ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ದೇವದಾನವಗನ್ಧರ್ವೈರ್ಯಕ್ಷರಾಕ್ಷಸಪನ್ನಗೈಃ। ಉಪಸ್ಪೃಷ್ಟಜಲಾ ರಮ್ಯಾ ವಾಪೀ ಮನ್ದಾಕಿನೀ ತಥಾ ।। ೪೧.

ಅಲ್ಲಿನ ಮಂದಾಕಿನಿ ಸರೋವರ ಮತ್ತು ಅದರ ನೀರನ್ನು ದೇವತೆಗಳು, ದಾನವರು, ಗಂಧರ್ವರು, ಯಕ್ಷರು, ರಾಕ್ಷಸರು ಮತ್ತು ನಾಗರು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ.

ತಥಾ ಅಲಕನನ್ದಾ ಚ ನನ್ದಾ ಚ ಸರಿತಾಂ ವರಾ । ಏತೈರೇವ ಗುಣೈರ್ಯುಕ್ತಾ ನದ್ಯೋ ದೇವರ್ಷಿಸೇವಿತಾಃ ।। ೪೧.

ಅದೇವಂತೆ, ಅಲಕಾನಂದಾ ಮತ್ತು ನಂದಾ ಎಂಬ ನದಿಗಳು ಕೂಡ ಇದೇ ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿವೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ದೇವರ್ಷಿಗಳು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ.

ತಸ್ಯೈವ ಶೈಲರಾಜಸ್ಯ ಪೂರ್ವೇ ಕೂಟೇ ಪರಿಶ್ರುತಾಃ। ಸಹಸ್ರಯೋಜನಾಯಾಮಾಸ್ತ್ರಿಂಶದ್ಯೋಜನ ವಿಸ್ತರಾಃ ।। ೪೧.

ಆ ಪರ್ವತರಾಜನ ಪೂರ್ವದ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ನದಿಗಳು ಹರಡಿವೆ. ಅವು ಸಾವಿರ ಯೋಜನೆ ಉದ್ದವಿದ್ದು, ಮೂವತ್ತು ಯೋಜನೆ ಅಗಲವಿವೆ.

ದಶ ಗನ್ಧರ್ವನಗರಾಃ ಸಮೃದ್ಧ್ಯಾ ಪರಯಾ ಯುತಾಃ। ಮಹಾಭವನಮಾಲಾಭಿರನೇಕಾಭಿರ್ವಿಭೂಷಿತಾಃ ।। ೪೧.

ಹತ್ತು ಗಂಧರ್ವರ ನಗರಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಐಶ್ವರ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿವೆ. ಅವು ಅನೇಕ ಭವ್ಯ ಭವನಗಳ ಸಾಲುಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

ಸುಬಾಹುಹರಿಕೇಶಾದ್ಯಾ ಶ್ಚಿತ್ರಸೇನಜರಾದಯಃ। ದಶ ಗನ್ಧರ್ವರಾಜಾನೋ ದೀಪ್ತವಹ್ನಿಪರಾಕ್ರಮಾಃ ।। ೪೧.

ಸುಬಾಹು, ಹರಿಕೇಶ, ಚಿತ್ರಸೇನ, ಜರಾ ಮತ್ತು ಇತರರು—ಹತ್ತು ಗಂಧರ್ವರಾಜರು—ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನರಾಗಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.

ತಸ್ಯೈವ ಪಶ್ಚಿಮೇ ಕೂಟೇ ಕುನ್ದೇನ್ದುಸದೃಶಪ್ರಭೇ। ನಾನಾಧಾತುಶತೈಶ್ಚಿತ್ರೈಃ ಸಿದ್ಧ ದೇವರ್ಷಿಸೇವಿತೇ ।। ೪೧.

ಅದೇ ಪರ್ವತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ, ಕುಂದಪುಷ್ಪ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರನಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಾ, ನಾನಾ ವಿಧದ ಲೋಹಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧರು ಮತ್ತು ದಿವ್ಯ ಋಷಿಗಳು ಸೇವೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

ಅಶೀತಿಯೋಜನಾಯಾಮಂ ಚತ್ವಾರಿಂಶತ್ಪ್ರವಿಸ್ತರಮ್। ಏಕೈಕಯಕ್ಷಭವನಂ ಮಹಾಭವನಮಾಲಿನಮ್ ।। ೪೧.

ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಯಕ್ಷರ ಭವನವೂ ಮಹಾ ಭವನಗಳ ಸಾಲಿನಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಎಂಭತ್ತು ಯೋಜನ ಉದ್ದ ಮತ್ತು ನಲವತ್ತು ಯೋಜನ ಅಗಲವಿದೆ.

ಮಹಾಯಕ್ಷಾಲಯಾನ್ಯತ್ರ ತ್ರಿಂಶದಾಢ್ಯಾನಿ ಮೇ ಶ್ರೃಣು। ಮುದಾಽಥ ಪರಮದ್ಧರ್ಯಾ ಚ ಸಂಯುಕ್ತಾನಿ ಸಮನ್ತತಃ ।। ೪೧.

ಅಲ್ಲಿ ಮೂವತ್ತು ಮಹಾಯಕ್ಷರ ಭವನಗಳಿವೆ. ಅವು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಆನಂದ ಮತ್ತು ಪರಮ ಐಶ್ವರ್ಯದಿಂದ ತುಂಬಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಈಗ ಕೇಳು.

ಮಹಾಮಾಲಿಸುನೇತ್ರಾದ್ಯಾಸ್ತಥಾ ಮಣಿವರಾದಯಃ। ಉದೀರ್ಣಾ ಯಕ್ಷರಾಜಾನಸ್ತತ್ರ ತ್ರಿಂಶತ್ಸದಾ ಬಭುಃ ।। ೪೧.

ಮಹಾಮಾಲಿ, ಸುನೇತ್ರ ಮತ್ತು ಇತರರು, ಹಾಗೆಯೇ ಮಣಿವರ ಮತ್ತು ಅವನ ಸಂಗಾತಿಗಳು—ಈ ಮೂವತ್ತು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಯಕ್ಷರಾಜರು ಸದಾ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಇತ್ಯೇತೇ ಕಥಿತಾ ಯಕ್ಷಾ ವಾಯ್ವಗ್ನಿಸಮತೇಜಸಃ। ಯೇಷಾಮಧಿಪತಿರ್ದೇವಃ ಶ್ರೀಮಾನ್ ವೈಶ್ರವಣಃ ಪ್ರಭುಃ ।। ೪೧.

ಈ ರೀತಿ ವಾಯು ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಗೆ ಸಮಾನವಾದ ತೇಜಸ್ಸುಳ್ಳ ಯಕ್ಷರು ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಇವರೆಲ್ಲರ ಅಧಿಪತಿ ಶ್ರೀಮಂತ ವೈಶ್ರವಣ ದೇವರು.

ತಸ್ಯೈವ ದಕ್ಷಿಣೇ ಪಾರ್ಶ್ವೇ ಹಿಮವತ್ಯಚಲೋತ್ತಮೇ। ನಿಕುಞ್ಜನಿರ್ಝರಗುಹಾನೈಕಸಾನುದರೀತಟೇ ।। ೪೧.

ಅದೇ ಪರ್ವತದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಹಿಮವಂತ ಪರ್ವತದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಕಾನನಗಳು, ಜರಿಗಳು, ಗುಹೆಗಳು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಶಿಖರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ—

ಅರ್ಣವಾದರ್ಣವಂ ಯಾವತ್ ಪೂರ್ವಪಶ್ಚಾಯತೇಽಚಲೇ। ಕಿನ್ನರಾಣಾಂ ಪುರಶತಂ ನಿವಿಷ್ಟಂ ವೈ ವ್ಕಚಿತ್ ವ್ಕಚಿತ್ ।। ೪೧.

ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಸಮುದ್ರದವರೆಗೆ, ಪರ್ವತದ ಪೂರ್ವದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮದವರೆಗೆ, ಕಿನ್ನರರ ನೂರು ನಗರಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿವೆ.

ನೈಕಶ್ರೃಙ್ಗಕಲಾಪಸ್ಯ ಶೈಲರಾಜಸ್ಯ ಕುಕ್ಷಿಷು। ನರನಾರೀಪ್ರಮುದಿತಂ ಹೃಷ್ಟಪುಷ್ಟಜನಾಕುಲಮ್ ।। ೪೧.

ಅನೇಕ ಶಿಖರಗಳಿರುವ ಪರ್ವತರಾಜನ ಒಳಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿ, ಸಂತೋಷದಿಂದಿರುವ ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರು, ಸಂತುಷ್ಟರು ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿಯಿಂದ ತುಂಬಿರುವ ಜನರು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.

ದ್ರುಮಸುಗ್ರೀವಸೈನ್ಯಾದ್ಯಾ ಭಗದತ್ತಪುರಃಸರಾಃ । ಯತ್ರ ರಾಜಶತಂ ತೇಷಾಂ ದೀಪ್ತಾನಾಂ ಬಲಶಾಲಿನಾಮ್ ।। ೪೧.

ಅಲ್ಲಿ ದ್ರುಮ, ಸುಗ್ರೀವ ಮತ್ತು ಭಗದತ್ತ ಮುಂತಾದವರು ಮುಂಚೂಣಿಯಾಗಿ, ನೂರು ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಮತ್ತು ಬಲಶಾಲಿ ರಾಜರು ತಮ್ಮ ಸೇನೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ.

ವಿವಾಹೋ ಯತ್ರ ರುದ್ರಸ್ಯ ಮಹಾದೇವ್ಯೋಮಯಾ ಸಹ। ತಪಸ್ತಪ್ತವತೀ ಚೈವ ಯತ್ರ ದೇವೀ ವರಾಙ್ಗನಾ ।। ೪೧.

ಅಲ್ಲಿಯೇ ರುದ್ರನು ಮಹಾದೇವಿಯಾದ ಉಮೆಯೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹವಾದನು. ಅಲ್ಲಿಯೇ ದೇವಿ ಉಮೆ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದ್ದಳು.

ಕಿರಾತರೂಪಿಣಾ ಚೈವ ಯತ್ರ ರುದ್ರೇಣ ಕ್ರೀಡಿತಮ್। ಯತ್ರ ಚೈವ ಕೃತಂ ತಾಭ್ಯಾಂ ಜಮ್ಬೂದ್ವೀಪಾವಲೋಕನಮ್ ।। ೪೧.

ಅಲ್ಲಿಯೇ ರುದ್ರನು ಕಿರಾತ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಡಿಸಿದನು. ಅಲ್ಲಿಯೇ ಇಬ್ಬರೂ ಜಂಬೂದ್ವೀಪವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು.

ಯತ್ರ ತಾಃ ಸಮ್ಮುದಾ ಯುಕ್ತಾ ನಾನಾಭೂತಗಣೈರ್ಯುತಾಃ। ಚಿತ್ರಪುಷ್ಪಫಲೋಪೇತಾ ರುದ್ರಸ್ಯಾಕ್ರೀಡಭೂಮಯಃ ।। ೪೧.

ಅಲ್ಲಿ ಹರ್ಷದಿಂದ ತುಂಬಿದ, ವಿವಿಧ ಜೀವಿಗಳ ಸಮೂಹಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಿದ, ವಿಚಿತ್ರ ಹೂವುಗಳು ಮತ್ತು ಹಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ರುದ್ರನ ಆನಂದಭೂಮಿಗಳು ಇವೆ.

ಹೃಷ್ಟಾ ಗಿರಿದರೀವಾಸಾಃ ಕೃಶೋದರ್ಯ್ಯೋ ಮನೋರಮಾಃ। ಕುನ್ದರ್ಯೋ ಯತ್ರ ಕಿನ್ನರ್ಯ್ಯೋ ರಮನ್ತೇ ಸ್ಮ ಸುಲೋಚನಾಃ ।। ೪೧.

ಅಲ್ಲಿಯೇ ಸುಂದರ ಕಣ್ಣುಗಳಿರುವ, ಸೊಪ್ಪು ಹೊಟ್ಟೆಯ ಕಿನ್ನರಿಯರು, ಪರ್ವತದ ಕಣಿವೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷದಿಂದ ವಾಸಿಸಿ, ಪರಸ್ಪರ ಆನಂದಿಸುತ್ತಾರೆ.

