ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಸಮ್ಪಾತವಿಷಮೈಸ್ತೈಸ್ತು ಪರ್ವ್ವತೈರಾವೃತಾನಿ ಚ। ಸನ್ತತಾನಿ ನದೀಭೇದೈರಗಮ್ಯಾನಿ ಪರಸ್ಪರಮ್। ವಸನ್ತಿ ತೇಷು ಸತ್ವಾನಿ ನಾನಾ ಜಾತೀನಿ ಭಾಗಶಃ ।। ೩೪.

ಆ ಭಾಗಗಳು ಅನಿಯಮಿತವಾದ ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ಸುತ್ತಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ನಿರಂತರ ಹರಿಯುವ ನದಿಗಳಿಂದ ವಿಭಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದರಿಂದ, ಅವು ಪರಸ್ಪರ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಬಾರದವು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ಜಾತಿಯ ಜೀವಿಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ.

ಇದಂ ಹೈಮವತಂ ವರ್ಷಂ ಭಾರತಂ ನಾಮ ವಿಶ್ರುತಮ್। ಹೇಮಕೂಟಂ ಪರಂ ತಸ್ಮಾನ್ನಾಮ್ನಾ ಕಿಮ್ಪುರುಷಂ ಸ್ಮೃತಮ್ ।। ೩೪.

ಈ ಹಿಮವಂತ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಭಾರತ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಹೇಮಕುಟ ಪರ್ವತದ ಪಾರಾಗಿದ್ದ ಮೇಲೆ ಇರುವ ಭಾಗವನ್ನು ಕಿಂಪುರುಷ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ನೈಷಧಂ ಹೇಮಕೂಟನ್ತು ಹರಿವರ್ಷಂ ತದುಚ್ಯತೇ। ಹರಿವರ್ಷಾತ್ಪರಞ್ಚೈವ ಮೇರೋಶ್ಚ ತದಿಲಾವೃತಮ್ ।। ೩೪.

ನಿಷಧ ಮತ್ತು ಹೇಮಕುಟ ಪರ್ವತಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ಭಾಗವನ್ನು ಹರಿವರ್ಷ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಹರಿವರ್ಷ ಮತ್ತು ಮೇರು ಪರ್ವತದ ಪಾರಾಗಿದ್ದ ಮೇಲೆ ಇಲಾವೃತ ಪ್ರದೇಶ ಇದೆ.

ಇಲಾವೃತಪರಂ ನೀಲಂ ರಮ್ಯಕಂ ನಾಮ ವಿಶ್ರುತಮ್। ರಮ್ಯಾತ್ಪರತರಂ ಶ್ವೇತಂ ವಿಶ್ರುತನ್ತದ್ಧಿರಣ್ಮಯಮ್। ಹಿರಣ್ಮಯಾತ್ಪರಞ್ಚಾಪಿ ಶ್ರೃಙ್ಗವಾಂಸ್ತು ಕುರುಸ್ಮೃತಮ್ ।। ೩೪.

ಇಲಾವೃತದ ಪಾರಾಗಿ ನೀಲ ಪರ್ವತ ಇದೆ. ಅದನ್ನು ದಾಟಿದರೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ರಮ್ಯಕ ಎಂಬ ಪ್ರದೇಶ ಬರುತ್ತದೆ. ರಮ್ಯಕಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲಿರುವ ಶ್ವೇತ ಎಂಬುದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಶ್ವೇತದ ಮೇಲೆ ಹಿರಣ್ಮಯ ಎಂಬ ಪರ್ವತ ಇದೆ. ಹಿರಣ್ಮಯಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲಿರುವ ಶೃಂಗವಾನ್ ಎಂಬ ಪರ್ವತವನ್ನು ಕುರು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಧನುಃಸಂಸ್ಥೇ ಚ ವಿಜ್ಞೇಯೇ ದ್ವೇ ವರ್ಷೇ ದಕ್ಷಿಣೋತ್ತರೇ। ದೀರ್ಘಾಣಿ ತತ್ರ ಚತ್ವಾರಿ ಮಧ್ಯಮನ್ತದಿಲಾವೃತಮ್ ।। ೩೪.

ಅಲ್ಲಿ ಧನುಸ್ಸಿನ ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಭಾಗಗಳಿವೆ — ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ. ಆ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಉದ್ದವಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿವೆ; ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಲಾವೃತ ಇದೆ.

ಅರ್ವಾಕ್ ಚ ನಿಷಧಸ್ಯಾಥ ವೇದ್ಯರ್ದ್ಧಂ ದಕ್ಷಿಣಂ ಸ್ಮೃತಮ್। ಪರಂ ನೀಲವತೋ ಯಚ್ಚ ವೇದ್ಯರ್ದ್ಧನ್ತು ತದುತ್ತರಮ್। ವೇದ್ಯರ್ದ್ಧಂ ದಕ್ಷಿಣೇ ತ್ರೀಣಿ ವರ್ಷಾಣಿ ತ್ರೀಣಿ ಚೋತ್ತರೇ ।। ೩೪.

ನಿಷಧದ ಈ ಕಡೆ ಅರ್ಧ ವೇದಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ನೀಲದ ಪಾರಾಗಿ ಇರುವ ಅರ್ಧ ವೇದಿ ಉತ್ತರ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪ್ರದೇಶಗಳಿವೆ; ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲೂ ಮೂರು ಪ್ರದೇಶಗಳಿವೆ.

ತಯೋರ್ಮಧ್ಯೇ ತು ವಿಜ್ಞೇಯಂ ಮೇರುಮಧ್ಯಮಿಲಾವೃತಮ್। ದಕ್ಷಿಣೇನ ತು ನೀಲಸ್ಯ ನಿಷಧಸ್ಯೋತ್ತರೇಣ ತು ।। ೩೪.

ಆ ಎರಡು ಭಾಗಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ಮೇರು ಪರ್ವತದ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಇಲಾವೃತ ಪ್ರದೇಶವಿದೆ. ಅದು ನೀಲದ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿಯೂ, ನಿಷಧದ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿಯೂ ಇದೆ.

ಉದಗಾಯತೋ ಮಹಾಶೈಲೋ ಮಾಲ್ಯವಾನ್ ನಾಮ ಪರ್ವ್ವತಃ। ಯೋಜನಾನಾಂ ಸಹಸ್ರೋರುರಾನೀಲನಿಷಧಾಯತಃ। ಆಯಾಮತಶ್ವತುಸ್ತ್ರಿಶತ್ಸಹಸ್ರಾಣಿ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಃ ।। ೩೪.

ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಮಹಾ ಪರ್ವತವಾದ ಮಾಲ್ಯವಾನ್ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಅದು ನೀಲ ಮತ್ತು ನಿಷಧ ಪರ್ವತಗಳ ನಡುವೆ ಸಾವಿರ ಯೋಜನಗಳಷ್ಟು ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ. ಅದರ ಉದ್ದ ಮೂವತ್ತಾಯಿರ ಯೋಜನಗಳೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ತಸ್ಯ ಪ್ರತೀಚ್ಯಾಂ ವಿಜ್ಞೇಯಃ ಪರ್ವತೋ ಗನ್ಧಮಾದನಃ। ಆಯಾಮಾದಥ ವಿಸ್ತಾರಾನ್ ಮಾಲ್ಯವಾನಿತಿ ವಿಶ್ರುತಃ ।। ೩೪.

ಮಾಲ್ಯವಾನದ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಗಂಧಮಾದನ ಎಂಬ ಪರ್ವತ ಇದೆ. ಉದ್ದ ಮತ್ತು ಅಗಲ ಎರಡನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿ ಮಾಲ್ಯವಾನ್ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.

