ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ದಿವಿಚ್ಛಾಯಾಪಥೋ ಯಸ್ತು ಅನುನಕ್ಷತ್ರಮಣ್ಡಲಮ್ । ದೃಶ್ಯತೇ ಭಾಸ್ವರೋ ರಾತ್ರೌ ದೇವೀ ತ್ರಿಪಥಗಾ ತು ಸಾ ।। ೪೭.

ಆ ದೇವಿ ತ್ರಿಪಥಗೆಯ ಬೆಳಕು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ನಕ್ಷತ್ರವಲಯದ ಪಾರಾಗಿಯೂ, ರಾತ್ರಿ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.

ಅನ್ತರಿಕ್ಷಂ ದಿವಞ್ಚೈವ ಭಾವಯನ್ತೀ ಭುವಙ್ಗತಾ। ಭವೋತ್ತಮಾಙ್ಗೇ ಪತಿತಾ ಸಂರುದ್ಧಾ ಯೋಗಮಾಯಯಾ ।। ೪೭.

ಆಕೆ ಆಕಾಶ ಮತ್ತು ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ತುಂಬಿಕೊಂಡು, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಹರಿದು, ಶಿವನ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಾಗ, ಶಿವನು ತನ್ನ ಯೋಗಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಆಕೆಯನ್ನು ತಡೆದನು.

ತಸ್ಯಾ ಯೇ ಬಿನ್ದವಃ ಕೇಚಿತ್ ಕ್ರುದ್ಧಾಯಾಃ ಪತಿತಾಃ ಕ್ಷಿತೌ। ಕೃತಂ ಬಿನ್ದುಸರಸ್ತತ್ರ ತತೋ ಬಿನ್ದುಸರಃ ಸ್ಮೃತಮ್ ।। ೪೭.

ಆಕೆಯ ಕೆಲವು ಹನಿ ಹನಿ ಕೋಪದಿಂದ ಭೂಮಿಗೆ ಬಿದ್ದು, ಅಲ್ಲೇ ಒಂದು ಸರೋವರವಾಯಿತು. ಅದನ್ನು ಬಿಂದುಸರ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ತತೋ ನಿರುದ್ಧಾ ದೇವೀ ಸಾ ಭವೇನ ಸ್ಮಯತಾ ಕಿಲ। ಚಿನ್ತಯಾಮಾಸ ಮನಸಾ ಶಙ್ಕರಕ್ಷೇಪಣಂ ಪ್ರತಿ ।। ೪೭.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಶಿವನು ನಗುತ್ತಾ ಆ ದೇವಿಯನ್ನು ತಡೆದಾಗ, ಆಕೆ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶಂಕರನ ಕೈಯಿಂದ ಹೇಗೆ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಎಂದು ಯೋಚಿಸತೊಡಗಿದಳು.

ಭಿತ್ತ್ವಾ ವಿಶಾಮಿ ಪಾತಾಲಂ ಸ್ರೋತಸಾ ಗೃಹ್ಯ ಶಙ್ಕರಮ್। ಜ್ಞಾತ್ವಾ ತಸ್ಯಾ ಅಭಿಪ್ರಾಯಂ ಕ್ರೂರಂ ದೇವ್ಯಾ ಚಿಕೀರ್ಷಿತಮ್ ।। ೪೭.

ಆಕೆ 'ನಾನು ಪಾತಾಳವನ್ನು ಭೇದಿಸಿ, ನನ್ನ ಹರಿವಿನಿಂದ ಶಂಕರನನ್ನು ಕೂಡ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತೇನೆ' ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದಳು. ಆದರೆ ಆಕೆಯ ಕ್ರೂರ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಅರಿತ ಶಿವನು ತಕ್ಕಂತೆ ನಡೆದುಕೊಂಡನು.

ತಿರೋಭಾವಯಿತುಂ ಬುದ್ಧಿರಾಸೀದಙ್ಗೇಷು ತಾಂ ನದೀಮ್। ತಸ್ಯಾವಲೇಪಂ ತಂ ಬುದ್ಧ್ವಾ ನದ್ಯಾಃ ಕ್ರುದ್ಧಸ್ತು ಶಙ್ಕರಃ। ನಿರುಧ್ಯ ತು ಶಿರಸ್ಯೇನಾಂ ವೇಗೇನ ಪತಿತಾಂ ಭುವಿ ।। ೪೭.

ಶಿವನು ಆ ನದಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಅಡಗಿಸಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದನು. ಆಕೆಯ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ನೋಡಿ, ಕೋಪಗೊಂಡ ಶಿವನು ಆಕೆಯನ್ನು ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ತಡೆದು, ಭೂಮಿಗೆ ಬೀಳಲು ಬಿಡಲಿಲ್ಲ.

ಏತಸ್ಮಿನ್ನೇವ ಕಾಲೇ ತು ದೃಷ್ಟ್ವಾ ರಾಜಾನಮಗ್ರತಃ। ಧಮನೀಸನ್ತತಂ ಕ್ಷೀಣಂ ಕ್ಷುಧಾಪರಿಗತೇನ್ದ್ರಿಯಮ್ ।। ೪೭.

ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ರಾಜನನ್ನು ಎದುರಿನಲ್ಲಿ ನೋಡಿ, ಅವನ ಶಿರಾ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದವು, ದೇಹ ಕ್ಷೀಣವಾಗಿತ್ತು, ಹಸಿವಿನಿಂದ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ದುರ್ಬಲವಾಗಿದ್ದವು.

ಅನೇನ ತೋಷಿತಶ್ಚಾಹಂ ನದ್ಯರ್ಥಂ ಪೂರ್ವಮೇವ ಹಿ। ಬುದ್ಧ್ವಾಸ್ಯ ವರದಾನಂ ತು ಕೋಪಂ ನಿಯತವಾಂಸ್ತು ಸಃ ।। ೪೭.

'ಈವನು ನನ್ನನ್ನು ಗಂಗೆಯಿಗಾಗಿ ಮೆಚ್ಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. ನಾನು ಈತನಿಗೆ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ವರ ನೀಡಿದ್ದೆನೆಂದು ತಿಳಿದು, ನನ್ನ ಕೋಪವನ್ನು ತಡೆದಿದ್ದೆನು' ಎಂದು ಶಿವನು ಹೇಳಿದರು.

ಬ್ರಹ್ಮಣೋ ಹಿ ವಚಃ ಶ್ರುತ್ವಾ ಪ್ರತಿಜ್ಞಾಧಾರಣಂ ಪ್ರತಿ। ತತೋ ವಿಸರ್ಜಯಾಮಾಸ ಸಂರುದ್ಧಾಂ ಸ್ವೇನ ತೇಜಸಾ। ನದೀಂ ಭಗೀರಥಸ್ಯಾರ್ಥೇ ತಪಸೋಗ್ರೇಣ ತೋಷಿತಃ ।। ೪೭.

ಬ್ರಹ್ಮನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಪೂರೈಸಬೇಕೆಂದು ತಿಳಿದು, ಶಿವನು ತನ್ನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ತಡೆದಿದ್ದ ನದಿಯನ್ನು ಬಿಡಿಸಿದನು. ಭಗೀರಥನ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಸಂತೋಷಗೊಂಡನು.

ತತೋ ವಿಸೃಜ್ಯಮಾನಾಯಾಃ ಸ್ರೋತಸ್ತತ್ಸಪ್ತತಾಙ್ಗತಮ್। ತ್ರಯಃ ಪ್ರಾಚೀಮಭಿಮುಖಂ ಪ್ರತೀಚೀಂ ತ್ರಯಃ ಏವ ತು ।। ೪೭.

ಆಮೇಲೆ, ಆಕೆಯನ್ನು ಬಿಡಿಸಿದಾಗ, ಆಕೆಯ ಹರಿವು ಏಳು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಹಂಚಿತು. ಮೂರು ಪೂರ್ವದ ಕಡೆಗೆ, ಮೂರು ಪಶ್ಚಿಮದ ಕಡೆಗೆ ಹರಿಯಿತು.

ನದ್ಯಾಃ ಸ್ರೋತಸ್ತು ಗಙ್ಗಾಯಾಃ ಪ್ರತ್ಯಪದ್ಯತ ಸಪ್ತಧಾ। ನಲಿನೀ ಹ್ರಾದಿನೀ ಚೈವ ಪಾವನೀ ಚೈವ ಪ್ರಾಗ್ಗತಾ ।। ೪೭.

ಗಂಗೆಯ ಹರಿವು ಹೀಗೆ ಏಳು ಭಾಗಗಳಾಯಿತು. ನಳಿನಿ, ಹ್ರಾದಿನಿ ಮತ್ತು ಪಾವನಿ ಪೂರ್ವದ ಕಡೆಗೆ ಹರಿದವು.

ಸೀತಾ ಚಕ್ಷುಶ್ಚ ಸಿನ್ಧುಶ್ಚ ಪ್ರತೀಚೀಂ ದಿಶಮಾಕ್ಷಿತಾಃ। ಸಪ್ತಮೀ ತ್ವನುಗಾ ತಾಸಾಂ ದಕ್ಷಿಣೇನ ಭಗೀರಥೀ ।। ೪೭.

ಸೀತಾ, ಚಕ್ಷು ಮತ್ತು ಸಿಂಧು ಪಶ್ಚಿಮದ ಕಡೆಗೆ ಹರಿದವು. ಏಳನೆಯದು ಭಗೀರಥಿ, ಅವುಗಳ ಹಿಂದೆ ದಕ್ಷಿಣದ ಕಡೆಗೆ ಹೋದಳು.

ತಸ್ಮಾದ್ಭಾಗೀರಥೀ ಯಾ ಸಾ ಪ್ರವಿಷ್ಟಾ ಲವಣೋದಧಿಮ್। ಸಪ್ತೈತಾ ಭಾವಯನ್ತೀಹ ಹಿಮಾಹ್ವಂ ವರ್ಷಮೇವ ತು ।। ೪೭.

ಆ ಕಾರಣದಿಂದ, ಆ ಭಗೀರಥಿ ಉಪ್ಪಿನ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಸೇರಿತು. ಈ ಏಳು ನದಿಗಳು ಹಿಮಾಹ್ವ ಎಂಬ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಪೋಷಿಸಿ, ಮಳೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿತವಾದವು.

ಪ್ರಸೂತಾಃ ಸಪ್ತ ನದ್ಯಸ್ತಾಃ ಶುಭಾ ಬಿನ್ದುಸರೋದ್ಭವಾಃ। ನಾನಾದೇಶಾನ್ ಭಾವಯನ್ತ್ಯೋ ಮ್ಲೇಚ್ಛಪ್ರಾಯಾಂಶ್ಚ ಸರ್ವಶಃ ।। ೪೭.

ಆ ಶುಭಕರವಾದ ಏಳು ನದಿಗಳು ಬಿಂದುಸರದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವು. ಅವು ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತವೆ, ಬಹುಪಾಲು ಮ್ಲೇಛ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನೂ ಪೋಷಿಸುತ್ತವೆ.

ಉಪಗಚ್ಛನ್ತಿ ತಾಃ ಸರ್ವಾ ಯತೋ ವರ್ಷತಿ ವಾಸನಃ। ಸಿರಿನ್ಧ್ರಾನ್ ಕುನ್ತಲಾಂಶ್ಚೀನಾನ್ ಬರ್ಭರಾನ್ ಯವಸಾನ್ ದ್ರುಹಾನ್ ।। ೪೭.

ಆ ಎಲ್ಲಾ ನದಿಗಳು ಮಳೆ ಬೀಳುವ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಸೇರುತ್ತವೆ: ಸಿರಿಂಧ್ರ, ಕುಂತಲ, ಚೀನ, ಬರ್ಬರ, ಯುವಸ, ದ್ರುಹಾ ಎಂಬ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತವೆ.

ರುಷಾಣಾಂಶ್ಚ ಕುಣಿನ್ದಾಂಶ್ಚ ಅಙಗಲೋಕವರಾಶ್ಚ ಯೇ। ಕೃತ್ವಾ ದ್ವಿಧಾ ಸಿನ್ಧುಮರುಂ ಸೀತಾಗಾತ್ಪಶ್ಚಿಮೋದಧಿಮ್ ।। ೪೭.

ರುಷರು, ಕುಣಿಂದರು, ಅಙ್ಗ ಮತ್ತು ಲೋಕವರೆಗೆ ಹೆಸರಾಗಿರುವ ಜನರು, ಸಿಂಧು ಮರುಭೂಮಿಯನ್ನು ಎರಡು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಮಾಡಿ, ಸೀತಾನದಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ತಲುಪಿದರು.

ಅಥ ಚೀನಮರೂಂಶ್ಚೈವ ನಙ್ಗಣಾನ್ ಸರ್ವಮೂಲಿಕಾನ್ । ಸಾಧ್ರಾಂಸ್ತು ಷಾರಾಂಸ್ತಮ್ಪಾಕಾನ್ ಪಹ್ನವಾನ್ ದರದಾನ್ ಶಕಾನ್। ಏತಾನ್ ಜನಪದಾನ್ ಚಕ್ಷುಃ ಸ್ರಾವಯನ್ತೀ ಗತೋದಧಿಮ್ ।। ೪೭.

ಆಮೇಲೆ ಚೀನ ಮತ್ತು ಮರು ದೇಶದವರು, ನಂಗಣ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಮೂಲಿಕ ಜನರು, ಜೊತೆಗೆ ಸಾಧ್ರ, ಷಾರ, ತಂಪಾಕ, ಪಹ್ನವ, ದರದ, ಶಕ ಜನಾಂಗಗಳೆಲ್ಲರೂ, ಚಕ್ಷು ನದಿ ಹರಿದು ಸಾಗುತ್ತಾ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ತಲುಪಿತು.

ದರದಾಂಶ್ಚ ಸಕಾಂಶ್ಮೀರಾನ್ ಗಾನ್ಧಾರಾನ್ ವರಪಾನ್ ಹ್ರದಾನ್। ಶಿವಪೌರಾನಿನ್ದ್ರಹಾಸಾನ್ ವದಾತೀಂಶ್ಚ ವಿಸರ್ಜಯಾನ್ ।। ೪೭.

ದರದರು, ಸಕರು, ಕಾಶ್ಮೀರಿಗಳು, ಗಾಂಧಾರರು, ವರಪಾ, ಹ್ರದ, ಶಿವಪುರ, ಇಂದ್ರಹಾಸ ಮತ್ತು ವದಾತಿ ಜನರನ್ನು ದಾಟಿ, ಆ ನದಿ ಮುಂದೆ ಸಾಗಿತು.

ಸೈನ್ಧವಾನ್ ರನ್ಧ್ರಕರಕಾನ್ ಭ್ರಮರಾಭೀರರೋಹಕಾನ್ । ಶುನಾಮುಖಾಂಶ್ಚೋರ್ದ್ಧ್ವಮನೂನ್ ಸಿದ್ಧಚಾರಣಸೋವಿತಾನ್ ।। ೪೭.

ಸೈಂಧವ, ರಂಧ್ರ, ಕರಕ, ಭ್ರಮರ, ಅಭೀರ, ರೋಹಕ ಮತ್ತು ಶುನಾಮುಖ ಜನರು, ಜೊತೆಗೆ ಉತ್ತರದ ಅನುಗಳು, ಸಿದ್ಧರು, ಚಾರಣರು ಮತ್ತು ಸೋವಿ ಇವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.

ಗನ್ಧರ್ವಾನ್ ಕಿನ್ನರಾನ್ ಯಕ್ಷಾನ್ ರಕ್ಷೋವಿದ್ಯಾಧರೋರಗಾನ್। ಕಲಾಪಗ್ರಾಮಕಾಂಶ್ಚೈವ ಪಾರದಾನ್ ಸೀಗಣಾನ್ ಖಸಾನ್ ।। ೪೭.

ಗಂಧರ್ವರು, ಕಿನ್ನರರು, ಯಕ್ಷರು, ರಾಕ್ಷಸರು, ವಿದ್ಯಾಧರರು, ನಾಗರು, ಹಾಗೆಯೇ ಕಲಾಪಗ್ರಾಮ, ಪಾರದ, ಸೀಗಣ ಮತ್ತು ಖಸ ಜನರು ಕೂಡ ಇದ್ದರು.

ಕಿರಾತಾಂಶ್ಚ ಪುಲಿನ್ದಾಂಶ್ಚ ಕುರೂನ್ ಸಭರತಾನಪಿ। ಪಞ್ಚಾಲಕಾಶಿಮಾತ್ಸ್ಯಾಂಶ್ಚ ಮಗಧಾಙ್ಗಾಂಸ್ತಥೈವ ಚ ।। ೪೭.

ಕಿರಾತರು, ಪುಲಿಂದರು, ಕುರುಗಳು ಮತ್ತು ಭರತರು, ಜೊತೆಗೆ ಪಂಚಾಲ, ಕಾಶಿ, ಮತ್ಸ್ಯ, ಮಗಧ ಮತ್ತು ಅಙ್ಗ ಜನರು ಕೂಡ ಇದ್ದರು.

ಬ್ರಹ್ಮೋತ್ತರಾಂಶ್ಚ ವಙ್ಗಾಂಶ್ಚ ತಾಮಲಿಪ್ತಾಂಸ್ತಥೈವ ಚ। ಏತಾನ್ ಜನಪದಾನಾರ್ಯಾನ್ ಗಙ್ಗಾ ಭಾವಯತೇ ಶುಭಾನ್ ।। ೪೭.

ಬ್ರಹ್ಮೋತ್ತರ, ವಂಗ ಮತ್ತು ತಾಮಲಿಪ್ತ ಜನರನ್ನು, ಈ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಜನಾಂಗಗಳನ್ನು ಪವಿತ್ರ ಗಂಗಾನದಿ ಪೋಷಿಸುತ್ತಾಳೆ.

ತತಃ ಪ್ರತಿಹತಾ ವಿನ್ಧ್ಯೇ ಪ್ರವಿಷ್ಟಾ ದಕ್ಷಿಣೋದದಿಮ್। ತತಕ್ಷ್ವಾಹ್ಲಾದಿನೀ ಪುಣ್ಯಾ ಪ್ರಾಚೀನಾಭಿಮುಖೀ ಯಯೌ ।। ೪೭.

ವಿಂಧ್ಯ ಪರ್ವತದಿಂದ ತಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ, ಆಕೆ ದಕ್ಷಿಣ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಆ ಪುಣ್ಯನದಿ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿಗೆ ಸಾಗಿತು.

ಪ್ಲಾವಯನ್ತ್ಯುಪಭೋಗಾಂಶ್ಚ ನಿಷಾದಾನಾಂ ಚ ಜಾತಯಃ। ಧೀವರಾನೃಷಿಕಾಂಶ್ಚೈವ ತಥಾ ನೀಲಮುಖಾನಪಿ ।। ೪೭.

ನಿಷಾದ ಜನಾಂಗಗಳ ನೆಲಗಳನ್ನು, ಜೊತೆಗೆ ಧೀವರ, ಋಷಿಕ ಮತ್ತು ನೀಲಮುಖ ಜನರನ್ನು ಆಕೆ ನೆನೆಸಿದಳು.

ಕೇರಲಾನುಷ್ಟ್ರಕರ್ಣಾಂಶ್ಚ ಕಿರಾತಾನಪಿ ಚೈವ ಹಿ। ಕಾಲೋದರಾನ್ ವಿವರ್ಣಾಂಶ್ಚ ಕುಮಾರಾನ್ ಸ್ವರ್ಣಭೂಷಿತಾನ್ ।। ೪೭.

ಕೇರಳ, ಉಷ್ಟ್ರಕರ್ಣ, ಕಿರಾತ, ಕಾಲೋದರ, ವಿವರ್ಣ, ಕುಮಾರ ಮತ್ತು ಚಿನ್ನದ ಆಭರಣ ಧರಿಸಿದವರನ್ನು ಕೂಡ ಆಕೆ ತಲುಪಿದಳು.

ಸಾ ಮಣ್ಡಲೇ ಸಮುದ್ರಸ್ಯ ತಿರೋಭೂತಾಽನುಪೂರ್ವತಃ। ತತಸ್ತು ಪಾವನೀ ಚೈವ ಪ್ರಾಚೀಮೇವ ದಿಶಙ್ಗತಾ ।। ೪೭.

ಅವಳು ಸಮುದ್ರದ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಅಡಗಿದಳು; ನಂತರ ಆ ಪವಿತ್ರ ನದಿ ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿಗೆ ಸಾಗಿತು.

ಅಪಥಾನ್ ಭಾವಯನ್ತೀಹ ಇನ್ದ್ರದ್ಯುಮ್ನಸರೋಽಪಿ ಚ। ತತಾ ಖರಥಾಂಶ್ಚೈವ ಇನ್ದ್ರಶಙ್ಕುಪಥಾನಪಿ ।। ೪೭.

ಇಲ್ಲಿ ಅಪಥ ಜನರನ್ನು, ಇಂದ್ರದ್ಯುಮ್ನ ಸರೋವರವನ್ನು, ನಂತರ ಖರಥ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಶಂಕು ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಆಕೆ ಪೋಷಿಸಿದಳು.

ಮಧ್ಯೇನೋದ್ಯಾನಮಸ್ಕಾರಾನ್ ಕುಥಪ್ರಾವರಣಾನ್ ಯಯೌ। ಇನ್ದ್ರದ್ವೀಪಸಮುದ್ರೇ ತು ಪ್ರವಿಷ್ಟಾ ಲವಣೋದಧಿಮ್ ।। ೪೭.

ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಮಸ್ಕಾರವನ್ನು ದಾಟಿ, ಕುಠಪ್ರಾವರಣವನ್ನು ತಲುಪಿದಳು; ಇಂದ್ರದ್ವೀಪದ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಉಪ್ಪಿನ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ತಲುಪಿದಳು.

ತತಶ್ಚ ನಲಿನೀ ಚಾಗಾತ್ ಪ್ರಾಚೀಮಾಶಾಂ ಜವೇನ ತು। ತೋಮರಾನ್ ಭಾವಯನ್ತೀಹ ಹಂಸಮಾರ್ಗಾನ್ ಸಹೂಹುಕಾನ್ ।। ೪೭.

ನಂತರ ನಳಿನಿ ನದಿ ವೇಗವಾಗಿ ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿಗೆ ಹೋಗಿ, ತೋಮರ, ಹಂಸಮಾರ್ಗ ಮತ್ತು ಸಹೂಹುಕ ಜನರನ್ನು ಪೋಷಿಸಿದಳು.