ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಸಾ ಸಿತೋದಾದ್ವಿನಿಷ್ಕ್ರಾನ್ತಾ ಸುಪಕ್ಷಂ ಪರ್ವ್ವತಂ ಗತಾ। ಸುಪಕ್ಷತಸ್ತು ಪುಣ್ಯೋದಾತ್ತತೋ ದೇವರ್ಷಿಸೇವಿತಾ ।। ೪೨.

ಸಿತೋದದಿಂದ ಹೊರಬಂದು, ಆಕೆ ಸುಪಕ್ಷ ಎಂಬ ಪರ್ವತವನ್ನು ತಲುಪಿದಳು. ಸುಪಕ್ಷದಿಂದ ಪುಣ್ಯೋದಕ್ಕೆ, ಪುಣ್ಯೋದದಿಂದ ದೇವರ್ಷಿಗಳು ಪೂಜಿಸುವ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹರಿದುಹೋದಳು.

ಸುಪಕ್ಷಕೂಟತಟಗಾ ತಸ್ಮಾಚ್ಚ ಸಂಶಿತೋದಕಾ। ನಿಪಪಾತ ಮಹಾಭಾಗಾ ರಮಣ್ಯಂ ಶಿಖಿಪರ್ವ್ವತಮ್ ।। ೪೨.

ಸುಪಕ್ಷ ಶಿಖರದಿಂದ ಆಕೆಯ ನೀರು ಶುದ್ಧವಾಗಿದ್ದು, ಆ ಮಹಾಭಾಗ್ಯವಂತಿ ರಮಣೀಯವಾದ ಶಿಖಿಪರ್ವತಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದಳು.

ಶಿಖೇಶ್ಚ ಪರ್ವತಾತ್ ಕಙ್ಕಂ ಕಙ್ಕಾದ್ವೈದೂರ್ಯ್ಯಪರ್ವ್ವತಮ್। ವೈದೂರ್ಯ್ಯಾತ್ ಕಪಿಲಂ ಶೈಲಂ ತಸ್ಮಾಚ್ಚ ಗನ್ಧಮಾದನಮ್ ।। ೪೨.

ಶಿಖಿಪರ್ವತದಿಂದ ಕಂಕಕ್ಕೆ, ಕಂಕದಿಂದ ವೈದುರ್ಯಪರ್ವತಕ್ಕೆ, ವೈದುರ್ಯದಿಂದ ಕಪಿಲಪರ್ವತಕ್ಕೆ, ಅಲ್ಲಿಂದ ಗಂಧಮಾದನಕ್ಕೆ ಸಾಗಿದಳು.

ತಸ್ಮಾದ್ಗಿರಿವರಾತ್ ಪ್ರಾಪ್ತಾ ಪಿಞ್ಜರಂ ವರಪರ್ವ್ವತಮ್। ಪಿಞ್ಜರಾತ್ ಸರಸಂ ಯಾತಾ ತಸ್ಮಾಚ್ಚ ಕುಮುದಾಚಲಮ್ ।। ೪೨.

ಆ ಮಹಾಪರ್ವತದಿಂದ ಪಿಂಜರ ಎಂಬ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪರ್ವತವನ್ನು ತಲುಪಿದಳು. ಪಿಂಜರದಿಂದ ಸರೋವರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿಂದ ಕುಮುದಾಚಲಕ್ಕೆ ಹೋದಳು.

ಮಧುಮನ್ತಂ ಜನಞ್ಚೈವ ಮುಕುಟಞ್ಚ ಶಿಲೋಚ್ಚಯಮ್। ಮುಕುಟಾಚ್ಛೈಲಶಿಖರಾತ್ ಕೃಷ್ಣಂ ಯಾತಾ ಮಹಾಗಿರಿಮ್ ।। ೪೨.

ಆಕೆ ಮಧುಮಂತ, ಜನನ, ಮುಕುಟ ಮತ್ತು ಪರ್ವತಶಿಖರಗಳನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಮುಕುಟ ಪರ್ವತದ ಶಿಖರದಿಂದ ಕೃಷ್ಣ ಎಂಬ ಮಹಾಪರ್ವತವನ್ನು ತಲುಪಿದಳು.

ಕೃಷ್ಣಾತ್ ಶ್ವೇತಂ ಮಹಾಶೈಲಂ ಮಹಾನಗನಿಷೇವಿತಮ್। ಶ್ವೇತಾತ್ ಸಹಸ್ರಶಿಖರಂ ಶೈಲೇನ್ದ್ರಂ ಪತಿತಾ ಪುನಃ ।। ೪೨.

ಕೃಷ್ಣಪರ್ವತದಿಂದ ಶ್ವೇತ ಮಹಾಪರ್ವತವನ್ನು ತಲುಪಿದಳು, ಅಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ನಗರಗಳು ಇದ್ದವು. ಶ್ವೇತದಿಂದ ಮತ್ತೆ ಸಹಸ್ರಶಿಖರ ಎಂಬ ಪರ್ವತಾಧಿಪತಿಗೆ ಇಳಿದಳು.

ಅನೇಕಾಭಿಃ ಸ್ರವನ್ತೀಭಿರಾಪ್ಯಾಯಿತಜಲಾ ಶಿವಾ । ಏವಂ ಶೈಲಸಹಸ್ರಾಣಿ ಸಾದಯನ್ತೀ ಮಹಾನದೀ। ಪಾರಿಜಾತೇ ಮಹಾಶೈಲೇ ನಿಪಪಾತಾಶುಗಾಮಿನೀ ।। ೪೨.

ಅನೇಕ ಧಾರೆಗಳಿಂದ ಆಕೆಯ ನೀರು ತುಂಬಿದ್ದು, ಆ ಶುದ್ಧ ಮಹಾನದಿ ಸಾವಿರಾರು ಪರ್ವತಗಳನ್ನು ದಾಟಿ, ವೇಗವಾಗಿ ಪಾರಿಜಾತ ಎಂಬ ಮಹಾಪರ್ವತಕ್ಕೆ ಇಳಿದಳು.

ಅನೇಕನಿರ್ಝರನದೀ ಗುಹಾಸಾನುಷು ರಾಜತೇ। ತಸ್ಯ ಕುಕ್ಷಿಷ್ವನೇಕಾಸು ಭ್ರಾನ್ತತೋಯಾ ತರಙ್ಗಿಣೀ ।। ೪೨.

ಅನೇಕ ಜಲಪಾತಗಳು ಮತ್ತು ನದಿಗಳಿಂದ ಆಕೆ ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪರ್ವತದ ಸ್ಲೋಪುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಆಕೆಯ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಪ್ರವಾಹಗಳಲ್ಲಿ ನೀರು ತಿರುಗಾಡುತ್ತಿರುತ್ತದೆ.

ವ್ಯಾಹನ್ಯಮಾನಸಂವೇಗಾ ಗಣ್ಡಶೈಲೈರನೇಕಶಃ। ಸಂವಿದ್ಯಮಾನಸಲಿಲಾ ಗತಾ ಚ ಧರಣೀತಲೇ ।। ೪೨.

ಅನೇಕ ಪರ್ವತಶಿಖರಗಳಿಂದ ಆಕೆಯ ನೀರು ಬಡಿದು, ಹರಿದು, ಭೂಮಿಯ ಮೆಟ್ಟಿಲಿಗೆ ತಲುಪಿತು.

ಕೇತುಮಾಲಂ ಮಹಾದ್ವೀಪಂ ನಾನಾಮ್ಲೇಚ್ಛ ಗಣೈರ್ಯುತಮ್ । ಪ್ಲಾವಯನ್ತೀ ಮಹಾಭಾಗಾ ಪ್ರಯಾತಾ ಪಶ್ಚಿಮಾರ್ಣವಮ್ ।। ೪೨.

ವಿವಿಧ ವಿದೇಶಿಗರಿಂದ ತುಂಬಿರುವ ಮಹಾದ್ವೀಪವಾದ ಕೇತುಮಾಲವನ್ನು ತುಂಬಿಸುತ್ತಾ, ಆ ಮಹಾಪುಣ್ಯವಂತಿ ನದಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಸಮುದ್ರದ ಕಡೆಗೆ ಹರಿದು ಹೋದಳು.

ಸುವರ್ಣಚಿತ್ರಪಾರ್ಶ್ವೇ ತು ಸುಪಾರ್ಶ್ವೇಽಪ್ಯುತ್ತರೇ ಗಿರೌ । ಮೇರೋಶ್ಚಿತ್ರಮಹಾಪಾದೇ ಮಹಾಸತ್ತ್ವನಿಷೇವಿತೇ ।। ೪೨.

ಅಲ್ಲಿ, ಚಿನ್ನದಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ಮತ್ತು ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ ಬದಿಯ ಹತ್ತಿರ, ಉತ್ತರದ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ, ಮಹಾ ಮೆರುವಿನ ಅದ್ಭುತವಾದ ಪಾದದ ಬಳಿ, ಮಹಾತ್ಮರು ನೆರೆದಿದ್ದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ—

ಮೇರುಕೂಟತಟಾದ್ಭ್ರಷ್ಟಾ ಪವನೇನೇರಿತೋದಕಾ। ಅನೇಕಾಭೋಗವಕ್ರಾಙ್ಗೀ ಕ್ಷಿಪ್ಯಮಾಣಾ ನಭಸ್ತಲೇ ।। ೪೨.

ಮೆರುವಿನ ಶಿಖರದ ಪರ್ವತದಂಚಿನಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದ ಆ ನದಿಯ ನೀರನ್ನು ಗಾಳಿ ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಹತ್ತಿರದ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ವಕ್ರತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಹರಿಯಿತು.

ಷಷ್ಟಿಯೋಜನಸಾಹಸ್ರೇ ನಿರಾಲಮ್ಬೇಽಮ್ಬರೇ ಶುಭೇ। ವಿಕೀರ್ಯಮಾಣಾ ಮಾಲೇವ ನಿಪಪಾತ ಮಹಾನದೀ ।। ೪೨.

ಅರೆವೈಯ್ದು ಸಾವಿರ ಯೋಜನಗಳಷ್ಟು ದೂರ, ಶುದ್ಧ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸಹಾರವೂ ಇಲ್ಲದೆ, ಹಾರುವ ಹಾರೆಯಂತೆ ಚದುರಿದ ಆ ಮಹಾನದಿ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದಳು.

ಏವಂ ಕೂಟತಟೈರ್ಭ್ರಷ್ಟಾ ನೈಕೈರ್ದೇವರ್ಷಿಸೇವಿತೈಃ। ವಿಕೀರ್ಯಮಾಣಸಲಿಲಾ ನೈಕಪುಷ್ಪೋಡುಪೋತ್ಕಚಾ ।। ೪೨.

ಹೀಗೆ, ವಿವಿಧ ಪರ್ವತಶಿಖರಗಳಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದು, ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಋಷಿಗಳು ಪೂಜಿಸಿದ ಆ ನದಿಯ ನೀರು ಹಲವಾರು ಹೂವುಗಳು ಮತ್ತು ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಗುಚ್ಛಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿತ್ತು.

ನಾನಾರತ್ನವನೋದ್ದೇಶಮರಣ್ಯಂ ಸವಿತುರ್ವ್ವನಮ್। ಮಹಾವನಂ ಮಹಾಭಾಗಾ ಪ್ಲಾವಯನ್ತೀ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಮ್ ।। ೪೨.

ವಿವಿಧ ರತ್ನಗಳ ಕಾಡುಗಳು, ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಅರಣ್ಯಗಳು, ಸೂರ್ಯನವನ ಮತ್ತು ಮಹಾವನ—ಇವೆಲ್ಲವನ್ನು ತುಂಬಿಸುತ್ತಾ, ಆ ಪುಣ್ಯವಂತಿ ನದಿ ಬಲಭಾಗದಿಂದ ಸುತ್ತಿಕೊಂಡು ಹರಿಯಿತು.

ಸರೋವರಂ ಮಹಾಪುಣ್ಯಂ ಮಹಾಭಾಗನಿಷೇವಿತಮ್। ತತ್ರಾವಿವೇಶ ಕಲ್ಯಾಣೀ ಮಹಾಭದ್ರಂ ಸಿತೋದಕಾ ।। ೪೨.

ಅಲ್ಲಿ, ಶುಭಕರವಾದ, ಅತ್ಯಂತ ಪುಣ್ಯಯುತ ಮತ್ತು ಶುದ್ಧ ನೀರಿನ ನದಿ, ಮಹಾಪುಣ್ಯವಾದ ಮತ್ತು ಪುಣ್ಯವಂತರು ನೆರೆದಿರುವ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಸೇರಿತು.

ಭದ್ರಸೋಮೇತಿ ನಾಮ್ನಾ ಹಿ ಮಹಾಪಾರಾ ಮಹಾಜವಾ। ಮಹಾನದೀ ಮಹಾಪುಣ್ಯಾ ಮಹಾಭದ್ರಾ ವಿನಿರ್ಗತಾ ।। ೪೨.

ಭದ್ರಸೋಮ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವ, ವಿಶಾಲವಾದ ಮತ್ತು ವೇಗವಾಗಿ ಹರಿಯುವ, ಆ ಮಹಾಪುಣ್ಯ ಮತ್ತು ಶುಭಕರ ನದಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟಳು.

ನೈಕನಿರ್ಝರವಪ್ರಾಢ್ಯಾ ಶಂಖಕೂಟತಟೇ ತು ಸಾ। ತತ್ರ ಕೂಟೇ ಗಿರಿತಟೇ ನಿಪಪಾತಾಶುಗಾಮಿನೀ ।। ೪೨.

ಹಲವಾರು ಜಲಪಾತಗಳು ಮತ್ತು ಕಣಿವೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಶಂಖಪರ್ವತದ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ, ಆ ವೇಗವಾಗಿ ಹರಿಯುವ ನದಿ ಪರ್ವತದಂಚಿನಲ್ಲಿ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದಳು.

ಶಂಖಕೂಟತಟಾದ್ಭ್ರಷ್ಟಾ ಪಪಾತ ವೃಷಪರ್ವ್ವತಮ್। ವೃಷಪರ್ವ್ವತಾದ್ವತ್ಸಗಿರಿಂ ನಾಗಶೈಲಂ ತತೋ ಗತಾ ।। ೪೨.

ಶಂಖಪರ್ವತದ ಶಿಖರದಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದು, ಆಕೆ ವೃಷಪರ್ವತವನ್ನು ತಲುಪಿದಳು; ವೃಷಪರ್ವತದಿಂದ ವತ್ಸಗಿರಿಗೆ, ಅಲ್ಲಿಂದ ನಾಗಶೈಲಕ್ಕೆ ಹೋದಳು.

ತಸ್ಮಾನ್ನೀಲಂ ನಗಶ್ರೇಷ್ಠಂ ಸಂಪ್ರಾಪ್ತಾ ವರ್ಷಪರ್ವ್ವತಮ್। ನೀಲಾತ್ ಕಪಿಞ್ಜಲಞ್ಚೈವ ಇನ್ದ್ರನೀಲಂ ಚ ನಿಮ್ನಗಾ ।। ೪೨.

ಅಲ್ಲಿಂದ, ಆಕೆ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ನೀಲಪರ್ವತವನ್ನು ತಲುಪಿದಳು, ನಂತರ ವರ್ಷಪರ್ವತವನ್ನು; ನೀಲದಿಂದ ಕಪಿಂಜಲಕ್ಕೆ, ಅಲ್ಲಿಂದ ಇಂದ್ರನೀಲಕ್ಕೆ ಹರಿದು ಹೋದಳು.

ತತಃ ಪರಂ ಮಹಾನೀಲಂ ಹೇಮಶ್ರೃಙ್ಗಞ್ಚ ಸಾ ಯಯೌ । ಹೇಮಶ್ರೃಙ್ಗಾದ್ಗತಾ ಶ್ವೇತಂ ಶ್ವೇತಾಚ್ಚ ಸುನಗಂ ಯಯೌ ।। ೪೨.

ನಂತರ ಆಕೆ ಮಹಾನೀಲ ಮತ್ತು ಹೇಮಶೃಂಗ ಪರ್ವತಗಳಿಗೆ ಹೋದಳು; ಹೇಮಶೃಂಗದಿಂದ ಶ್ವೇತಪರ್ವತಕ್ಕೆ, ಶ್ವೇತದಿಂದ ಸುನಗಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದಳು.

ಸುನಗಾತ್ ಶತಶ್ರೃಙ್ಗಞ್ಚ ಸಂಪ್ರಾಪ್ತಾ ಸಾ ಮಹಾನದೀ। ಶತಶ್ರೃಙ್ಗಾನ್ಮಹಾಶೈಲಂ ಪುಷ್ಕರಂ ಪುಷ್ಪಮಣ್ಡಿತಮ್ ।। ೪೨.

ಸುನಗದಿಂದ ಆ ಮಹಾನದಿ ಶತಶೃಂಗ ಪರ್ವತವನ್ನು ತಲುಪಿದಳು; ಶತಶೃಂಗದಿಂದ ಪುಷ್ಕರ, ಹೂವಿನಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾದ ಪವಿತ್ರ ಪರ್ವತವನ್ನು ತಲುಪಿದಳು.

ಪುಷ್ಕರಾಚ್ಚ ಮಹಾಶೈಲಂ ದ್ವಿರಾಜಂ ಸುಮಹಾಬಲಮ್ । ವರಾಹಪರ್ವ್ವತಂ ತಸ್ಮಾನ್ಮಯೂರಞ್ಚ ಶಿಲೋಚ್ಚಯಮ್ ।। ೪೨.

ಪುಷ್ಕರದಿಂದ ಆಕೆ ಮಹಾ ಬಲಶಾಲಿಯಾದ ದ್ವಿರಾಜ ಪರ್ವತವನ್ನು ತಲುಪಿದಳು; ಅಲ್ಲಿಂದ ವರಾಹಪರ್ವತಕ್ಕೆ, ನಂತರ ಮಯೂರ ಎಂಬ ಶಿಲಾಶೃಂಗಕ್ಕೆ ಹೋದಳು.

ಮಯೂರಾಚ್ಚೈಕಶಿಖರಂ ಕನ್ದರೋದರಮಣ್ಡಿತಮ್ । ಜಾರುಧಿಂ ಶೈಲ ಶಿಖರಂ ನಿಪಪಾತಾಶುಗಾಮಿನೀ ।। ೪೨.

ಮಯೂರದಿಂದ, ಗುಹೆ ಮತ್ತು ಬಿರುಕುಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಏಕಶಿಖರ ಪರ್ವತವನ್ನು ತಲುಪಿದಳು; ಅಲ್ಲಿಂದ ಜಾರುಧಿ ಪರ್ವತದ ಶಿಖರಕ್ಕೆ ವೇಗವಾಗಿ ಹರಿದು ಬಿದ್ದಳು.

ಏವಂ ಗಿರಿಸಹಸ್ರಾಣಿ ದಾರಯನ್ತೀ ಮಹಾನದೀ। ತ್ರಿಶ್ರೃಙ್ಗಂ ಶ್ರೃಙ್ಗಕಲಿಲಂ ಮರ್ಯಾದಾಪರ್ವತಂ ಗತಾ ।। ೪೨.

ಹೀಗೆ, ಸಾವಿರಾರು ಪರ್ವತಗಳನ್ನು ಭೇದಿಸುತ್ತಾ, ಆ ಮಹಾನದಿ ತ್ರಿಶೃಂಗ ಎಂಬ ಮೂರು ಶಿಖರಗಳಿರುವ, ಶಿಖರಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುವ, ಗಡಿಪರ್ವತವನ್ನು ತಲುಪಿದಳು.

ತ್ರಿಶ್ರೃಙ್ಗತಟವಿಭ್ರಷ್ಟಾ ಮಹಾಭಾಗನಿಷೇವಿತಾ। ಮೇರುಕೂಟತಟಾದ್ಭ್ರಷ್ಟಾ ಪವನೇನೇರಿತೋದಕಾ ।। ೪೨.

ತ್ರಿಶೃಂಗ ಪರ್ವತದ ಶಿಖರದಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದು, ಪುಣ್ಯವಂತರು ನೆರೆದಿದ್ದ ಆಕೆ, ಮೆರುವಿನ ಶಿಖರದಿಂದ ಗಾಳಿಯಿಂದ ಎತ್ತಲ್ಪಟ್ಟ ನೀರಿನೊಂದಿಗೆ ಹರಿಯಿತು.

ವಿರುದ್ಧಂ ಪರ್ವತವರಂ ಪಪಾತ ವಿಮಲೋದಕಾ। ಪ್ಲಾವಯನ್ತೀ ಮಹಾಭಾಗಾ ಪ್ರಯಾತಾ ಪಶ್ಚಿಮಾರ್ಣವಮ್ ।। ೪೨.

ಆಕೆ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಎದುರಿನ ಪರ್ವತದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದು, ಶುದ್ಧ ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿದಳು; ಮಹಾಪುಣ್ಯಭೂಮಿಗಳನ್ನು ತುಂಬಿಸುತ್ತಾ, ಪಶ್ಚಿಮ ಸಮುದ್ರದ ಕಡೆಗೆ ಹರಿದು ಹೋದಳು.

ಸುವರ್ಣಭುವಿ ಪಾರ್ಶ್ವೇ ತು ಸುಪಾರ್ಶ್ವೇಪ್ಯುತ್ತರೇ ಗಿರೌ ೪೨.

ಅಲ್ಲಿಯ ಸುವರ್ಣಭೂಮಿಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೂ, ಅದ್ಭುತವಾದ ಉತ್ತರದ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿಯೂ,

ಕನ್ದರೋದರವಿಭ್ರಷ್ಟಾ ತಸ್ಮಾದಪಿ ತರಙ್ಗಿಣೀ। ನೈಕಭೋಗಾ ಪಪಾತೋರ್ವೀಂ ಚಿತ್ರಪುಷ್ಪೋಢುಪೋತ್ಕಚಾ ।। ೪೨.

ಆ ಪರ್ವತದ ಗುಹೆಗಳಿಂದ ಹೊರಟು, ಅನೇಕ ಆನಂದಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ, ವಿವಿಧ ಹೂಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ನದಿ ಭೂಮಿಗೆ ಇಳಿಯಿತು.