ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ತತಃ ಪರಂ ಮಹಾನೀಲಂ ಹೇಮಶ್ರೃಙ್ಗಞ್ಚ ಸಾ ಯಯೌ । ಹೇಮಶ್ರೃಙ್ಗಾದ್ಗತಾ ಶ್ವೇತಂ ಶ್ವೇತಾಚ್ಚ ಸುನಗಂ ಯಯೌ ।। ೪೨.

ನಂತರ ಆಕೆ ಮಹಾನೀಲ ಮತ್ತು ಹೇಮಶೃಂಗ ಪರ್ವತಗಳಿಗೆ ಹೋದಳು; ಹೇಮಶೃಂಗದಿಂದ ಶ್ವೇತಪರ್ವತಕ್ಕೆ, ಶ್ವೇತದಿಂದ ಸುನಗಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದಳು.

ಸುನಗಾತ್ ಶತಶ್ರೃಙ್ಗಞ್ಚ ಸಂಪ್ರಾಪ್ತಾ ಸಾ ಮಹಾನದೀ। ಶತಶ್ರೃಙ್ಗಾನ್ಮಹಾಶೈಲಂ ಪುಷ್ಕರಂ ಪುಷ್ಪಮಣ್ಡಿತಮ್ ।। ೪೨.

ಸುನಗದಿಂದ ಆ ಮಹಾನದಿ ಶತಶೃಂಗ ಪರ್ವತವನ್ನು ತಲುಪಿದಳು; ಶತಶೃಂಗದಿಂದ ಪುಷ್ಕರ, ಹೂವಿನಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾದ ಪವಿತ್ರ ಪರ್ವತವನ್ನು ತಲುಪಿದಳು.

ಪುಷ್ಕರಾಚ್ಚ ಮಹಾಶೈಲಂ ದ್ವಿರಾಜಂ ಸುಮಹಾಬಲಮ್ । ವರಾಹಪರ್ವ್ವತಂ ತಸ್ಮಾನ್ಮಯೂರಞ್ಚ ಶಿಲೋಚ್ಚಯಮ್ ।। ೪೨.

ಪುಷ್ಕರದಿಂದ ಆಕೆ ಮಹಾ ಬಲಶಾಲಿಯಾದ ದ್ವಿರಾಜ ಪರ್ವತವನ್ನು ತಲುಪಿದಳು; ಅಲ್ಲಿಂದ ವರಾಹಪರ್ವತಕ್ಕೆ, ನಂತರ ಮಯೂರ ಎಂಬ ಶಿಲಾಶೃಂಗಕ್ಕೆ ಹೋದಳು.

ಮಯೂರಾಚ್ಚೈಕಶಿಖರಂ ಕನ್ದರೋದರಮಣ್ಡಿತಮ್ । ಜಾರುಧಿಂ ಶೈಲ ಶಿಖರಂ ನಿಪಪಾತಾಶುಗಾಮಿನೀ ।। ೪೨.

ಮಯೂರದಿಂದ, ಗುಹೆ ಮತ್ತು ಬಿರುಕುಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಏಕಶಿಖರ ಪರ್ವತವನ್ನು ತಲುಪಿದಳು; ಅಲ್ಲಿಂದ ಜಾರುಧಿ ಪರ್ವತದ ಶಿಖರಕ್ಕೆ ವೇಗವಾಗಿ ಹರಿದು ಬಿದ್ದಳು.

ಏವಂ ಗಿರಿಸಹಸ್ರಾಣಿ ದಾರಯನ್ತೀ ಮಹಾನದೀ। ತ್ರಿಶ್ರೃಙ್ಗಂ ಶ್ರೃಙ್ಗಕಲಿಲಂ ಮರ್ಯಾದಾಪರ್ವತಂ ಗತಾ ।। ೪೨.

ಹೀಗೆ, ಸಾವಿರಾರು ಪರ್ವತಗಳನ್ನು ಭೇದಿಸುತ್ತಾ, ಆ ಮಹಾನದಿ ತ್ರಿಶೃಂಗ ಎಂಬ ಮೂರು ಶಿಖರಗಳಿರುವ, ಶಿಖರಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುವ, ಗಡಿಪರ್ವತವನ್ನು ತಲುಪಿದಳು.

ತ್ರಿಶ್ರೃಙ್ಗತಟವಿಭ್ರಷ್ಟಾ ಮಹಾಭಾಗನಿಷೇವಿತಾ। ಮೇರುಕೂಟತಟಾದ್ಭ್ರಷ್ಟಾ ಪವನೇನೇರಿತೋದಕಾ ।। ೪೨.

ತ್ರಿಶೃಂಗ ಪರ್ವತದ ಶಿಖರದಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದು, ಪುಣ್ಯವಂತರು ನೆರೆದಿದ್ದ ಆಕೆ, ಮೆರುವಿನ ಶಿಖರದಿಂದ ಗಾಳಿಯಿಂದ ಎತ್ತಲ್ಪಟ್ಟ ನೀರಿನೊಂದಿಗೆ ಹರಿಯಿತು.

ವಿರುದ್ಧಂ ಪರ್ವತವರಂ ಪಪಾತ ವಿಮಲೋದಕಾ। ಪ್ಲಾವಯನ್ತೀ ಮಹಾಭಾಗಾ ಪ್ರಯಾತಾ ಪಶ್ಚಿಮಾರ್ಣವಮ್ ।। ೪೨.

ಆಕೆ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಎದುರಿನ ಪರ್ವತದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದು, ಶುದ್ಧ ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿದಳು; ಮಹಾಪುಣ್ಯಭೂಮಿಗಳನ್ನು ತುಂಬಿಸುತ್ತಾ, ಪಶ್ಚಿಮ ಸಮುದ್ರದ ಕಡೆಗೆ ಹರಿದು ಹೋದಳು.

ಸುವರ್ಣಭುವಿ ಪಾರ್ಶ್ವೇ ತು ಸುಪಾರ್ಶ್ವೇಪ್ಯುತ್ತರೇ ಗಿರೌ ೪೨.

ಅಲ್ಲಿಯ ಸುವರ್ಣಭೂಮಿಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೂ, ಅದ್ಭುತವಾದ ಉತ್ತರದ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿಯೂ,

ಕನ್ದರೋದರವಿಭ್ರಷ್ಟಾ ತಸ್ಮಾದಪಿ ತರಙ್ಗಿಣೀ। ನೈಕಭೋಗಾ ಪಪಾತೋರ್ವೀಂ ಚಿತ್ರಪುಷ್ಪೋಢುಪೋತ್ಕಚಾ ।। ೪೨.

ಆ ಪರ್ವತದ ಗುಹೆಗಳಿಂದ ಹೊರಟು, ಅನೇಕ ಆನಂದಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ, ವಿವಿಧ ಹೂಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ನದಿ ಭೂಮಿಗೆ ಇಳಿಯಿತು.

ಪ್ಲಾವಯನ್ತೀ ಪ್ರಮುದಿತಾ ಉತ್ತರಾನ್ ಸಾ ಕುರೂನ್ ಶಿವಾ। ಮಹಾದ್ವೀಪಸ್ಯ ಮಧ್ಯೇನ ಪ್ರಯಾತಾ ಸೋತ್ತರಾರ್ಣವಮ್ ।। ೪೨.

ಆ ಶುಭವಾದ ನದಿ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಉತ್ತರ ಕುರುಗಳನ್ನು ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿಸಿ, ಮಹಾದ್ವೀಪದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಮೂಲಕ ಹರಿದು, ಉತ್ತರ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ತಲುಪಿತು.

ಏವಂ ತಾಸ್ತು ಮಹಾನದ್ಯಶ್ಚತಸ್ರೋ ವಿಮಲೋದಕಾಃ। ಮಹಾಗಿರಿತಟಭ್ರಷ್ಟಾಃ ಸಂಪ್ರಯಾತಾಶ್ಚತುರ್ದಿಶಮ್ ।। ೪೨.

ಹೀಗೆ, ಆ ನಾಲ್ಕು ಮಹಾ ನದಿಗಳು, ಶುದ್ಧವಾದ ನೀರಿನಿಂದ, ಮಹಾಪರ್ವತಗಳ ತಟಗಳಿಂದ ಇಳಿದು, ನಾಲ್ಕು ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹರಿಯುತ್ತಿವೆ.

ತತ್ಸೇಯಂ ಕಥಿತಪ್ರಾಯಾ ಪೃಥಿವೀ ಬಹುವಿಸ್ತರಾ। ಮೇರುಶೈಲಮಹಾಕೀರ್ಣಾಽವಿಶಚ್ಚ ಸರ್ವತೋದಿಶಮ್ ।। ೪೨.

ಈ ರೀತಿ, ವಿವರಿಸಲಾದ ಭೂಮಿ ಬಹಳ ವಿಶಾಲವಾಗಿದ್ದು, ಮಹಾ ಮೇರುಪರ್ವತದಿಂದ ತುಂಬಿದೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹರಡಿದೆ.

ಚತುರ್ಮಹಾದ್ವೀಪವತೀ ಚತುರಾಕ್ರೀಡಕಾನನಾ। ಚತುಷ್ಕೇತುಮಹಾವೃಕ್ಷಾ ಚತುರ್ವರಸರಸ್ವತೀ ।। ೪೨.

ಇದರಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಮಹಾದ್ವೀಪಗಳು, ನಾಲ್ಕು ಸುಂದರ ಕಾನನಗಳು, ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ವೃಕ್ಷಗಳು ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಸರಸ್ವತಿ ನದಿಗಳು ಇವೆ.

ಚತುರ್ಮಹಾಶೈಲವತೀ ಚತುರ್ಭುಜಗಸಂಶ್ರಯಾ। ಅಷ್ಟೋತ್ತರಮಹಾಶೈಲಾ ತಥಾಷ್ಟವರಪರ್ವತಾ ।। ೪೨.

ಇದರಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಮಹಾಪರ್ವತಗಳು, ನಾಲ್ಕು ನಾಗರಹಾಸ್ತಾನಗಳು, ನೂರ ಎಂಟು ಮಹಾಪರ್ವತಗಳು ಮತ್ತು ಎಂಟು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಗಳು ಇವೆ.

ಗನ್ಧಮಾದನಪಾರ್ಶ್ವೇ ತು ಸ್ಫೀತಾ ಚೋಪರಿ ಗಣ್ಡಿಕಾ। ದ್ವಾತ್ರಿಂಶತಂ ಸಹಸ್ರಾಣಿ ಯೋಜನೈಃ ಪೂರ್ವಪಶ್ಚಿಮಾ ।। ೪೩.

ಗಂಧಮಾದನ ಪರ್ವತದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ, ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಗಂಡಿಕಾ ಎಂಬ ಸಮೃದ್ಧ ಪ್ರದೇಶವಿದೆ; ಅದು ಮೂವತ್ತೆರಡು ಸಾವಿರ ಯೋಜನಗಳಷ್ಟು ಪೂರ್ವದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮವರೆಗೆ ಹರಡಿದೆ.

ಅಸ್ಯಾಯಾಮಶಚವತುಸ್ತ್ರಿಂಶತ್ಸಹಸ್ರಾಣಿ ಪ್ರಮಾಣತಃ। ತತ್ರ ತೇ ಶುಭಕರ್ಮಾಣಃ ಕೇತುಮಾಲಾಃ ಪರಿಶ್ರುತಾಃ ।। ೪೩.

ಅದರ ಉದ್ದವೂ ಮೂವತ್ತೆರಡು ಸಾವಿರ ಯೋಜನಗಳಷ್ಟೇ; ಅಲ್ಲಿ ಶುಭಕರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ ಕೇತುಮಾಲರು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.

ತತ್ರ ಕಾಲಾ ನರಾಃ ಸರ್ವೇ ಮಹಾಸತ್ತ್ವಾ ಮಹಾಬಲಾಃ। ಸ್ತ್ರಿಯಶ್ಚೋತ್ಪಲಪತ್ರಾಭಾಃ ಸರ್ವಾಸ್ತಾಃ ಪ್ರಿಯ ದರ್ಶನಾಃ ।। ೪೩.

ಅಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಜನರೂ ಮಹಾಶಕ್ತಿಶಾಲಿಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ; ಮಹಿಳೆಯರು ಉತ್ಕಟ ಹೂವಿನ ಹಾಳೆಯಂತೆ ಸುಂದರರು, ಎಲ್ಲರೂ ಮನಮೋಹಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ತತ್ರ ದಿವ್ಯೋ ಮಹಾವೃಕ್ಷಃ ಪನಸಃ ಷಡ್ರಸಾಶ್ರಯಃ। ಈಶ್ವರೋ ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಪುತ್ರಃ ಕಾಮಚಾರೀ ಮನೋಜವಃ। ತಸ್ಯ ಪೀತ್ವಾ ಫಲರಸಂ ಜೀವನ್ತಿ ಹಿ ಸಮಾಯುತಮ್ ।। ೪೩.

ಅಲ್ಲಿ ದಿವ್ಯವಾದ ದೊಡ್ಡ ಪನಸಮರದ ವೃಕ್ಷವಿದೆ, ಅದು ಆರು ರುಚಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ; ಅದರ ಅಧಿಪತಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ಮಗನು, ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಸಂಚರಿಸುವವನಾಗಿದ್ದಾನೆ; ಆ ಮರದ ಹಣ್ಣಿನ ರಸವನ್ನು ಕುಡಿಯುವವರು ಪೂರ್ಣ ಆಯಸ್ಸು ಬದುಕುತ್ತಾರೆ.

ಪಾರ್ಶ್ವೇ ಮಾಲ್ಯವತಶ್ಚಾಪಿ ಪೂರ್ವೇ ಪುರ್ವಾ ತು ಗಣ್ಡಿಕಾ। ಆಯಾಮತೋಽಥ ವಿಸ್ತಾರಾದ್ಯಥೈವಾಪರಗಣ್ಡಿಕಾ ।। ೪೩.

ಮಾಲ್ಯವಂತ ಪರ್ವತದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿಯೂ, ಪೂರ್ವಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಗಂಡಿಕಾ ಇದೆ; ಅದರ ಉದ್ದ ಮತ್ತು ಅಗಲ ಪಶ್ಚಿಮ ಗಂಡಿಕೆಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿದೆ.

ಭದ್ರಾಶ್ವಾಸ್ತತ್ರ ವಿಜ್ಞೇಯಾ ನಿತ್ಯಂ ಮುದಿತಮಾನಸಾ। ಭದ್ರಂ ಸಾಲವನಂ ತತ್ರ ಕಾಲಾಮ್ರಾಶ್ಚ ಮಹಾದ್ರುಮಾಃ ।। ೪೩.

ಅಲ್ಲಿ ಭದ್ರಾಶ್ವರು ಸದಾ ಸಂತೋಷದಿಂದಿರುವವರು; ಅಲ್ಲಿಯೇ ಶುಭಕರವಾದ ಸಾಲ ಮರಗಳ ಕಾನನ ಮತ್ತು ಮಹಾ ಕಾಲಾಂಬ್ರ ಮರಗಳೂ ಇವೆ.

ತತ್ರ ತೇ ಪುರುಷಾಃ ಶ್ವೇತಾ ಮಹಾಸತ್ತ್ವಾ ಮಹಾಬಲಾಃ। ಸ್ತ್ರಿಯಃ ಕುಮುದವರ್ಣಾಭಾಃ ಸುನ್ದರ್ಯ್ಯಃ ಪ್ರಿಯದರ್ಶನಾಃ ।। ೪೩.

ಅಲ್ಲಿ ಪುರುಷರು ಬಿಳಿಯವರಾಗಿದ್ದು, ಮಹಾಶಕ್ತಿಶಾಲಿಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ; ಮಹಿಳೆಯರು ಕುಮುದ ಹೂವಿನ ವರ್ಣದಂತೆ ಸುಂದರರು ಮತ್ತು ಮನಮೋಹಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಚನ್ದ್ರಪ್ರಭಾಶ್ವನ್ದ್ರವರ್ಣಾಃ ಪೂರ್ಣಚನ್ದ್ರನಿಭಾನನಾಃ। ಚನ್ದ್ರಶೀತಲಗಾತ್ರಾಶ್ಚ ಸ್ತ್ರಿಯಶ್ಚೋತ್ಪಲಗನ್ಧಿಕಾಃ ।। ೪೩.

ಅವರು ಚಂದ್ರನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅವರ ಮುಖಗಳು ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರದಂತೆ; ಅವರ ದೇಹ ಚಂದ್ರನ ಶೀತಳತೆಯಂತಿದೆ, ಮಹಿಳೆಯರು ಉತ್ಕಟ ಹೂವಿನ ಸುಗಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.

ದಶವರ್ಷಸಹಸ್ರಾಣಿ ತೇಷಾಮಾಯುರ್ನಿರಾಮಯಮ್। ಕಾಲಾಮ್ರಸ್ಯ ರಸಂ ಪೀತ್ವಾ ಸರ್ವದಾ ಸಿಥರಯೌವನಾಃ ।। ೪೩.

ಅವರ ಆಯುಷ್ಯ ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳು, ಯಾವುದೇ ರೋಗವಿಲ್ಲದೆ; ಕಾಲಾಂಬ್ರ ಹಣ್ಣಿನ ರಸವನ್ನು ಕುಡಿಯುವುದರಿಂದ ಸದಾ ಯೌವನದಲ್ಲೇ ಇರುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರಮಾಣಂ ವರ್ಣಮಾಯುಶ್ಚ ಯಾಥಾತಥ್ಯೇನ ಕೀರ್ತಿತಮ್। ಚತುರ್ಣಾಮಪಿ ದ್ವೀಪಾನಾಂ ಸಮಾಸಾನ್ನ ತು ವಿಸ್ತರಾತ್ ।। ೪೩.

ನಾಲ್ಕು ಮಹಾದ್ವೀಪಗಳ ಗಾತ್ರ, ವರ್ಣ ಮತ್ತು ಆಯುಷ್ಯವನ್ನು ಸತ್ಯವಾಗಿ, ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ, ವಿವರವಾಗಿ ಅಲ್ಲ.

ಭದ್ರಾಶ್ವಾನಾಂ ಯಥಾ ಚಿಹ್ನಂ ಕೀರ್ತಿತಂ ಕೀರ್ತಿವರ್ದ್ಧನಾಃ। ತಚ್ಛೃಣುಧ್ವಂ ತು ಕಾರ್ತ್ಸ್ನ್ಯೇನ ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧೈರುದಾಹೃತಮ್ ।। ೪೩.

ಭದ್ರಾಶ್ವರ ಚಿಹ್ನೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆವೋ, ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ, ಹೆಸರನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವವರೇ, ಪುರಾತನ ಋಷಿಗಳು ವಿವರಿಸಿದಂತೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೇಳಿರಿ.

ದೇವಕೂಟಸ್ಯ ಸರ್ವಸ್ಯ ಪ್ರಥಿತಸ್ಯೇಹ ಯತ್ಪರಮ್। ಪೂರ್ವೇಣ ದಿಕ್ಷು ಸರ್ವಾಸು ಯಥಾವಚ್ಚ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಮ್ ।। ೪೩.

ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವ ದೇವಕುಟದ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿವರವನ್ನು ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹೇಗೆ ತಿಳಿದಿದೆಯೋ ಹಾಗೆಯೇ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಕುಲಾಚಲಾನಾಂ ಪಞ್ಚಾನಾಂ ನದೀನಾಞ್ಚ ವಿಶೇಷತಃ। ತಥಾ ಜನಪದಾನಾಞ್ಚ ಯಥಾ ದೃಷ್ಟಂ ಯಥಾಶ್ರುತಮ್ ।। ೪೩.

ಅದೇವಂತೆ ಐದು ಕುಲಾಚಲಗಳು, ನದಿಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ಜನಪದಗಳೂ ಕೂಡ ನೋಡಿದಂತೆ, ಕೇಳಿದಂತೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಶೈವಾಲೋ ವರ್ಣಮಾಲಾಗ್ರಃ ಕೋರಞ್ಜಶ್ಚಾಚಲೋತ್ತಮಃ। ಶ್ವೇತವರ್ಣಶ್ಚ ನೀಲಶ್ಚ ಪಞ್ಚೈತೇ ಕುಲಪರ್ವತಾಃ ।। ೪೩.

ಶೈವಾಲ, ವರ್ಣಮಾಲಾಗ್ರ, ಕೊರಂಜ, ಶ್ವೇತ ಮತ್ತು ನೀಲ—ಈ ಐದು ಪ್ರಮುಖ ಕುಲಪರ್ವತಗಳು.

ತೇಷಾಂ ಪ್ರಸೂತಿರನ್ಯೇಪಿ ಪರ್ವತಾ ಬಹುವಿಸ್ತರಾಃ। ಕೋಟಿಕೋಟಿಃ ಕ್ಷಿತೌ ಜ್ಞೇಯಾಃ ಶತಶೋಽಥ ಸಹಸ್ರಶಃ ।। ೪೩.

ಈ ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ಅನೇಕ ದೊಡ್ಡದಾದ ಪರ್ವತಗಳು ಹುಟ್ಟಿವೆ; ಅವು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ, ನೂರಾರು, ಸಾವಿರಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಇವೆ.