ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಸಪ್ತದ್ವೀಪನ್ತು ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಚನ್ದ್ರಾದಿತ್ಯಗ್ರಹೈಃ ಸಹ। ಯೇಷಾಂ ಮನುಷ್ಯಾಸ್ತರ್ಕೇಣ ಪ್ರಮಾಣಾನಿ ಪ್ರಚಕ್ಷತೇ ।। ೩೪.

ನಾನು ಏಳು ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು, ಚಂದ್ರ, ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಗ್ರಹಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಅವುಗಳ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಮಾನವರು ತರ್ಕದಿಂದ ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಅಚಿನ್ತ್ಯಾಃ ಖಲು ಯೇ ಭಾವಾ ನ ತಾಂಸ್ತರ್ಕೇಣ ಭಾವಯೇತ್। ಪ್ರಕೃತಿಭ್ಯಃ ಪರಂ ಯಚ್ಚ ತನ್ನಿತ್ಯಞ್ಚ ಪ್ರಜಕ್ಷ್ಯತೇ ।। ೩೪.

ಯಾವುದೇ ಅಕಲ್ಪನೀಯವಾದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ತರ್ಕದಿಂದ ಗ್ರಹಿಸಬಾರದು. ಪ್ರಕೃತಿಗೆ ಮೀರಿ ಇರುವ ಶಾಶ್ವತವಾದುದನ್ನು ನಾನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.

ನವವರ್ಷಂ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಜಮ್ಬೂದ್ವೀಪಂ ಯಥಾ ತಥಾ । ವಿಸ್ತರಾನ್ಮಣ್ಡಲಾಚ್ಚೈವ ಯೋಜನೈಸ್ತನ್ನಿಬೋಧತ ।। ೩೪.

ನಾನು ಜಂಬೂದ್ವೀಪದ ಒಂಬತ್ತು ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು, ಅವುಗಳ ವಿಸ್ತಾರ ಮತ್ತು ವಲಯವನ್ನು ಯೋಜನಗಳಲ್ಲಿ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಇದನ್ನು ಗಮನಿಸಿ.

ಶತಮೇಕಂ ಸಹಸ್ರಾಣಾಂ ಯೋಜನಾನಾಂ ಪ್ರಮಾಣತಃ। ನಾನಾಜನಪದಾಕೀರ್ಣೈಃ ಪುರೈಶ್ಚ ವಿವಿಧೈಃ ಶುಭೈಃ ।। ೩೪.

ಅದರ ಗಾತ್ರವು ಒಂದು ಲಕ್ಷ ಯೋಜನಗಳು, ವಿವಿಧ ಜನಪದಗಳು ಮತ್ತು ಸುಂದರ ನಗರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಸಿದ್ಧಚಾರಣಗನ್ಧರ್ವಪರ್ವತೈರುಪಶೋಭಿತಮ್। ಸರ್ವಧಾತುನಿಬದ್ಧೈಶ್ಚ ಶಿಲಾಜಾಲಸಮುದ್ಭವೈಃ । ಪರ್ವತಪ್ರಭವಾಭಿಶ್ಚ ನದೀಭಿಃ ಪರ್ವತೈಸ್ತಥಾ ।। ೩೪.

ಅದು ಸಿದ್ಧರು, ಚಾರಣರು, ಗಂಧರ್ವರು ಮತ್ತು ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ಶೋಭಿತವಾಗಿದೆ. ಎಲ್ಲ ಧಾತುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಶಿಲೆಗಳ ಗುಡ್ಡಗಳು, ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ಹರಿದುಬರುವ ನದಿಗಳು ಅದನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸುತ್ತವೆ.

ಜಮ್ಬೂದ್ವೀಪಃ ಪೃಥುಃ ಶ್ರೀಮಾನ್ ಸರ್ವ್ವತಃ ಪರಿವಾರಿತಃ। ನವಭಿಶ್ಚಾವೃತಃ ಸರ್ವ್ವೈರ್ಭುವನೈರ್ಭೂತಭಾವನೈಃ। ಲಾವಣೇನ ಸಮುದ್ರೇಣ ಸರ್ವ್ವತಃ ಪರಿವಾರಿತಃ ।। ೩೪.

ಜಂಬೂದ್ವೀಪವು ವಿಶಾಲವೂ, ಭವ್ಯವೂ ಆಗಿದ್ದು, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸುತ್ತಲೂ ಒಂಬತ್ತು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ವಾಸಸ್ಥಾನಗಳಿಂದ ಆವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಎಲ್ಲ ಕಡೆ ಲವಣ ಸಮುದ್ರವು ಸುತ್ತಿಕೊಂಡಿದೆ.

ಜಮ್ಬೂದ್ವೀಪಸ್ಯ ವಿಸ್ತಾರಾತ್ ಸಮೇನ ತು ಸಮನ್ತತಃ। ಜಮ್ಬೂದ್ವೀಪಸ್ಯ ವಿಸ್ತಾರಾತ್ ಸಮೇನ ತು ಸಮನ್ತತಃ। ಪ್ರಾಗಾಯತಾಃ ಸುಪರ್ವಾಣಃ ಷಡಿಮೇ ವರ್ಷಪರ್ವ್ವತಾಃ। ಅವಗಾಢಾ ಉಭಯತಃ ಸಮುದ್ರೌ ಪೂರ್ವಪಶ್ವಿಮೌ ।। ೩೪.

ಜಂಬೂದ್ವೀಪದ ಅಗಲದಷ್ಟು ಸಮವಾಗಿ, ಆರು ದೊಡ್ಡ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಗಳು ಪೂರ್ವದ ಕಡೆಗೆ ಹರಡಿವೆ. ಅವು ವಿಶಾಲವೂ, ಬಲಿಷ್ಠವೂ ಆಗಿವೆ. ಈ ಪರ್ವತಗಳು ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಆಳವಾಗಿ ಮುಳುಗಿವೆ.

ಹಿಮಪ್ರಾಯಶ್ಚ ಹಿಮವಾನ್ ಹೇಮಕೂಟಶ್ಚ ಹೇಮವಾನ್। ತರುಣಾದಿತ್ಯವರ್ಣಾಭೋ ಹೈರಣ್ಯೋ ನಿಷಧಃ ಸ್ಮೃತಃ ।। ೩೪.

ಹಿಮವಂತ ಪರ್ವತವು ಬಹುಪಾಲು ಹಿಮದಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ. ಹೇಮಕುಟ ಪರ್ವತವು ಬಂಗಾರದಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆ. ನಿಷಧ ಪರ್ವತವನ್ನು ಕೂಡ ಬಂಗಾರದಂತೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಅದು ಉದಯಿಸುವ ಸೂರ್ಯನ ಬಣ್ಣದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ.

ಚಾತುರ್ವರ್ಣಸ್ತು ಸೌವರ್ಣೋ ಮೇರುಶ್ಚೋಚ್ಯತಮಃ ಸ್ಮೃತಃ। ಪ್ಲುತಾಕೃತಿಪ್ರಮಾಣಶ್ಚ ಚತುರಸ್ರಃ ಸಮುಚ್ಛ್ರಿತಃ ।। ೩೪.

ಮೇರು ಪರ್ವತವನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಬಣ್ಣಗಳ ಪರ್ವತವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ. ಅದು ವಿಶಾಲವಾದ ಆಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದು, ಚೌಕಾಕಾರದಾಗಿಯೂ, ಎತ್ತರವಾಗಿಯೂ ಇದೆ.

ನಾನಾವರ್ಣಸ್ತು ಪಾರ್ಶ್ವೇಷು ಪ್ರಜಾಪತಿಗುಣಾನ್ವಿತಃ। ನಾಭಿವನ್ಧನಸಮ್ಭೂತೋ ಬ್ರಹ್ಮಣೋಽವ್ಯಕ್ತಜನ್ಮನಃ ।। ೩೪.

ಮೇರು ಪರ್ವತದ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಬಣ್ಣಗಳಿವೆ. ಅದು ಪ್ರಜಾಪತಿಗಳ ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಅದು ಬ್ರಹ್ಮನ ನಾಭಿಬಂಧದಿಂದ ಉದ್ಭವವಾಗಿದೆ, ಬ್ರಹ್ಮನ ಹುಟ್ಟುವಿಕೆ ಗೋಚರವಾಗದದ್ದು.

ಪೂರ್ವ್ವತಃ ಶ್ವೇತವರ್ಣೋಽಸೌ ಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಸ್ತಸ್ಯ ತೇನ ತತ್। ಪೀತಶ್ಚ ದಕ್ಷಿಣೇನಾಸೌ ತೇನ ವೈಶ್ಯತ್ವಮಿಷ್ಯತೇ ।। ೩೪.

ಮೇರು ಪರ್ವತದ ಪೂರ್ವಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣವಿದೆ, ಅದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ದಕ್ಷಿಣಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣವಿದ್ದು, ಅದರಿಂದ ಅದನ್ನು ವೈಶ್ಯ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಭೃಙ್ಗಪತ್ರನಿಭಶ್ವಾಸೌ ಪಕ್ಷ್ವಿಮೇನ ಮಹಾಬಲಃ। ತೇನಾಸ್ಯ ಶೂದ್ರತಾ ದೃಷ್ಟಾ ಮೇರೋರ್ನಾನಾರ್ಥಕಾರಣಾತ್ ।। ೩೪.

ಪಶ್ಚಿಮಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅದು ಬೆಕ್ಕಿನ ರೆಕ್ಕೆಯಂತೆ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿದೆ, ಅದರಿಂದ ಮೇರು ಪರ್ವತಕ್ಕೆ ವಿವಿಧ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಶೂದ್ರತ್ವವನ್ನು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪಾರ್ಶ್ವಮುತ್ತರತಸ್ತಸ್ಯ ರಕ್ತವರ್ಣಂ ಸ್ವಭಾವತಃ। ತೇನಾಸ್ಯ ಕ್ಷತ್ರತಾ ಚಸ್ಯಾದಿತಿ ವರ್ಣಾಃ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಾಃ। ವ್ಯಕ್ತಃ ಸ್ವಭಾವತಃ ಪ್ರೋಕ್ತೋ ವರ್ಣತಃ ಪರಿಮಾಣತಃ ।। ೩೪.

ಮೇರು ಪರ್ವತದ ಉತ್ತರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣವಿದೆ, ಅದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಕ್ಷತ್ರಿಯ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೀಗೆ ಬಣ್ಣಗಳ ವಿವರಣೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ನೀಲಶ್ಚ ವೈಢೂರ್ಯ್ಯಮಯಃ ಶ್ವೇತಶ್ರೃಙ್ಗೋ ಹಿರಣ್ಮಯಃ। ಮಯೂರಬರ್ಹವರ್ಣಸ್ತು ಶಾತಕೌಮ್ಭಸ್ತು ಶ್ರೃಙ್ಗವಾನ್ ।। ೩೪.

ನೀಲ ಪರ್ವತವು ವೈಡೂರ್ಯ ರತ್ನದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಶ್ವೇತ ಪರ್ವತವು ಬಿಳಿ ಶಿಖರಗಳನ್ನೂ ಬಂಗಾರದ ಹೊಳಪನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ. ಶೃಂಗವಾನ್ ಪರ್ವತವು ನವಿಲಿನ ರೆಕ್ಕೆ ಬಣ್ಣದಂತೆಯೂ, ಶಾತಕುಂಭ ಪರ್ವತವು ಬಂಗಾರದ ಹೊಳಪಿನಂತೆಯೂ ಇದೆ.

ಏತೇ ಪರ್ವ್ವತರಾಜಾನಃ ಸಿದ್ಧಚಾರಣಸೇವಿತಾಃ। ತೇಷಾಮನ್ತರವಿಷ್ಕಮ್ಭೋ ನವಸಾಹಸ್ರ ಉಚ್ಯತೇ ।। ೩೪.

ಈ ಪರ್ವತ ರಾಜರು ಸಿದ್ಧರು ಮತ್ತು ಚಾರಣರು ಸೇವಿಸುವವರು. ಅವುಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ಅಂತರವನ್ನು ಒಂಬತ್ತು ಸಾವಿರ ಯೋಜನೆಗಳು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಮಧ್ಯೇ ತ್ವಿಲಾವೃತಂ ಯಸ್ತು ಮಹಾಮೇರೋಃ ಸಮನ್ತತಃ। ನವೈವ ತು ಸಹಸ್ರಾಣಿ ವಿಸ್ತೀರ್ಣಃ ಪರ್ವ್ವತಸ್ತು ಸಃ। ಮಧ್ಯೇ ತಸ್ಯ ಮಹಾಮೇರೋರ್ನಿರ್ಧೂಮ ಇವ ಪಾವಕಃ ।। ೩೪.

ಮಹಾ ಮೇರು ಪರ್ವತವನ್ನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸುತ್ತುವಂತೆ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಇರುವದು ಇಲಾವೃತ ಪ್ರದೇಶ. ಆ ಪರ್ವತವು ಒಂಬತ್ತು ಸಾವಿರ ಯೋಜನೆ ಅಗಲವಿದೆ. ಅದರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೇರು ಪರ್ವತವು ಹೊಗೆ ಇಲ್ಲದ ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ.

ವೇದ್ಯರ್ದ್ಧಂ ದಕ್ಷಿಣಂ ಮೇರೋರುತ್ತರಾರ್ದ್ಧಂ ತಥೋತ್ತರಮ್। ವರ್ಷಾಣಿ ಯಾನಿ ಸಪ್ತಾತ್ರ ತೇಷಾಂ ಯೇ ವರ್ಷಪರ್ವ್ವತಾಃ। ದ್ವೇ ದ್ವೇ ಸಹಸ್ರೇ ವಿಸ್ತೀರ್ಣಾ ಯೋಜನಾನಿ ಸಮುಚ್ಛ್ರಯಾತ್ ।। ೩೪.

ಮೇರು ಪರ್ವತದ ದಕ್ಷಿಣಾರ್ಧವನ್ನು ವೇದ್ಯ ಎಂದು, ಉತ್ತರಾರ್ಧವನ್ನು ಕೂಡ ವೇದ್ಯ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಇರುವ ಏಳು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಪರ್ವತಗಳು ಪ್ರತಿ ಒಂದು ಎರಡು ಸಾವಿರ ಯೋಜನೆ ಅಗಲ ಮತ್ತು ಎತ್ತರ ಹೊಂದಿವೆ.

ಜಮ್ಬೂದ್ವೀಪಸ್ಯ ವಿಸ್ತಾರಾತ್ತೇಷಾಮಾಯಾಮ ಉಚ್ಯತೇ। ಯೋಜನಾನಾಂ ಸಹಸ್ರಾಣಿ ಶತೇ ದ್ವೇ ಮಧ್ಯಮೌ ಗಿರೀ ।। ೩೪.

ಜಂಬೂದ್ವೀಪದ ಅಗಲದಂತೆ ಅವುಗಳ ಉದ್ದವನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಎರಡು ಮಧ್ಯದ ಪರ್ವತಗಳ ಉದ್ದವು ಎರಡು ಲಕ್ಷ ಯೋಜನೆಗಳಷ್ಟಿದೆ.

ನೀಲಶ್ಚ ನಿಷಧಶ್ಚೈವ ತಾಭ್ಯಾಂ ಹೀನಾಸ್ತು ಯೇಽಪರೇ। ಶ್ವೇತಶ್ಚ ಹೇಮಕೂಟಶ್ಚ ಹಿಮವಾನ್ ಶ್ರೃಙ್ಗವಾಂಶ್ಚ ಯಃ ।। ೩೪.

ನೀಲ ಮತ್ತು ನಿಷಧ ಎಂಬ ಎರಡು ಪರ್ವತಗಳು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿವೆ. ಅವುಗಳಿಗಿಂತ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿ ಇರುವ ಪರ್ವತಗಳು ಶ್ವೇತ, ಹೇಮಕುಟ, ಹಿಮವಂತ ಮತ್ತು ಶೃಂಗವಾನ್.

ನವತಿರ್ದ್ವೀವಶೀತಿರ್ದ್ವೌ ಸಹಸ್ರಾಣ್ಯಾಯತಾಸ್ತು ಯೇ । ತೇಷಾಂ ಮಧ್ಯೇ ಜನಪದಾಸ್ತಾನಿ ವರ್ಷಾಣಿ ಸಪ್ತ ವೈ ।। ೩೪.

ನವತ್ತೆರಡು ಸಾವಿರ ಯೋಜನೆ ಉದ್ದವಿರುವ ಪರ್ವತಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಜನರು ವಾಸಿಸುವ ಪ್ರದೇಶಗಳೆಂದರೆ, ಅವು ಏಳು ಭಾಗಗಳು.

ಸಮ್ಪಾತವಿಷಮೈಸ್ತೈಸ್ತು ಪರ್ವ್ವತೈರಾವೃತಾನಿ ಚ। ಸನ್ತತಾನಿ ನದೀಭೇದೈರಗಮ್ಯಾನಿ ಪರಸ್ಪರಮ್। ವಸನ್ತಿ ತೇಷು ಸತ್ವಾನಿ ನಾನಾ ಜಾತೀನಿ ಭಾಗಶಃ ।। ೩೪.

ಆ ಭಾಗಗಳು ಅನಿಯಮಿತವಾದ ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ಸುತ್ತಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ನಿರಂತರ ಹರಿಯುವ ನದಿಗಳಿಂದ ವಿಭಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದರಿಂದ, ಅವು ಪರಸ್ಪರ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಬಾರದವು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ಜಾತಿಯ ಜೀವಿಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ.

ಇದಂ ಹೈಮವತಂ ವರ್ಷಂ ಭಾರತಂ ನಾಮ ವಿಶ್ರುತಮ್। ಹೇಮಕೂಟಂ ಪರಂ ತಸ್ಮಾನ್ನಾಮ್ನಾ ಕಿಮ್ಪುರುಷಂ ಸ್ಮೃತಮ್ ।। ೩೪.

ಈ ಹಿಮವಂತ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಭಾರತ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಹೇಮಕುಟ ಪರ್ವತದ ಪಾರಾಗಿದ್ದ ಮೇಲೆ ಇರುವ ಭಾಗವನ್ನು ಕಿಂಪುರುಷ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ನೈಷಧಂ ಹೇಮಕೂಟನ್ತು ಹರಿವರ್ಷಂ ತದುಚ್ಯತೇ। ಹರಿವರ್ಷಾತ್ಪರಞ್ಚೈವ ಮೇರೋಶ್ಚ ತದಿಲಾವೃತಮ್ ।। ೩೪.

ನಿಷಧ ಮತ್ತು ಹೇಮಕುಟ ಪರ್ವತಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ಭಾಗವನ್ನು ಹರಿವರ್ಷ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಹರಿವರ್ಷ ಮತ್ತು ಮೇರು ಪರ್ವತದ ಪಾರಾಗಿದ್ದ ಮೇಲೆ ಇಲಾವೃತ ಪ್ರದೇಶ ಇದೆ.

ಇಲಾವೃತಪರಂ ನೀಲಂ ರಮ್ಯಕಂ ನಾಮ ವಿಶ್ರುತಮ್। ರಮ್ಯಾತ್ಪರತರಂ ಶ್ವೇತಂ ವಿಶ್ರುತನ್ತದ್ಧಿರಣ್ಮಯಮ್। ಹಿರಣ್ಮಯಾತ್ಪರಞ್ಚಾಪಿ ಶ್ರೃಙ್ಗವಾಂಸ್ತು ಕುರುಸ್ಮೃತಮ್ ।। ೩೪.

ಇಲಾವೃತದ ಪಾರಾಗಿ ನೀಲ ಪರ್ವತ ಇದೆ. ಅದನ್ನು ದಾಟಿದರೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ರಮ್ಯಕ ಎಂಬ ಪ್ರದೇಶ ಬರುತ್ತದೆ. ರಮ್ಯಕಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲಿರುವ ಶ್ವೇತ ಎಂಬುದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಶ್ವೇತದ ಮೇಲೆ ಹಿರಣ್ಮಯ ಎಂಬ ಪರ್ವತ ಇದೆ. ಹಿರಣ್ಮಯಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲಿರುವ ಶೃಂಗವಾನ್ ಎಂಬ ಪರ್ವತವನ್ನು ಕುರು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಧನುಃಸಂಸ್ಥೇ ಚ ವಿಜ್ಞೇಯೇ ದ್ವೇ ವರ್ಷೇ ದಕ್ಷಿಣೋತ್ತರೇ। ದೀರ್ಘಾಣಿ ತತ್ರ ಚತ್ವಾರಿ ಮಧ್ಯಮನ್ತದಿಲಾವೃತಮ್ ।। ೩೪.

ಅಲ್ಲಿ ಧನುಸ್ಸಿನ ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಭಾಗಗಳಿವೆ — ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ. ಆ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಉದ್ದವಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿವೆ; ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಲಾವೃತ ಇದೆ.

ಅರ್ವಾಕ್ ಚ ನಿಷಧಸ್ಯಾಥ ವೇದ್ಯರ್ದ್ಧಂ ದಕ್ಷಿಣಂ ಸ್ಮೃತಮ್। ಪರಂ ನೀಲವತೋ ಯಚ್ಚ ವೇದ್ಯರ್ದ್ಧನ್ತು ತದುತ್ತರಮ್। ವೇದ್ಯರ್ದ್ಧಂ ದಕ್ಷಿಣೇ ತ್ರೀಣಿ ವರ್ಷಾಣಿ ತ್ರೀಣಿ ಚೋತ್ತರೇ ।। ೩೪.

ನಿಷಧದ ಈ ಕಡೆ ಅರ್ಧ ವೇದಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ನೀಲದ ಪಾರಾಗಿ ಇರುವ ಅರ್ಧ ವೇದಿ ಉತ್ತರ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪ್ರದೇಶಗಳಿವೆ; ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲೂ ಮೂರು ಪ್ರದೇಶಗಳಿವೆ.

ತಯೋರ್ಮಧ್ಯೇ ತು ವಿಜ್ಞೇಯಂ ಮೇರುಮಧ್ಯಮಿಲಾವೃತಮ್। ದಕ್ಷಿಣೇನ ತು ನೀಲಸ್ಯ ನಿಷಧಸ್ಯೋತ್ತರೇಣ ತು ।। ೩೪.

ಆ ಎರಡು ಭಾಗಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ಮೇರು ಪರ್ವತದ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಇಲಾವೃತ ಪ್ರದೇಶವಿದೆ. ಅದು ನೀಲದ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿಯೂ, ನಿಷಧದ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿಯೂ ಇದೆ.

ಉದಗಾಯತೋ ಮಹಾಶೈಲೋ ಮಾಲ್ಯವಾನ್ ನಾಮ ಪರ್ವ್ವತಃ। ಯೋಜನಾನಾಂ ಸಹಸ್ರೋರುರಾನೀಲನಿಷಧಾಯತಃ। ಆಯಾಮತಶ್ವತುಸ್ತ್ರಿಶತ್ಸಹಸ್ರಾಣಿ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಃ ।। ೩೪.

ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಮಹಾ ಪರ್ವತವಾದ ಮಾಲ್ಯವಾನ್ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಅದು ನೀಲ ಮತ್ತು ನಿಷಧ ಪರ್ವತಗಳ ನಡುವೆ ಸಾವಿರ ಯೋಜನಗಳಷ್ಟು ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ. ಅದರ ಉದ್ದ ಮೂವತ್ತಾಯಿರ ಯೋಜನಗಳೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ತಸ್ಯ ಪ್ರತೀಚ್ಯಾಂ ವಿಜ್ಞೇಯಃ ಪರ್ವತೋ ಗನ್ಧಮಾದನಃ। ಆಯಾಮಾದಥ ವಿಸ್ತಾರಾನ್ ಮಾಲ್ಯವಾನಿತಿ ವಿಶ್ರುತಃ ।। ೩೪.

ಮಾಲ್ಯವಾನದ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಗಂಧಮಾದನ ಎಂಬ ಪರ್ವತ ಇದೆ. ಉದ್ದ ಮತ್ತು ಅಗಲ ಎರಡನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿ ಮಾಲ್ಯವಾನ್ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.