ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ತೇಷಾಂ ನಾಮಾಙ್ಕಿತೋ ದ್ವೀಪಃ ಸಪ್ತಾನಾಂ ವೈ ಮಹಾತ್ಮನಾಮ್ । ದಿವಿ ಚೇಹ ಚ ವಿಖ್ಯಾತಾ ಉತ್ತರಾಃ ಕುರವಃ ಸದಾ ।। ೩೫.

ಆ ಏಳು ಮಹಾತ್ಮರುಗಳ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಆ ದ್ವೀಪವು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿಯೂ ಇಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಉತ್ತರ ಕುರುಗಳು ಎಂದೆಂದಿಗೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ತೇಷಾಂ ಚತುರ್ಣಾಂ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಶೈಲೇನ್ದ್ರಾಣಾಂ ಯಥಾಕ್ರಮಮ್। ಅನುಬನ್ಧಾನಿ ರಮ್ಯಾಣಿ ಸರ್ವಕಾಲರ್ತ್ತುಕಾನಿ ಚ ।। ೩೬.

ನಾನು ಆ ನಾಲ್ಕು ಮಹಾಶೈಲಗಳ ಸುಂದರ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನೂ, ಎಲ್ಲ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ಆಕರ್ಷಣೆಯಿರುವ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನೂ ಕ್ರಮವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಸಾರಿಕಾಭಿರ್ಮಯೂರೈಶ್ಚ ಚಕೋರೈಶ್ಚ ಮದೋತ್ಕಟೈಃ। ಶುಕೈಶ್ಚ ಭೃಙ್ಗರಾಜೈಶ್ಚ ಚಿತ್ರಕೈಶ್ಚ ಸಮನ್ತತಃ ।। ೩೬.

ಆ ಪರ್ವತಗಳನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದು ಸಾರಿಕಾ ಹಕ್ಕಿಗಳು, ನವಿಲುಗಳು, ಉತ್ಸಾಹದಿಂದಿರುವ ಚಕೋರ ಹಕ್ಕಿಗಳು, ಗಿಳಿಗಳು, ಭೃಂಗರಾಜ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಮತ್ತು ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ ಹಕ್ಕಿಗಳು ತುಂಬಿವೆ.

ಜೀವಞ್ಜೀವಕನಾದೈಶ್ಚ ಹೇಮಕಾನಾಞ್ಚ ನಾದಿತೈಃ। ಮತ್ತಕೋಕಿಲನಾದೈಶ್ಚ ವಲ್ಗೂನಾಞ್ಚ ನಿನಾದಿತೈಃ ।। ೩೬.

ಅವುಗಳ ಸುತ್ತಲೂ ಜೀವಂಜೀವಕ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಕೂಗು, ಹೇಮಕ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಕೂಗು, ಮದ್ಯಪಾನದಿಂದ ಮದುಮಗ್ನರಾದ ಕೋಗಿಲೆಗಳ ಹಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಸುಂದರ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಮಧುರ ಧ್ವನಿಗಳು ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುತ್ತವೆ.

ಸುಗ್ರೀವಕಾಞ್ಚನರವೈಃ ಕಲವಿಙ್ಕರುತೈಸ್ತಥಾ। ಕೂಜಿತಾನ್ತರಶಬ್ದೈಶ್ಚ ಸುರಮ್ಯಾಣಿ ಚ ಸರ್ವಶಃ ।। ೩೬.

ಸುಗ್ರೀವಕ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಕೂಗು, ಕಲವಿಂಕ ಹಕ್ಕಿಗಳ ನಾದ ಮತ್ತು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಕೂಜಿಸುವ ಧ್ವನಿಗಳಿಂದ ಆ ಪ್ರದೇಶಗಳು ತುಂಬ ಸುಂದರವಾಗಿವೆ.

ಮದಾತ್ಕಟೈರ್ಮಧುರೈಶ್ಚ ಭ್ರಮರೈಶ್ಚ ಮಹಾಲಸೈಃ। ಉಪಗೀತವನಾನ್ತಾನಿ ಕಿನ್ನರೈಶ್ಚ ವ್ಕಚಿತ್ ವ್ಕಚಿತ್ ।। ೩೬.

ಅಲ್ಲಿ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಮದುಮಗ್ನವಾದ ಮಧುರ ಧ್ವನಿಯ ಮಿಡಿತದ ಬೆಳ್ಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕಿನ್ನರರು ಹಾಡುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ.

ಪುಷ್ಪವೃಷ್ಟಿಂ ವಿಮುಞ್ಚನ್ತಿ ಮನ್ದಮಾರುತಕಮ್ಪಿತಾಃ। ತರವೋ ಯತ್ರ ದೃಶ್ಯನ್ತೇ ಚಾರುಪಲ್ಲವಶೋಭಿತಾಃ ।। ೩೬.

ಅಲ್ಲಿ ಮೃದುವಾದ ಗಾಳಿ ಬೀಸುವಾಗ ಸುಂದರ ಮೊಗ್ಗುಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಮರಗಳು ಹೂವಿನ ಮಳೆಯನ್ನೂ ಸುರಿಯುತ್ತಾ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ.

ಸ್ತಬಕೈರ್ಮಞ್ಜರೀಭಿಶ್ಚ ತಾಮ್ರೈಃ ಕಿಸಲಯೈಸ್ತಥಾ। ಮನ್ದವಾತವಶಾಲ್ಲೋಲೈರ್ದೋಲಯದ್ಭಿರ್ಯುತಾನಿ ಚ ।। ೩೬.

ಅವುಗಳು ಗುಚ್ಛಗಳು, ಮಾಂಜರಿಗಳು, ಕೆಂಪು ಕೀಸಲುಗಳು ಮತ್ತು ಮೃದುವಾದ ಗಾಳಿಯಿಂದ ಜೋಲುಗಾಡುವ ಕೊಂಬೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

ನಾನಾಧಾತುವಿಚಿತ್ರೈಶ್ಚ ಕಾನ್ತರೂಪೈಃ ಶಿಲಾಶತೈಃ। ಶಲ್ಲೈಃ ವ್ಕಚಿದ್ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠಾ ವಿನ್ಯಸ್ತೈಃ ಶೋಭಿತಾನಿ ಚ ।। ೩೬.

ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ನಾನಾ ವಿಧದ ಧಾತುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಸುಂದರ ಶಿಲೆಗಳ ಶತಗಣನೆ ಇರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಉತ್ತಮ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಗೂಡುಗಳು ಅಲಂಕರಿಸುತ್ತವೆ.

ದೇವದಾನವಗನ್ಧರ್ವೈರ್ಯಕ್ಷರಾಕ್ಷಸಪನ್ನಗೈಃ। ಸಿದ್ಧಾಪ್ಸರೋಗಣೈಶ್ಚೈವ ಸೇವಿತಾನಿ ತತಸ್ತತಃ ।। ೩೬.

ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳು, ದಾನವರು, ಗಂಧರ್ವರು, ಯಕ್ಷರು, ರಾಕ್ಷಸರು, ಹಾವುಗಳು, ಸಿದ್ಧರು ಮತ್ತು ಅಪ್ಸರೆಯರ ಗುಂಪುಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಮನೋಹರಾಣಿ ಚತ್ವಾರಿ ದೇವಾಕ್ರೀಡನಕಾನ್ಯಥ। ಚತುರ್ದಿಶಮುದಾರಾಣಿ ನಾಮ್ನಾ ಶ್ರೃಣುತ ತಾನಿ ಮೇ ।। ೩೬.

ಅಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳ ನಾಲ್ಕು ಮನಮೋಹಕ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣಗಳು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ; ಅವುಗಳ ಹೆಸರನ್ನು ನನ್ನಿಂದ ಕೇಳಿರಿ.

ಪೂರ್ವಞ್ಚೈತ್ರರಥಂ ನಾಮ ದಕ್ಷಿಣಂ ನನ್ದನಂ ವನಮ್। ವೈಭ್ರಾಜಂ ಪಶ್ಚಿಮಂ ವಿದ್ಯಾದುತ್ತರಂ ಸವಿತುರ್ವನಮ್ ।। ೩೬.

ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಚೈತ್ರರಥ ಎಂಬುದು, ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ನಂದನವನ, ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ವೈಭ್ರಾಜ ಮತ್ತು ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಸವಿತೃವನ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಮಹಾವನೇಷು ಚೈತೇಷು ನಿವಿಷ್ಟಾನಿ ಯಥಾಕ್ರಮಮ್। ಅನುಬನ್ಧಾನಿ ರಮ್ಯಾಣಿ ವಿಹಙ್ಗೈಃ ಕೂಜಿತಾನಿ ಚ ।। ೩೬.

ಈ ಮಹಾವನಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸುಂದರ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಇದ್ದು, ಹಕ್ಕಿಗಳ ಹಾಡುಗಳಿಂದ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುತ್ತಿವೆ.

ವನೈರ್ವಿಸ್ತೀರ್ಣತೀರ್ಥಾನಿ ಮಹಾಪುಣ್ಯಾವನಾನಿ ಚ। ಮಹಾನಾಗಾಧಿವಾಸಾನಿ ಸೇವಿತಾನಿ ಮಹಾತ್ಮಭಿಃ ।। ೩೬.

ಆ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶಾಲ ತೀರ್ಥಗಳು, ಅತ್ಯಂತ ಪುಣ್ಯವಂತವಾದ ಕಾಡುಗಳು, ಮಹಾ ನಾಗಗಳ ವಾಸಸ್ಥಾನಗಳು ಮತ್ತು ಮಹಾತ್ಮರು ಪೂಜಿಸುವ ಸ್ಥಳಗಳಿವೆ.

ಸುರಸಾಮಲಲೋಯಾನಿ ಶಿವಾನಿ ಸುಸುಖಾನಿ ಚ। ಸಿದ್ಧದೇವಾಸುರವರೈರುಪಸ್ಪೃಷ್ಟಜಲಾನಿ ಚ ।। ೩೬.

ಅವುಗಳು ಸುಖಕರವಾಗಿಯೂ, ಶುಭ್ರವಾಗಿಯೂ, ಪ್ರಿಯವಾಗಿಯೂ ಇದ್ದು, ಸಿದ್ಧರು, ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಹಾ ದಾನವರು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದ ನೀರಿನಿಂದ ಕೂಡಿವೆ.

ಛತ್ರಪ್ರಮಾಣೈರ್ವಿಕಚೈರ್ಮಹಾಗನ್ಧೈರ್ಮನೋಹರೈಃ। ಪುಣ್ಡರೀಕೈರ್ಮಹಾಪತ್ರೈರುತ್ಪಲೈಃ ಶೋಭಿತಾನಿ ಚ। ಮಹಾಸರಾಂಸಿ ಚತ್ವಾರಿ ತಾನಿ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ನಾಮತಃ ।। ೩೬.

ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಛತ್ರದಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದು, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೂದ, ಘಮಘಮಿಸುವ ಸುಗಂಧದ, ಮನೋಹರವಾದ ಪುಂಡರೀಕ ಹೂಗಳು, ದೊಡ್ಡ ಎಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ಪಲ ಹೂಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆ ನಾಲ್ಕು ಮಹಾಸರೋವರಗಳ ಹೆಸರನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

ಅರುಣೋದಂ ಸರಃ ಪೂರ್ವಂ ದಕ್ಷಿಣಂ ಮಾನಸಂ ಸ್ಮೃತಮ್। ಸಿತೋದಂ ಪಶ್ಚಿಮಸರೋ ಮಹಾಭದ್ರನ್ತಥೋತ್ತರಮ್ ।। ೩೬.

ಪೂರ್ವದ ಸರೋವರವನ್ನು ಅರುಣೋದ ಎಂದು, ದಕ್ಷಿಣದ ಸರೋವರವನ್ನು ಮಾನಸ ಎಂದು, ಪಶ್ಚಿಮದ ಸರೋವರವನ್ನು ಸಿತೋದ ಎಂದು, ಉತ್ತರದ ಸರೋವರವನ್ನು ಮಹಾಭದ್ರ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಅರುಣೋದಞ್ಚ ಪೂರ್ವೇಣ ಯೇ ಚ ಶೈಲಾಸ್ತತಃ ಸ್ಮೃತಾಃ। ತಾನ್ ಕೀರ್ತ್ಯಮಾನಾಂಸ್ತತ್ತ್ವೇನ ಶ್ರೃಣುಧ್ವಂ ವಿಸ್ತರಾನ್ಮಮ ।। ೩೬.

ಈಗ ಅರುಣೋದದ ಪೂರ್ವಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಪರ್ವತಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಪರ್ವತಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರವಾಗಿ ನನ್ನಿಂದ ಕೇಳಿರಿ.

ಶೀತಾನ್ತಶ್ಚ ಕುಮುಞ್ಜಶ್ಚ ಸುವೀರಶ್ಚಾಚಲೋತ್ತಮಃ। ವಿಕಙ್ಕೋ ಮಣಿಶೀಲಶ್ಚ ವೃಷಭಶ್ಚಾಚಲೋತ್ತಮಃ ।। ೩೬.

ಶೀತಾಂತ, ಕುಮುಂಜ, ಸುವೀರ ಎಂಬ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪರ್ವತಗಳು, ವಿಕಂಕ, ಮಣಿಶೀಲ ಮತ್ತು ವೃಷಭ ಎಂಬ ಮಹಾಶೈಲಗಳು ಅಲ್ಲಿವೆ.

ಮಹಾನೀಲೋಽಥ ರುಚಕಃ ಸಬಿನ್ದುರ್ಮನ್ದರಸ್ತಥಾ। ವೇಣುಮಾಂಶ್ಚ ಸುಮೇಧಶ್ಚ ನಿಷಧೋ ದೇವಪರ್ವತಃ ।। ೩೬.

ಮಹಾನೀಲ, ನಂತರ ರುಚಕ, ಸಬಿಂದು, ಮಂದರ, ವೇಣುಮಾನ್, ಸುಮೇಧ, ನಿಷಧ ಮತ್ತು ದೇವಪರ್ವತ ಎಂಬ ಪರ್ವತಗಳು ಇದ್ದವು.

ಇತ್ಯೇತೇ ಪರ್ವತವರಾ ಅನ್ಯೇ ಚ ಗಿರಯಸ್ತಥಾ। ಪೂರ್ವೇಣ ಮನ್ದರಸ್ಯೈತೇ ಸಿದ್ಧವಾಸಾ ಉದಾಹೃತಾಃ ।। ೩೬.

ಇವು ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದವುಗಳು; ಹಾಗೆಯೇ ಇನ್ನೂ ಹಲವಾರು ಬೆಟ್ಟಗಳೂ ಇದ್ದವು. ಮಂದರದ ಪೂರ್ವಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇವುಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧರು ವಾಸಿಸುವ ಸ್ಥಳಗಳೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಸರಸೋ ಮಾನಸಸ್ಯೇಹ ದಕ್ಷಿಣಾ ಯೇ ಮಹಾಚಲಾಃ। ಯೇ ಕೀರ್ತಿತಾ ಮಯಾ ತೇ ವೈ ನಾಮತಸ್ತಾನ್ನಿಬೋಧತ ।। ೩೬.

ಮಾನದ ಸರೋವರದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಮಹಾ ಪರ್ವತಗಳನ್ನು ನಾನು ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ; ಅವುಗಳ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಈಗ ಕೇಳಿ.

ಶೈಲಸ್ತ್ರಿಶಿಖರಶ್ಚಾಪಿ ಶಿಶಿರಶ್ಚಾಚಲೋತ್ತಮಃ। ಕಲಿಙ್ಗಶ್ಚ ಪತಙ್ಗಶ್ಚ ರುಚಕಶ್ಚೈವ ಸಾನುಮಾನ್ ।। ೩೬.

ಮೂರು ಶಿಖರಗಳಿರುವ ಶೈಲ, ಶಿಶಿರ ಎಂಬ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪರ್ವತ, ಕಳಿಂಗ, ಪತಂಗ, ರುಚಕ ಮತ್ತು ಸಾನುಮಾನ ಎಂಬ ಪರ್ವತಗಳಿವೆ.

ತಾಮ್ರಾಭಶ್ಚ ವಿಶಾಖಶ್ಚ ತಥಾ ಶ್ವೇತೋದರೋ ಗಿರಿಃ। ಸಮೂಲೋ ವಿಷಧಾರಶ್ಚ ರತ್ನಧಾರಶ್ಚ ಪರ್ವತಃ ।। ೩೬.

ತಾಮ್ರಾಭ, ವಿಶಾಖ, ಹಾಗೆಯೇ ಶ್ವೇತೋದರ ಎಂಬ ಪರ್ವತ, ಸಮೂಲ, ವಿಷಧಾರ ಮತ್ತು ರತ್ನಧಾರ ಎಂಬ ಪರ್ವತಗಳೂ ಇದ್ದವು.

ಏಕಶ್ರೃಙ್ಗೋ ಮಹಾಮೂಲೋ ಗಜಶೈಲಃ ಪಿಶಾಚಕಃ। ಪಞ್ಚಶೈಲೋಽಥ ಕೈಲಾಸೋ ಹಿಮವಂಶ್ಚಾಚಲೋತ್ತಮಃ ।। ೩೬.

ಏಕಶೃಂಗ, ಮಹಾಮೂಲ, ಗಜಶೈಲ, ಪಿಶಾಚಕ, ಪಂಚಶೈಲ, ಕೈಲಾಸ ಮತ್ತು ಹಿಮವಂತ ಎಂಬ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪರ್ವತಗಳೂ ಇದ್ದವು.

ಇತ್ಯೇತೇ ದೇವಚರಿತಾ ಹ್ಯುತ್ಕೃಷ್ಟಾಃ ಪರ್ವತೋತ್ತಮಾಃ। ದಿಗ್ಭಾಗೋ ದಕ್ಷಿಣೇ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ಮೇರೋರಮರವರ್ಚ್ಚಸಃ ।। ೩೬.

ಇವು ದೇವತೆಗಳ ಚರಿತ್ರೆಯುಳ್ಳ, ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಪರ್ವತಗಳು. ಇವು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಮೇರುಪರ್ವತದ ಕೀರ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಅಪರೇಣ ಸಿತೋದಸ್ಯ ಸರಸೋ ದ್ವಿಜಸತ್ತಮಾಃ। ಉತ್ತಮಾ ಯೇ ಮಹಾಶೈಲಾಸ್ತಾನ್ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯೇ ಯಥಾಕ್ರಮಮ್ ।। ೩೬.

ಸಿತೋದ ಸರೋವರದ ಅತ್ತಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ, ಮಹರ್ಷಿಗಳೆ, ಈಗ ನಾನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಹೇಳಲಿರುವ ಮಹಾ ಪರ್ವತಗಳು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದವುಗಳು.

ಸುವಕ್ಷಾಃ ಶಿಖಿಶೈಲಶ್ಚ ಕಾಲೋ ವೈಢೂರ್ಯಪರ್ವತಃ। ಕಪಿಲಃ ಪಿಙ್ಗಲೋ ರುದ್ರಃ ಸುರಸಶ್ಚ ಮಹಾಚಲಃ ।। ೩೬.

ಸುವಕ್ಷ, ಶಿಖಿಶೈಲ, ಕಾಲ, ವೈಢೂರ್ಯಪರ್ವತ, ಕಪಿಲ, ಪಿಂಗಲ, ರುದ್ರ ಮತ್ತು ಸುರಸ ಎಂಬ ಮಹಾ ಪರ್ವತಗಳಿವೆ.

ಕುಮುದೋ ಮಧುಮಾಂಶ್ಚೈವ ಅಞ್ಜನೀಮುಕುಟಸ್ತಥಾ। ಕೃಷ್ಣಶ್ಚ ಪಾಣ್ಡರಶ್ಚೈವ ಸಹಸ್ರಶಿಖರಶ್ಚಹ ।। ೩೬.

ಕುಮುದ, ಮಧುಮಾನ, ಅಂಜನೀಮುಕುಟ, ಕೃಷ್ಣ, ಪಾಂಡರ ಮತ್ತು ಸಹಸ್ರಶಿಖರ ಎಂಬ ಪರ್ವತಗಳಿವೆ.