ಪರಿಮಣ್ಡಲಯೋರ್ಮಧ್ಯೇ ಮೇರುರುತ್ತಮಪರ್ವತಃ । ಚತುರ್ವರ್ಣಃ ಸುಸೌವರ್ಣಶ್ಚತುರಸ್ರಃ ಸಮುಚ್ಛ್ರಿತಃ। ಅವ್ಯಕ್ತಾ ಧಾತವಃ ಸರ್ವ್ವೇ ಸಮುತ್ಪನ್ನಾ ಜಲಾದಯಃ ।। ೩೪.

ಆ ಎರಡು ವಲಯಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೇರು ಎಂಬ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪರ್ವತ ಇದೆ. ಅದು ನಾಲ್ಕು ಬಣ್ಣಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ಸುಂದರವಾದ ಬಂಗಾರದಂತೆ, ನಾಲ್ಕು ಬದಿಗಳಿಂದ ಎತ್ತರವಾಗಿ ಇದೆ. ಅದರಿಂದ ನೀರು ಮುಂತಾದ ಎಲ್ಲ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ತತ್ವಗಳು ಉಂಟಾಗಿವೆ.

ಅವ್ಯಕ್ತಾತ್ ಪೃಥಿವೀ ಪದ್ಮಂ ಮೇರುಪರ್ವತಕರ್ಣಿಕಮ್। ಚತುಷ್ಪಥಂ ಸಮುತ್ಪನ್ನಂ ವ್ಯಕ್ತಂ ಪಞ್ಚಗುಣಂ ಮಹತ್ ।। ೩೪.

ಅಪ್ರಕಟದಿಂದ ಭೂಮಿ ಒಂದು ಕಮಲದಂತೆ ಹುಟ್ಟಿತು; ಮೇರು ಪರ್ವತ ಅದರ ಹೃದಯವಾಗಿದೆ. ಅದರಿಂದ ನಾಲ್ಕು ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಹಾದಿಗಳು ಹುಟ್ಟಿದವು; ಅವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಯೂ, ಐದು ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಮಹತ್ವವುಳ್ಳವು.

ತತಃ ಸರ್ವ್ವಾಃ ಸಮುತ್ಪನ್ನಾ ವೃತ್ತಯೋ ದ್ವಿಜಸತ್ತಮಾಃ। ನೈಕಕಲ್ಪಾರ್ಜಿತೈಃ ಪುಣ್ಯೌರ್ವೇ ವಿಧೈಃ ಪ್ರಾಗುಪಾರ್ಜಿತೈಃ ।। ೩೪.

ಅದರಿಂದ, ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರೆ, ಎಲ್ಲ ಸೃಷ್ಟಿಚಕ್ರಗಳು ಹುಟ್ಟಿದವು. ಅನೇಕ ಯುಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಪುಣ್ಯಫಲಗಳಿಂದ ಅವು ಉಂಟಾದವು.

ಕೃತಾತ್ಮಭಿರ್ವಿನೀತಾತ್ಮಾ ಮಹಾತ್ಮಾ ಪುರುಷೋತ್ತಮಃ। ಮಹಾದೇವೋ ಮಹಾಯೋಗೀ ಜಗಜ್ಜ್ಯೇಷ್ಠೋ ಮಹೇಶ್ವರಃ । ಸರ್ವಲೋಕಗತೋಽನನ್ತೋ ಹ್ಯಮೂರ್ತಿತ್ವಾದಜಾಯತ ।। ೩೪.

ಯಾರು ಆತ್ಮವನ್ನು ಶುದ್ಧಪಡಿಸಿಕೊಂಡು, ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಂಡರೋ, ಅವರಿಂದ ಮಹಾತ್ಮ, ಪರಮಾತ್ಮ, ಮಹಾದೇವ, ಮಹಾಯೋಗಿ, ಜಗತ್ತಿನ ಹಿರಿಯ, ಮಹೇಶ್ವರ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವ ಅನಂತ ಸ್ವರೂಪ, ರೂಪರಹಿತನಾದವನು ಹುಟ್ಟಿದನು.

