ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಕಿರಾತಾಂಶ್ಚ ಪುಲಿನ್ದಾಂಶ್ಚ ಕುರೂನ್ ಸಭರತಾನಪಿ। ಪಞ್ಚಾಲಕಾಶಿಮಾತ್ಸ್ಯಾಂಶ್ಚ ಮಗಧಾಙ್ಗಾಂಸ್ತಥೈವ ಚ ।। ೪೭.

ಕಿರಾತರು, ಪುಲಿಂದರು, ಕುರುಗಳು ಮತ್ತು ಭರತರು, ಜೊತೆಗೆ ಪಂಚಾಲ, ಕಾಶಿ, ಮತ್ಸ್ಯ, ಮಗಧ ಮತ್ತು ಅಙ್ಗ ಜನರು ಕೂಡ ಇದ್ದರು.

ಬ್ರಹ್ಮೋತ್ತರಾಂಶ್ಚ ವಙ್ಗಾಂಶ್ಚ ತಾಮಲಿಪ್ತಾಂಸ್ತಥೈವ ಚ। ಏತಾನ್ ಜನಪದಾನಾರ್ಯಾನ್ ಗಙ್ಗಾ ಭಾವಯತೇ ಶುಭಾನ್ ।। ೪೭.

ಬ್ರಹ್ಮೋತ್ತರ, ವಂಗ ಮತ್ತು ತಾಮಲಿಪ್ತ ಜನರನ್ನು, ಈ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಜನಾಂಗಗಳನ್ನು ಪವಿತ್ರ ಗಂಗಾನದಿ ಪೋಷಿಸುತ್ತಾಳೆ.

ತತಃ ಪ್ರತಿಹತಾ ವಿನ್ಧ್ಯೇ ಪ್ರವಿಷ್ಟಾ ದಕ್ಷಿಣೋದದಿಮ್। ತತಕ್ಷ್ವಾಹ್ಲಾದಿನೀ ಪುಣ್ಯಾ ಪ್ರಾಚೀನಾಭಿಮುಖೀ ಯಯೌ ।। ೪೭.

ವಿಂಧ್ಯ ಪರ್ವತದಿಂದ ತಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ, ಆಕೆ ದಕ್ಷಿಣ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಆ ಪುಣ್ಯನದಿ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿಗೆ ಸಾಗಿತು.

ಪ್ಲಾವಯನ್ತ್ಯುಪಭೋಗಾಂಶ್ಚ ನಿಷಾದಾನಾಂ ಚ ಜಾತಯಃ। ಧೀವರಾನೃಷಿಕಾಂಶ್ಚೈವ ತಥಾ ನೀಲಮುಖಾನಪಿ ।। ೪೭.

ನಿಷಾದ ಜನಾಂಗಗಳ ನೆಲಗಳನ್ನು, ಜೊತೆಗೆ ಧೀವರ, ಋಷಿಕ ಮತ್ತು ನೀಲಮುಖ ಜನರನ್ನು ಆಕೆ ನೆನೆಸಿದಳು.

ಕೇರಲಾನುಷ್ಟ್ರಕರ್ಣಾಂಶ್ಚ ಕಿರಾತಾನಪಿ ಚೈವ ಹಿ। ಕಾಲೋದರಾನ್ ವಿವರ್ಣಾಂಶ್ಚ ಕುಮಾರಾನ್ ಸ್ವರ್ಣಭೂಷಿತಾನ್ ।। ೪೭.

ಕೇರಳ, ಉಷ್ಟ್ರಕರ್ಣ, ಕಿರಾತ, ಕಾಲೋದರ, ವಿವರ್ಣ, ಕುಮಾರ ಮತ್ತು ಚಿನ್ನದ ಆಭರಣ ಧರಿಸಿದವರನ್ನು ಕೂಡ ಆಕೆ ತಲುಪಿದಳು.

ಸಾ ಮಣ್ಡಲೇ ಸಮುದ್ರಸ್ಯ ತಿರೋಭೂತಾಽನುಪೂರ್ವತಃ। ತತಸ್ತು ಪಾವನೀ ಚೈವ ಪ್ರಾಚೀಮೇವ ದಿಶಙ್ಗತಾ ।। ೪೭.

ಅವಳು ಸಮುದ್ರದ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಅಡಗಿದಳು; ನಂತರ ಆ ಪವಿತ್ರ ನದಿ ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿಗೆ ಸಾಗಿತು.

ಅಪಥಾನ್ ಭಾವಯನ್ತೀಹ ಇನ್ದ್ರದ್ಯುಮ್ನಸರೋಽಪಿ ಚ। ತತಾ ಖರಥಾಂಶ್ಚೈವ ಇನ್ದ್ರಶಙ್ಕುಪಥಾನಪಿ ।। ೪೭.

ಇಲ್ಲಿ ಅಪಥ ಜನರನ್ನು, ಇಂದ್ರದ್ಯುಮ್ನ ಸರೋವರವನ್ನು, ನಂತರ ಖರಥ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಶಂಕು ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಆಕೆ ಪೋಷಿಸಿದಳು.

ಮಧ್ಯೇನೋದ್ಯಾನಮಸ್ಕಾರಾನ್ ಕುಥಪ್ರಾವರಣಾನ್ ಯಯೌ। ಇನ್ದ್ರದ್ವೀಪಸಮುದ್ರೇ ತು ಪ್ರವಿಷ್ಟಾ ಲವಣೋದಧಿಮ್ ।। ೪೭.

ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಮಸ್ಕಾರವನ್ನು ದಾಟಿ, ಕುಠಪ್ರಾವರಣವನ್ನು ತಲುಪಿದಳು; ಇಂದ್ರದ್ವೀಪದ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಉಪ್ಪಿನ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ತಲುಪಿದಳು.

ತತಶ್ಚ ನಲಿನೀ ಚಾಗಾತ್ ಪ್ರಾಚೀಮಾಶಾಂ ಜವೇನ ತು। ತೋಮರಾನ್ ಭಾವಯನ್ತೀಹ ಹಂಸಮಾರ್ಗಾನ್ ಸಹೂಹುಕಾನ್ ।। ೪೭.

ನಂತರ ನಳಿನಿ ನದಿ ವೇಗವಾಗಿ ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿಗೆ ಹೋಗಿ, ತೋಮರ, ಹಂಸಮಾರ್ಗ ಮತ್ತು ಸಹೂಹುಕ ಜನರನ್ನು ಪೋಷಿಸಿದಳು.

ಪೂರ್ವಾನ್ ದೇಶಾಂಶ್ಚ ಸೇವನ್ತೀ ಭಿತ್ತ್ವಾ ಸಾ ಬಹುಧಾ ಗಿರೀನ್। ಕರ್ಣಪ್ರಾವರಣಾಂಶ್ಚೈವ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಚಾಶ್ವಮುಖಾನಪಿ ।। ೪೭.

ಪೂರ್ವದೇಶಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸಿ, ಅನೇಕ ಪರ್ವತಗಳನ್ನು ಭೇದಿಸಿ, ಕರ್ಣಪ್ರಾವರಣ ಮತ್ತು ಅಶ್ವಮುಖ ಜನರನ್ನು ತಲುಪಿದಳು.

ಸಿಕತಾಪರ್ವತಮರೂನ್ ಗತ್ವಾ ವಿದ್ಯಾಧರಾನ್ ಯಯೌ। ನೇಮಿಮಣ್ಡಲಕೋಷ್ಠೇ ತು ಪ್ರವಿಷ್ಟಾ ಸಾ ಮಹೋದಧಿಮ್ ।। ೪೭.

ಸಿಕತಪರ್ವತ ಮತ್ತು ಮರುಭೂಮಿಯನ್ನು ದಾಟಿ, ವಿದ್ಯಾಧರರನ್ನು ತಲುಪಿದಳು; ನೆಮಿಮಂಡಲ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಆಕೆ ಮಹಾಸಮುದ್ರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಳು.

ತಾಸಾಂ ನದ್ಯುಪನದ್ಯಶ್ಚ ಶತಶೋಽಥ ಸಹಸ್ರಶಃ। ಉಪಗಚ್ಛನ್ತಿ ತಾಃ ಸರ್ವಾ ಯತೋ ವರ್ಷತಿ ವಾಸವಃ ।। ೪೭.

ಈ ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ಉಪನದಿಗಳು ನೂರಾರು, ಸಾವಿರಾರು ಆಗಿ, ಎಲ್ಲವೂ ಇಂದ್ರನು ಮಳೆ ಸುರಿಸುವ ಜಾಗವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತವೆ.

ವಸ್ವೋಕಸಾಯಾಸ್ತೀರೇ ತು ವಾರಿಸುರಭಿವಿಶ್ರುತೇ। ಹರಿಶ್ರೃಙ್ಗೇ ತು ವಸತಿ ವಿದ್ವಾನ್ ಕೌಬೈರಕೋ ವಶೀ ।। ೪೭.

ವಸುಓಕಸಾ ನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿ, ಸುಗಂಧದ ನೀರಿಗಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಹರಿಶೃಂಗ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ, ಜ್ಞಾನಿ ಕೌಬೈರಕನು ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಯಜ್ಞೋಪೇತಃ ಸ ಸುಮಹಾನಮಿತೌಜಾಃ ಸುವಿಕ್ರಮಃ। ತತ್ರಾಗಸ್ತ್ಯೈಃ ಪರಿವೃತೋ ವಿದ್ವದ್ಭಿರ್ಬ್ರಹ್ಮರಾಕ್ಷಸೈಃ। ಕುಬೈರಾನುಚರಾಃ ಹ್ಯೇತೇ ಚತ್ವಾರಸ್ತತ್ಸಮಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ ।। ೪೭.

ಯಜ್ಞೋಪವೀತ ಧಾರಿ, ಅಪಾರ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ, ಮಹಾ ಪರಾಕ್ರಮಿಯಾದ ಅವನು, ಅಲ್ಲಿ ಅಗಸ್ತ್ಯರು, ಪಂಡಿತರಾದ ಬ್ರಹ್ಮರಾಕ್ಷಸರು ಮತ್ತು ಕುಬೇರನ ಸೇವಕರು ಇವರೆಲ್ಲರೊಂದಿಗೆ ಸುತ್ತುವರಿದು ಇದ್ದನು. ಈ ನಾಲ್ವರು ಅವನಿಗೆ ಸಮಾನರೆಂದು ನೆನಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಏವಮೇವ ತು ವಿಜ್ಞೇಯಾ ಋದ್ಧಿಃ ಪರ್ವತವಾಸಿನಾಮ್। ಪರಸ್ಪರೇಣ ದ್ವಿಗುಣಾ ಧರ್ಮತಃ ಕಾಮತೋಽರ್ಥತಃ ।। ೪೭.

ಹಾಗೆಯೇ, ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವರ ಐಶ್ವರ್ಯವು ಧರ್ಮ, ಕಾಮ, ಅರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರಕ್ಕಿಂತ ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಹೇಮಕೂಟಸ್ಯ ಪೄಷ್ಠೇ ತು ಸಾಯನಂ ನಾಮ ತತ್ಸರಃ। ಮನಸ್ವಿನೀ ಪ್ರಭವತಿ ತಸ್ಮಾಜ್ಜ್ಯೋತಿಷ್ಮತೀ ಚ ಸಾ ।। ೪೭.

ಹೇಮಕುಟ ಪರ್ವತದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಾಯನ ಎಂಬ ಸರೋವರವಿದೆ. ಅದರಿಂದ ಮನಸ್ವಿನೀ ಎಂಬ ನದಿ ಹರಿದು ಬರುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿಂದ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಮತಿ ಎಂಬ ಪ್ರಕಾಶಮಾನಿ ನದಿಯೂ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ.

ಅವಗಾಹ್ಯ ಹ್ಯುಭಯತಃ ಸಮುದ್ರೌ ಪೂರ್ವಪಶ್ಚಿಮೌ । ಸರೋ ವಿಷ್ಣುಪದಂ ನಾಮ ನಿಷಧೇ ಪರ್ವತೋತ್ತಮೇ ।। ೪೭.

ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಸಮುದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದ ಮೇಲೆ, ನಿಷಧ ಪರ್ವತದ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುಪದ ಎಂಬ ಸರೋವರವಿದೆ.

ತಸ್ಮಾದ್ದ್ವಯಂ ಪ್ರಭವತಿ ಗಾನ್ಧರ್ವೀ ನನ್ವಲೀ ಚ ಯಾ। ಮೇರೋಃ ಪಶ್ಚಾತ್ ಪ್ರಭವತಿ ಹ್ರದಶ್ಚನ್ದ್ರಪ್ರಭೋ ಮಹಾನ್ ।। ೪೭.

ಅದರಿಂದ ಗಾಂಧರ್ವಿ ಮತ್ತು ಅನ್ವಲಿ ಎಂಬ ಎರಡು ನದಿಗಳು ಹರಿದು ಬರುತ್ತವೆ. ಮೇರು ಪರ್ವತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರಪ್ರಭ ಎಂಬ ಮಹಾ ಸರೋವರ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ.

ತತ್ರ ಜಾಮ್ಬೂನದೀ ಪುಣ್ಯಾ ಯಸ್ಯಾಂ ಜಾಮ್ಬೂನದಂ ಶುಭಮ್। ಪಯೋದಂ ತು ಸರೋ ನೀಲೇ ಸುಶುಭ್ರಂ ಪುಣ್ಡರೀಕವತ್ ।। ೪೭.

ಅಲ್ಲಿ ಜಾಂಬೂನದಿ ಎಂಬ ಪವಿತ್ರ ನದಿ ಇದೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಶುಭಕರವಾದ ಜಾಂಬೂನದ ಚಿನ್ನ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ನೀಲ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಪಯೋದ ಎಂಬ ಸರೋವರವೂ ಇದೆ, ಅದು ಸುಂದರವಾದ ಹೂವಿನಿಂದ ತುಂಬಿದೆ.

ಪುಣ್ಡರೀಕಾಪಯೋದಾ ಚ ತಸ್ಮಾನ್ನದ್ಯೌ ವಿನಿರ್ಗತೇ। ಶ್ವೇತಾತ್ ಪ್ರಭವತೇ ಪುಣ್ಯಂ ಸರಸ್ತೂತ್ತರಮಾನಸಮ್ ।। ೪೭.

ಪಯೋದ ಮತ್ತು ಕಮಲಗಳಿರುವ ಸರೋವರದಿಂದ ಪುಂಡರಿಕ ಮತ್ತು ಪಯೋದ ಎಂಬ ಎರಡು ನದಿಗಳು ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತವೆ. ಶ್ವೇತ ಪರ್ವತದಿಂದ ಉತ್ತರಮಾನಸ ಎಂಬ ಪವಿತ್ರ ಸರೋವರ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ.

ಜ್ಯೋತ್ಸ್ನಾ ಚ ಮೃಗಕಾನ್ತಾ ಚ ತಸ್ಮಾದ್ದ್ವೇ ಸಂಬಭೂವತುಃ। ಮಧುಮತ್ಸರಃ ಪುಣ್ಯಞ್ಚ ಪಝಮೀನದ್ವಿಜಾಕುಲಮ್ ।। ೪೭.

ಅದರಿಂದ ಜ್ಯೋತ್ಸ್ನಾ ಮತ್ತು ಮೃಗಕಾಂತಾ ಎಂಬ ಎರಡು ನದಿಗಳು ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲಿಯ ಪವಿತ್ರ ಮಧುಮತ್ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಪಜ್ಹ ಮೀನುಗಳು ಮತ್ತು ಹಕ್ಕಿಗಳು ತುಂಬಿವೆ.

ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷಸಮಾಕೀರ್ಣಂ ಮಧುವತ್ಸರ್ವತಃ ಸುಖಮ್। ರುದ್ರಕಾನ್ತಮಿತಿ ಖ್ಯಾತಂ ನಿರ್ಮಿತಂ ತದ್ಭವೇನ ತು ।। ೪೭.

ಅಲ್ಲಿ ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷಗಳು ತುಂಬಿವೆ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಮಧು ಹರಿದು ಸುಖಕರವಾಗಿದೆ. ಅದು ಭವನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ರುದ್ರಕಾಂತ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.

ಅನ್ಯೇ ಚಾಪ್ಯತ್ರ ವಿಖ್ಯಾತಾಃ ಪಝಮೀನದ್ವಿಜಾಕುಲಾಃ। ನಾಮ್ನಾ ರುದ್ರಾಜಯಾ ನಾಮ ದ್ವಾದಶೋದಧಿಸನ್ನಿಭಾಃ ।। ೪೭.

ಇಲ್ಲಿಯೂ ಇನ್ನೂ ಹಲವಾರು ಪಜ್ಹ ಮೀನುಗಳು ಮತ್ತು ಹಕ್ಕಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸರೋವರಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ರುದ್ರಜಯ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ; ಅವು ಹನ್ನೆರಡು, ಸಮುದ್ರದಂತೆ ವಿಶಾಲವಾಗಿವೆ.

ತೇಭ್ಯಃ ಶಾನ್ತಾ ಚ ಮಾಧ್ವೀ ಚ ದ್ವೇ ನದ್ಯೌ ಸಮ್ಬಭೂವತುಃ। ಯನಿ ಕಿಮ್ಪುರುಷಾದ್ಯಾನಿ ತೇಷು ದೇವೋ ನ ವರ್ಷತಿ ।। ೪೭.

ಅವುಗಳಿಂದ ಶಾಂತಾ ಮತ್ತು ಮಾಧ್ವಿ ಎಂಬ ಎರಡು ನದಿಗಳು ಹರಿದು ಬರುತ್ತವೆ. ಕಿಂಪುರುಷ ಮೊದಲಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳು ಮಳೆಯನ್ನೇ ಸುರಿಯುವುದಿಲ್ಲ.

ಉದ್ಭಿದ್ಯಾನ್ಯುದಕಾನ್ಯತ್ರ ಪ್ರವಹನ್ತಿ ಸರಿದ್ವರಾಃ। ಋಷಭೋ ದುನ್ದುಭಿಶ್ಚೈವ ಧೂಮ್ರಶ್ಚೈವ ಮಹಾಗಿರಿಃ ।। ೪೭.

ಅಲ್ಲಿ ಉಕ್ಕುವ ನೀರುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸರೋವರಗಳು ಹರಿದು ಬರುತ್ತವೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಋಷಭ, ದುಂದುಭಿ ಮತ್ತು ಧೂಮ್ರ ಎಂಬ ಮಹಾ ಪರ್ವತಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ.

ಪೂರ್ವಾಯತಾ ಮಹಭಾಗಾ ನಿಮ್ನಗಾ ಲವಣಾಮ್ಭಸಿ। ಚನ್ದ್ರಕಙ್ಕಸ್ತಥಾ ಪ್ರಾಣೋ ಮಹಾನಗ್ನಿಃ ಶಿಲೋಚ್ಚಯಃ। ಉದಗ್ಯಾತಾ ಉದೀಚ್ಯಾನ್ತಾ ಅವಗಾಢಾ ಮಹೋದಧಿಮ್ ।। ೪೭.

ಪೂರ್ವದ ಕಡೆಗೆ ಹರಿಯುವ ಪುಣ್ಯನದಿಗಳು ಉಪ್ಪಿನ ನೀರಿನ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತವೆ. ಚಂದ್ರಕಂಕ, ಪ್ರಾಣ, ಅಗ್ನಿ ಎಂಬ ಮಹಾ ಪರ್ವತಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಲೆಗಳ ಗುಡ್ಡಗಳು ಉತ್ತರದ ಕಡೆಗೆ ಹರಿದು, ಉತ್ತರ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತವೆ.

ಸೋಮಕಶ್ಚ ವರಾಹಶ್ಚ ನಾರದಶ್ಚ ಮಹೀಧರಃ। ಪ್ರತೀಚೀಮಾಯತಾಸ್ತೇ ವೈ ಪ್ರವಿಷ್ಟಾ ಲವಣೋದಧಿಮ್ ।। ೪೭.

ಸೋಮಕ, ವರಾಹ ಮತ್ತು ನಾರದ ಎಂಬ ಮಹಾ ಪರ್ವತಗಳು ಪಶ್ಚಿಮದ ಕಡೆಗೆ ಹರಿದು, ಉಪ್ಪಿನ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತವೆ.

ಚಕ್ರೋ ಬಲಾಹಕಶ್ಚೈವ ಮೈನಾಕಶ್ಚೈವ ಪರ್ವತಃ। ಆಯತಾಸ್ತೇ ಮಹಾಶೈಲಾಃ ಸಮುದ್ರಂ ದಕ್ಷಿಣಂ ಪ್ರತಿ। ಚನ್ದ್ರಮೈನಾಕಯೋರ್ಮಧ್ಯೇವಿದಿಶಂ ದಕ್ಷಿಣಾಂ ಪ್ರತಿ ।। ೪೭.

ಚಕ್ರ, ಬಲಾಹಕ ಮತ್ತು ಮೈನಾಕ ಎಂಬ ಮಹಾ ಪರ್ವತಗಳು ದಕ್ಷಿಣದ ಕಡೆಗೆ ಹರಿದು, ಸಮುದ್ರವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತವೆ. ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಮೈನಾಕ ಪರ್ವತಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕು ಇದೆ.

ತತ್ರ ಸಂವರ್ತ್ತಕೋ ನಾಮ ಸೋಽಗ್ನಿಃ ಪಿಬತಿ ತಜ್ಜಲಮ್। ನಾಮ್ನಾ ಸಮುದ್ರಪಃ ಶ್ರೀಮಾನೌರ್ವಃ ಸ ವಡವಾಮುಖಃ ।। ೪೭.

ಅಲ್ಲಿ ಸಂವર્તಕ ಎಂಬ ಅಗ್ನಿ ಆ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿಯುತ್ತಾನೆ. ಅವನನ್ನು ಸಮುದ್ರಪ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಶ್ರೀಮಂತನಾದ ಔರ್ವನು, ಅದು ವಡವಾಮುಖವಾಗಿದೆ.