ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಉಲೂಕೋ ರೋಮಶಶ್ಚೈವ ಮಹಾನೇತ್ರಶ್ಚ ವೀರ್ಯವಾನ್। ವಿದ್ಯಾಧರವರಾಸ್ತತ್ರ ಶಕ್ರತುಲ್ಯಪರಾಕ್ರಮಾಃ ।। ೩೯.

ಅಲ್ಲಿ ಉಲುಕ, ರೋಮಶ ಮತ್ತು ಮಹಾ ನೇತ್ರ ಎಂಬ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ವಿದ್ಯಾಧರರು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಸಮಾನ ಪರಾಕ್ರಮಿಗಳು.

ವೈಕಙ್ಕೇ ಶೈಲಶಿಖರೇ ಹ್ಯನ್ತಃಕನ್ದರನಿರ್ಝರೇ। ಮಹೋಚ್ಚಶ್ರೃಙ್ಗೇ ರುಚಿರೇ ರತ್ನಧಾತುವಿಚಿತ್ರಿತೇ ।। ೩೯.

ವೈಕಂಕ ಪರ್ವತದ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ, ಅದರ ಒಳಗಿನ ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಜಲಪಾತಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ಆ ಎತ್ತರದ ಸುಂದರ ಶೃಂಗದಲ್ಲಿ, ಅಮೂಲ್ಯ ರತ್ನಗಳ ಹೊಳೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

ತತ್ರಾಸ್ತೇ ಗಾರುಡಿರ್ನಿತ್ಯಂ ಉರಗಾರಿರ್ದುರಾಸದಃ। ಮಹಾವಾಯುಜವಶ್ಚಣ್ಡಃ ಸುಗ್ರೀವೋ ನಾಮ ವೀರ್ಯವಾನ್ ।। ೩೯.

ಅಲ್ಲಿಯೇ ಸದಾ ಗರುಡನು ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅವನು ಹಾವುಗಳ ಶತ್ರು, ಎದುರಿಸಲಾಗದವನು, ಮಹಾವಾಯುವಿನಂತೆ ಉಗ್ರನು, ಸುಗ್ರೀವನಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧನೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.

ಮಹಾಪ್ರಮಾಣೈ ರ್ವಿಕ್ರಾನ್ತೈರ್ಮಹಾಬಲಪರಾಕ್ರಮೈಃ। ಸಶೈಲೋ ಹ್ಯಾವೃತಃ ಸರ್ವಃ ಪಕ್ಷಿಭಿಃ ಪನ್ನಗಾರಿಭಿಃ ।। ೩೯.

ಆ ಪರ್ವತ ಮತ್ತು ಅದರ ಎಲ್ಲಾ ಶಿಖರಗಳು, ಭಾರೀ ಗಾತ್ರದ, ಬಲಿಷ್ಠವಾದ, ಶೂರ ಮತ್ತು ಹಾವುಗಳಿಗೆ ಶತ್ರುವಾದ ಹಕ್ಕಿಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿವೆ.

ಕರಞ್ಜೇಽಭಿರತೋ ನಿತ್ಯಂ ಸಾಕ್ಷಾದ್ಭೂತಪತಿಃ ಪ್ರಭುಃ। ವೃಷಭಾಙ್ಕೋ ಮಹಾದೇವಃ ಶಙ್ಕರೋ ಯೋಗಿನಾಂ ಪ್ರಭುಃ ।। ೩೯.

ಕರಂಜ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಆನಂದದಿಂದಿರುವ ಭೂತಪತಿ ಮಹಾದೇವನು, ಎತ್ತಿನ ಗುರುತು ಧರಿಸಿದ ಶಂಕರನು, ಯೋಗಿಗಳ ಸ್ವಾಮಿಯಾಗಿರುವನು.

ನಾನಾವೇಷಧರೈರ್ಭೂತೈಃ ಪ್ರಮಥೈಶ್ಚ ದುರಾಸದೈಃ। ಕರಞ್ಜೇ ಸಾನವಃ ಸರ್ವೇ ಹ್ಯವಕೀರ್ಣಾಃ ಸಮನ್ತತಃ ।। ೩೯.

