ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ತೇಷಾಂ ವಂಶಪ್ರಕೂತೈಸ್ತು ಭುಕ್ತೇಯಂ ಭಾರತೀ ಧರಾ। ಕೃತತ್ರೇತಾದಿಯುಕ್ತಾನಿ ಯುಗಾಖ್ಯಾನ್ಯೇಕಸಪ್ತತಿಃ ।। ೩೩.

ಅವರ ವಂಶಜರಿಂದ ಈ ಭಾರತಭೂಮಿ ಆನಂದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಕೃತಯುಗ, ತ್ರೇತಾಯುಗ ಮತ್ತು ಇತರ ಹೆಸರಿನ ಎಪ್ಪತ್ತೊಂದು ಯುಗಗಳು ಕಳೆದಿವೆ.

ಯೇಽತೀತಾಸ್ತೈರ್ಯುಗೈಃ ಸಾರ್ದ್ಧಂ ರಾಜಾನಸ್ತೇ ತದನ್ವಯಾಃ। ಸ್ವಾಯಮ್ಭುವೇಽನ್ತರೇ ಪೂರ್ವಂ ಶತಶೋಽಥ ಸಹಸ್ರಶಃ ।। ೩೩.

ಆ ಯುಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಳೆದ ರಾಜರು ಮತ್ತು ಅವರ ವಂಶಸ್ಥರು, ಹಿಂದಿನ ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ನೂರಾರು, ಸಾವಿರಾರು ಮಂದಿ ಇದ್ದರು.

ಏಷ ಸ್ವಾಯಮ್ಭುವಃ ಸರ್ಗೋ ಯೇನೇದಂ ಪೂರಿತಂ ಜಗತ್। ಋಷಿಭಿರ್ದೈವತೈಶ್ಚಾಪಿ ಪಿತೃಗನ್ಧರ್ವರಾಕ್ಷಸೈಃ ।। ೩೩.

ಈ ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಮೂಲಕ ಜಗತ್ತು ತುಂಬಿತು—ಅಲ್ಲಿ ಋಷಿಗಳು, ದೇವತೆಗಳು, ಪಿತೃಗಳು, ಗಂಧರ್ವರು ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸರು ಇದ್ದರು.

ಯಕ್ಷಭೂತಪಿಶಾಚೈಶ್ಚ ಮನುಷ್ಯಮೃಗಪಕ್ಷಿಭಿಃ । ತೈಷಾಂ ಸೃಷ್ಟಿರಿಯಂ ಲೋಕೇ ಯುಗೈಃ ಸಹ ವಿವರ್ತ್ತತೇ ।। ೩೩.

ಯಕ್ಷರು, ಭೂತಗಳು, ಪಿಶಾಚರು, ಮಾನವರು, ಮೃಗಗಳು ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಿಗಳು ಕೂಡ ಇದ್ದರು. ಅವರ ಸೃಷ್ಟಿ ಯುಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ವಿಕಸಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಏವಂ ಪ್ರಜಾಸನ್ನಿವೇಶಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ಚ ಋಷಿಪುಙ್ಗವಃ। ಪಪ್ರಚ್ಛ ನಿಪುಣಃ ಸೂತಂ ಪೃಥಿವ್ಯಾಯಾಮ ವಿಸ್ತರೌ ।। ೩೪.

ಹೀಗೆ ಜನರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದ ಋಷಿಶ್ರೇಷ್ಠನು, ಸೂತನನ್ನು ಪೃಥ್ವಿಯ ಅಗಲ ಮತ್ತು ವಿಶಾಲತೆ ಬಗ್ಗೆ ಕುಶಲವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು.

ಕತಿ ದ್ವೀಪಾಃ ಸಮುದ್ರಾ ವಾ ಪರ್ವತಾಶ್ಚ ಕತಿ ಪ್ರಭೋಃ। ಕಿಯನ್ತಿ ಚೈವ ವರ್ಷಾಣಿ ತೇಷು ನದ್ಯಶ್ಚ ಕಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ ।। ೩೪.

ಪ್ರಭುವೇ, ಎಷ್ಟು ದ್ವೀಪಗಳು, ಸಮುದ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಪರ್ವತಗಳಿವೆ? ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಪ್ರದೇಶಗಳಿವೆ, ಯಾವ ನದಿಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ?

ಮಹಾಭೂತಪ್ರಮಾಣಞ್ಚ ಲೋಕಾ ಲೋಕೌ ತಥೈವ ಚ। ಪರ್ಯಾಯಪಾರಿಮಾಣ್ಯಞ್ಚ ಗತಿಶ್ಚನ್ದ್ರಾರ್ಕಯೋಸ್ತಥಾ। ಏತತ್ ಪ್ರಬ್ರೂಹಿ ನಃ ಸರ್ವಂ ವಿಸ್ತರೇಣ ಯಥಾ ತಥಾ ।। ೩೪.

ಮಹಾಭೂತಗಳ ಪ್ರಮಾಣ, ಲೋಕಗಳ ಮತ್ತು ಲೋಕಾಲೋಕದ ಗಾತ್ರ ಎಷ್ಟು? ಅವುಗಳ ಪರ್ಯಾಯ ಗಾತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಚಂದ್ರಸೂರ್ಯರ ಚಲನೆ ಹೇಗಿದೆ? ಇದನ್ನೆಲ್ಲಾ ವಿವರವಾಗಿ ನಮಗೆ ಹೇಳು.

ಅತ ಊರ್ದ್ಧ್ವಂ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಪೃಥಿವ್ಯಾಯಾಮವಿಸ್ತರಮ್। ಸಙ್ಖ್ಯಾಶ್ಚೈವ ಸಮುದ್ರಾಣಾಂ ದ್ವೀಪಾನಾಞ್ಚೈವ ವಿಸ್ತರಮ್ ।। ೩೪.

ಈಗ ನಾನು ಪೃಥ್ವಿಯ ಅಗಲವನ್ನು, ಸಮುದ್ರಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ದ್ವೀಪಗಳ ವಿಸ್ತಾರವನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

ಯಾವನ್ತಿ ಚೈವ ವರ್ಷಾಣಿ ತೇಷು ನದ್ಯಶ್ಚ ಯಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ। ಮಹಾಭೂತಪ್ರಮಾಣಞ್ಚ ಲೋಕಾಲೋಕೌ ತಥೈವ ಚ। ಪರ್ಯಾಯಪಾರಿಮಾಣ್ಯಞ್ಚ ಗತಿಶ್ಚನ್ದ್ರಾರ್ಕಯೋಸ್ತಥಾ ।। ೩೪.

ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಪ್ರದೇಶಗಳಿವೆ, ಯಾವ ನದಿಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ, ಮಹಾಭೂತಗಳ ಪ್ರಮಾಣ, ಲೋಕ ಮತ್ತು ಲೋಕಾಲೋಕದ ಗಾತ್ರ, ಅವುಗಳ ಪರ್ಯಾಯ ವಿಸ್ತಾರ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರಸೂರ್ಯರ ಚಲನೆ—ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

ದ್ವೀಪಭೇದಸಹಸ್ರಾಣಿ ಸಪ್ತಸ್ವನ್ತರ್ಗತಾನಿ ವೈ। ನ ಶಕ್ಯನ್ತೇ ಪ್ರಮಾಣೇನ ವಕ್ತುಂ ವರ್ಷಶತೈರಪಿ ।। ೩೪.

ಏಳು ದ್ವೀಪಗಳೊಳಗಿನ ಸಾವಿರಾರು ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿಯೂ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಸಪ್ತದ್ವೀಪನ್ತು ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಚನ್ದ್ರಾದಿತ್ಯಗ್ರಹೈಃ ಸಹ। ಯೇಷಾಂ ಮನುಷ್ಯಾಸ್ತರ್ಕೇಣ ಪ್ರಮಾಣಾನಿ ಪ್ರಚಕ್ಷತೇ ।। ೩೪.

ನಾನು ಏಳು ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು, ಚಂದ್ರ, ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಗ್ರಹಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಅವುಗಳ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಮಾನವರು ತರ್ಕದಿಂದ ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಅಚಿನ್ತ್ಯಾಃ ಖಲು ಯೇ ಭಾವಾ ನ ತಾಂಸ್ತರ್ಕೇಣ ಭಾವಯೇತ್। ಪ್ರಕೃತಿಭ್ಯಃ ಪರಂ ಯಚ್ಚ ತನ್ನಿತ್ಯಞ್ಚ ಪ್ರಜಕ್ಷ್ಯತೇ ।। ೩೪.

ಯಾವುದೇ ಅಕಲ್ಪನೀಯವಾದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ತರ್ಕದಿಂದ ಗ್ರಹಿಸಬಾರದು. ಪ್ರಕೃತಿಗೆ ಮೀರಿ ಇರುವ ಶಾಶ್ವತವಾದುದನ್ನು ನಾನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.

ನವವರ್ಷಂ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಜಮ್ಬೂದ್ವೀಪಂ ಯಥಾ ತಥಾ । ವಿಸ್ತರಾನ್ಮಣ್ಡಲಾಚ್ಚೈವ ಯೋಜನೈಸ್ತನ್ನಿಬೋಧತ ।। ೩೪.

ನಾನು ಜಂಬೂದ್ವೀಪದ ಒಂಬತ್ತು ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು, ಅವುಗಳ ವಿಸ್ತಾರ ಮತ್ತು ವಲಯವನ್ನು ಯೋಜನಗಳಲ್ಲಿ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಇದನ್ನು ಗಮನಿಸಿ.

ಶತಮೇಕಂ ಸಹಸ್ರಾಣಾಂ ಯೋಜನಾನಾಂ ಪ್ರಮಾಣತಃ। ನಾನಾಜನಪದಾಕೀರ್ಣೈಃ ಪುರೈಶ್ಚ ವಿವಿಧೈಃ ಶುಭೈಃ ।। ೩೪.

ಅದರ ಗಾತ್ರವು ಒಂದು ಲಕ್ಷ ಯೋಜನಗಳು, ವಿವಿಧ ಜನಪದಗಳು ಮತ್ತು ಸುಂದರ ನಗರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಸಿದ್ಧಚಾರಣಗನ್ಧರ್ವಪರ್ವತೈರುಪಶೋಭಿತಮ್। ಸರ್ವಧಾತುನಿಬದ್ಧೈಶ್ಚ ಶಿಲಾಜಾಲಸಮುದ್ಭವೈಃ । ಪರ್ವತಪ್ರಭವಾಭಿಶ್ಚ ನದೀಭಿಃ ಪರ್ವತೈಸ್ತಥಾ ।। ೩೪.

ಅದು ಸಿದ್ಧರು, ಚಾರಣರು, ಗಂಧರ್ವರು ಮತ್ತು ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ಶೋಭಿತವಾಗಿದೆ. ಎಲ್ಲ ಧಾತುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಶಿಲೆಗಳ ಗುಡ್ಡಗಳು, ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ಹರಿದುಬರುವ ನದಿಗಳು ಅದನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸುತ್ತವೆ.

ಜಮ್ಬೂದ್ವೀಪಃ ಪೃಥುಃ ಶ್ರೀಮಾನ್ ಸರ್ವ್ವತಃ ಪರಿವಾರಿತಃ। ನವಭಿಶ್ಚಾವೃತಃ ಸರ್ವ್ವೈರ್ಭುವನೈರ್ಭೂತಭಾವನೈಃ। ಲಾವಣೇನ ಸಮುದ್ರೇಣ ಸರ್ವ್ವತಃ ಪರಿವಾರಿತಃ ।। ೩೪.

ಜಂಬೂದ್ವೀಪವು ವಿಶಾಲವೂ, ಭವ್ಯವೂ ಆಗಿದ್ದು, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸುತ್ತಲೂ ಒಂಬತ್ತು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ವಾಸಸ್ಥಾನಗಳಿಂದ ಆವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಎಲ್ಲ ಕಡೆ ಲವಣ ಸಮುದ್ರವು ಸುತ್ತಿಕೊಂಡಿದೆ.

ಜಮ್ಬೂದ್ವೀಪಸ್ಯ ವಿಸ್ತಾರಾತ್ ಸಮೇನ ತು ಸಮನ್ತತಃ। ಜಮ್ಬೂದ್ವೀಪಸ್ಯ ವಿಸ್ತಾರಾತ್ ಸಮೇನ ತು ಸಮನ್ತತಃ। ಪ್ರಾಗಾಯತಾಃ ಸುಪರ್ವಾಣಃ ಷಡಿಮೇ ವರ್ಷಪರ್ವ್ವತಾಃ। ಅವಗಾಢಾ ಉಭಯತಃ ಸಮುದ್ರೌ ಪೂರ್ವಪಶ್ವಿಮೌ ।। ೩೪.

ಜಂಬೂದ್ವೀಪದ ಅಗಲದಷ್ಟು ಸಮವಾಗಿ, ಆರು ದೊಡ್ಡ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಗಳು ಪೂರ್ವದ ಕಡೆಗೆ ಹರಡಿವೆ. ಅವು ವಿಶಾಲವೂ, ಬಲಿಷ್ಠವೂ ಆಗಿವೆ. ಈ ಪರ್ವತಗಳು ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಆಳವಾಗಿ ಮುಳುಗಿವೆ.

ಹಿಮಪ್ರಾಯಶ್ಚ ಹಿಮವಾನ್ ಹೇಮಕೂಟಶ್ಚ ಹೇಮವಾನ್। ತರುಣಾದಿತ್ಯವರ್ಣಾಭೋ ಹೈರಣ್ಯೋ ನಿಷಧಃ ಸ್ಮೃತಃ ।। ೩೪.

ಹಿಮವಂತ ಪರ್ವತವು ಬಹುಪಾಲು ಹಿಮದಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ. ಹೇಮಕುಟ ಪರ್ವತವು ಬಂಗಾರದಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆ. ನಿಷಧ ಪರ್ವತವನ್ನು ಕೂಡ ಬಂಗಾರದಂತೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಅದು ಉದಯಿಸುವ ಸೂರ್ಯನ ಬಣ್ಣದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ.

ಚಾತುರ್ವರ್ಣಸ್ತು ಸೌವರ್ಣೋ ಮೇರುಶ್ಚೋಚ್ಯತಮಃ ಸ್ಮೃತಃ। ಪ್ಲುತಾಕೃತಿಪ್ರಮಾಣಶ್ಚ ಚತುರಸ್ರಃ ಸಮುಚ್ಛ್ರಿತಃ ।। ೩೪.

ಮೇರು ಪರ್ವತವನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಬಣ್ಣಗಳ ಪರ್ವತವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ. ಅದು ವಿಶಾಲವಾದ ಆಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದು, ಚೌಕಾಕಾರದಾಗಿಯೂ, ಎತ್ತರವಾಗಿಯೂ ಇದೆ.

ನಾನಾವರ್ಣಸ್ತು ಪಾರ್ಶ್ವೇಷು ಪ್ರಜಾಪತಿಗುಣಾನ್ವಿತಃ। ನಾಭಿವನ್ಧನಸಮ್ಭೂತೋ ಬ್ರಹ್ಮಣೋಽವ್ಯಕ್ತಜನ್ಮನಃ ।। ೩೪.

ಮೇರು ಪರ್ವತದ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಬಣ್ಣಗಳಿವೆ. ಅದು ಪ್ರಜಾಪತಿಗಳ ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಅದು ಬ್ರಹ್ಮನ ನಾಭಿಬಂಧದಿಂದ ಉದ್ಭವವಾಗಿದೆ, ಬ್ರಹ್ಮನ ಹುಟ್ಟುವಿಕೆ ಗೋಚರವಾಗದದ್ದು.