ವಿಶಾಲಾಕ್ಷಾಸ್ತಥಾ ಯಕ್ಷಾ ಅನ್ಯಾಶ್ಚಾಪ್ಸರಸಾಙ್ಗಣಾಃ। ಗನ್ಧರ್ವಾಶ್ಚಾಙ್ಗಶಾಲಿನ್ಯೋ ಯತ್ರ ತತ್ರ ಮುದಾ ಯುತಾಃ ।। ೪೧.

ಅಲ್ಲಿಯೇ ವಿಶಾಲವಾದ ಕಣ್ಣುಗಳಿರುವ ಯಕ್ಷರು, ಇನ್ನಿತರ ಅಪ್ಸರೆಯರ ಸಂಗಾತಿಯರು, ಮತ್ತು ಸುಂದರ ಗಂಧರ್ವಿಯರು—allರು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಇರುತ್ತಾರೆ.

ತತ್ರೈವೋಮಾವನಂ ನಾಮ ಸರ್ವಲೋಕೇಷು ವಿಶ್ರುತಮ್। ಅರ್ಧನಾರೀನರಂ ರುಪಂ ಧೃತವಾನ್ ಯತ್ರ ಶಂಕರಃ ।। ೪೧.

ಅಲ್ಲಿಯೇ ಉಮಾವನ ಎಂಬುದು ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಶಂಕರನು ಅರ್ಧನಾರೀಶ್ವರ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದನು.

ತಥಾ ಶರವಣಂ ನಾಮ ಯತ್ರ ಜಾತಃ ಷಡಾನನಃ । ಯತ್ರ ಚೈವ ಕೃತೋತ್ಸಾಹಃ ಕ್ರೌಞ್ಚಶೈಲವನಂ ಪ್ರತಿ ।। ೪೧.

ಹಾಗೆಯೇ ಶರವಣ ಎಂಬ ಸ್ಥಳವೂ ಅಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಷಡಾನನನು ಜನಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿಂದ ಅವನು ಕ್ರೌಂಚಪರ್ವತದ ಕಾನನದತ್ತ ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಹೊರಟನು.

ಧ್ವಜಾಪತಾಕಿನಞ್ಚೈವ ಕಿಙ್ಕಿಣೀಜಾಲಮಾಲಿನಮ್। ಯತ್ರ ಸಿಂಹರಥಂ ಯುಕ್ತಂ ಕಾರ್ತಿಕೇಯಸ್ಯ ಧೀಮತಃ ।। ೪೧.

ಅಲ್ಲಿ ಧೈರ್ಯಶಾಲಿಯಾದ ಕಾರ್ತಿಕೇಯನ ಸಿಂಹರಥವು ಧ್ವಜಗಳು, ಪತಾಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಿಂಕಿಣಿಯ ಹಾರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಚಿತ್ರಪುಷ್ಪನಿಕುಞ್ಜಸ್ಯ ಕ್ರೌಞ್ಚಸ್ಯ ಚ ಗಿರೇಸ್ತಟೇ। ದೇವಾರಿಸ್ಕನ್ದನಃ ಸ್ಕನ್ದೋ ಯತ್ರ ಶಕ್ತಿಂ ವಿಮುಕ್ತವಾನ್ ।। ೪೧.

ಚಿತ್ತಾರ ಪುಷ್ಪಗಳ ತೋಟವಿರುವ ಕ್ರೌಂಚ ಪರ್ವತದ ಇಳಿಜಾರಿನಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವ ಸ್ಕಂದನು ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದನು.

ಯತ್ರಾಭಿಷಿಕ್ತಶ್ಚ ಗುಹಃ ಸೇನ್ದ್ರೋಪೇನ್ದ್ರೈಃ ಸುರೋತ್ತಮೈಃ। ಸೇನಾಪತ್ಯೇ ಚ ದೈತ್ಯಾರಿರ್ದ್ವಾದಶಾರ್ಕಪ್ರತಾಪವಾನ್ ।। ೪೧.

ಅಲ್ಲಿಯೇ ಗುಹನು, ಇಂದ್ರ, ಉಪೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಇತರ ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇನಾಪತಿಯಾಗಿ ಅಭಿಷೇಕಗೊಂಡನು; ಅವನು ದೈತ್ಯರ ಶತ್ರು, ಹನ್ನೆರಡು ಸೂರ್ಯರಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನು.

ಭೂತಸಙ್ಘಾವಕೀರ್ಣಾನಿ ಏತಾನ್ಯನ್ಯಾನಿ ಚ ದ್ವಿಜಾಃ। ತತ್ರ ತತ್ರ ಕುಮಾರಸ್ಯ ಸ್ಥಾನಾನ್ಯಾಯತನಾನಿ ಚ ।। ೪೧.

ದ್ವಿಜರೆ, ಅಲ್ಲಿಯೂ ಬೇರೆಡೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕುಮಾರನ ಸ್ಥಳಗಳು ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯಗಳು ಭೂತಗಣಗಳಿಂದ ತುಂಬಿವೆ.

ತಥಾ ಪಾಣ್ಡುಶಿಲಾ ನಾಮ ಹ್ಯಾಕ್ರೀಡಾ ಕ್ರೌಞ್ಚಘಾತಿನಃ। ನಾನಾಭೂತಗಣಾಕೀರ್ಣೇ ಪೃಷ್ಠೇ ಹಿಮವತಃ ಶುಭೇ ।। ೪೧.

ಹಾಗೆಯೇ ಪಾಂಡುಶಿಲೆ ಎಂಬ ಸ್ಥಳವೂ ಇದೆ, ಅದು ಕ್ರೌಂಚನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದವನ ಆಟದ ಮೈದಾನ, ಹಿಮವಂತ ಪರ್ವತದ ಶುಭಕರ ಹಿಮಶಿಖರದಲ್ಲಿ, ವಿವಿಧ ಭೂತಗಣಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದೆ.

ತಸ್ಯ ಪೂರ್ವೇ ತಟೇ ರಮ್ಯೇ ಸಿದ್ಧಾವಾಸಮುದಾಹೃತಮ್। ಕಲಾಪಗ್ರಾಮಮಿತ್ಯೇವಂ ನಾಮ್ನಾ ಖ್ಯಾತಂ ಮನೀಷಿಭಿಃ ।। ೪೧.

ಅದರ ಸುಂದರವಾದ ಪೂರ್ವಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧರು ವಾಸಿಸುವ ಕಲಾಪ ಗ್ರಾಮವೆಂದು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೆಸರಿಸಿದ ಸ್ಥಳವಿದೆ.

ಮೃಕಣ್ಡಸ್ಯ ವಸಿಷ್ಠಸ್ಯ ಭರತಸ್ಯ ನಲಸ್ಯ ಚ। ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರಸ್ಯ ವಿಪ್ರರ್ಷೇಸ್ತಥೈವೋದ್ದಾಲಕಸ್ಯ ಚ ।। ೪೧.

ಅಲ್ಲಿ ಮೃಕಂಡ, ವಸಿಷ್ಠ, ಭರತ, ನಲ, ಮಹರ್ಷಿ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ ಮತ್ತು ಉದ್ದಾಲಕನ ಆಶ್ರಮಗಳಿವೆ.

ಅನ್ಯೇಷಾಞ್ಚೋಗ್ರತಪಸಾಮೃಷೀಣಾಂ ಭಾವಿತಾತ್ಮನಾಮ್। ಹಿಮವತ್ಯಾಶ್ರಮಾಣಾಞ್ಚ ಸಹಸ್ರಾಣಿ ಶತಾನಿ ಚ ।। ೪೧.

ಹಾಗೆಯೇ ಇನ್ನಿತರ ತೀವ್ರ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದ, ಶುದ್ಧ ಮನಸ್ಸುಳ್ಳ ಋಷಿಗಳ ಸಹಸ್ರಾರು, ಶತಾರು ಆಶ್ರಮಗಳು ಹಿಮವಂತದಲ್ಲಿ ಇವೆ.