ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ತಸ್ಮಾತ್ ಸರ್ವಪ್ರಯತ್ನೇನ ಕಲೌ ಕುರ್ಯಾತ್ತಪೋ ದ್ವಿಜಃ। ಪ್ರಪನ್ನಸ್ಯ ಮಹಾದೇವಂ ತಸ್ಯ ಪುಣ್ಯಫಲಂ ಮಹತ್। ತಸ್ಮಾದ್ದೇವಾ ದಿವಂ ಗತ್ವಾ ಅವತೀರ್ಯ ಚ ಭೂತಲೇ ।। ೩೨.

ಆದುದರಿಂದ, ಕಳಿಯುಗದಲ್ಲಿ ದ್ವಿಜನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಬೇಕು; ಮಹಾದೇವನನ್ನು ಶರಣಾದವನು ಮಹಾ ಪುಣ್ಯಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ದೇವತೆಗಳು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ಮತ್ತೆ ಭೂಮಿಗೆ ಇಳಿಯುತ್ತಾರೆ.

ಋಷಯಶ್ಚೈವ ದೇವಾಶ್ಚ ಕಲಿಮ್ಪ್ರಾಪ್ಯ ಸುದಾರುಣಮ್। ತಪ ಇಚ್ಛನ್ತಿ ಭೂಯಿಷ್ಠಂ ಕರ್ತ್ತುಂ ಧರ್ಮಪರಾಯಣಾಃ। ಅವತಾರಾನ್ ಕಲಿಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಕರೋತಿ ಚ ಪುನಃ ಪುನಃ ।। ೩೨.

ಋಷಿಗಳು ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳು ಈ ಭಯಾನಕ ಕಳಿಯುಗವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಧರ್ಮಪರರಾಗಿದ್ದು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತಾರೆ; ಕಳಿಯುಗವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ ಪುನಃ ಪುನಃ ಅವತಾರಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಏವಂ ಕಾಲಾನ್ತರೇ ಸರ್ವೇ ಯೇಽತೀತಾ ವೈ ಸಹಸ್ರಶಃ। ವೈವಸ್ವತೇಽನ್ತರೇ ತಸ್ಮಿನ್ ದೇವರಾಜರ್ಷಯಸ್ತಥಾ ।। ೩೨.

ಹೀಗೆ, ಕಾಲಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಜನರು ಹೋದಂತೆ, ವೈವಸ್ವತ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿಯೂ ದೇವತೆಗಳು, ರಾಜರ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರರು ಇದ್ದಾರೆ.

ದೇವಾಪಿಃ ಪೋರವೋ ರಾಜಾ ಮನುಶ್ವೇಕ್ಷ್ವಾಕುವಂಶಜಾಃ। ಮಹಾಯೋಗಬಲೋಪೇತಾಃ ಕಾಲಾನ್ತರಮುಪಾಸತೇ ।।೩೨.

ದೇವಾಪಿ ಎಂಬ ಪುರಾತನ ರಾಜನು ಮತ್ತು ಮನುವಿನ ಇಕ್ಷ್ವಾಕುವಂಶದ ವಂಶಜರು, ಮಹಾ ಯೋಗಬಲ ಹೊಂದಿರುವವರು, ಕಾಲದ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಕ್ಷೀಣೇ ಕಲಿಯುಗೇ ತಸ್ಮಿಸ್ತಿಷ್ಯೇ ತ್ರೇತಾಯುಗೇ ಕೃತೇ। ಸಪ್ತರ್ಷಿಭಿಶ್ಚೈವ ಸಾರ್ದ್ಧಂ ಭಾವ್ಯೇ ತ್ರೇತಾಯುಗೇ ಪುನಃ ಗೋತ್ರಾಣಾಂ ಕ್ಷತ್ರಿಯಾಣಾಞ್ಚ ಭವಿಷ್ಯಾಸ್ತೇ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಾಃ ।। ೩೨.

ಕಳಿಯುಗ ಮುಗಿದಾಗ, ತಿಷ್ಯ, ತ್ರೇತಾ ಮತ್ತು ಕೃತಯುಗಗಳಲ್ಲಿ, ಏಳುವರು ಋಷಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ, ಭವಿಷ್ಯ ತ್ರೇತಾಯುಗದಲ್ಲಿಯೂ ಮತ್ತೆ ಕ್ಷತ್ರಿಯರ ವಂಶಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತವೆ.

ದ್ವಾಪರಾನ್ತೇ ಪ್ರತಿಷ್ಠನ್ತೇ ಕ್ಷತ್ರಿಯಾ ಋಷಿಭಿಃ ಸಹ। ಕೃತೇ ತ್ರೇತಾಯುಗೇ ಚೈವ ತಥಾ ಕ್ಷೀಣೇ ಚ ದ್ವಾಪರೇ। ನರಾಃ ಪಾತಕಿನೋ ಯೇ ವೈ ವರ್ತ್ತನ್ತೇ ತೇ ಕಲೌ ಸ್ಮೃತಾಃ ।। ೩೨.

ದ್ವಾಪರಯುಗದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕ್ಷತ್ರಿಯರು ಋಷಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ಥಾಪಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ; ಕೃತಯುಗ, ತ್ರೇತಾಯುಗಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ದ್ವಾಪರಯುಗ ಮುಗಿದಾಗ, ಪಾಪಿಗಳು ಇದ್ದರೆ, ಅವರನ್ನು ಕಳಿಯುಗದವರೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಮನ್ವನ್ತರಾಣಾಂ ಸಪ್ತಾನಾಂ ಸಾನ್ತಾನಾರ್ಥಾ ಶ್ರುತಿಃ ಸ್ಮೃತಿಃ। ಏವಮೇತೇಷು ಸರ್ವೇಷು ಯುಗಕ್ಷಯಕ್ರಮಸ್ತಥಾ ।। ೩೨.

ಏಳು ಮನ್ವಂತರಗಳ ಅಂತ್ಯಗಳ ಕುರಿತು ಶ್ರುತಿ ಮತ್ತು ಸ್ಮೃತಿ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ; ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲ ಯುಗಗಳ ಕ್ಷಯಕ್ರಮವೂ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪರಸ್ಪರಂ ಯುಗಾನಾಞ್ಚ ಬ್ರಹ್ಮಕ್ಷತ್ರಸ್ಯ ಚೋದ್ಭವಃ। ಯಥಾ ವೈ ಪ್ರಕೃತಿಸ್ತೇಭ್ಯಃ ಪ್ರವೃತ್ತಾನಾಂ ಯಥಾ ಕ್ಷಯಮ್ ।। ೩೨.

ಯುಗಗಳ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ-ಕ್ಷತ್ರಿಯರ ಪರಸ್ಪರ ಉದ್ಭವ, ಅವರ ಸ್ವಭಾವ ಮತ್ತು ಅವರ ಕ್ಷಯ ಹೇಗೆ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದೂ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಜಾಮದಗ್ನ್ಯೇನ ರಾಮೇಣ ಕ್ಷತ್ರೇ ನಿರವಶೋಷಿತೇ। ಕ್ರಿಯನ್ತೇ ಕುಲಟಾಃ ಸರ್ವಾಃ ಕ್ಷತ್ರಿಯೈರ್ವಸುಧಾಧಿಪೈಃ। ದಿವಂ ಗತಾನಹಂ ತುಭ್ಯಂ ಕೀರ್ತ್ತಯಿಷ್ಯೇ ನಿಬೋಧತ ।। ೩೨.

ಜಾಮದಗ್ನಿಯ ರಾಮನು ಕ್ಷತ್ರಿಯರನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶ ಮಾಡಿದಾಗ, ಭೂಮಿಯ ಕ್ಷತ್ರಿಯ ರಾಜರು ಎಲ್ಲ ಕುಲಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು; ನಾನು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ನಿನಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ, ಕೇಳು.

ಐಡಮಿಕ್ಷ್ವಾಕುವಂಶಸ್ಯ ಪ್ರಕೃತಿಂ ಪರಿಚಕ್ಷತೇ। ರಾಜಾನಃ ಶ್ರೇಣಿಬನ್ಧಾಸ್ತು ತಕ್ಷಾನ್ಯೇ ಕ್ಷತ್ರಿಯಾ ಭುವಿ ।। ೩೨.

ಐಡ ಮತ್ತು ಇಕ್ಷ್ವಾಕುವಂಶಗಳ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ; ರಾಜರು ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ಇದ್ದಾರೆ, ಇತರ ಕ್ಷತ್ರಿಯರು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿಕಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಐಡವಂಶೇಽಥ ಸಮ್ಭೂತಾ ಯಥಾ ಚೇಕ್ಷ್ವಾಕವೋ ನೃಪಾಃ। ತೇಭ್ಯ ಏವ ಶತಂ ಪೂರ್ಣಂ ಕುಲಾನಾಮಭಿಷೇಚಿತಮ್ ।। ೩೨.

ಐಡವಂಶದಲ್ಲಿ, ಇಕ್ಷ್ವಾಕುವಂಶದ ರಾಜರಂತೆ, ಅವರಿಂದ ನೂರು ಪೂರ್ಣ ಕುಲಗಳು ಅಭಿಷೇಕಗೊಂಡಿವೆ.

ತಾವದೇವ ತು ಭೋಜಾನಾಂ ವಿಸ್ತರೋ ದ್ವಿಗುಣಃ ಸ್ಮೃತಃ । ಭೋಜನ್ತು ತ್ರಿಶತಂ ಕ್ಷತ್ರಂ ಚತುರ್ದ್ಧಾ ತದ್ಯಥಾದಿಶಮ್ ।। ೩೨.

ಭೋಜರ ವಂಶದ ವಿಸ್ತಾರವು ಅದರ ದ್ವಿಗುಣವಾಗಿದೆ ಎಂದು ನೆನಪಿಸಲಾಗಿದೆ; ಭೋಜರು ಮೂರು ನೂರು ಕ್ಷತ್ರಿಯರು, ನಾಲ್ಕು ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ಹಂಚಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

ತೇಷ್ವತೀತಾಸ್ತು ರಾಜಾನೋ ಬ್ರುವತಸ್ತಾನ್ನಿಬೋಧತ। ಶತಂ ವೈ ಪ್ರತಿವಿನ್ಧ್ಯಾನಾಂ ಹೈಹಯಾನಾಂ ತಥಾ ಶತಮ್ ।। ೩೨.

ಅವರಲ್ಲಿ ಹೋದ ರಾಜರು ಯಾರು ಎಂಬುದನ್ನು ಕೇಳು: ಪ್ರತಿವಿಂಧ್ಯರ ನೂರು, ಹೇಹಯರ ನೂರೂ ಇದ್ದರು.

ಧಾರ್ತ್ತರಾಷ್ಟ್ರಾಸ್ತ್ವೇಕಶತಂ ಅಶೀತಿರ್ಜನಮೇಜಯಾಃ। ಶತಂ ವೈ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತಾನಾಂ ಕುಲಾನಾಂ ವೀರ್ಯಿಣಾಂ ಶತಮ್ ।। ೩೨.

ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರರು ನೂರು, ಜನಮೇಜಯರು ಎಂಭತ್ತು, ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತರು ನೂರು, ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಕುಲಗಳು ನೂರೂ ಇದ್ದವು.

ತತಃ ಶತನ್ತು ಪೌಲಾನಾಂ ಶತಂ ಕಾಶಿಕುಶಾದಯಃ । ತಥಾಪರಂ ಸಹಸ್ರನ್ತು ಯೇಽತೀತಾಃ ಶಶಬಿನ್ದವಃ। ಇಜಾನಾಸ್ತೇಽಶ್ವಮೇಧೈಸ್ತು ಸರ್ವೇ ನಿಯುತದಕ್ಷಿಣೈಃ ।। ೩೨.

ಆಮೇಲೆ ಪೌಲರು ನೂರು, ಕಾಶಿ ಮತ್ತು ಕುಶರು ನೂರು; ಹಾಗೆಯೇ ಸಾವಿರಾರು ಶಶಬಿಂದುಗಳು ಹೋದರು; ಎಲ್ಲ ಇಜನರು ಅಶ್ವಮೇಧಯಾಗಗಳನ್ನು ಅನೇಕ ದಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ನೆರವೇರಿಸಿದರು.

ಏವಂ ಸಂಕ್ಷೇಪತಃ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ನ ಶಕ್ಯಾ ವಿಸ್ತರೇಣ ತು। ವಕ್ತುಂ ರಾಜರ್ಷಯಃ ಕೃತ್ಸ್ನಾ ಯೇಽತೀತಾಸ್ತೈರ್ಯುಕೈಃಸಹ ।। ೩೨.

ಹೀಗೆ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ; ಆದರೆ ಹಳೆಯ ರಾಜರ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಕಾಲಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿವರಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಏತೇ ಯಯಾತಿವಂಶಸ್ಯ ಬಭೂವುರ್ವಂಶವರ್ದ್ಧನಾಃ। ಕೀರ್ತಿತಾ ದ್ಯುತಿಮನ್ತಸ್ತೇ ಯೇ ಲೋಕಾನ್ ಧಾರಯನ್ತಿ ವೈ ।। ೩೨.

ಈ ಹೆಸರು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟವರು ಯಯಾತಿ ವಂಶವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಮಹಾತ್ಮರು; ಇವರು ಲೋಕಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ ಉಳಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಲಭನ್ತೇ ಚ ವರಾನ್ ಪಞ್ಚ ದುರ್ಲಭಾನ್ ಬ್ರಹ್ಮಲೌಕಿಕಾನ್ । ಆಯುಃ ಪುತ್ರಾ ಧನಂ ಕೀರ್ತಿರೈಶ್ವರ್ಯಂ ಭೂತಿರೇವ ಚ ।। ೩೨.

ಇವರು ಐದು ಅಪರೂಪದ ವರಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ: ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯ, ಮಕ್ಕಳ ಸಂತಾನ, ಸಂಪತ್ತು, ಕೀರ್ತಿ, ಐಶ್ವರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿ.

ಧಾರಣಾಚ್ಛ್ರವಣಾಚ್ಚೈವ ಪಞ್ಚವರ್ಗಸ್ಯ ಧೀಮತಾಮ್। ತಥೋಕ್ತಾ ಲೌಕಿಕಾಶ್ಚೈವ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಂ ವ್ರಜನ್ತಿ ವೈ ।। ೩೨.

ಈ ಐದು ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಧಾರಣೆಮಾಡಿ, ಕೇಳುವ ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಲೋಕದ ಫಲಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕವನ್ನೂ ತಲುಪುತ್ತಾರೆ.

ಚತ್ವಾರ್ಯಾಹುಃ ಸಹಸ್ರಾಣಿ ವರ್ಷಾಣಾಂ ಚ ಕೃತಂ ಯುಗಮ್ । ತಸ್ಯ ತಾವಚ್ಛತೀ ಸನ್ಧ್ಯಾ ಸನ್ಧ್ಯಾಂಶಶ್ಚ ತಥಾವಿಧಃ ।। ೩೨.

ಕೃತಯುಗದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಅದರ ಪ್ರಭಾತವೂ ನೂರು ವರ್ಷಗಳು, ಸಾಯಂಕಾಲವೂ ಅದೇ ರೀತಿಯದು.

ಕೃತೇ ವೈ ಪ್ರಕ್ರಿಯಾಪಾದಶ್ಚತುಃಸಾಹಸ್ರ ಉಚ್ಯತೇ। ತಸ್ಮಾಚ್ಚತುಃಶತಂ ಸನ್ಧ್ಯಾ ಸನ್ಧ್ಯಾಂಶಶ್ಚ ಯಥಾವಿಧಃ ।। ೩೨.

ಕೃತಯುಗದಲ್ಲಿ ಮೂಲ ಕಾಲವನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಅದರಲ್ಲಿ ನೂರು ವರ್ಷಗಳು ಪ್ರಭಾತ, ನೂರು ವರ್ಷಗಳು ಸಾಯಂಕಾಲ.

ತ್ರೇತಾದೀನಿ ಸಹಸ್ರಾಣಿ ಸಂಖ್ಯಯಾ ಮುನಿಭಿಃ ಸಹ। ತಸ್ಯಾಪಿ ತ್ರಿಶತೀ ಸನ್ಧ್ಯಾ ಸನ್ಧ್ಯಾಂಶಸ್ತ್ರಿಶತಃ ಸ್ಮೃತಃ ।। ೩೨.

ತ್ರೇತಾ ಮತ್ತು ಇತರ ಯುಗಗಳನ್ನು ಸಹಸ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಗಣನೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ; ಅವುಗಳಿಗೂ ಮೂರು ನೂರು ವರ್ಷಗಳು ಪ್ರಭಾತ, ಮೂರು ನೂರು ವರ್ಷಗಳು ಸಾಯಂಕಾಲ ಎಂದು ನೆನಪಾಗುತ್ತದೆ.

ಅನುಷಙ್ಗಪಾದಸ್ತ್ರೇತಾಯಾಸ್ತ್ರಿಸಾಹಸ್ರಸ್ತು ಸಙ್ಖ್ಯಯಾ। ದ್ವಾಪರೇ ದ್ವೇ ಸಹಸ್ರೇ ತು ವರ್ಷಾಣಾಂ ಸಮ್ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಮ್ ।। ೩೨.

ತ್ರೇತಾಯುಗದ ಕಾಲವನ್ನು ಮೂರು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ; ದ್ವಾಪರಯುಗದಲ್ಲಿ ಅದು ಎರಡು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ತಸ್ಯಾಪಿ ದ್ವಿಶತೀ ಸನ್ಧ್ಯಾ ಸನ್ಧ್ಯಾಂಶೋ ದ್ವಿಶತಸ್ತಥಾ। ಉಪೋದ್ವಾತಸ್ತೃತೀಯಸ್ತು ದ್ವಾಪರೇ ಪಾದ ಉಚ್ಯತೇ ।। ೩೨.

ಅದರಲ್ಲಿಯೂ ಎರಡು ನೂರು ವರ್ಷಗಳು ಪ್ರಭಾತ, ಎರಡು ನೂರು ವರ್ಷಗಳು ಸಾಯಂಕಾಲ; ದ್ವಾಪರಯುಗದಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಭಾಗವನ್ನು ಉಪೋದ್ದಾತ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಕಲಿಂ ವರ್ಷಸಹಸ್ರನ್ತು ಪ್ರಾಹುಃ ಸಙ್ಖ್ಯಾವಿದೋ ಜನಾಃ। ತಸ್ಯಾಪಿ ಶತಿಕಾ ಸನ್ಧ್ಯಾ ಸನ್ಧ್ಯಾಂಶಃ ಶತಮೇವ ಚ ।। ೩೨.

ಸಂಖ್ಯೆ ತಿಳಿದವರು ಕಲಿಯುಗವನ್ನು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಅದಕ್ಕೂ ನೂರು ವರ್ಷಗಳು ಪ್ರಭಾತ, ನೂರು ವರ್ಷಗಳು ಸಾಯಂಕಾಲ.

ಸಂಹಾರಪಾದಃ ಸಂಖ್ಯಾತಶ್ವತುರ್ಥೋ ವೈ ಕಲೌ ಯುಗೇ। ಸಸನ್ಧ್ಯಾನಿ ಸಹಾಂಶಾನಿ ಚತ್ವಾರಿ ತು ಯುಗಾನಿ ವೈ ।। ೩೨.

ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೇ ಭಾಗವನ್ನು ಸಂಹಾರಪಾದ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ; ಹೀಗೆ ಪ್ರಭಾತ ಮತ್ತು ಸಾಯಂಕಾಲಗಳೊಡನೆ ನಾಲ್ಕು ಯುಗಗಳಿವೆ.

ಏತದ್ ದ್ವಾದಶಸಾಹಸ್ರಂ ಚತುರ್ಯುಗಮಿತಿ ಸ್ಮೃತಮ್। ಏವಂ ಪಾದೈಃ ಸಹಸ್ರಾಣಿ ಶ್ಲೋಕಾನಾಂ ಪಞ್ಚ ಪಞ್ಚ ಚ ।। ೩೨.

ಈ ನಾಲ್ಕು ಯುಗಗಳನ್ನು ಹನ್ನೆರಡು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳು ಎಂದು ನೆನಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಹೀಗೆಯೇ, ಪಾದಗಳೊಡನೆ ಐದು ಸಾವಿರ ಶ್ಲೋಕಗಳಿವೆ.

ಸನ್ಧ್ಯಾಸನ್ಧ್ಯಾಂಶಕೈರೇವ ದ್ವೇ ಸಹಸ್ರೇ ತಥಾಽಪರೇ। ಏವಂ ದ್ವಾದಶಸಾಹಸ್ರಂ ಪುರಾಣಂ ಕವಯೋ ವಿದುಃ ।। ೩೨.

ಪ್ರಭಾತ ಮತ್ತು ಸಾಯಂಕಾಲಗಳೊಡನೆ ಇನ್ನೂ ಎರಡು ಸಾವಿರ ಶ್ಲೋಕಗಳಿವೆ; ಹೀಗೆ ಹನ್ನೆರಡು ಸಾವಿರ ಶ್ಲೋಕಗಳ ಪುರಾಣವೆಂದು ಕವಿಗಳು ತಿಳಿದಿದ್ದಾರೆ.

ಯಥಾ ವೇದಶ್ಚತುಷ್ಪಾದಶ್ಚತುಷ್ಪಾದಂ ತಥಾ ಯುಗಮ್। ಯಥಾ ಯುಗಂ ಚತುಷ್ಪಾದಂ ವಿಧಾತ್ರಾ ವಿಹಿತಂ ಸ್ವಯಮ್। ಛಚತುಷ್ಪಾದಂ ಸುರಾಣಾನ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಣಾ ವಿಹಿತಂ ಪುರಾ ।। ೩೨.

ವೇದವು ನಾಲ್ಕು ಭಾಗಗಳಾದಂತೆ, ಯುಗವೂ ನಾಲ್ಕು ಭಾಗಗಳಾಗಿದೆ; ಈ ನಾಲ್ಕು ಭಾಗದ ಯುಗವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಂತೆ, ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ನಾಲ್ಕು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮನು ಹಳೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲೇ ವಿಧಿಸಿದ್ದನು.