ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ತೋಯಾ ಚೈವ ಮಹಾಗೌರೀ ದುರ್ಗಾ ಚಾನ್ತಶಿಲಾ ತಥಾ। ವಿನ್ಧ್ಯಪಾದಪ್ರಸೂತಾಶ್ಚ ನದ್ಯಃ ಪುಣ್ಯಜಲಾಃ ಶುಭಾಃ ।। ೪೫.

ತೋಯಾ, ಮಹಾಗೌರಿ, ದುರ್ಗಾ ಮತ್ತು ಅಂತಶಿಲಾ; ಇವುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ವಿಂಧ್ಯಪರ್ವತದ ಪಾದದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಎಲ್ಲಾ ನದಿಗಳು ಪವಿತ್ರವೂ ಶುಭಕರವೂ ಆಗಿವೆ.

ಗೋದಾವರೀ ಭೀಮರಥೀ ಕೃಷ್ಣಾ ವೈಣ್ಯಥ ವಞ್ಜುಲಾ। ತುಙ್ಗಭದ್ರಾ ಸುಪ್ರಯೋಗಾ ಕಾವೇರೀ ಚ ತಥಾಪಗಾ। ದಕ್ಷಿಣಾಪಥನದ್ಯಸ್ತು ಸಹ್ಯಪಾದಾದ್ವಿನಿಃಸೃತಾಃ ।। ೪೫.

ಗೋದಾವರಿ, ಭೀಮರಥಿ, ಕೃಷ್ಣಾ, ವೈಣ್ಯಾ, ವಂಜುಲಾ, ತುಂಗಭದ್ರಾ, ಸುಪ್ರಯೋಗಾ ಮತ್ತು ಕಾವೇರಿ—ಈ ದಕ್ಷಿಣದ ನದಿಗಳು ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಪರ್ವತದ ಪಾದದಿಂದ ಹರಿದು ಬರುತ್ತವೆ.

ಕೃತಮಾಲಾ ತಾಮ್ರವರ್ಣಾ ಪುಷ್ಪಜಾತ್ಯುತ್ಪಲಾವತೀ। ಮಲಯಾಭಿಜಾತಾಸ್ತಾ ನದ್ಯಃ ಸರ್ವಾಃ ಶೀತಜಲಾಃ ಶುಭಾಃ ।। ೪೫.

ಕೃತಮಾಲಾ, ತಾಮ್ರವರ್ಣಾ, ಪುಷ್ಪಜಾತಿ, ಉತ್ತಲಾವತಿ—ಈ ಎಲ್ಲ ನದಿಗಳು ಮಲಯ ಪರ್ವತದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿ, ತಂಪಾದ ಮತ್ತು ಶುಭಕರವಾದ ನೀರನ್ನು ಹೊತ್ತಿವೆ.

ತ್ರಿಸಾಮಾ ಋತುಕುಲ್ಯಾ ಚ ಇಕ್ಷುಲಾ ತ್ರಿದಿವಾ ಚ ಯಾ। ಲಾಙ್ಗುಲಿನೀ ವಂಶಧರಾ ಮಹೇನ್ದ್ರತನಯಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ ।। ೪೫.

ತ್ರಿಸಾಮಾ, ಋತುಕುಲ್ಯಾ, ಇಕ್ಷುಲಾ, ತ್ರಿದಿವಾ, ಲಾಂಗುಲಿನಿ ಮತ್ತು ವಂಶಧರಾ—ಈ ನದಿಗಳನ್ನು ಮಹೇಂದ್ರ ಪರ್ವತದ ಪುತ್ರಿಯರೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಋಷೀಕಾ ಸುಕುಮಾರೀ ಚ ಮನ್ದಗಾ ಮನ್ದವಾಹಿನೀ। ಕೂಪಾ ಪಲಾಶಿನೀ ಚೈವ ಶುಕ್ತಿಮತ್ಪ್ರಭವಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ ।। ೪೫.

ಋಷಿಕಾ, ಸುಕುಮಾರಿ, ಮಂದಗಾ, ಮಂದವಾಹಿನಿ, ಕೂಪಾ ಮತ್ತು ಪಲಾಶಿನಿ—ಈ ಎಲ್ಲಾ ನದಿಗಳು ಶುಕ್ತಿಮತ್ ಪರ್ವತದಿಂದ ಹರಿದು ಬರುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಸರ್ವಾಃ ಪುಣ್ಯಾಃ ಸರಸ್ವತ್ಯಃ ಸರ್ವಾ ಗಙ್ಗಾಃ ಸಮುದ್ರಗಾಃ । ವಿಶ್ವಸ್ಯ ಮಾತರಃ ಸರ್ವಾ ಜಗತ್ಪಾಪಹರಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ ।। ೪೫.

ಎಲ್ಲಾ ಸರಸ್ವತಿಗಳು ಪವಿತ್ರವಾಗಿವೆ, ಎಲ್ಲಾ ಗಂಗೆಗಳು ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಸೇರುತ್ತವೆ; ಅವುಗಳೆಲ್ಲಾ ಜಗತ್ತಿಗೆ ತಾಯಿಯಂತೆ, ಲೋಕದ ಪಾಪಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವವೆಯೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ತಾಸಾಂ ನದ್ಯುಪನದ್ಯೋಽಪಿ ಶತಶೋಽಥ ಸಹಸ್ರಶಃ। ತಾಸ್ತ್ವಿಮೇ ಕುರುಪಾಞ್ಚಾಲಾಃ ಶಾಲ್ವಾಶ್ಚೈವ ಸಜಾಙ್ಗಲಾಃ ।। ೪೫.

ಆ ನದಿಗಳ ಉಪನದಿಗಳು ಮತ್ತು ಶಾಖೆಗಳು ನೂರಾರು ಸಾವಿರಾರು ಇದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕುರು, ಪಂಚಾಲ, ಶಾಲ್ವ ಮತ್ತು ಸಜಾಂಗಲ ಎಂಬ ಜನಾಂಗಗಳೂ ಸೇರಿವೆ.

ಶೂರಸೇನಾ ಭದ್ರಕಾರಾ ಬೋಧಾಃ ಶತಪಥೇಶ್ವರೈಃ। ವತ್ಸಾಃ ಕಿಸಷ್ಣಾಃ ಕುಲ್ಯಾಶ್ ಚ ಕುನ್ತಲಾಃ ಕಾಶಿಕೋಶಲಾಃ ।। ೪೫.

ಶೂರಸೇನರು, ಭದ್ರಕಾರರು, ಬೋಧರು, ಶತಪಥದ ಅಧಿಪತಿಗಳು, ವತ್ಸರು, ಕಿಸಷ್ಣರು, ಕುಲ್ಯರು, ಕುಂತಲರು ಮತ್ತು ಕಾಶಿಕೋಶಲರು ಎಂಬ ಜನಾಂಗಗಳು ಇದ್ದವು.

ಅಥ ಪಾರ್ಶ್ವೇ ತಿಲಙ್ಗಾಶ್ಚ ಮಗಧಾಶ್ಚ ವೃಕೈಃ ಸಹ। ಮಧ್ಯದೇಶಾ ಜನಪದಾಃ ಪ್ರಾಯಶೋಽಮೀ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಾಃ ।। ೪೫.

ಮತ್ತೆ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ತಿಲಂಗರು, ಮಗಧರು, ವೃಕರ ಜೊತೆಗೆ, ಈ ಜನಪದಗಳು ಬಹುಪಾಲು ಮಧ್ಯದೇಶದವರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಸಹ್ಯಸ್ಯ ಚೋತ್ತರಾರ್ದ್ಧೇ ತು ಯತ್ರ ಗೋದಾವರೀ ನದೀ। ಪೃಥಿವ್ಯಾಮಿಹ ಕೃತ್ಸ್ನಾಯಾಂ ಸಪ್ರದೇಶೋ ಮನೋರಮಃ ।। ೪೫.

ಸಹ್ಯಪರ್ವತದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಗೋದಾವರಿ ನದಿ ಹರಿಯುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ, ಈ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾದ ಪ್ರದೇಶವಿದೆ.

ತತ್ರ ಗೋವರ್ದ್ಧನೋ ನಾಮ ಸುರರಾಜೇನ ನಿರ್ಮಿತಃ। ರಾಮಪ್ರಿಯಾರ್ಥಂ ಸ್ವರ್ಗೋಽಯಂ ವೃಕ್ಷಾ ಓಷಧಯಸ್ತಥಾ ।। ೪೫.

ಅಲ್ಲಿ ದೇವೇಂದ್ರನು ರಾಮನ ಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ ಗೋವರ್ಧನವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದನು; ಅದು ಸ್ವರ್ಗದಂತಿದ್ದು, ವೃಕ್ಷಗಳು ಮತ್ತು ಔಷಧಿಗಳು ಕೂಡ ಇದ್ದವು.

ಭರದ್ವಾಜೇನ ಮುನಿನಾ ತತ್ಪ್ರಿಯಾರ್ಥೇಽವತಾರಿತಾಃ। ಅನ್ತಃಪುರವನೋದ್ದೇಶಸ್ತೇನ ಜಜ್ಞೇ ಮನೋರಮಃ ।। ೪೫.

ಭರದ್ವಾಜ ಮುನಿಯು ತನ್ನ ಪ್ರಿಯವನಿಗಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಕೆಳಗೆ ತಂದನು; ಆ ಮೂಲಕ ಅಂತರಂಗವನವು ಸುಂದರವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು.

ವಾಹ್ಲೀಕಾ ವಾಢಧಾನಾಶ್ಚ ಆಭೀರಾಃ ಕಾಲತೋಯಕಾಃ। ಅಪರೀತಾಶ್ಚ ಶೂದ್ರಾಶ್ಚ ಪಹ್ನವಾಶ್ಚರ್ಮಖಣ್ಡಿಕಾಃ ।। ೪೫.

ವಾಹ್ಲಿಕರು, ವಾಢಧಾನರು, ಆಭೀರರು, ಕಾಲತೋಯಕರು, ಅಪರಿತರು, ಶೂದ್ರರು, ಪಹ್ನವರು ಮತ್ತು ಚರ್ಮಖಂಡಿಕರು ಇದ್ದರು.

ಗಾನ್ಧಾರಾ ಯವನಾಶ್ಚೈವ ಸಿನ್ಧುಸೌವೀರಭದ್ರಕಾಃ। ಶಕಾ ಹ್ರದಾಃ ಕುಲಿನ್ದಾಶ್ಚ ಪರಿತಾ ಹಾರಪೂರಿಕಾಃ ।। ೪೫.

ಗಾಂಧಾರರು, ಯವನರು, ಸಿಂಧುಗಳು, ಸೌವೀರಭದ್ರಕರು, ಶಕರ, ಹ್ರದರು, ಕುಲಿಂದರು, ಪರಿತರು ಮತ್ತು ಹಾರಪುರಿಕರು ಇದ್ದರು.

ರಮಟಾ ರದ್ಧಕಟಕಾಃ ಕೇಕಯಾ ದಶಮಾನಿಕಾಃ। ಕ್ಷತ್ರಿಯೋಪನಿವೇಶಾಶ್ಚ ವೈಶ್ಯಶೂದ್ರಕುಲಾನಿ ಚ ।। ೪೫.

ರಮಟರು, ರದ್ಧಕಟಕರು, ಕೇಕಯರು, ದಶಮಾನಿಕರು, ಕ್ಷತ್ರಿಯರ ವಾಸಸ್ಥಾನಗಳು ಮತ್ತು ವೈಶ್ಯ, ಶೂದ್ರರ ಕುಟುಂಬಗಳು ಕೂಡ ಇದ್ದವು.

ಕಾಮ್ಬೋಜಾ ದರದಾಶ್ಚೈವ ಬರ್ಬರಾಃ ಪ್ರಿಯಲೌಕಿಕಾಃ। ಪೀನಾಶ್ಚೈವ ತುಷಾರಾಶ್ಚ ಪಹ್ಲವಾ ಬಾಹ್ಯತೋದರಾಃ ।। ೪೫.

ಕಾಂಬೋಜರು, ದರದರು, ಬರ್ಬರರು, ಪ್ರಿಯಲೌಕಿಕರು, ಪೀನರು, ತುಷಾರರು, ಪಹ್ಲವರು ಮತ್ತು ಬಹ್ಯತೋದರರು ಇದ್ದರು.

ಆತ್ರೇಯಾಶ್ಚ ಭರದ್ವಾಜಾಃ ಪ್ರಸ್ಥಲಾಶ್ಚ ಕಸೇರುಕಾಃ. ಲಮ್ಪಾಕಾ ಸ್ತನಪಾಶ್ಚೈವ ಪೀಡಿಕಾ ಜುಹುಡೈಃ ಸಹ ।। ೪೫.

ಆತ್ರೇಯರು, ಭರದ್ವಾಜರು, ಪ್ರಸ್ಥಲರು, ಕಸೇರುಕರು, ಲಂಪಾಕರು, ಸ್ತನಪರು, ಪೀಡಿಕರು ಮತ್ತು ಜುಹುಡರು ಇದ್ದರು.

ಅಪಗಾಶ್ಚಾಲಿಮದ್ರಾಶ್ಚ ಕಿರಾತಾನಾಞ್ಚ ಜಾತಯಃ। ತೋಮರಾ ಹಂಸಮಾರ್ಗಾಶ್ಚ ಕಾಶ್ಮೀರಾಸ್ತಙ್ಗಣಾಸ್ತಥಾ ।। ೪೫.

ಅಪಗರು, ಆಲಿಮದ್ರರು ಮತ್ತು ಕಿರಾತರ ಜನಾಂಗಗಳು, ತೋಮರರು, ಹಂಸಮಾರ್ಗರು, ಕಾಶ್ಮೀರಿಗಳು ಮತ್ತು ತಂಗಣರು ಇದ್ದರು.

ಚೂಲಿಕಾಶ್ಚಾಹುಕಾಶ್ಚೈವ ಪೂರ್ಣದರ್ವಾಸ್ತಥೈವ ಚ। ಏತೇ ದೇಶಾ ಹ್ಯುದೀಚ್ಯಾಶ್ಚ ಪ್ರಾಚ್ಯಾನ್ ದೇಶಾನ್ನಿಬೋಧತ ।। ೪೫.

ಚೂಲಿಕರು, ಆಹುಕರು, ಪೂರ್ಣದರ್ವರು ಕೂಡ ಇದ್ದರು; ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಉತ್ತರದೇಶದವರು, ಈಗ ಪೂರ್ವದೇಶದವರನ್ನು ಕೇಳಿ.

ಅನ್ಧ್ರವಾಕಾಃ ಸುಜರಕಾ ಅನ್ತರ್ಗಿರಿಬಹಿರ್ಗಿರಾಃ। ತಥಾ ಪ್ರವಙ್ಗವಙ್ಗೇಯಾ ಮಾಲದಾ ಮಾಲವರ್ತಿನಃ ।। ೪೫.

ಆಂಧ್ರವಾಕರು, ಸುಜರಕರು, ಪರ್ವತದೊಳಗಿನವರು ಮತ್ತು ಹೊರಗಿನವರು, ಪ್ರವಂಗರು, ವಂಗೇಯರು, ಮಾಲದರು ಮತ್ತು ಮಾಲವರ್ಧಕರು ಇದ್ದರು.

ಬ್ರಹ್ಮೋತ್ತರಾಃ ಪ್ರವಿಜಯಾ ಭಾರ್ಗವಾ ಗೇಯಮರ್ಥಕಾಃ। ಪ್ರಾಗ್ಜ್ಯೋತಿಷಾಶ್ಚ ಮುಣ್ಡಾಶ್ಚ ವಿದೇಹಾಸ್ತಾಮಲಿಪ್ತಕಾಃ। ಮಾಲಾ ಮಗಧಗೋವಿನ್ದಾಃ ಪ್ರಾಚ್ಯಾಂ ಜನಪದಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ ।। ೪೫.

ಬ್ರಹ್ಮೋತ್ತರರು, ಪ್ರವಿಜಯರು, ಭಾರ್ಗವರು, ಗೇಯಮರ್ಥಕರು, ಪ್ರಾಗ್ಜ್ಯೋತಿಷರು, ಮುಂಡರು, ವಿದೇಹರು, ತಾಮ್ರಲಿಪ್ತಕರು, ಮಾಳಾ, ಮಗಧ, ಗೋವಿಂದರು—ಇವರು ಪೂರ್ವದೇಶದ ಜನರು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಅಥಾಪರೇ ಜನಪದಾ ದಕ್ಷಿಣಾಪಥ ವಾಸಿನಃ । ಪಾಣ್ಡ್ಯಾಶ್ಚ ಕೇರಲಾಶ್ಚೈವ ಚೌಲ್ಯಾಃ ಕುಲ್ಯಾಸ್ತಥೈವ ಚ ।। ೪೫.

ಇನ್ನೂ ದಕ್ಷಿಣದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಪಾಂಡ್ಯರು, ಕೇರಳರು, ಚೌಲ್ಯರು ಮತ್ತು ಕುಲ್ಯರು ಇದ್ದರು.

ಸೇತುಕಾ ಮೂಷಿಕಾಶ್ಚೈವ ಕುಮನಾ ವನವಾಸಿಕಾಃ। ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರಾ ಮಾಹಿಷಕಾಃ ಕಲಿಙ್ಗಾಶ್ಚೈವ ಸರ್ವಶಃ ।। ೪೫.

ಸೇತುಕರು, ಮೂಷಿಕರು, ಕುಮನರು, ವನವಾಸಿಕರು, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರರು, ಮಾಹಿಷಕರು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಕಾಲಿಂಗರು ಇದ್ದರು.

ಅಭೀರಾಃ ಸಹ ಚೈಷೀಕಾಃ ಆಟವ್ಯಾಶ್ಚ ವರಾಶ್ಚ ಯೇ। ಪುಲಿನ್ದ್ರಾ ವಿನ್ಧ್ಯಮೂಲೀಕಾ ವೈದರ್ಬಾ ದಣ್ಡಕೈಃ ಸಹ ।। ೪೫.

ಆಭೀರರು, ಚೈಷಿಕರು, ಅಟವ್ಯರು ಮತ್ತು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದವರು, ಪುಲಿಂದರು, ವಿಂಧ್ಯಮೂಲಿಕರು, ವೈದರ್ಭರು ಮತ್ತು ದಂಡಕರ ಜೊತೆಗೆ ಇದ್ದರು.

ಪೌನಿಕಾ ಮೌನಿಕಾಶ್ಚೈವ ಅಸ್ಮಕಾ ಭೋಗವರ್ದ್ಧನಾಃ। ನೈರ್ಮಿಕಾಃ ಕುನ್ತಲಾ ಆನ್ಧ್ರಾ ಉದ್ಭಿದಾ ನಲಕಾಲಿಕಾಃ ।। ೪೫.

ಪೌನಿಕರು, ಮೌನಿಕರು, ಅಸ್ಮಕರು, ಭೋಗವರ್ಧಕರು, ನೈರ್ಮಿಕರು, ಕುಂತಲರು, ಆಂಧ್ರರು, ಉದ್ಭಿದರು ಮತ್ತು ನಳಕಾಲಿಕರು ಇದ್ದರು.

ದಾಕ್ಷಿಣಾತ್ಯಾಶ್ಚ ವೈ ದೇಶಾ ಅಪರಾಂಸ್ತಾನ್ನಿಬೋಧತ। ಶೂರ್ಪಾಕಾರಾಃ ಕೋಲವನಾಃ ದುರ್ಗಾಃ ಕಾಲೀತಕೈಃ ಸಹ ।। ೪೫.

ಇನ್ನೂ ದಕ್ಷಿಣದ ಕಡೆ ಇರುವ ಬೇರೆ ದೇಶಗಳನ್ನೂ ಕೇಳಿ: ಕೋಲವನದ ಕಾಡುಗಳು, ಚಕ್ಕುಲಿ ಹೋಲುವ ಆಕಾರದಲ್ಲಿವೆ; ಕೋಟೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲೀತಕ ಜನರೂ ಅಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ.

ಪುಲೇಯಾಶ್ಚ ಸುರಾಲಾಶ್ಚ ರೂಪಸಾಸ್ತಾಪಸೈಃ ಸಹ। ತಥಾ ತುರಸಿತಾಶ್ಚೈವ ಸರ್ವೇ ಚೈವ ಪರಕ್ಷರಾಃ ।। ೪೫.

ಪುಲೇಯರು, ಸುರಾಲರು, ರೂಪಸರು, ತಪಸರರು, ಹಾಗೆಯೇ ತುರಸಿತರು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಪರಕ್ಷರರು ಕೂಡ ಇದ್ದಾರೆ.

ನಾಸಿಕ್ಯಾದ್ಯೋಶ್ಚ ಯೇ ಚಾನ್ಯೇ ಯೇ ಚೈವಾನ್ತರನರ್ಮದಾಃ। ಭಾನುಕಚ್ಛಾಃ ಸಮಾ ಹೇಯಾಃ ಸಹಸಾ ಶಾಶ್ವತೈರಪಿ ।। ೪೫.

ನಾಸಿಕ್ಯ ಮತ್ತು ಆದ್ಯ ದೇಶದವರು, ಹಾಗೆಯೇ ನರ್ಮದಾ ನದಿಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವವರು, ಭಾನುಕಚ್ಚದವರು — ಇವರನ್ನು ಶಾಶ್ವತರೂ ಕೂಡ ದೂರವಿರಬೇಕು.

ಕಚ್ಛೀಯಾಶ್ಚ ಸುರಾಷ್ಟ್ರಾಶ್ಚ ಅನರ್ತ್ತಾಶ್ಚಾರ್ಬುದೈಃ ಸಹ। ಇತ್ಯೇತೇ ಸಮ್ಪರೀತಾಶ್ಚ ಶ್ರೃಣುಧ್ವಂ ವಿನ್ಧ್ಯವಾಸಿನಃ ।। ೪೫.

ಕಚ್ಚಿಯರು, ಸೌರಾಷ್ಟ್ರದವರು, ಅನರ್ತರು ಮತ್ತು ಅರ್ಬುದ ಜನರೂ ಸೇರಿ, ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ; ವಿಂಧ್ಯವಾಸಿಗಳೇ, ಇದನ್ನು ಕೇಳಿರಿ.