ಕರಂಜದ ಎಲ್ಲಾ ಬೆಟ್ಟಗಳು, ವಿವಿಧ ರೂಪದ ಭೂತಗಳು ಮತ್ತು ಎದುರಿಸಲಾಗದ ಭಯಾನಕ ಪ್ರಮಥರಿಂದ ಎಲ್ಲೆಡೆ ತುಂಬಿವೆ.

ವಸುಧಾರೇ ವಸುಮತಾಂ ವಸೂನಾಮಮಿತೌಜಸಾಮ್। ಅಷ್ಟಾವಾಯತನಾನ್ಯಾಹುಃ ಪೂಜಿತಾನಿ ಮಹಾತ್ಮನಾಮ್ ।। ೩೯.

ವಸುಧಾರ ಎಂಬ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ, ಅಪಾರ ಶಕ್ತಿಯ ವಸುಗಳು ಪೂಜಿಸುವ ಎಂಟು ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಲಗಳು ಮಹಾತ್ಮರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ರತ್ನಧಾತೌ ಗಿರಿವರೇ ಋಷೀಣಾಞ್ಚ ಮಹಾತ್ಮನಾಮ್। ಸಪ್ತಾಶ್ರಮಾಣಿ ಪುಣ್ಯಾನಿ ಸಿದ್ಧಾವಾಸಯುತಾನಿ ಚ ।। ೩೯.

ಅಮೂಲ್ಯ ರತ್ನಗಳಿಂದ ಹೊಳೆಯುವ ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ, ಮಹಾತ್ಮ ಋಷಿಗಳ ಏಳು ಪವಿತ್ರ ಆಶ್ರಮಗಳು, ಸಿದ್ಧರು ವಾಸಿಸುವ ಸ್ಥಳಗಳಿವೆ.

ಮಹಾಪ್ರಜಾಪತೇಃ ಸ್ಥಾನಂ ಹೇಮಶ್ರೃಙ್ಗೋ ನಗೋತ್ತಮೇ। ಚತುರ್ವಕ್ತ್ರಸ್ಯ ದೇವಸ್ಯ ಸರ್ವಭೂತನಮಸ್ಕೃತಮ್ ।। ೩೦.

ಹೇಮಶೃಂಗ ಎಂಬ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ, ಮಹಾಪ್ರಜಾಪತಿಯಾದ ನಾಲ್ಕು ಮುಖಗಳ ದೇವರ ಸ್ಥಾನವಿದೆ; ಆ ದೇವರನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಗಜಶೈಲೇ ಭಗವತೋ ನಾನಾಭೂತಗಣಾವೃತಾಃ । ರುದ್ರಾಃ ಪ್ರಮುದಿತಾ ನಿತ್ಯಂ ಸರ್ವಭೂತನಮಸ್ಕೃತಾಃ ।। ೩೯.

ಗಜಶೈಲ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ,色色 ಭೂತಗಣಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿರುವ ರುದ್ರರು ಸದಾ ಸಂತೋಷದಿಂದ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅವರನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಪೂಜಿಸುತ್ತವೆ.

ಸುಮೇಧೇ ಧಾತುಚಿತ್ರಾಢ್ಯೇ ಶೈಲೇನ್ದ್ರೇ ಮೇಘಸನ್ನಿಭೇ। ನೈಕೋದರದರೀವಪ್ರನಿಕುಞ್ಜೈಶ್ಚೋಪಶೋಭಿತೇ ।। ೩೯.

ಸುಮೇಧ ಎಂಬ ಪರ್ವತಾಧಿಪತಿಯಲ್ಲಿ, ಧಾತುಗಳ ಹೊಳೆಯುವಿಕೆ ಇರುವ, ಮೇಘಗಳಂತೆ ಕಾಣುವ, ಅನೇಕ ಗುಹೆಗಳೂ ಕಾಡುಮೇಲುಗಳೂ ಅಲಂಕರಿಸಿರುವ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ—

ಆದಿತ್ಯಾನಾಂ ವಸೂನಾಞ್ಚ ರುದ್ರಾಣಾಞ್ಚಾಮಿತೌಜಸಾಮ್। ತತ್ರಾಯತನವಿನ್ಯಾಸಾ ರಮ್ಯಾಶ್ಚೈವಾಶ್ವಿನೋರಪಿ ।। ೩೯.

ಅಲ್ಲಿ ಅದಿತ್ಯರು, ವಸುಗಳು, ಅಪಾರ ಶಕ್ತಿಯ ರುದ್ರರು ಮತ್ತು ಅಶ್ವಿನಿಗಳ ಸುಂದರ ದೇವಾಲಯಗಳು ಇದ್ದವೆ.

ಸ್ಥಾನಾನಿ ಸಿದ್ಧೈರ್ದೇವಾನಾಂ ಸ್ಥಾಪಿತಾನಿ ನಗೋತ್ತಮೇ। ತತ್ರ ಪೂಜಾಪರಾ ನಿತ್ಯಂ ಯಕ್ಷ ಗನ್ಧರ್ವಕಿನ್ನರಾಃ ।। ೩೯.

ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ, ಸಿದ್ಧರು ದೇವತೆಗಳ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದಾರೆ; ಅಲ್ಲಿಯ ಯಕ್ಷರು, ಗಂಧರ್ವರು ಮತ್ತು ಕಿನ್ನರರು ಸದಾ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವರು.

ಗನ್ಧರ್ವನಗರೀ ಸ್ಫೀತಾ ಹೇಮಕಕ್ಷೇ ನಗೋತ್ತಮೇ। ಅಶೀತ್ಯಾಮರಪುರ್ಯ್ಯಾಭಾ ಮಹಾಪ್ರಾಕಾರತೋರಣಾ ।। ೩೯.

ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ, ಗಂಧರ್ವರ ಪುಷ್ಕಳವಾದ ನಗರವಾದ ಹೇಮಕಕ್ಷೆ ಇದೆ; ಅದು ಮಹಾ ಗೋಡೆಗಳೂ ಬಾಗಿಲುಗಳೂಳ್ಳದು, ಎಂಭತ್ತು ಅಮರನಗರಗಳಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆ.

ಸಿದ್ಧಾ ಹ್ಯಪತ್ತನಾ ನಾಮ ಗನ್ಧರ್ವಾ ಯುದ್ಧ ಶಾಲಿನಃ। ಯೇಷಾಮಧಿಪತಿರ್ದೇವೋ ರಾಜರಾಜಃ ಕಪಿಞ್ಜಲಃ ।। ೩೯.

ಅಲ್ಲಿ ಅಪತ್ತನ ಎಂಬ ಸಿದ್ಧರು ಹಾಗೂ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರಾದ ಗಂಧರ್ವರು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅವರಿಗೆ ದೇವರಾದ ರಾಜರಾಜ ಕಪಿಂಜಲನು ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿದೆ.

ಅನಲೇ ರಾಕ್ಷಸಾವಾಸಾಃ ಪಞ್ಚಕೂಟೇಽಪಿ ದಾನವಾಃ। ಊರ್ಜಿತಾ ದೇವರಿಪವೋ ಮಹಾಬಲಪರಾಕ್ರಮಾಃ ।। ೩೯.

ಅನಲ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ರಾಕ್ಷಸರು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ; ಪಂಚಕೂಟದಲ್ಲಿ ದಾನವರು ಇದ್ದಾರೆ—ಅವರು ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಶತ್ರುಗಳು, ಅಪಾರ ಬಲಶಾಲಿಗಳು ಮತ್ತು ಶೂರರು.

ಶತಶ್ರೃಙ್ಗೇ ಪುರಶತಂ ಯಕ್ಷಾಣಾಮಮಿತೌಜಸಾಮ್। ತಾಮ್ರಾಭೇ ಕಾದ್ರವೇಯಸ್ಯ ತಕ್ಷಕಸ್ಯ ಪುರೋತ್ತಮಮ್ ।। ೩೯.

ಶತಶೃಂಗ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ, ಅಪಾರ ಶಕ್ತಿಯ ಯಕ್ಷರ ನೂರು ನಗರಗಳಿವೆ; ಅಲ್ಲದೆ ಕದ್ರುವೆಯ ಪುತ್ರನಾದ ತಕ್ಷಕನ ತಾಮ್ರವರ್ಣದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನಗರವೂ ಇದೆ.

ವಿಶಾಖೇ ಪರ್ವತಶ್ರೇಷ್ಠೇ ನೈಕವಪ್ರದರೀಶುಭೇ। ಗುಹಾನಿರತವಾಸಸ್ಯ ಗುಹಸ್ಯಾಯತನಂ ಮಹತ್ ।। ೩೯.

ವಿಶಾಖ ಎಂಬ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ಗುಹೆಗಳೂ ಕಾಡುಮೇಲುಗಳೂ ಇರುವ ಸುಂದರ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ, ಗುಹನ ಮಹಾ ಆಶ್ರಯವಿದೆ; ಅವನು ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವನಾಗಿದ್ದಾನೆ.

ಶ್ವೇತೋದರೇ ಮಹಾಶೈಲೇ ಮಹಾಭವನಮಣ್ಡಿತೇ। ಪುರಂ ಗರುಢಪುತ್ರಸ್ಯ ಸುನಾಭಸ್ಯ ಮಹಾತ್ಮನಃ ।। ೩೯.

ಶ್ವೇತೋದರ ಎಂಬ ಮಹಾ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ, ಭವ್ಯ ಭವನಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ, ಗರುಡನ ಪುತ್ರನಾದ ಮಹಾತ್ಮ ಸುನಾಭನ ನಗರವಿದೆ.

ಪಿಶಾಚಕೇ ಗಿರಿವರೇ ಹರ್ಮ್ಯಂ ಪ್ರಾಸಾದ ಮಣ್ಡಿತಮ್। ಯಕ್ಷಗನ್ಧರ್ವಚರಿತಂ ಕುಬೇರಭವನಂ ಮಹತ್ ।। ೩೦.

ಪಿಶಾಚ ಪರ್ವತದ ಮೇಲೆ, ಯಕ್ಷರು ಮತ್ತು ಗಂಧರ್ವರು ಸಂಚರಿಸುವ, ಮಣಿಮಂಟಪಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾದ ಅದ್ಭುತ ಮಹಲ್‌ಗಳಿರುವ ಕುಬೇರನ ಮಹಾ ನಿವಾಸವಿದೆ.

ಹರಿಕೂಟೇ ಹರಿರ್ದೇವಃ ಸರ್ವಭೂತನಮಸ್ಕೃತಃ। ಪ್ರಭಾವಾತ್ತಸ್ಯ ಶೈಲೋಽಸೌ ಮಹಾನಾಭಃ ಪ್ರಕಾಶತೇ ।। ೩೯.

ಹರಿಕೂಟ ಪರ್ವತದ ಮೇಲೆ, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವ ಹರಿದೇವರು ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಆ ಪರ್ವತವು ಮಹಾ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆ.

ಕುಮುದೇ ಕಿನ್ನರಾವಾಸಾ ಅಞ್ಜನೇ ಚ ಮಹೋರಗಾಃ। ಕೃಷ್ಣೇ ಗನ್ಧರ್ವ್ವನಗರಾ ಮಹಾಭವನಶಾಲಿನಃ ।। ೩೯.

ಕುಮುದ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಕಿನ್ನರರು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅಂಜನದಲ್ಲಿ ಭಯಂಕರ ನಾಗಗಳು ಇರುತ್ತವೆ; ಕೃಷ್ಣ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಮಹಾ ಭವನಗಳಿರುವ ಗಂಧರ್ವರ ನಗರಗಳು ಇದ್ದವೆ.

ಪಾಣ್ಡುರೇ ಚಾರುಶಿಖರೇ ಮಹಾಪ್ರಾಕಾರತೋರಣೇ। ವಿದ್ಯಾಧರಪುರಂ ತತ್ರ ಮಹಾಭವನಮಾಲಿನಮ್ ।। ೩೯.

ಪಾಂಡು ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಸುಂದರ ಶಿಖರ, ಭಾರಿ ಗೋಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಗೋಪುರಗಳಿವೆ; ಅಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾಧರರ ನಗರ, ಮಹಾ ಭವನಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಸಹಸ್ರಶಿಖರೇ ಶೈಲೇ ದೈತ್ಯಾನಾಮುಗ್ರಕರ್ಮ್ಮಣಾಮ್। ಪುರಾಣಿ ಸಮುದೀರ್ಣಾನಾಂ ಸಹಸ್ರಂ ಹೇಮಮಾಲಿನಾಮ್ ।। ೩೯.

ಸಹಸ್ರಶಿಖರ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಭಯಾನಕ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ದೈತ್ಯರು ಸಾವಿರ ಹಳೆಯ ನಗರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಅವುಗಳೆಲ್ಲವೂ ಬಂಗಾರದ ಅಲಂಕಾರದಿಂದ ಕೂಡಿವೆ.

ಮುಕುಟೇ ಪನ್ನಗಾವಾಸಾ ಅನೇಕಾಃ ಪರ್ವತೋತ್ತಮಾಃ। ಪುಷ್ಪಕೇ ವೈ ಮುನಿಗಣಾ ನಿತ್ಯಮೇವ ಮುದಾ ಯುತಾಃ ।। ೩೯.

ಮುಕಟ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ನಾಗಗಳು ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ; ಪುಷ್ಪಕ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಮುನಿಗಳ ಗುಂಪು ಸದಾ ಸಂತೋಷದಿಂದ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ.

ವೈವಸ್ವತಸ್ಯ ಸೋಮಸ್ಯ ವಾಯೋರ್ನಾಗಾಧಿಪಸ್ಯ ಚ। ಸುಪಕ್ಷೇ ಪರ್ವತವರೇ ಚತ್ವಾರ್ಯ್ಯಾಯತನಾನಿ ಚ ।। ೩೯.

ಸುಪರ್ಣ ಎಂಬ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ವೈವಸ್ವತ, ಸೋಮ, ವಾಯು ಮತ್ತು ನಾಗಾಧಿಪತಿಯವರಿಗೆ ಸೇರಿದ ನಾಲ್ಕು ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳಗಳಿವೆ.

ಗನ್ಧರ್ವೈಃ ಕಿನ್ನರೈರ್ಯಕ್ಷೈರ್ನ್ನಾಗೈರ್ವಿದ್ಯಾಧರೋತ್ತಮೈಃ। ಸಿದ್ಧೈರ್ಹಿ ತೇಷು ಸ್ಥಾನೇಷು ನಿತ್ಯಮಿಷ್ಟಃ ಪ್ರಪೂಜ್ಯತೇ ।। ೩೯.

ಆ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಗಂಧರ್ವರು, ಕಿನ್ನರರು, ಯಕ್ಷರು, ನಾಗರು, ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಿದ್ಯಾಧರರು ಮತ್ತು ಸಿದ್ಧರು ಸದಾ ಗೌರವದಿಂದ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ.

ಮರ್ಯ್ಯಾದಾಪರ್ವತೇ ಶುಭ್ರೇ ದೇವಕೂಟೇ ನಿಬೋಧತ। ವಿಸ್ತೀರ್ಣೇ ಸಿಖರೇ ತಸ್ಯ ಕೂಟೇ ಗಿರಿವರಸ್ಯ ಹ ।। ೪೦.

ಶುದ್ಧವಾದ ಪರ್ವತವಾದ ದೇವಕೂಟದ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಿ, ಅದರ ವಿಶಾಲವಾದ ಶಿಖರವು ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಒಂದು ಶಿಖರವಾಗಿದೆ.

ಸಮನ್ತಾದ್ಯೋಜನಶತಂ ಮಹಾಭವನಮಣ್ಡಿತಮ್। ಜನ್ಮಕ್ಷೇತ್ರಂ ಸುಪರ್ಣಸ್ಯ ವೈನತೇಯಸ್ಯ ಧೀಮತಃ ।। ೪೦.

ಅದರ ಸುತ್ತಲೂ ನೂರು ಯೋಜನಗಳಷ್ಟು ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಹಾ ಭವನಗಳು ಅಲಂಕರಿಸಿದ್ದು, ಅದು ವಿನತೆಯ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಪುತ್ರ ಸುಪರ್ಣನ ಹುಟ್ಟಿದ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ.