ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ತಸ್ಯ ಪರ್ವತರಾಜಸ್ಯ ಪೂರ್ವೇ ಪಾರ್ಶ್ವೇ ಮಹೋಚಿತಮ್। ಕುಮುಞ್ಚಂ ಶೈಲರಾಜಾನಂ ನೈಕನಿರ್ಝರಕನ್ದರಮ್ ।। ೩೯.

ಆ ಪರ್ವತರಾಜನ ಪೂರ್ವ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಮಹೋಚಿತವಾದ ಕುಮುಂಚ ಎಂಬ ಪರ್ವತರಾಜನು ಇದೆ, ಅನೇಕ ಗುಹೆಗಳು ಮತ್ತು ಜಲಪಾತಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ.

ತಸ್ಯ ಧಾತುವಿಚಿತ್ರೇಷು ಕೂಟೇಷು ಬಹುವಿಸ್ತರಾಃ। ಅಷ್ಟೌ ಪುರ್ಯೋ ಹ್ಯುದೀರ್ಣಾಶ್ಚ ದಾನವಾನಾಂ ಮಹಾತ್ಮನಾಮ್ ।। ೩೯.

ಆ ಪರ್ವತದ ವಿಭಿನ್ನ ಧಾತುಗಳಿಂದ ರಂಗುಮಾಡಿದ ವಿಶಾಲವಾದ ಶಿಖರಗಳಲ್ಲಿ, ಮಹಾತ್ಮರಾದ ದಾನವರ ಎಂಟು ಮಹಾನಗರಗಳು ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿವೆ.

ವಜ್ರಕೇ ಪರ್ವತೇ ಚಾಪಿ ಅನೇಕಶಿಖರೋದರೈಃ। ಉದೀರ್ಣಾ ರಾಕ್ಷಸಾವಾಸಾ ನರನಾರೀಸಮಾಕುಲಾಃ ।। ೩೯.

ವಜ್ರಕ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಶಿಖರಗಳು ಮತ್ತು ಕಣಿವೆಗಳಿವೆ. ಅಲ್ಲಿಯ ರಾಕ್ಷಸರ ನಿವಾಸಗಳು ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರಿಂದ ತುಂಬಿವೆ.

ನೀಲಕಾ ನಾಮ ತೇ ಘೋರಾ ರಾಕ್ಷಸಾಃ ಕಾಮರೂಪಿಣಃ। ತತ್ರ ತೇಽಭಿರತಾ ನಿತ್ಯಂ ಮಹಾಬಲಪರಾಕ್ರಮಾಃ ।। ೩೯.

ಅಲ್ಲಿ ನೀಲಕ ಎಂಬ ಭಯಾನಕ, ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ರೂಪವನ್ನು ತಾಳುವ ರಾಕ್ಷಸರು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಸದಾ ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷದಿಂದಿರುತ್ತಾರೆ, ಮಹಾ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಗಳು.

ಮಹಾನೀಲೇಽಪಿ ಶೈಲೇನ್ದ್ರೇ ಪುರಾಣಿ ದಶ ಪಞ್ಚ ಚ। ಹಯಾನನಾನಾಂ ವಿಖ್ಯಾತಾಃ ಕಿನ್ನರಾಣಾಂ ಮಹಾತ್ಮನಾಮ್ ।। ೩೯.

ಮಹಾನೀಲ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಹದಿನೈದು ಪುರಾತನ ನಗರಗಳು ಇವೆ, ಅವು ಕಿನ್ನರರು—ಅಶ್ವಮುಖಿಗಳ ನಿವಾಸಗಳೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ.

ದೇವಸೇನೋ ಮಹಾಬಾಹುರ್ಬಲಮಿನ್ದ್ರಾದಯಸ್ತಥಾ। ತತ್ರ ಕಿನ್ನರರಾಜಾನೋ ದಶಪಞ್ಚ ಚ ಗರ್ವಿತಾಃ ।। ೩೯.

ದೇವಸೇನನು, ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಯಾದ ಇಂದ್ರನು ಮತ್ತು ಇತರರು, ಜೊತೆಗೆ ಹದಿನೈದು ಗರ್ವಿತ ಕಿನ್ನರರಾಜರು ಅಲ್ಲಿರುವರು.

ಸುವರ್ಣಪಾರ್ಶ್ವಾಃ ಪ್ರಾಯೇಣ ನಾನಾಪರ್ಣಸಮಾಕುಲೈಃ। ಬಿಲಪ್ರವೇಶೈರ್ನಗರೈಃ ಶೈಲೇನ್ದ್ರಃ ಸೋಽಭ್ಯಲಂಕೃತಃ ।। ೩೯.

ಆ ಪರ್ವತರಾಜನು ಬಹುಪಾಲು ಚಿನ್ನದ ಬದಿಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ, ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ಎಲೆಗಳ ಮರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ, ಗುಹಾ ಪ್ರವೇಶಗಳಿರುವ ನಗರಗಳಿಂದ ಶೋಭಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಅತಿದಾರುಣಾ ದೃಷ್ಟಿವಿಷಾ ಹ್ಯಗ್ನಿಕೋಪಾ ದುರಾಸದಾಃ। ಮಹೋರಗಶತಾಸ್ತತ್ರ ಸುವರ್ಣವಶವರ್ತಿನಃ ।। ೩೯.

ಅಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ಮಹಾ ನಾಗಗಳು ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ, ಅವು ಅತ್ಯಂತ ಭಯಾನಕ, ದೃಷ್ಟಿಯೇ ವಿಷ, ಅಗ್ನಿ ಹೋಲುವ ಕೋಪ, ಹತ್ತಿರ ಹೋಗಲು ಅಸಾಧ್ಯ. ಅವು ಚಿನ್ನದ ಆಜ್ಞೆಗೆ ಒಳಪಡುತ್ತವೆ.

ಸುನಾಗೇಽಪಿ ಮಹಾಶೈಲೇ ದೈತ್ಯಾವಾಸಾ- ಸಹಸ್ರಶಃ। ಹರ್ಮ್ಯಪ್ರಾಸಾದ ಕಲಿಲಾಃ ಪ್ರಾಂಶುಪ್ರಾಕಾರತೋರಣಾಃ ।। ೩೯.

ಸುನಾಗ ಎಂಬ ಮಹಾ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿಯೂ ಸಹಸ್ರಾರು ದೈತ್ಯರ ನಿವಾಸಗಳಿವೆ, ಅವು ಭವ್ಯವಾದ ಭವನಗಳು, ಪ್ರಾಸಾದಗಳು, ಎತ್ತರದ ಗೋಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಗೋಪುರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿವೆ.

ವೇಣುಮನ್ತೇ ಮಹಾಶೈಲೇ ವಿದ್ಯಾಧರಪುರತ್ರಯಮ್। ತ್ರಿಂಶದದ್ಯೋಜನವಿಸ್ತೀರ್ಣಂ ಪಞ್ಚಾಶದ್ಯೋಜನಾಯತಮ್ ।। ೩೯.

ವೇಣುಮಂತ ಎಂಬ ಮಹಾ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾಧರರ ಮೂರು ನಗರಗಳಿವೆ, ಅವು ಮೂವತ್ತೈದು ಯೋಜನ ಅಗಲ, ಐವತ್ತೈದು ಯೋಜನ ಉದ್ದವಿವೆ.

ಉಲೂಕೋ ರೋಮಶಶ್ಚೈವ ಮಹಾನೇತ್ರಶ್ಚ ವೀರ್ಯವಾನ್। ವಿದ್ಯಾಧರವರಾಸ್ತತ್ರ ಶಕ್ರತುಲ್ಯಪರಾಕ್ರಮಾಃ ।। ೩೯.

ಅಲ್ಲಿ ಉಲುಕ, ರೋಮಶ ಮತ್ತು ಮಹಾ ನೇತ್ರ ಎಂಬ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ವಿದ್ಯಾಧರರು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಸಮಾನ ಪರಾಕ್ರಮಿಗಳು.

ವೈಕಙ್ಕೇ ಶೈಲಶಿಖರೇ ಹ್ಯನ್ತಃಕನ್ದರನಿರ್ಝರೇ। ಮಹೋಚ್ಚಶ್ರೃಙ್ಗೇ ರುಚಿರೇ ರತ್ನಧಾತುವಿಚಿತ್ರಿತೇ ।। ೩೯.

ವೈಕಂಕ ಪರ್ವತದ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ, ಅದರ ಒಳಗಿನ ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಜಲಪಾತಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ಆ ಎತ್ತರದ ಸುಂದರ ಶೃಂಗದಲ್ಲಿ, ಅಮೂಲ್ಯ ರತ್ನಗಳ ಹೊಳೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

ತತ್ರಾಸ್ತೇ ಗಾರುಡಿರ್ನಿತ್ಯಂ ಉರಗಾರಿರ್ದುರಾಸದಃ। ಮಹಾವಾಯುಜವಶ್ಚಣ್ಡಃ ಸುಗ್ರೀವೋ ನಾಮ ವೀರ್ಯವಾನ್ ।। ೩೯.

ಅಲ್ಲಿಯೇ ಸದಾ ಗರುಡನು ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅವನು ಹಾವುಗಳ ಶತ್ರು, ಎದುರಿಸಲಾಗದವನು, ಮಹಾವಾಯುವಿನಂತೆ ಉಗ್ರನು, ಸುಗ್ರೀವನಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧನೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.

ಮಹಾಪ್ರಮಾಣೈ ರ್ವಿಕ್ರಾನ್ತೈರ್ಮಹಾಬಲಪರಾಕ್ರಮೈಃ। ಸಶೈಲೋ ಹ್ಯಾವೃತಃ ಸರ್ವಃ ಪಕ್ಷಿಭಿಃ ಪನ್ನಗಾರಿಭಿಃ ।। ೩೯.

ಆ ಪರ್ವತ ಮತ್ತು ಅದರ ಎಲ್ಲಾ ಶಿಖರಗಳು, ಭಾರೀ ಗಾತ್ರದ, ಬಲಿಷ್ಠವಾದ, ಶೂರ ಮತ್ತು ಹಾವುಗಳಿಗೆ ಶತ್ರುವಾದ ಹಕ್ಕಿಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿವೆ.

ಕರಞ್ಜೇಽಭಿರತೋ ನಿತ್ಯಂ ಸಾಕ್ಷಾದ್ಭೂತಪತಿಃ ಪ್ರಭುಃ। ವೃಷಭಾಙ್ಕೋ ಮಹಾದೇವಃ ಶಙ್ಕರೋ ಯೋಗಿನಾಂ ಪ್ರಭುಃ ।। ೩೯.

ಕರಂಜ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಆನಂದದಿಂದಿರುವ ಭೂತಪತಿ ಮಹಾದೇವನು, ಎತ್ತಿನ ಗುರುತು ಧರಿಸಿದ ಶಂಕರನು, ಯೋಗಿಗಳ ಸ್ವಾಮಿಯಾಗಿರುವನು.

ನಾನಾವೇಷಧರೈರ್ಭೂತೈಃ ಪ್ರಮಥೈಶ್ಚ ದುರಾಸದೈಃ। ಕರಞ್ಜೇ ಸಾನವಃ ಸರ್ವೇ ಹ್ಯವಕೀರ್ಣಾಃ ಸಮನ್ತತಃ ।। ೩೯.

ಕರಂಜದ ಎಲ್ಲಾ ಬೆಟ್ಟಗಳು, ವಿವಿಧ ರೂಪದ ಭೂತಗಳು ಮತ್ತು ಎದುರಿಸಲಾಗದ ಭಯಾನಕ ಪ್ರಮಥರಿಂದ ಎಲ್ಲೆಡೆ ತುಂಬಿವೆ.

ವಸುಧಾರೇ ವಸುಮತಾಂ ವಸೂನಾಮಮಿತೌಜಸಾಮ್। ಅಷ್ಟಾವಾಯತನಾನ್ಯಾಹುಃ ಪೂಜಿತಾನಿ ಮಹಾತ್ಮನಾಮ್ ।। ೩೯.

ವಸುಧಾರ ಎಂಬ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ, ಅಪಾರ ಶಕ್ತಿಯ ವಸುಗಳು ಪೂಜಿಸುವ ಎಂಟು ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಲಗಳು ಮಹಾತ್ಮರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ರತ್ನಧಾತೌ ಗಿರಿವರೇ ಋಷೀಣಾಞ್ಚ ಮಹಾತ್ಮನಾಮ್। ಸಪ್ತಾಶ್ರಮಾಣಿ ಪುಣ್ಯಾನಿ ಸಿದ್ಧಾವಾಸಯುತಾನಿ ಚ ।। ೩೯.

ಅಮೂಲ್ಯ ರತ್ನಗಳಿಂದ ಹೊಳೆಯುವ ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ, ಮಹಾತ್ಮ ಋಷಿಗಳ ಏಳು ಪವಿತ್ರ ಆಶ್ರಮಗಳು, ಸಿದ್ಧರು ವಾಸಿಸುವ ಸ್ಥಳಗಳಿವೆ.

ಮಹಾಪ್ರಜಾಪತೇಃ ಸ್ಥಾನಂ ಹೇಮಶ್ರೃಙ್ಗೋ ನಗೋತ್ತಮೇ। ಚತುರ್ವಕ್ತ್ರಸ್ಯ ದೇವಸ್ಯ ಸರ್ವಭೂತನಮಸ್ಕೃತಮ್ ।। ೩೦.

ಹೇಮಶೃಂಗ ಎಂಬ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ, ಮಹಾಪ್ರಜಾಪತಿಯಾದ ನಾಲ್ಕು ಮುಖಗಳ ದೇವರ ಸ್ಥಾನವಿದೆ; ಆ ದೇವರನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಗಜಶೈಲೇ ಭಗವತೋ ನಾನಾಭೂತಗಣಾವೃತಾಃ । ರುದ್ರಾಃ ಪ್ರಮುದಿತಾ ನಿತ್ಯಂ ಸರ್ವಭೂತನಮಸ್ಕೃತಾಃ ।। ೩೯.

ಗಜಶೈಲ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ,色色 ಭೂತಗಣಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿರುವ ರುದ್ರರು ಸದಾ ಸಂತೋಷದಿಂದ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅವರನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಪೂಜಿಸುತ್ತವೆ.

ಸುಮೇಧೇ ಧಾತುಚಿತ್ರಾಢ್ಯೇ ಶೈಲೇನ್ದ್ರೇ ಮೇಘಸನ್ನಿಭೇ। ನೈಕೋದರದರೀವಪ್ರನಿಕುಞ್ಜೈಶ್ಚೋಪಶೋಭಿತೇ ।। ೩೯.

ಸುಮೇಧ ಎಂಬ ಪರ್ವತಾಧಿಪತಿಯಲ್ಲಿ, ಧಾತುಗಳ ಹೊಳೆಯುವಿಕೆ ಇರುವ, ಮೇಘಗಳಂತೆ ಕಾಣುವ, ಅನೇಕ ಗುಹೆಗಳೂ ಕಾಡುಮೇಲುಗಳೂ ಅಲಂಕರಿಸಿರುವ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ—

ಆದಿತ್ಯಾನಾಂ ವಸೂನಾಞ್ಚ ರುದ್ರಾಣಾಞ್ಚಾಮಿತೌಜಸಾಮ್। ತತ್ರಾಯತನವಿನ್ಯಾಸಾ ರಮ್ಯಾಶ್ಚೈವಾಶ್ವಿನೋರಪಿ ।। ೩೯.

ಅಲ್ಲಿ ಅದಿತ್ಯರು, ವಸುಗಳು, ಅಪಾರ ಶಕ್ತಿಯ ರುದ್ರರು ಮತ್ತು ಅಶ್ವಿನಿಗಳ ಸುಂದರ ದೇವಾಲಯಗಳು ಇದ್ದವೆ.

ಸ್ಥಾನಾನಿ ಸಿದ್ಧೈರ್ದೇವಾನಾಂ ಸ್ಥಾಪಿತಾನಿ ನಗೋತ್ತಮೇ। ತತ್ರ ಪೂಜಾಪರಾ ನಿತ್ಯಂ ಯಕ್ಷ ಗನ್ಧರ್ವಕಿನ್ನರಾಃ ।। ೩೯.

ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ, ಸಿದ್ಧರು ದೇವತೆಗಳ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದಾರೆ; ಅಲ್ಲಿಯ ಯಕ್ಷರು, ಗಂಧರ್ವರು ಮತ್ತು ಕಿನ್ನರರು ಸದಾ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವರು.

ಗನ್ಧರ್ವನಗರೀ ಸ್ಫೀತಾ ಹೇಮಕಕ್ಷೇ ನಗೋತ್ತಮೇ। ಅಶೀತ್ಯಾಮರಪುರ್ಯ್ಯಾಭಾ ಮಹಾಪ್ರಾಕಾರತೋರಣಾ ।। ೩೯.

ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ, ಗಂಧರ್ವರ ಪುಷ್ಕಳವಾದ ನಗರವಾದ ಹೇಮಕಕ್ಷೆ ಇದೆ; ಅದು ಮಹಾ ಗೋಡೆಗಳೂ ಬಾಗಿಲುಗಳೂಳ್ಳದು, ಎಂಭತ್ತು ಅಮರನಗರಗಳಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆ.

ಸಿದ್ಧಾ ಹ್ಯಪತ್ತನಾ ನಾಮ ಗನ್ಧರ್ವಾ ಯುದ್ಧ ಶಾಲಿನಃ। ಯೇಷಾಮಧಿಪತಿರ್ದೇವೋ ರಾಜರಾಜಃ ಕಪಿಞ್ಜಲಃ ।। ೩೯.

ಅಲ್ಲಿ ಅಪತ್ತನ ಎಂಬ ಸಿದ್ಧರು ಹಾಗೂ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರಾದ ಗಂಧರ್ವರು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅವರಿಗೆ ದೇವರಾದ ರಾಜರಾಜ ಕಪಿಂಜಲನು ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿದೆ.

ಅನಲೇ ರಾಕ್ಷಸಾವಾಸಾಃ ಪಞ್ಚಕೂಟೇಽಪಿ ದಾನವಾಃ। ಊರ್ಜಿತಾ ದೇವರಿಪವೋ ಮಹಾಬಲಪರಾಕ್ರಮಾಃ ।। ೩೯.

ಅನಲ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ರಾಕ್ಷಸರು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ; ಪಂಚಕೂಟದಲ್ಲಿ ದಾನವರು ಇದ್ದಾರೆ—ಅವರು ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಶತ್ರುಗಳು, ಅಪಾರ ಬಲಶಾಲಿಗಳು ಮತ್ತು ಶೂರರು.

ಶತಶ್ರೃಙ್ಗೇ ಪುರಶತಂ ಯಕ್ಷಾಣಾಮಮಿತೌಜಸಾಮ್। ತಾಮ್ರಾಭೇ ಕಾದ್ರವೇಯಸ್ಯ ತಕ್ಷಕಸ್ಯ ಪುರೋತ್ತಮಮ್ ।। ೩೯.

ಶತಶೃಂಗ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ, ಅಪಾರ ಶಕ್ತಿಯ ಯಕ್ಷರ ನೂರು ನಗರಗಳಿವೆ; ಅಲ್ಲದೆ ಕದ್ರುವೆಯ ಪುತ್ರನಾದ ತಕ್ಷಕನ ತಾಮ್ರವರ್ಣದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನಗರವೂ ಇದೆ.

ವಿಶಾಖೇ ಪರ್ವತಶ್ರೇಷ್ಠೇ ನೈಕವಪ್ರದರೀಶುಭೇ। ಗುಹಾನಿರತವಾಸಸ್ಯ ಗುಹಸ್ಯಾಯತನಂ ಮಹತ್ ।। ೩೯.

ವಿಶಾಖ ಎಂಬ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ಗುಹೆಗಳೂ ಕಾಡುಮೇಲುಗಳೂ ಇರುವ ಸುಂದರ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ, ಗುಹನ ಮಹಾ ಆಶ್ರಯವಿದೆ; ಅವನು ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವನಾಗಿದ್ದಾನೆ.

ಶ್ವೇತೋದರೇ ಮಹಾಶೈಲೇ ಮಹಾಭವನಮಣ್ಡಿತೇ। ಪುರಂ ಗರುಢಪುತ್ರಸ್ಯ ಸುನಾಭಸ್ಯ ಮಹಾತ್ಮನಃ ।। ೩೯.

ಶ್ವೇತೋದರ ಎಂಬ ಮಹಾ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ, ಭವ್ಯ ಭವನಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ, ಗರುಡನ ಪುತ್ರನಾದ ಮಹಾತ್ಮ ಸುನಾಭನ ನಗರವಿದೆ.