ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಅನಾಮಯಾ ಹ್ಯಶೋಕಾಶ್ಚ ಸರ್ವೇ ತೇ ಶುದ್ಧಮಾನಸಾಃ। ಜಾಯನ್ತೇ ಮಾನವಾಸ್ತತ್ರ ನಿಸ್ತಪ್ತಕನಕಪ್ರಭಾಃ ।। ೪೬.

ಅಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ರೋಗವಿಲ್ಲದವರು, ದುಃಖವಿಲ್ಲದವರು, ಮನಸು ಶುದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಜನರು ಸುಡಿದ ಬಂಗಾರದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನರಾಗಿಬಿಡುತ್ತಾರೆ.

ವರ್ಷೇ ಕಿಮ್ಪುರುಷೇ ಪುಣ್ಯೇ ಪ್ಲಕ್ಷೋ ಮಧುವಹಃ ಶುಭಃ। ತಸ್ಯ ಕಿಮ್ಪುರುಷಾಃ ಸರ್ವೇ ಪಿಬನ್ತಿ ರಸಮುತ್ತಮಮ್ ।। ೪೬.

ಪುನ್ಯವಾದ ಕಿಂಪುರುಷವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಮಧು ತುಂಬಿದ ಶುಭವಾದ ಪ್ಲಕ್ಷವೃಕ್ಷವಿದೆ; ಆ ವೃಕ್ಷದ ಅಮೃತವನ್ನು ಎಲ್ಲ ಕಿಂಪುರುಷರು ಕುಡಿಯುತ್ತಾರೆ.

ಅತಃಪರಂ ಕಿಂ ಪುರುಷಾದ್ಧರಿವರ್ಷಃ ಪ್ರಚಕ್ಷ್ಯತೇ। ಮಹಾರಜತಸಙ್ಕಾಶಾ ಜಾಯನ್ತೇ ತತ್ರ ಮಾನವಾಃ ।। ೪೬.

ಕಿಂಪುರುಷವರ್ಷದ ನಂತರ ಹರಿವರ್ಷ ಬರುತ್ತದೆ; ಅಲ್ಲಿ ಜನರು ದೊಡ್ಡ ಬೆಳ್ಳಿಯಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾರೆ.

ದೇವಲೋಕಾಚ್ಚ್ಯುತಾಃ ಸರ್ವೇ ದೇವರೂಪಾಶ್ಚ ಸರ್ವಶಃ। ಹರಿವರ್ಷೇ ನರಾಃ ಸರ್ವೇ ಪಿಬನ್ತೀಕ್ಷುರಸಂ ಶುಭಮ್ ।। ೪೬.

ದೇವರ ಲೋಕದಿಂದ ಬಿದ್ದವರು, ಎಲ್ಲರೂ ದೇವರ ರೂಪವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಹರಿ ವರ್ಣದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಜನರು ಶುದ್ಧವಾದ ಸಕ್ಕರೆ ರಸವನ್ನು ಕುಡಿಯುತ್ತಾರೆ.

ಏಕಾದಶ ಸಹಸ್ರಾಣಿ ವರ್ಷಾಣಾಂ ತು ಮುದಾ ಯುತಾಃ। ಹರಿವರ್ಷೇ ತು ಜೀವನ್ತಿ ಸರ್ವೇ ಮುದಿತಮಾನಸಾಃ। ನ ಜರಾ ಬಾಧತೇ ತತ್ರ ಜೀರ್ಯನ್ತಿ ನ ಚ ತೇ ನರಾಃ ।। ೪೬.

ಹರಿ ವರ್ಣದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ಹತ್ತೊಂಭತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಬದುಕುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಮನಸ್ಸು ಸದಾ ಹರ್ಷದಿಂದ ತುಂಬಿರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ವಯಸ್ಸು ಯಾರನ್ನೂ ಕಾಡುವುದಿಲ್ಲ, ಅವರು ಹಳೆಯವರಾಗುವುದೂ ಇಲ್ಲ.

ಮಧ್ಯಮಂ ಯನ್ಮಯಾ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ನಾಮ್ನಾ ವರ್ಷಮಿಲಾವೃತಮ್। ನ ತತ್ರ ಸೂರ್ಯಸ್ತಪತಿ ನ ಚ ಜೀರ್ಯನ್ತಿ ಮಾನವಾಃ ।। ೪೬.

ನಾನು ಮಧ್ಯಭಾಗವನ್ನು ಇಲಾವೃತ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ. ಅಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನು ಹೊಳೆಯುವುದಿಲ್ಲ, ಅಲ್ಲಿನ ಜನರು ವಯಸ್ಸಾಗುವುದೂ ಇಲ್ಲ.

ಚನ್ದ್ರಸೂರ್ಯೌ ಸನಕ್ಷತ್ರಾವಪ್ರಕಾಶಾವಿಲಾವೃತೇ । ಪದ್ಮವರ್ಣಾಃ ಪದ್ಮ ಪ್ರಭಾಃ ಪದ್ಮಪತ್ರನಿಭೇಕ್ಷಣಾಃ। ಪಕ್ಷಪತ್ರಸುಗನ್ಧಾಶ್ಚ ಜಾಯನ್ತೇ ತತ್ರ ಮಾನವಾಃ ।। ೪೬.

ಇಲಾವೃತದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನೂ ಸೂರ್ಯನೂ ನಕ್ಷತ್ರಗಳೂ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುವ ಜನರು ಕಮಲದ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ, ಅವರ ಕಿರಣಗಳು ಕಮಲದಂತಿರುತ್ತವೆ, ಕಣ್ಣುಗಳು ಕಮಲದ ಹೂವಿನ ಹಾಳೆಯಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ, ಹೂವಿನ ಹಾಳೆಯ ಸುಗಂಧವೂ ಅವರಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.

ಜಮ್ಬೂರಸಫಲಾಹಾರಾ ಹ್ಯನಿಷ್ಪನ್ದಾಃ ಸುಗನ್ಧಿನಃ। ಮನಸ್ವಿನೋ ಭುಕ್ತಭೋಗಾಃ ಸತ್ಕರ್ಮಫಲಭೋಗಿನಃ ।। ೪೬.

ಅವರು ಜಂಬು ಹಣ್ಣನ್ನು ಆಹಾರವಾಗಿ ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೆ, ಚಲನೆ ಇಲ್ಲದೆ ಸುಗಂಧದಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತಾರೆ, ಜ್ಞಾನಿಗಳಾಗಿರುತ್ತಾರೆ, ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಆನಂದಿಸುತ್ತಾರೆ, ಸತ್ಕರ್ಮಗಳ ಫಲವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ.

ದೇವಲೋಕಾಚ್ಚ್ಯುತಾಃ ಸರ್ವೇ ಜಾಯನ್ತೇ ಹ್ಯಜರಾಮರಾಃ. ತ್ರಯೋದಶಸಹಸ್ರಾಣಿ ವರ್ಷಾಣಾನ್ತೇ ನರೋತ್ತಮಾಃ ।। ೪೬.

ದೇವರ ಲೋಕದಿಂದ ಬಿದ್ದವರು ಅಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ವಯಸ್ಸಾಗದವರೂ ಅಮರರೂ ಆಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಹದಿನಾಲ್ಕು ಸಾವಿರ ವರ್ಷ ಕಳೆದ ಮೇಲೆ ಅವರು ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರಾಗುತ್ತಾರೆ.

ಆಯುಷ್ಪ್ರಮಾಣಂ ಜೀವನ್ತಿ ತೇ ತು ವರ್ಷೇ ತ್ವಿಲಾವೃತೇ । ಮೇರೋಃ ಪ್ರತಿದಿಶಂ ತೇ ತು ನವಸಾಹಸ್ರವಿಸ್ತೃತೇ ।। ೪೬.

ಇಲಾವೃತದಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಆಯುಷ್ಯವನ್ನೆಲ್ಲಾ ಬದುಕುತ್ತಾರೆ. ಮೇರುವಿನಿಂದ ಪ್ರತಿದಿಕ್ಕಿಗೂ ಅದು ಒಂಬತ್ತು ಸಾವಿರದಷ್ಟು ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ.

ಯೋಜನಾನಾಂ ಸಹಸ್ರಾಣಿ ಷಡ್‌ವಿಂಶಸ್ತಸ್ಯ ವಿಸ್ತರಃ। ಚತುರಸ್ರಃ ಸಮನ್ತಾಚ್ಚ ಶರಾವಾಕಾರ ಸಂಸ್ಥಿತಃ ।। ೪೬.

ಅದರ ಅಗಲವು ಇಪ್ಪತ್ತಾರು ಸಾವಿರ ಯೋಜನೆಗಳಷ್ಟು, ಎಲ್ಲ ಕಡೆಗೂ ಚೌಕಾಕಾರದಾಗಿದ್ದು, ಪಾತ್ರೆಯ ಆಕಾರದಲ್ಲಿದೆ.

ಮೇರೋಸ್ತು ಪಶ್ಚಿಮೇ ಭಾಗೇ ನವಸಾಹಸ್ರಸಂಮಿತೇ। ಚತುಸ್ತ್ರಿಂಶತ್ಸಹಸ್ರಾಣಿ ಗನ್ಧಮಾದನಪರ್ವತಃ ।। ೪೬.

ಮೇರುವಿನ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂಬತ್ತು ಸಾವಿರದಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿ ಗಂಧಮಾದನ ಪರ್ವತವು ನಲವತ್ತೆರಡು ಸಾವಿರದಷ್ಟು ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ.

ಉದಗ್ದಕ್ಷಿಣತಶ್ಚೈವ ಆನೀಲನಿಷಧಾಯತಃ। ಚತ್ವಾರಿಂಶತ್ಸಹಸ್ರಾಣಿ ಪರಿವೃದ್ಧೋ ಮಹೀತಲಾತ್। ಸಹಸ್ರಮವಗಾಢಸ್ತು ತಾವದೇವ ತು ಧಿಷ್ಠಿತಃ ।। ೪೬.

ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ನೀಲ ಮತ್ತು ನಿಷಧ ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ಅದು ಭೂಮಿಯಿಂದ ನಲವತ್ತಾರು ಸಾವಿರ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಏರಿದೆ, ಸಾವಿರದಷ್ಟು ಆಳವಿದೆ, ಆ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ.

ಪೂರ್ವೇಣ ಮಾಲ್ಯವಾನ್ ಶೈಲಸ್ತತ್ಪ್ರಮಾಣಃ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಃ। ದಕ್ಷಿಣೇನ ತು ನೀಲಸ್ಯ ನಿಷಧಸ್ಯೋತ್ತರೇಣ ತು ।। ೪೬.

ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಮಾಲ್ಯವಾನ್ ಪರ್ವತವು ಇದೆ, ಅದು ಕೂಡ ಅದೇ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದೆ. ಅದು ನೀಲದ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲೂ, ನಿಷಧದ ಉತ್ತರದಲ್ಲೂ ಇದೆ.

ತೇಷಾಂ ಮಧ್ಯೇ ಮಹಾಮೇರುಃ ಸುಪ್ರಮಾಣಃ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಃ। ಸರ್ವೇಷಾಮೇವ ಶೈಲಾನಾಮವಗಾಢೋ ಯಥಾ ಭವೇತ್ ।। ೪೬.

ಅವುಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಹಾ ಮೇರುವು ತನ್ನ ಮಹತ್ವದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಎಲ್ಲಾ ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ಆಳವಾಗಿ ನೆಲೆಗೆದುಕೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ವಿಸ್ತರಸ್ತತ್ಪ್ರಮಾಣಃ ಸ್ಯಾದಾಯಾಮೇ ನಿಯುತಃ ಸ್ಮೃತಃ। ವೃತ್ತಭಾವಾತ್ ಸಮುದ್ರಸ್ಯ ಮಹೀಮಣ್ಡಲಭಾವನಃ ।। ೪೬.

ಅದರ ಅಗಲವೂ ಅದೇ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದೆ, ಉದ್ದವು ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಅದು ವೃತ್ತಾಕಾರದಾಗಿದ್ದು, ಭೂಮಿಯ ಮಧ್ಯವಲಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಆಯಾಮಾಃ ಪರಿಹೀಯನ್ತೇ ಚತುರಸ್ರಾಃ ಸಮಸ್ತತಃ। ಅನಾವೃತ್ತಾಶ್ಚತುಷ್ಕೇಣ ಭಿದ್ಯನ್ತೇ ಮಧ್ಯಮಾಗತಾಃ ।। ೪೬.

ಅವುಗಳ ಉದ್ದವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತದೆ, ಎಲ್ಲವೂ ಚೌಕಾಕಾರದಾಗಿವೆ. ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವವು ನಾಲ್ಕಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ, ಅವುಗಳು ಮತ್ತೆ ಸೇರುವುದಿಲ್ಲ.

ಪ್ರಭಿನ್ನಾಞ್ಜನಸಙ್ಕಾಶಾ ಜಮ್ಬೂರಸವತೀ ನದೀ। ಮೇರೋಸ್ತು ದಕ್ಷಿಣೇ ಪಾರ್ಶ್ವೇ ನಿಷಧಸ್ಯೋತ್ತರೇಣ ತು ।। ೪೫.

ಜಂಬು ಹಣ್ಣಿನ ರಸದಿಂದ ತುಂಬಿರುವ, ಅಂಜನದಂತೆ ಕಪ್ಪಾಗಿರುವ ಜಂಬು ನದಿಯು ಮೇರುವಿನ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲೂ, ನಿಷಧದ ಉತ್ತರದಲ್ಲೂ ಹರಿದು ಹೋಗುತ್ತದೆ.

ಸುದರ್ಶನೋ ನಾಮ ಮಹಾಜಮ್ಬೂವೃಕ್ಷಃ ಸನಾತನಃ। ನಿತ್ಯಪುಷ್ಪಫಲೋಪೇತಃ ಸಿದ್ಧಚಾರಣಸೇವಿತಃ ।। ೪೬.

ಅಲ್ಲಿ ಸುದರ್ಶನ ಎಂಬ ಶಾಶ್ವತವಾದ ಮಹಾ ಜಂಬು ಮರವು ನಿಂತಿದೆ. ಅದು ಸದಾ ಹೂವು ಮತ್ತು ಹಣ್ಣಿನಿಂದ ಕೂಡಿದೆ, ಸಿದ್ಧರು ಮತ್ತು ಗಂಧರ್ವರು ಅದನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೆ.

ತಸ್ಯ ನಾಮ್ನಾ ಸಮಾಖ್ಯಾತೋ ಜಮ್ಬೂದ್ವೀಪೇ ವನಸ್ಪತಿಃ। ಯೋಜನಾನಾಂ ಸಹಸ್ರಂ ತು ಶತಚಾನ್ಯಮಹಾದ್ರುಮಃ। ಉತ್ಸೇಧೋ ವೃಕ್ಷರಾಜಸ್ಪ ದಿವಂ ಸ್ಪೃಶತಿ ಸರ್ವಶಃ ।। ೪೬.

ಆ ಮರದಿಂದ ಜಂಬೂದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಅಲ್ಲೊಂದು ಮಹಾ ಮರ ಇದೆ, ಅದು ಸಾವಿರ ಯೋಜನೆ ಎತ್ತರ, ನೂರು ಯೋಜನೆ ಅಗಲ, ಆ ಮರದ ತುದಿ ಆಕಾಶವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ.

ಅರತ್ನೀನಾಂ ಶತಾನ್ಯಷ್ಟೌ ಏಕಷಷ್ಟ್ಯಧಿಕಾನಿ ತು। ಫಲಪ್ರಮಾಣಂ ಸಂಖ್ಯಾತಮೃಷಿಭಿಸ್ತತ್ತ್ವದರ್ಶಿಭಿಃ ।। ೪೬.

ಅದರ ಹಣ್ಣಿನ ಗಾತ್ರವನ್ನು ಸತ್ಯವನ್ನು ಕಂಡ ಋಷಿಗಳು ಎಣಿಸಿದ್ದು, ಎಂಟು ನೂರು ಅರವತ್ತೊಂದು ಅಳತೆಗಳಷ್ಟು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

ಪತಮಾನಾನಿ ತಾನ್ಯುರ್ವ್ಯಾಂ ಕುರ್ವನ್ತಿ ವಿಪುಲಂ ಸ್ವನಮ್। ತಸ್ಯಾ ಜಮ್ಬ್ವಾಃ ಫಲರಸೋ ನದೀಭೂಯ ಪ್ರಸರ್ಪತಿ ।। ೪೬.

ಆ ಜಂಬೂ ಹಣ್ಣುಗಳು ಭೂಮಿಗೆ ಬೀಳುವಾಗ ಭಾರೀ ಶಬ್ದ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಆ ಹಣ್ಣಿನ ರಸವು ನದಿಯಾಗಿ ಹರಿದು ಹೋಗುತ್ತದೆ.

ಮೇರುಂ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೀಕೃತ್ಯ ಜಮ್ಬೂ ವೃಕ್ಷಂವಿಶತ್ಯಧಃ। ತೇ ಪಿಬನ್ತಿ ಸದಾ ಹೃಷ್ಟಾ ಜಮ್ಬೂರಸಫಲಾವೃತಾಃ ।। ೪೬.

ಅವು ಮೆರು ಪರ್ವತವನ್ನು ಸುತ್ತಿ, ಜಂಬೂ ಮರಗಳು ಕೆಳಗೆ ಇಳಿಯುತ್ತವೆ. ಸದಾ ಸಂತೋಷದಿಂದಿರುವವರು ಆ ಜಂಬೂ ಹಣ್ಣಿನ ರಸವನ್ನು ಕುಡಿಯುತ್ತಾರೆ.

ಜಮ್ಬೂರಸಫಲಂ ಪೀತ್ವಾ ನ ಜರಾಂ ಪ್ರಾಪ್ನುವನ್ತಿ ತೇ। ನ ಚ ಧ್ರುವಂ ನ ರೋಗಂ ತು ನ ಚ ಮೃತ್ಯುಂ ತಥಾವಿಧಮ್ ।। ೪೬.

ಜಂಬೂ ಹಣ್ಣಿನ ರಸವನ್ನು ಕುಡಿದವರು ವೃದ್ಧಾಪ್ಯವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಅವರಿಗೆ ರೋಗವೂ ಬರುವುದಿಲ್ಲ, ಆ ರೀತಿಯ ಮರಣವೂ ಸಂಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ತತ್ರ ಜಾಮ್ಬೂನದಂ ನಾಮ ಕನಕಂ ದೇವಭೂಷಣಮ್। ಇನ್ದ್ರಗೋಪಕಶಙ್ಕಾಶಂ ಜಾಯತೇ ಭಾಸ್ವರನ್ತು ತತ್ ।। ೪೬.

ಅಲ್ಲಿ ಜಾಂಬೂನದ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಬಂಗಾರ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ, ಅದು ದೇವತೆಗಳ ಆಭರಣವಾಗಿದ್ದು, ಇಂದ್ರಗೋಪ ಕೀಟದ ಬಣ್ಣದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ.

ಸರ್ವೇಷಾಂ ವರ್ಷವೃಕ್ಷಾಣಾಂ ಶುಭಃ ಫಲರಸಸ್ತು ಸಃ। ಸ್ಕನ್ನಂ ಭವತಿ ತಚ್ಛುಕ್ರಂ ಕನಕಂ ದೇವಭೂಷಣಮ್ ।। ೪೬.

ಎಲ್ಲಾ ಉತ್ತಮ ಮರಗಳ ಹಣ್ಣಿನ ರಸ ಶುಭಕರವಾದುದು; ಅವುಗಳಿಂದ ಹನಿಯುವದು ಶುದ್ಧ ಬಂಗಾರವಾಗಿ ದೇವತೆಗಳ ಆಭರಣವಾಗುತ್ತದೆ.

ತೇಷಾಂ ಮೂತ್ರಂ ಪುರೀಷಞ್ಚ ದಿಕ್ಷು ಸರ್ವಾಸು ಭಾಗಶಃ। ಈಶ್ವರಾನುಗ್ರಹಾದ್ಭೂಮಿರ್ಮೃತಾಂಶ್ಚ ಗ್ರಸತೇ ತು ತಾನ್ ।। ೪೬.

ಅವರ ಮೂತ್ರ ಮತ್ತು ಮಲ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹಂಚಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಭಗವಂತನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಭೂಮಿ ಅವುಗಳನ್ನೂ, ಸತ್ತವರನ್ನೂ ತನ್ನೊಳಗೆ ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ.

ರಕ್ಷಃ ಪಿಶಾಚಾ ಯಕ್ಷಾಶ್ಚ ಸರ್ವೇ ಹೈಮವತಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ। ಹೇಮಕೂಟೇ ತು ಗನ್ಧರ್ವಾ ವಿಜ್ಞೇಯಾಃ ಸಾಪ್ಸರೋಗಣಾಃ ।। ೪೬.

ಎಲ್ಲ ರಾಕ್ಷಸರು, ಪಿಶಾಚರು ಮತ್ತು ಯಕ್ಷರು ಹಿಮವಂತದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಹೇಮಕುಟ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಗಂಧರ್ವರು ಮತ್ತು ಅಪ್ಸರಾಸಮೂಹಗಳೂ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಸರ್ವೇ ನಾಗಾಸ್ತು ನಿಷಧೇ ಶೇಷವಾಸುಕಿತಕ್ಷಕಾಃ। ಮಹಾಮೇರೌ ತ್ರಯಸ್ತ್ರಿಂಶದ್ಭ್ರಮನ್ತೇ ಯಾಜ್ಞಿಕಾಃ ಸುರಾಃ । ನೀಲೇ ತು ವೈಡೂರ್ಯಮಯೇ ಸಿದ್ಧಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಯೋ ಮತಾಃ ।। ೪೬.

ಎಲ್ಲ ನಾಗರು ನಿಷಧ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ—ಶೇಷ, ವಾಸುಕಿಯು, ತಕ್ಷಕನು; ಮಹಾಮೇರು ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಮೂವತ್ತಮೂರು ಯಜ್ಞದೇವತೆಗಳು ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾರೆ; ನೀಲ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ವೈಡೂರ್ಯದಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಸಿದ್ಧರು ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಗಳು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.