪದ ಅಗಲವು ಶಾಲ್ಮಲ ದ್ವೀಪಕ್ಕಿಂತ ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.

ಕುಖದ್ವೀಪೇ ತು ವಿಜ್ಞೇಯಃ ಪರ್ವತೋ ವಿದ್ರುಮೋಚ್ಚಯಃ। ದ್ವೀಪಸ್ಯ ಪ್ರಥಮಸ್ತಸ್ಯ ದ್ವಿತೀಯೋ ಹೇಮಪರ್ವತಃ ।। ೪೯.

ಕುಶದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಪರ್ವತವನ್ನು ವಿದ್ಯುಮೋಚ್ಚಯ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಎರಡನೆಯದು ಹೇಮಪರ್ವತ.

ತೃತೀಯೋ ದ್ಯುತಿಮಾನ್ನಾಮ ಜೀಮೂತಸದೃಶೋ ಗಿರಿಃ। ಚತುರ್ಥಃ ಪುಷ್ಪವಾನ್ನಾಮ ಪಞ್ಚಮಸ್ತು ಕುಶೇಶಯಃ ।। ೪೯.

ಮೂರನೆಯದು ದ್ಯುತಿಮಾನ್ ಎಂಬ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಪರ್ವತ, ಅದು ಮೇಘದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ನಾಲ್ಕನೆಯದು ಪುಷ್ಪವಾನ್, ಐದನೆಯದು ಕುಶೇಶಯ.

ಷಷ್ಠೋ ಹರಿಗಿರಿರ್ನಾಮ ಸಪ್ತಮೋ ಮನ್ದರಃ ಸ್ಮೃತಃ । ಮನ್ದಾ ಇತಿ ಹ್ಯಪಾಂ ನಾಮ ಮನ್ದರೋ ದಾರಣಾದಪಾಮ್ ।। ೪೯.

ಆರನೆಯ ಪರ್ವತವನ್ನು ಹರಿಗಿರಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಏಳನೆಯದು ಮಂದರ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಮಂದರವನ್ನು ಮಂದಾ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಅದು ನೀರನ್ನು ವಿಭಜಿಸುವುದರಿಂದ ಆ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ.

ತೇಷಾಮನ್ತರವಿಷ್ಕಮ್ಭೋ ದ್ವಿಗುಣಃ ಪರಿವಾರಿತಃ। ಉದ್ಭಿದಂ ಪ್ರಥಮಂ ವರ್ಷಂ ದ್ವಿತೀಯಂ ವೇಣುಮಣ್ಡಲಮ್ ।। ೪೯.

ಆ ಪರ್ವತಗಳ ಮಧ್ಯದ ಅಂತರವು ಹಳೆಯದಕ್ಕಿಂತ ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಮೊದಲ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಉದ್ಭಿದ ಎಂದು, ಎರಡನೆಯದು ವೇಣುಮಂಡಲ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ತೃತೀಯಂ ಸ್ವೈರಥಾಕಾರಂ ಚತುರ್ಥಂ ಲವಣಂ ಸ್ಮೃತಮ್। ಪಞ್ಚಮಂ ಧೃತಿಮದ್ವರ್ಷಂ ಷಷ್ಠಂ ವರ್ಷ ಪ್ರಭಾಕರಮ್। ಸಪ್ತಮಂ ಕಪಿಲಂ ನಾಮ ಸಪ್ತೈತೇ ವರ್ಷಪರ್ವತಾಃ ।। ೪೯.

ಮೂರನೆಯದು ಸ್ವೈರಥ ರೂಪದಲ್ಲಿದೆ, ನಾಲ್ಕನೆಯದು ಲವಣ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಐದನೆಯದು ಧೃತಿಮತ್ ಪ್ರದೇಶ, ಆರನೆಯದು ವರ್ಷಪ್ರಭಾಕರ, ಏಳನೆಯದು ಕಪಿಲ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಹೊಂದಿದೆ. ಇವು ಏಳು ಪರ್ವತಪ್ರದೇಶಗಳು.

ಏತೇಷು ದೇವಗನ್ಧರ್ವಾಃ ಪ್ರಭಾಸ್ತು ಜಗದೀಶ್ವರಾಃ। ವಿಹರನ್ತಿ ರಮನ್ತೇ ಚ ದೃಶ್ಯಮಾನಾಸ್ತು ವರ್ಷಶಃ ।। ೪೯.

ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳು, ಗಂಧರ್ವರು ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಜಗದೀಶ್ವರರು ವಾಸಿಸಿ, ಪ್ರತಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಸಂತೋಷದಿಂದ ವಿಹರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ನ ತೇಷು ದಸ್ಯವಃ ಸನ್ತಿ ಮ್ಲೇಚ್ಛಜಾತ್ಯಸ್ತಥೈವ ಚ। ಗೌರಪ್ರಾಯೋ ಜನಃ ಸರ್ವಃ ಕ್ರಮಾಚ್ಚ ಮ್ರಿಯತೇ ತಥಾ ।। ೪೯.

ಅಲ್ಲಿ ದಸ್ಯುಗಳು ಅಥವಾ ವಿದೇಶಿ ಜನಾಂಗಗಳಿಲ್ಲ. ಜನರು ಬಹುಪಾಲು ಹಗುರ ಚರ್ಮದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲರೂ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಮೃತ್ಯುವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ.

ತತ್ರಾಪಿ ನದ್ಯಃ ಸಪ್ತೈವ ಧುತಪಾಪಾಃ ಶಿವಾಸ್ತಥಾ। ಪವಿತ್ರಾ ಸನ್ತತಿಶ್ಚೈವ ದ್ಯುತಿಗರ್ಭಾ ಮಹೀ ತಥಾ ।। ೪೯.

ಅಲ್ಲಿಯೂ ಏಳು ನದಿಗಳಿವೆ, ಅವು ಪಾಪವನ್ನು ತೊಳೆದು ಶುದ್ಧವಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳ ಹರಿವು ಪವಿತ್ರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಆ ಭೂಮಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿದೆ.

ಅನ್ಯಾಸ್ತಾಭ್ಯಃ ಪರಿಜ್ಞಾತಾಃ ಶತಶೋಽಥ ಸಹಸ್ರಶಃ। ಅಭಿಗಚ್ಛನ್ತಿ ತಾಃ ಸರ್ವಾ ಯತೋ ವರ್ಷತಿ ವಾಸವಃ ।। ೪೯.

ಇವುಗಳ ಹೊರತಾಗಿ ನೂರಾರು, ಸಾವಿರಾರು ನದಿಗಳು ಅಲ್ಲಿವೆ. ಎಲ್ಲ ನದಿಗಳು ಇಂದ್ರನು ಮಳೆಯನ್ನಾಗಿಸುವ ಕಡೆಗೆ ಹರಿದು ಹೋಗುತ್ತವೆ.

ಘೃತೋದೇನ ಕುಶದ್ವೀಪೋ ಬಾಹ್ಯತಃ ಪರಿವಾರಿತಃ। ವಿಜ್ಞೇಯಃ ಸ ತು ವಿಸ್ತಾರಾತ್ ಕುಶದ್ವೀಪಸಮೇನ ತು ।। ೪೯.

ಕುಶದ್ವೀಪದ ಹೊರಭಾಗವನ್ನು ತುಪ್ಪದ ಸಮುದ್ರವು ಸುತ್ತಿಕೊಂಡಿದೆ. ಈ ಸಮುದ್ರದ ಅಗಲ ಕುಶದ್ವೀಪದಷ್ಟೇ ಇದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಇತ್ಯೇಷ ಸನ್ನಿವೇಶೋ ವಃ ಕುಶದ್ವೀಪಸ್ಯ ವರ್ಣಿತಃ। ಕ್ರೌಞ್ಚದ್ವೀಪಸ್ಯ ವಿಸ್ತಾರಂ ವಕ್ಷ್ಯಾಮ್ಯಹಮತಃ ಪರಮ್ ।। ೪೯.

ಈ ರೀತಿ ಕುಶದ್ವೀಪದ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ನಿಮಗೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈಗ ನಾನು ಕ್ರೌಂಚದ್ವೀಪದ ಅಗಲವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಕುಶದ್ವೀಪಸ್ಯ ವಿಸ್ತಾರಾದ್ ದ್ವಿಗುಣಃ ಸ ತು ವೈ ಸ್ಮೃತಃ। ಘೃತೋದಕಸಮುದ್ರೋ ವೈ ಕ್ರೌಞ್ಚದ್ವೀಪೇನ ಸಂವೃತಃ ।। ೪೯.

ಕ್ರೌಂಚದ್ವೀಪವು ಕುಶದ್ವೀಪಕ್ಕಿಂತ ಎರಡು ಪಟ್ಟು ದೊಡ್ಡದು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಅದನ್ನು ತುಪ್ಪದ ಸಮುದ್ರವು ಸುತ್ತಿಕೊಂಡಿದೆ.

ತಸ್ಮಿನ್ ದ್ವೀಪೇ ನಗಶ್ರೇಷ್ಠಃ ಕ್ರೌಞ್ಚಸ್ಥಃ ಪ್ರಥಮೋ ಗಿರಿಃ। ಕ್ರೌಞ್ಚಾತ್ಪರೋ ವಾಮನಕೋ ವಾಮನಾದನ್ಧಕಾರಕಃ ।। ೪೯.

ಆ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯ ಪರ್ವತ ಕ್ರೌಂಚ. ಕ್ರೌಂಚದ ನಂತರ ವಾಮನಕ, ವಾಮನಕದ ನಂತರ ಅಂಧಕಾರಕ ಪರ್ವತ ಇದೆ.

ಅನ್ಧಕಾರಾತ್ಪರಶ್ಚಾಪಿ ದಿವಾವೃನ್ನಾಮ ಪರ್ವತಃ। ದಿವಾವೃತಃ ಪರಶ್ಚಪಿ ದಿವಿನ್ದೋ ಗಿರಿರುಚ್ಯತೇ ।। ೪೯.

ಅಂಧಕಾರಕದ ನಂತರದ ಪರ್ವತವನ್ನು ದಿವಾವೃತ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ದಿವಾವೃತದ ನಂತರದ ಪರ್ವತ ದಿವಿಂದ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.

ದಿವಿನ್ದಾತ್ಪರತಶ್ಚಾಪಿ ಪುಣ್ಡರೀಕೋ ಮಹಾಗಿರಿಃ। ಪುಣ್ಡರೀಕಾತ್ಪರಶ್ಚಾಪಿ ಪ್ರೋಚ್ಯತೇ ದುನ್ದುಭಿಸ್ವನಃ ।। ೪೯.

ದಿವಿಂದದ ನಂತರ ಪುಂಡರಿಕ ಎಂಬ ಮಹಾಪರ್ವತ ಇದೆ. ಪುಂಡರಿಕದ ನಂತರ ದುಂದುಭಿಸ್ವನ ಎಂಬ ಪರ್ವತವಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.