ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಯೋಜನಾನಾಂ ಸಹಸ್ರಾಣಿ ಷಡ್‌ವಿಂಶಸ್ತಸ್ಯ ವಿಸ್ತರಃ। ಚತುರಸ್ರಃ ಸಮನ್ತಾಚ್ಚ ಶರಾವಾಕಾರ ಸಂಸ್ಥಿತಃ ।। ೪೬.

ಅದರ ಅಗಲವು ಇಪ್ಪತ್ತಾರು ಸಾವಿರ ಯೋಜನೆಗಳಷ್ಟು, ಎಲ್ಲ ಕಡೆಗೂ ಚೌಕಾಕಾರದಾಗಿದ್ದು, ಪಾತ್ರೆಯ ಆಕಾರದಲ್ಲಿದೆ.

ಮೇರೋಸ್ತು ಪಶ್ಚಿಮೇ ಭಾಗೇ ನವಸಾಹಸ್ರಸಂಮಿತೇ। ಚತುಸ್ತ್ರಿಂಶತ್ಸಹಸ್ರಾಣಿ ಗನ್ಧಮಾದನಪರ್ವತಃ ।। ೪೬.

ಮೇರುವಿನ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂಬತ್ತು ಸಾವಿರದಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿ ಗಂಧಮಾದನ ಪರ್ವತವು ನಲವತ್ತೆರಡು ಸಾವಿರದಷ್ಟು ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ.

ಉದಗ್ದಕ್ಷಿಣತಶ್ಚೈವ ಆನೀಲನಿಷಧಾಯತಃ। ಚತ್ವಾರಿಂಶತ್ಸಹಸ್ರಾಣಿ ಪರಿವೃದ್ಧೋ ಮಹೀತಲಾತ್। ಸಹಸ್ರಮವಗಾಢಸ್ತು ತಾವದೇವ ತು ಧಿಷ್ಠಿತಃ ।। ೪೬.

ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ನೀಲ ಮತ್ತು ನಿಷಧ ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ಅದು ಭೂಮಿಯಿಂದ ನಲವತ್ತಾರು ಸಾವಿರ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಏರಿದೆ, ಸಾವಿರದಷ್ಟು ಆಳವಿದೆ, ಆ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ.

ಪೂರ್ವೇಣ ಮಾಲ್ಯವಾನ್ ಶೈಲಸ್ತತ್ಪ್ರಮಾಣಃ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಃ। ದಕ್ಷಿಣೇನ ತು ನೀಲಸ್ಯ ನಿಷಧಸ್ಯೋತ್ತರೇಣ ತು ।। ೪೬.

ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಮಾಲ್ಯವಾನ್ ಪರ್ವತವು ಇದೆ, ಅದು ಕೂಡ ಅದೇ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದೆ. ಅದು ನೀಲದ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲೂ, ನಿಷಧದ ಉತ್ತರದಲ್ಲೂ ಇದೆ.

ತೇಷಾಂ ಮಧ್ಯೇ ಮಹಾಮೇರುಃ ಸುಪ್ರಮಾಣಃ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಃ। ಸರ್ವೇಷಾಮೇವ ಶೈಲಾನಾಮವಗಾಢೋ ಯಥಾ ಭವೇತ್ ।। ೪೬.

ಅವುಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಹಾ ಮೇರುವು ತನ್ನ ಮಹತ್ವದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಎಲ್ಲಾ ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ಆಳವಾಗಿ ನೆಲೆಗೆದುಕೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ವಿಸ್ತರಸ್ತತ್ಪ್ರಮಾಣಃ ಸ್ಯಾದಾಯಾಮೇ ನಿಯುತಃ ಸ್ಮೃತಃ। ವೃತ್ತಭಾವಾತ್ ಸಮುದ್ರಸ್ಯ ಮಹೀಮಣ್ಡಲಭಾವನಃ ।। ೪೬.

ಅದರ ಅಗಲವೂ ಅದೇ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದೆ, ಉದ್ದವು ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಅದು ವೃತ್ತಾಕಾರದಾಗಿದ್ದು, ಭೂಮಿಯ ಮಧ್ಯವಲಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಆಯಾಮಾಃ ಪರಿಹೀಯನ್ತೇ ಚತುರಸ್ರಾಃ ಸಮಸ್ತತಃ। ಅನಾವೃತ್ತಾಶ್ಚತುಷ್ಕೇಣ ಭಿದ್ಯನ್ತೇ ಮಧ್ಯಮಾಗತಾಃ ।। ೪೬.

ಅವುಗಳ ಉದ್ದವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತದೆ, ಎಲ್ಲವೂ ಚೌಕಾಕಾರದಾಗಿವೆ. ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವವು ನಾಲ್ಕಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ, ಅವುಗಳು ಮತ್ತೆ ಸೇರುವುದಿಲ್ಲ.

ಪ್ರಭಿನ್ನಾಞ್ಜನಸಙ್ಕಾಶಾ ಜಮ್ಬೂರಸವತೀ ನದೀ। ಮೇರೋಸ್ತು ದಕ್ಷಿಣೇ ಪಾರ್ಶ್ವೇ ನಿಷಧಸ್ಯೋತ್ತರೇಣ ತು ।। ೪೫.

ಜಂಬು ಹಣ್ಣಿನ ರಸದಿಂದ ತುಂಬಿರುವ, ಅಂಜನದಂತೆ ಕಪ್ಪಾಗಿರುವ ಜಂಬು ನದಿಯು ಮೇರುವಿನ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲೂ, ನಿಷಧದ ಉತ್ತರದಲ್ಲೂ ಹರಿದು ಹೋಗುತ್ತದೆ.

ಸುದರ್ಶನೋ ನಾಮ ಮಹಾಜಮ್ಬೂವೃಕ್ಷಃ ಸನಾತನಃ। ನಿತ್ಯಪುಷ್ಪಫಲೋಪೇತಃ ಸಿದ್ಧಚಾರಣಸೇವಿತಃ ।। ೪೬.

ಅಲ್ಲಿ ಸುದರ್ಶನ ಎಂಬ ಶಾಶ್ವತವಾದ ಮಹಾ ಜಂಬು ಮರವು ನಿಂತಿದೆ. ಅದು ಸದಾ ಹೂವು ಮತ್ತು ಹಣ್ಣಿನಿಂದ ಕೂಡಿದೆ, ಸಿದ್ಧರು ಮತ್ತು ಗಂಧರ್ವರು ಅದನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೆ.

ತಸ್ಯ ನಾಮ್ನಾ ಸಮಾಖ್ಯಾತೋ ಜಮ್ಬೂದ್ವೀಪೇ ವನಸ್ಪತಿಃ। ಯೋಜನಾನಾಂ ಸಹಸ್ರಂ ತು ಶತಚಾನ್ಯಮಹಾದ್ರುಮಃ। ಉತ್ಸೇಧೋ ವೃಕ್ಷರಾಜಸ್ಪ ದಿವಂ ಸ್ಪೃಶತಿ ಸರ್ವಶಃ ।। ೪೬.

ಆ ಮರದಿಂದ ಜಂಬೂದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಅಲ್ಲೊಂದು ಮಹಾ ಮರ ಇದೆ, ಅದು ಸಾವಿರ ಯೋಜನೆ ಎತ್ತರ, ನೂರು ಯೋಜನೆ ಅಗಲ, ಆ ಮರದ ತುದಿ ಆಕಾಶವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ.

ಅರತ್ನೀನಾಂ ಶತಾನ್ಯಷ್ಟೌ ಏಕಷಷ್ಟ್ಯಧಿಕಾನಿ ತು। ಫಲಪ್ರಮಾಣಂ ಸಂಖ್ಯಾತಮೃಷಿಭಿಸ್ತತ್ತ್ವದರ್ಶಿಭಿಃ ।। ೪೬.

ಅದರ ಹಣ್ಣಿನ ಗಾತ್ರವನ್ನು ಸತ್ಯವನ್ನು ಕಂಡ ಋಷಿಗಳು ಎಣಿಸಿದ್ದು, ಎಂಟು ನೂರು ಅರವತ್ತೊಂದು ಅಳತೆಗಳಷ್ಟು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

ಪತಮಾನಾನಿ ತಾನ್ಯುರ್ವ್ಯಾಂ ಕುರ್ವನ್ತಿ ವಿಪುಲಂ ಸ್ವನಮ್। ತಸ್ಯಾ ಜಮ್ಬ್ವಾಃ ಫಲರಸೋ ನದೀಭೂಯ ಪ್ರಸರ್ಪತಿ ।। ೪೬.

ಆ ಜಂಬೂ ಹಣ್ಣುಗಳು ಭೂಮಿಗೆ ಬೀಳುವಾಗ ಭಾರೀ ಶಬ್ದ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಆ ಹಣ್ಣಿನ ರಸವು ನದಿಯಾಗಿ ಹರಿದು ಹೋಗುತ್ತದೆ.

ಮೇರುಂ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೀಕೃತ್ಯ ಜಮ್ಬೂ ವೃಕ್ಷಂವಿಶತ್ಯಧಃ। ತೇ ಪಿಬನ್ತಿ ಸದಾ ಹೃಷ್ಟಾ ಜಮ್ಬೂರಸಫಲಾವೃತಾಃ ।। ೪೬.

ಅವು ಮೆರು ಪರ್ವತವನ್ನು ಸುತ್ತಿ, ಜಂಬೂ ಮರಗಳು ಕೆಳಗೆ ಇಳಿಯುತ್ತವೆ. ಸದಾ ಸಂತೋಷದಿಂದಿರುವವರು ಆ ಜಂಬೂ ಹಣ್ಣಿನ ರಸವನ್ನು ಕುಡಿಯುತ್ತಾರೆ.

ಜಮ್ಬೂರಸಫಲಂ ಪೀತ್ವಾ ನ ಜರಾಂ ಪ್ರಾಪ್ನುವನ್ತಿ ತೇ। ನ ಚ ಧ್ರುವಂ ನ ರೋಗಂ ತು ನ ಚ ಮೃತ್ಯುಂ ತಥಾವಿಧಮ್ ।। ೪೬.

ಜಂಬೂ ಹಣ್ಣಿನ ರಸವನ್ನು ಕುಡಿದವರು ವೃದ್ಧಾಪ್ಯವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಅವರಿಗೆ ರೋಗವೂ ಬರುವುದಿಲ್ಲ, ಆ ರೀತಿಯ ಮರಣವೂ ಸಂಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ತತ್ರ ಜಾಮ್ಬೂನದಂ ನಾಮ ಕನಕಂ ದೇವಭೂಷಣಮ್। ಇನ್ದ್ರಗೋಪಕಶಙ್ಕಾಶಂ ಜಾಯತೇ ಭಾಸ್ವರನ್ತು ತತ್ ।। ೪೬.

ಅಲ್ಲಿ ಜಾಂಬೂನದ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಬಂಗಾರ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ, ಅದು ದೇವತೆಗಳ ಆಭರಣವಾಗಿದ್ದು, ಇಂದ್ರಗೋಪ ಕೀಟದ ಬಣ್ಣದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ.

ಸರ್ವೇಷಾಂ ವರ್ಷವೃಕ್ಷಾಣಾಂ ಶುಭಃ ಫಲರಸಸ್ತು ಸಃ। ಸ್ಕನ್ನಂ ಭವತಿ ತಚ್ಛುಕ್ರಂ ಕನಕಂ ದೇವಭೂಷಣಮ್ ।। ೪೬.

ಎಲ್ಲಾ ಉತ್ತಮ ಮರಗಳ ಹಣ್ಣಿನ ರಸ ಶುಭಕರವಾದುದು; ಅವುಗಳಿಂದ ಹನಿಯುವದು ಶುದ್ಧ ಬಂಗಾರವಾಗಿ ದೇವತೆಗಳ ಆಭರಣವಾಗುತ್ತದೆ.

ತೇಷಾಂ ಮೂತ್ರಂ ಪುರೀಷಞ್ಚ ದಿಕ್ಷು ಸರ್ವಾಸು ಭಾಗಶಃ। ಈಶ್ವರಾನುಗ್ರಹಾದ್ಭೂಮಿರ್ಮೃತಾಂಶ್ಚ ಗ್ರಸತೇ ತು ತಾನ್ ।। ೪೬.

ಅವರ ಮೂತ್ರ ಮತ್ತು ಮಲ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹಂಚಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಭಗವಂತನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಭೂಮಿ ಅವುಗಳನ್ನೂ, ಸತ್ತವರನ್ನೂ ತನ್ನೊಳಗೆ ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ.

ರಕ್ಷಃ ಪಿಶಾಚಾ ಯಕ್ಷಾಶ್ಚ ಸರ್ವೇ ಹೈಮವತಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ। ಹೇಮಕೂಟೇ ತು ಗನ್ಧರ್ವಾ ವಿಜ್ಞೇಯಾಃ ಸಾಪ್ಸರೋಗಣಾಃ ।। ೪೬.

ಎಲ್ಲ ರಾಕ್ಷಸರು, ಪಿಶಾಚರು ಮತ್ತು ಯಕ್ಷರು ಹಿಮವಂತದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಹೇಮಕುಟ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಗಂಧರ್ವರು ಮತ್ತು ಅಪ್ಸರಾಸಮೂಹಗಳೂ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಸರ್ವೇ ನಾಗಾಸ್ತು ನಿಷಧೇ ಶೇಷವಾಸುಕಿತಕ್ಷಕಾಃ। ಮಹಾಮೇರೌ ತ್ರಯಸ್ತ್ರಿಂಶದ್ಭ್ರಮನ್ತೇ ಯಾಜ್ಞಿಕಾಃ ಸುರಾಃ । ನೀಲೇ ತು ವೈಡೂರ್ಯಮಯೇ ಸಿದ್ಧಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಯೋ ಮತಾಃ ।। ೪೬.

ಎಲ್ಲ ನಾಗರು ನಿಷಧ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ—ಶೇಷ, ವಾಸುಕಿಯು, ತಕ್ಷಕನು; ಮಹಾಮೇರು ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಮೂವತ್ತಮೂರು ಯಜ್ಞದೇವತೆಗಳು ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾರೆ; ನೀಲ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ವೈಡೂರ್ಯದಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಸಿದ್ಧರು ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಗಳು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.

ದೈತ್ಯಾನಾಂ ದಾನವಾನಾಞ್ಚ ಶ್ವೇತಪರ್ವತ ಉಚ್ಯತೇ। ಶ್ರೃಙ್ಗವಾನ್ ಪರ್ವತಃ ಶ್ರೇಷ್ಠಃ ಪಿತೄಣಾಂ ಪ್ರತಿಸಞ್ಚರಃ ।। ೪೬.

ದೈತ್ಯರು ಮತ್ತು ದಾನವರು ಶ್ವೇತ ಎಂಬ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಶೃಂಗವಾನ್ ಪರ್ವತವು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದದು, ಪಿತೃಗಳ ವಾಸಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ.

ನವಸ್ವೇತೇಷು ವರ್ಷೇಷು ಯಥಾಭಾಗಸ್ಥಿತೇಷು ವೈ। ಭೂತಾನ್ಯುಪನಿವಿಷ್ಟಾನಿ ಗತಿಮನ್ತಿ ಧ್ರುವಾಣಿ ಚ ।। ೪೬.

ಒಂಬತ್ತು ಶ್ವೇತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಭಾಗದಲ್ಲೂ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿವೆ; ಅವುಗಳಿಗೆ ಚಲನೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರತೆ ಎರಡೂ ಇದೆ.

ತೇಷಾಂ ವಿವೃದ್ಧಿರ್ಬಹುಲಾ ದೃಶ್ಯತೇ ದೇವಮಾನುಷೋಃ। ನ ಶಕ್ಯಾ ಪರಿಸಙ್ಖ್ಯಾತುಂ ಶ್ರದ್ಧೇಯಾನು ಬುಭೂಷತಾ ।। ೪೬.

ಅಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಾನವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಅಪಾರವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ; ಅದನ್ನು ಎಣಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ತಿಳಿಯಲು ಇಚ್ಛಿಸುವವರು ನಂಬಬೇಕು.

ಇತಿ ಶ್ರೀಮಹಾಪುರಾಣೇ ವಾಯುಪ್ರೋಕ್ತೇ ಭುವನವಿನ್ಯಾಸೋ ನಾಮ ಷಟ್ಚತ್ವಾರಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ

ಈ ರೀತಿ ಶ್ರೀಮಹಾಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ವಾಯುವು ಹೇಳಿದ ಭುವನ ವಿನ್ಯಾಸ ಎಂಬ ಅರವತ್ತಾರುನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ.

ಸವ್ಯೇ ಹಿಮವತಃ ಪಾರ್ಶ್ವೇ ಕೈಲಾಸೋ ನಾಮ ಪರ್ವತಃ। ತಸ್ಮಿನ್ನಿವಸತಿ ಶ್ರೀಮಾನ್ ಕುಬೇರಃ ಸಹ ರಾಕ್ಷಸೈಃ। ಅಪ್ಸರೋಗಣಸಂಯುಕ್ತೋ ಮೋದತೇ ಹ್ಯಲಕಾಧಿಪಃ ।। ೪೭.

ಹಿಮವಂತದ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೈಲಾಸ ಎಂಬ ಪರ್ವತವಿದೆ; ಅಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮಂತ ಕುಬೇರನು ರಾಕ್ಷಸರೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ, ಅಪ್ಸರಾಸಮೂಹಗಳೊಂದಿಗೆ ಆಲಕಾಪುರದ ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿ ಸಂತೋಷದಿಂದಿರುವನು.

ಕೈಲಾಸಪಾದಾತ್ ಸಮ್ಭೂತಂ ಪುಣ್ಯಂ ಶೀತ ಜಲಂ ಶುಭಮ್। ಮನ್ದಂ ನಾಮ್ನಾ ಕುಮುದ್ವನ್ತಂ ಶರದಮ್ಬುದಸನ್ನಿಭಮ್ ।। ೪೭.

ಕೈಲಾಸ ಪರ್ವತದ ಪಾದದಿಂದ ಪವಿತ್ರವಾದ, ತಂಪಾದ ಮತ್ತು ಶುಭಕರವಾದ ನೀರು ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ; ಅದನ್ನು ಕುಮುದ್ವತ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಅದು ಮೃದುವಾಗಿ ಹರಿದು, ಶರದೃತುವಿನ ಮೇಘದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ.

ತಸ್ಮಾದ್ದಿವ್ಯಾ ಪ್ರಭವತಿ ನದೀ ಮನ್ದಾಕಿನೀ ಶುಭಾ। ದಿವ್ಯಞ್ಚ ನನ್ದನಂ ತತ್ರ ತಸ್ಯಾಸ್ತೀರೇ ಮಹದ್ವನಮ್ ।। ೪೭.

ಅದರಿಂದ ದಿವ್ಯವಾದ, ಶುಭಕರವಾದ ಮಂದಾಕಿನಿ ಎಂಬ ನದಿ ಹರಿದು ಬರುತ್ತದೆ; ಆ ನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿ ದಿವ್ಯವಾದ ನಂದನ ಎಂಬ ದೊಡ್ಡ ಅರಣ್ಯವಿದೆ.

ಪ್ರಾಗುತ್ತರೇಣ ಕೈಲಾಸಾದ್ದಿವ್ಯಸತ್ತ್ವೌಷಧಂ ಗಿರಿಮ್। ಸುರಧಾತುಮಯಂ ಚಿತ್ರಂ ಸುವರ್ಣಂ ಪರ್ವತಂ ಪ್ರತಿ ।। ೪೭.

ಕೈಲಾಸದ ಪೂರ್ವೋತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ದಿವ್ಯ ಜೀವಿಗಳು ಮತ್ತು ಔಷಧಿಗಳು ಇರುವ ಪರ್ವತವಿದೆ; ಅದು ದೇವತೆಗಳ ಲೋಹಗಳಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಅದ್ಭುತವಾಗಿಯೂ ಬಂಗಾರದಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆ.

ಚನ್ದ್ರಪ್ರಭೋ ನಾಮ ಗಿರಿಃ ಸಶುದ್ಧಾಂ ರತ್ನಸನ್ನಿಭಃ। ತಸ್ಯ ಪಾದೇ ಮಹದ್ದಿವ್ಯಮಚ್ಛೋದಂ ನಾಮ ತತ್ಸರಃ ।। ೪೭.

ಅಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರಪ್ರಭ ಎಂಬ ಪರ್ವತವಿದೆ, ಅದು ಶುದ್ಧವಾಗಿದ್ದು ರತ್ನದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ; ಅದರ ಪಾದದಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚೋದ ಎಂಬ ಮಹಾದಿವ್ಯ ಸರೋವರವಿದೆ.

ತಸ್ಮಾದ್ದಿವ್ಯಾ ಪ್ರಭವತಿ ಹ್ಯಚ್ಛೋದಾ ನಾಮ ನಿಮ್ನಗಾ। ತಸ್ಯಾಸ್ತೀರೇ ಮಹಾದಿವ್ಯಂ ವನಂ ಚೈತ್ರರಥಂ ಸ್ಮೃತಮ್ ।। ೪೭.

ಅದರಿಂದ ಅಚ್ಚೋದಾ ಎಂಬ ದಿವ್ಯ ನದಿ ಹರಿದು ಬರುತ್ತದೆ; ಆ ನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿ ಚೈತ್ರರಥ ಎಂಬ ಮಹಾದಿವ್ಯ ಅರಣ್ಯವಿದೆ.