ಪೂರ್ವ್ವತಃ ಶ್ವೇತವರ್ಣೋಽಸೌ ಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಸ್ತಸ್ಯ ತೇನ ತತ್। ಪೀತಶ್ಚ ದಕ್ಷಿಣೇನಾಸೌ ತೇನ ವೈಶ್ಯತ್ವಮಿಷ್ಯತೇ ।। ೩೪.

ಮೇರು ಪರ್ವತದ ಪೂರ್ವಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣವಿದೆ, ಅದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ದಕ್ಷಿಣಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣವಿದ್ದು, ಅದರಿಂದ ಅದನ್ನು ವೈಶ್ಯ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಭೃಙ್ಗಪತ್ರನಿಭಶ್ವಾಸೌ ಪಕ್ಷ್ವಿಮೇನ ಮಹಾಬಲಃ। ತೇನಾಸ್ಯ ಶೂದ್ರತಾ ದೃಷ್ಟಾ ಮೇರೋರ್ನಾನಾರ್ಥಕಾರಣಾತ್ ।। ೩೪.

ಪಶ್ಚಿಮಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅದು ಬೆಕ್ಕಿನ ರೆಕ್ಕೆಯಂತೆ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿದೆ, ಅದರಿಂದ ಮೇರು ಪರ್ವತಕ್ಕೆ ವಿವಿಧ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಶೂದ್ರತ್ವವನ್ನು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪಾರ್ಶ್ವಮುತ್ತರತಸ್ತಸ್ಯ ರಕ್ತವರ್ಣಂ ಸ್ವಭಾವತಃ। ತೇನಾಸ್ಯ ಕ್ಷತ್ರತಾ ಚಸ್ಯಾದಿತಿ ವರ್ಣಾಃ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಾಃ। ವ್ಯಕ್ತಃ ಸ್ವಭಾವತಃ ಪ್ರೋಕ್ತೋ ವರ್ಣತಃ ಪರಿಮಾಣತಃ ।। ೩೪.

ಮೇರು ಪರ್ವತದ ಉತ್ತರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣವಿದೆ, ಅದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಕ್ಷತ್ರಿಯ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೀಗೆ ಬಣ್ಣಗಳ ವಿವರಣೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ನೀಲಶ್ಚ ವೈಢೂರ್ಯ್ಯಮಯಃ ಶ್ವೇತಶ್ರೃಙ್ಗೋ ಹಿರಣ್ಮಯಃ। ಮಯೂರಬರ್ಹವರ್ಣಸ್ತು ಶಾತಕೌಮ್ಭಸ್ತು ಶ್ರೃಙ್ಗವಾನ್ ।। ೩೪.

ನೀಲ ಪರ್ವತವು ವೈಡೂರ್ಯ ರತ್ನದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಶ್ವೇತ ಪರ್ವತವು ಬಿಳಿ ಶಿಖರಗಳನ್ನೂ ಬಂಗಾರದ ಹೊಳಪನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ. ಶೃಂಗವಾನ್ ಪರ್ವತವು ನವಿಲಿನ ರೆಕ್ಕೆ ಬಣ್ಣದಂತೆಯೂ, ಶಾತಕುಂಭ ಪರ್ವತವು ಬಂಗಾರದ ಹೊಳಪಿನಂತೆಯೂ ಇದೆ.

ಏತೇ ಪರ್ವ್ವತರಾಜಾನಃ ಸಿದ್ಧಚಾರಣಸೇವಿತಾಃ। ತೇಷಾಮನ್ತರವಿಷ್ಕಮ್ಭೋ ನವಸಾಹಸ್ರ ಉಚ್ಯತೇ ।। ೩೪.

ಈ ಪರ್ವತ ರಾಜರು ಸಿದ್ಧರು ಮತ್ತು ಚಾರಣರು ಸೇವಿಸುವವರು. ಅವುಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ಅಂತರವನ್ನು ಒಂಬತ್ತು ಸಾವಿರ ಯೋಜನೆಗಳು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಮಧ್ಯೇ ತ್ವಿಲಾವೃತಂ ಯಸ್ತು ಮಹಾಮೇರೋಃ ಸಮನ್ತತಃ। ನವೈವ ತು ಸಹಸ್ರಾಣಿ ವಿಸ್ತೀರ್ಣಃ ಪರ್ವ್ವತಸ್ತು ಸಃ। ಮಧ್ಯೇ ತಸ್ಯ ಮಹಾಮೇರೋರ್ನಿರ್ಧೂಮ ಇವ ಪಾವಕಃ ।। ೩೪.

ಮಹಾ ಮೇರು ಪರ್ವತವನ್ನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸುತ್ತುವಂತೆ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಇರುವದು ಇಲಾವೃತ ಪ್ರದೇಶ. ಆ ಪರ್ವತವು ಒಂಬತ್ತು ಸಾವಿರ ಯೋಜನೆ ಅಗಲವಿದೆ. ಅದರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೇರು ಪರ್ವತವು ಹೊಗೆ ಇಲ್ಲದ ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ.

ವೇದ್ಯರ್ದ್ಧಂ ದಕ್ಷಿಣಂ ಮೇರೋರುತ್ತರಾರ್ದ್ಧಂ ತಥೋತ್ತರಮ್। ವರ್ಷಾಣಿ ಯಾನಿ ಸಪ್ತಾತ್ರ ತೇಷಾಂ ಯೇ ವರ್ಷಪರ್ವ್ವತಾಃ। ದ್ವೇ ದ್ವೇ ಸಹಸ್ರೇ ವಿಸ್ತೀರ್ಣಾ ಯೋಜನಾನಿ ಸಮುಚ್ಛ್ರಯಾತ್ ।। ೩೪.

ಮೇರು ಪರ್ವತದ ದಕ್ಷಿಣಾರ್ಧವನ್ನು ವೇದ್ಯ ಎಂದು, ಉತ್ತರಾರ್ಧವನ್ನು ಕೂಡ ವೇದ್ಯ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಇರುವ ಏಳು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಪರ್ವತಗಳು ಪ್ರತಿ ಒಂದು ಎರಡು ಸಾವಿರ ಯೋಜನೆ ಅಗಲ ಮತ್ತು ಎತ್ತರ ಹೊಂದಿವೆ.

ಜಮ್ಬೂದ್ವೀಪಸ್ಯ ವಿಸ್ತಾರಾತ್ತೇಷಾಮಾಯಾಮ ಉಚ್ಯತೇ। ಯೋಜನಾನಾಂ ಸಹಸ್ರಾಣಿ ಶತೇ ದ್ವೇ ಮಧ್ಯಮೌ ಗಿರೀ ।। ೩೪.

ಜಂಬೂದ್ವೀಪದ ಅಗಲದಂತೆ ಅವುಗಳ ಉದ್ದವನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಎರಡು ಮಧ್ಯದ ಪರ್ವತಗಳ ಉದ್ದವು ಎರಡು ಲಕ್ಷ ಯೋಜನೆಗಳಷ್ಟಿದೆ.

ನೀಲಶ್ಚ ನಿಷಧಶ್ಚೈವ ತಾಭ್ಯಾಂ ಹೀನಾಸ್ತು ಯೇಽಪರೇ। ಶ್ವೇತಶ್ಚ ಹೇಮಕೂಟಶ್ಚ ಹಿಮವಾನ್ ಶ್ರೃಙ್ಗವಾಂಶ್ಚ ಯಃ ।। ೩೪.

ನೀಲ ಮತ್ತು ನಿಷಧ ಎಂಬ ಎರಡು ಪರ್ವತಗಳು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿವೆ. ಅವುಗಳಿಗಿಂತ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿ ಇರುವ ಪರ್ವತಗಳು ಶ್ವೇತ, ಹೇಮಕುಟ, ಹಿಮವಂತ ಮತ್ತು ಶೃಂಗವಾನ್.