ನ ತಸ್ಯ ಪ್ರಾಕೃತೀ ಮೂರ್ತ್ತಿರ್ಮಾಂಸಮೇದೋಽಸ್ಥಿಸಮ್ಭವಾ । ಯೋಗಾಚ್ಚೈವೇಶ್ವರತ್ವಾಚ್ಚ ಸರ್ವ್ವಾತ್ಮಾಗತ ಏವ ಸಃ ।। ೩೪.

ಅವನಿಗೆ ಮಾಂಸ, ಮೇದು, ಎಲುಬಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ಪ್ರಾಕೃತ ದೇಹವಿಲ್ಲ. ಯೋಗಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಮತ್ತು ಈಶ್ವರತ್ವದಿಂದ ಅವನು ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇರುವನು.

ತನ್ನಿಮಿತ್ತಂ ಸಮುತ್ಪನ್ನಂ ಲೋಕಪದ್ಮಂ ಸನಾತನಮ್। ಕಲ್ಪಶೇಷಸ್ಯ ತಸ್ಯಾದೌ ಕಾಲಸ್ಯ ಗತಿರೀದೃಶೀ ।। ೩೪.

ಅವನ ಇಚ್ಛೆಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಶಾಶ್ವತವಾದ ಲೋಕಕಮಲ ಹುಟ್ಟಿತು. ಕಲ್ಪದ ಉಳಿದ ಭಾಗದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕಾಲದ ಚಲನೆ ಹೀಗಿರುತ್ತದೆ.

ತಸ್ಮಿನ್ ಪದ್ಮೇ ಸಮುತ್ಪನ್ನೋ ದೇವದೇವಶ್ಚತುರ್ಮುಖಃ। ಪ್ರಜಾಪತಿಪತಿರ್ಬ್ರಹ್ಮಾ ಈಶಾನೋ ಜಗತಃ ಪ್ರಭುಃ ।। ೩೪.

ಆ ಕಮಲದ ಮೇಲೆ ದೇವತೆಗಳ ದೇವತೆ, ನಾಲ್ಕು ಮುಖಗಳಿರುವ ಬ್ರಹ್ಮ, ಪ್ರಜಾಪತಿಗಳ ಅಧಿಪತಿ, ಜಗತ್ತಿನ ಒಡೆಯನು ಹುಟ್ಟಿದನು.

ತಸ್ಯ ಬೀಜಾನಿ ಸರ್ಗೋ ಹಿ ಪುಷ್ಕರಸ್ಯ ಯಥಾರ್ಥವತ್। ಕೃತ್ಸ್ನಃ ಪ್ರಜಾನಿಸರ್ಗೇಣ ವಿಸ್ತರೇಣೇಹ ಕಥ್ಯತೇ ।। ೩೪.

ಅವನ ಬೀಜಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯೇ ಆಗಿವೆ; ಹೂವಿನ ಬೀಜಗಳಂತೆ. ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ವಿವರವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಯದಬ್ಜಂ ವೈಷ್ಣವಂ ಕಾರ್ಯ್ಯಂ ತತಸ್ತನ್ನಾಭಿತೋಽಭವತ್। ಪದ್ಮಾಕಾರಾ ಸಮುತ್ಪನ್ನಾ ಪೃಥಿವೀ ಸವನದ್ರುಮಾ ।। ೩೪.

ಆ ಕಮಲವು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಕಾರ್ಯದಿಂದ ಅವನ ನಾಭಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿತು. ಅದರಿಂದ ಭೂಮಿ ಕಮಲದ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಅರಣ್ಯಗಳೂ ಮರಗಳೂ ಸಹ ಹುಟ್ಟಿದವು.

ತದಸ್ಯ ಲೋಕಪದ್ಮಸ್ಯ ವಿಸ್ತರೇಣ ಪ್ರಕಾಶಿತಮ್। ವರ್ಣಮಾನಂ ವಿಭಾಗೇನ ಕ್ರಮಶಃ ಶ್ರೃಣುತ ದ್ವಿಜಾಃ ।। ೩೪.

ಈ ಲೋಕಕಮಲದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಈಗ ಅದರ ವಿಭಜನೆಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಕೇಳಿರಿ, ದ್ವಿಜರೆ.

ಮಹಾದ್ವೀಪಾಸ್ತು ವಿಖ್ಯಾತಾಶ್ಚತ್ವಾರಃ ಪತ್ರಸಂಸ್ಥಿತಾಃ। ತತಃ ಕರ್ಣಿಕಸಂಸ್ಥಾನೋ ಮೇರುರ್ನಾಮ ಮಹಾಬಲಃ ।। ೩೪.

ನಾಲ್ಕು ಮಹಾದ್ವೀಪಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ; ಅವು ಹೂವಿನ ಹಾಳೆಯಂತೆ ಇದ್ದು, ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಲಶಾಲಿಯಾದ ಮೇರು ಪರ್ವತವು ಹೃದಯದಂತೆ ಇದೆ.

ನಾನಾವರ್ಣೇಷು ಪಾರ್ಶ್ವೇಷು ಪೂರ್ವತಃ ಶ್ವೇತ ಉಚ್ಯತೇ। ಪೀತನ್ತು ದಕ್ಷಿಣಂ ತಸ್ಯ ಶೃಙ್ಗಂ ಕೃಷ್ಣಂ ತಥಾಪರಮ್ ।। ೩೪.

ಮೇರು ಪರ್ವತದ ವಿವಿಧ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆಯ ಬೇರೆಯ ಬಣ್ಣಗಳಿವೆ. ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಶ್ವೇತ ಪರ್ವತವಿದೆ; ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಹಳದಿ ಶೃಂಗವಿದೆ; ಮತ್ತೊಂದು ಕಪ್ಪು ಶೃಂಗವೂ ಇದೆ.

ಉತ್ತರಂ ತಸ್ಯ ರಕ್ತಂ ವೈ ಶೋಭಿವರ್ಣಸಮನ್ವಿತಮ್। ಮೇರುಸ್ತು ಶೋಭತೇ ಶುಭ್ರೋ ರಾಜವತ್ಸ ತು ಧಿಷ್ಠಿತಃ ।। ೩೪.

ಅದರ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಪ್ರದೇಶವಿದೆ, ಅದಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಕాంతಿಯುಂಟು. ಶುಭ್ರವಾದ ಮೆರು ಪರ್ವತವು ರಾಜವತ್ಸದಂತೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದೆ.

ತರುಣಾದಿತ್ಯವರ್ಣಾಭೋ ವಿಧೂಮ ಇವ ಪಾವಕಃ। ಚತುರಶೀತಿಸಾಹಸ್ರ ಉತ್ಸೇಧೇನ ಪ್ರಕೀರ್ತ್ತಿತಃ ।। ೩೪.

ಅದನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಉದಯಿಸುತ್ತಿರುವ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ, ಧೂಮವಿಲ್ಲದ ಬೆಂಕಿಯಂತೆ. ಅದರ ಎತ್ತರ ಎಂಭತ್ತ್ನಾಲ್ಕು ಸಾವಿರದಷ್ಟು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಪ್ರವಿಷ್ಟಃ ಷೋಡಶಾಧಸ್ತಾದ್ವಿಸ್ತೃತಸ್ತಾವದೇವ ತು । ಸ ಶರಾವಸ್ಥಿತಃ ಪೂರ್ವಂ ದ್ವಾತ್ರಿಂಶನ್ಮೂರ್ಧ್ನಿ ವಿಸ್ತೃತಃ ।। ೩೪.

ಆ ಪರ್ವತವು ಹದಿನಾರು ಭಾಗ ಕೆಳಗೆ ಮತ್ತು ಅಷ್ಟೇ ಮೇಲೂ ಹರಡಿದೆ. ಮೊದಲು ಅದು ತಟ್ಟೆಯಂತೆ ಇದ್ದಿತು, ಅದರ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಅಗಲ ಮೂವತ್ತೆರಡು ಭಾಗ.

ವಿಸ್ತಾರಾತ್ ತ್ರಿಗುಣಶ್ಚಾಸ್ಯ ಪರಿಣಾಹಃ ಸಮನ್ತತಃ। ಮಣ್ಡಲೇನ ಪ್ರಮಾಣೇನ ತ್ರ್ಯಸ್ರೇಽರ್ದ್ಧನ್ತು ತದಿಷ್ಯತೇ ।। ೩೪.

ಅದರ ಸುತ್ತಳತೆ ಅಗಲದ ಮೂರುಪಟ್ಟು ಇದೆ. ವೃತ್ತದ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ, ತ್ರಿಕೋನದ ಅರ್ಧ ಭಾಗವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಚತ್ವಾರಿಂಶತ್ಸಹಸ್ರಾಣಿ ಯೋಜನಾನಾಂ ಸಮನ್ತತಃ। ಅಷ್ಟಾಭಿರಧಿಕಾನಿ ಸ್ಯುಸ್ತ್ರ್ಯಸ್ರೇ ಮಾನೇ ಪ್ರಕೀರ್ತ್ತಿತಮ್ ।। ೩೪.

ಅದರ ಸುತ್ತಲೂ ನಾಲ್ಕು ಲಕ್ಷ ಯೋಜನಗಳಷ್ಟು ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ; ತ್ರಿಕೋನದ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಎಂಟು ಸೇರಿದೆ.

ಚತುರಸ್ರೇಣ ಮಾನೇನ ಪರಿಣಾಹಃ ಸಮನ್ತತಃ। ಚತುಃಷಷ್ಟಿಸಹಸ್ರಾಣಿ ಯೋಜನಾನಾಂ ವಿಧೀಯತೇ ।। ೩೪.

ಚೌಕದ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅದರ ಸುತ್ತಳತೆ ಅರವತ್ತ್ನಾಲ್ಕು ಸಾವಿರ ಯೋಜನಗಳಷ್ಟು ಎಂದು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಸ ಪರ್ವತೋ ಮಹಾದಿವ್ಯೋ ದಿವ್ಯೌಷಧಿಸಮನ್ವಿತಃ। ಭುವನೈರಾವೃತಃ ಸರ್ವೋ ಜಾತರೂಪಮಯೈಃ ಶುಭೈಃ ।। ೩೪.

ಆ ಪರ್ವತವು ಅತ್ಯಂತ ದೈವಿಕವಾದದು, ದಿವ್ಯ ಔಷಧಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಅದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಲೋಕಗಳಿಂದ ಆವರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಶುಭ್ರವಾದ ಬಂಗಾರದ ಅಲಂಕಾರದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ.

ತತ್ರ ದೇವಗಣಾಃ ಸರ್ವೇ ಗನ್ಧರ್ವೋರಗರಾಕ್ಷಸಾಃ । ಶೈಲರಾಜೈಃ ಪ್ರದೃಶ್ಯನ್ತೇ ಶುಭಾಶ್ಚಾಪ್ಸರಸಾಙ್ಗಣಾಃ ।। ೩೪.

ಅಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳು, ಗಂಧರ್ವರು, ನಾಗರು, ರಾಕ್ಷಸರು ಹಾಗೂ ಪರ್ವತರಾಜರು, ಸುಂದರವಾದ ಅಪ್ಸರೆಯರ ಗುಂಪುಗಳೂ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತಾರೆ.