ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಆದಿತ್ಯಃ ಸವಿತಾ ಭಾನುರ್ಜೀವನೋ ಬ್ರಹ್ಮಸತ್ಕೃತಃ। ಪ್ರಭವಶ್ಚಾತ್ಯ ಯಶ್ಚೈವ ಭೂತಾನಾಂ ತೇನ ಭಾಸ್ಕರಃ ।। ೩೧.

ಅವನು ಆದಿತ್ಯ, ಸವಿತೃ, ಭಾನು, ಜೀವದಾತ, ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಗೌರವಪಡುವವನು; ಅವನೇ ಎಲ್ಲ ಭೂತಗಳ ಆದಿ ಮತ್ತು ಅಂತ್ಯ, ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನನ್ನೇ ಸೂರ್ಯ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ತಾರಾಭಿಮಾನೀ ವಿಜ್ಞೇಯಸ್ತೃತೀಯಃ ಪರಿವತ್ಸರಃ। ಸೋಮಃ ಸರ್ವೌಷಧಿಪತಿರ್ಯಸ್ಮಾತ್ಸ ಪ್ರಪಿತಾಮಹಃ ।। ೩೧.

ಮೂರನೆಯ ಪರಿವತ್ಸರನು ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿ ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಸೋಮನು ಎಲ್ಲ ಔಷಧಿಗಳ ಒಡೆಯನು, ಅವನಿಂದಲೇ ಪ್ರಪಿತಾಮಹನು ಹುಟ್ಟಿದನು.

ಆಜೀವಃ ಸರ್ವಭೂತಾನಾಂ ಯೋಗಕ್ಷೇಮಕೃದೀಶ್ವರಃ। ಅವೇಕ್ಷಣಾಣಃ ಸತತಂ ಬಿಭರ್ತಿ ಜಗದಂಶುಭಿಃ ।। ೩೧.

ಅವನು ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಜೀವವನ್ನು ಉಳಿಸುವವನು, ಅವರ ಯೋಗಕ್ಷೇಮವನ್ನು ಮಾಡುವ ಒಡೆಯನು; ಸದಾ ಗಮನದಿಂದ ಲೋಕವನ್ನು ತನ್ನ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಕಾಯುತ್ತಾನೆ.

ತಿಥೀನಾಂ ಪರ್ವಸನ್ಧೀನಾಂ ಪೂರ್ಣಿಮಾದರ್ಶಯೋರಪಿ। ಯೋನಿರ್ನಿಶಾಕರೋ ಯಶ್ಚ ಯೋಽಮೃತಾತ್ಮಾ ಪ್ರಜಾಪತಿಃ ।। ೩೧.

ತಿಥಿಗಳ, ಪರ್ವಗಳ ಸಂಧಿಗಳು, ಹುಣ್ಣಿಮೆ ಮತ್ತು ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಗಳ ಮೂಲವೂ, ಚಂದ್ರನ ಹುಟ್ಟುವ ಮೂಲವೂ, ಅಮೃತಸ್ವರೂಪಿಯೂ, ಪ್ರಜಾಪತಿಯಾಗಿಯೂ ಇರುವವನು ಅವನೇ.

ತಸ್ಮಾತ್ ಸ ಪಿತೃಮಾನ್ ಸೋಮ ಋಗ್ಯಜುಶ್ಛನ್ದಆತ್ಮಕಃ। ಪ್ರಾಣಾಪಾನಸಮಾನಾದ್ಯೈರ್ವ್ಯಾನೋದಾನಾತ್ಮಕೈರಪಿ ।। ೩೧.

ಆದರಿಂದ, ಸೋಮನು ತನ್ನ ಪೂರ್ವಜರನ್ನೂ ಹೊಂದಿರುವವನು, ಋಗ್ವೇದ, ಯಜುರ್ವೇದ ಮತ್ತು ಸಾಮವೇದಗಳ ಸ್ವರೂಪಿಯೂ, ಪ್ರಾಣ, ಅಪಾನ, ಸಮಾನ, ವ್ಯಾನ, ಉದಾನ ಎಂಬ ಐದು ಪ್ರಾಣವಾಯುಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿಯೂ ಇರುವವನು.

ಕರ್ಮಭಿಃ ಪ್ರಾಣಿನಾಂ ಲೋಕೇ ಸರ್ವಚೇಷ್ಟಾಪ್ರವರ್ತ್ತಕಃ। ಪ್ರಾಣಾಪಾನಸಮಾನಾನಾಂ ವಾಯೂನಾಞ್ಚ ಪ್ರವರ್ತ್ತಕಃ ।। ೩೧.

ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣನಾಗಿರುವವನು, ಪ್ರಾಣ, ಅಪಾನ, ಸಮಾನ ಮತ್ತು ಇತರ ವಾಯುಗಳನ್ನೂ ಚಲಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವವನು.

ಪಞ್ಚಾನಾಞ್ಚೇನ್ದ್ರಿಯಮನೋಬುದ್ಧಿಸ್ಮೃತಿ ಜಲಾತ್ಮನಾಮ್। ಸಮಾನಕಾಲಕರಣಃ ಕ್ರಿಯಾಃ ಸಮ್ಪಾದಯನ್ನಿವ ।। ೩೧.

ಐದು ಇಂದ್ರಿಯಗಳು, ಮನಸ್ಸು, ಬುದ್ಧಿ, ಸ್ಮೃತಿ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಮೂಲಭೂತಗಳ ಎಲ್ಲಾ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವಂತೆ ಮಾಡುವವನು ಅವನೇ.

ಸರ್ವಾತ್ಮಾ ಸರ್ವಲೋಕಾನಾಮಾವಹಃ ಪ್ರವಹಾದಿಭಿಃ। ವಿಧಾತಾ ಸರ್ವಭೂತಾನಾಂ ಕ್ಷಮೀ ನಿತ್ಯಂ ಪ್ರಭಞ್ಜನಃ ।। ೩೧.

ಎಲ್ಲರ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪಿಯಾಗಿರುವವನು, ಪ್ರಪಂಚಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುವವನು, ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ, ಸದಾ ಸಹನಶೀಲನು, ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಎಲ್ಲವನ್ನು ಹರಡುವವನು.

ಯೋನಿರಗ್ನೇರಪಾಂ ಭೂಮೇ ರವೇಶ್ಚನ್ದ್ರಮಸಶ್ಚಯಃ। ವಾಯುಃ ಪ್ರಜಾಪಿರ್ಭೂತಂ ಲೋಕಾತ್ಮಾ ಪ್ರಪಿತಾಮಹಃ ।। ೩೧.

ಅಗ್ನಿ, ನೀರು, ಭೂಮಿ, ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರನ ಮೂಲವೂ, ವಾಯುವು ಜೀವಿಗಳ ಪಿತೃ, ಲೋಕಗಳ ಆತ್ಮ, ಮತ್ತು ಮಹಾಪಿತಾಮಹನು.

ಪ್ರಜಾಪತಿ ಮುಖೈರ್ದೇವೈಃ ಸಮ್ಯಗಿಷ್ಟಫಲಾರ್ಥಿಭಿಃ। ತ್ರಿಭಿರೇವ ಕಪಾಲೈಸ್ತು ಅಮ್ಬಕೈರೋಷಧಿಕ್ಷಯೇ। ಇಜ್ಯತೇ ಭಗವಾನ್ ಯಸ್ಮಾತ್ತಸ್ಮಾತ್ ತ್ರ್ಯಮ್ಬಕ ಉಚ್ಯತೇ ।। ೩೧.

ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ಮುಖಗಳಾದ ದೇವತೆಗಳು ಯೋಗ್ಯವಾದ ಹವನ ಫಲಕ್ಕಾಗಿ ಮೂರು ಕಪಾಲ ಮತ್ತು ಮೂರು ಕಣ್ಣುಗಳೊಂದಿಗೆ, ಔಷಧಿಗಳ ಕ್ಷಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಭಗವಂತನನ್ನು ಪೂಜಿಸುವ ಕಾರಣ ಅವನಿಗೆ ತ್ರಯಂಬಕ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ.

ಗಾಯತ್ರೀ ಚೈವ ತ್ರಿಷ್ಟುಪ್ ಚ ಜಗತೀ ಚೈವ ಯಾ ಸ್ಮೃತಾ। ತ್ರ್ಯಮ್ಬಕಾ ನಾಮತಃ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ಯೋನಯಃ ಸವನಸ್ಯ ತಾಃ ।। ೩೧.

ಗಾಯತ್ರಿ, ತ್ರಿಷ್ಟುಪ್ ಮತ್ತು ಜಗತಿ ಎಂಬ ಮೂರು ಛಂದಸ್ಸುಗಳು ಸೋಮಯಾಗದ ಮೂಲಗಳು ಎಂದು ನೆನಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ತ್ರಯಂಬಕ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ತಾಭಿರೇಕತ್ವಭೂತಾಭಿಸ್ತ್ರಿವಿಧಾಭಿಃ ಸ್ವವೀರ್ಯತಃ। ತ್ರಿಸಾಧನಪುರೋಡಾಶಸ್ತ್ರಿ ಕಪಾಲಃ ಸ ವೈ ಸ್ಮೃತಃ ।। ೩೧.

ಈ ಮೂರು ರೂಪಗಳು ಒಂದಾಗಿ ಅವನ ಸ್ವಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಏಕವಾಗಿವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಮೂರು ಸಾಧನಗಳಿಂದ ತಯಾರಾದ ಹವನದ ಪಾಕವನ್ನು ಮೂರು ಕಪಾಲಗಳಿರುವದು ಎಂದು ನೆನಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಇತ್ಯೇತತ್ಪಞ್ಚವರ್ಷಂ ಹಿ ಯುಗಂ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ಮನೀಷಿಭಿಃ। ಯಚ್ಚೈವ ಪಞ್ಚಧಾತ್ಮಾ ವೈ ಪ್ರೋಕ್ತಃ ಸಂವತ್ಸರೋ ದ್ವಿಜೈಃ। ಸೈಕಂ ಷಟ್ಕಂ ವಿಜಜ್ಞೇಽಥ ಮಧ್ವಾದೀನೃತವಃಕಿಲ ।। ೩೧.

ಈ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಚಕ್ರವನ್ನು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಯುಗವೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ವರ್ಷವನ್ನು ಪಂಚರೂಪದಿಂದ ದ್ವಿಜರು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅದು ಆರನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡ ಗುಂಪಾಗಿ, ನಂತರ ಮಧು ಮುಂತಾದ ಋತುಗಳು ಬರುತ್ತವೆ.

ಋತುಪುತ್ರಾರ್ತ್ತವಃ ಪಞ್ಚ ಇತಿ ಸರ್ಗಃ ಸಮಾಸತಃ। ಇತ್ಯೇಷ ಪವಮಾನೋ ವೈ ಪ್ರಾಣಿನಾಂ ಜೀವಿತಾನಿ ತು ।। ೩೧.

ಋತುಗಳ ಮಕ್ಕಳಾದ ಐದು ಋತುಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರೂಪ. ಹೀಗೆ ಈ ಪವನನು ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಜೀವಸ್ವರೂಪಿಯೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.

ನದೀ ವೇಗಸಮಾಯುಕ್ತಂ ಕಾಲೋ ಧಾವತಿ ಸಂಹರನ್। ಅಹೋರಾತ್ರಕರಸ್ತಸ್ಮಾತ್ ಸ ವಾಯುರಭವತ್ಪುನಃ ।। ೩೧.

ನದಿಯ ವೇಗದಂತೆ ಕಾಲವು ಓಡುತ್ತಾ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತನ್ನೊಳಗೆ ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ಮಾಡುವವನು ಪುನಃ ವಾಯುವೇ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.

ಏತೇ ಪ್ರಜಾನಾಂ ಪತಯಃ ಪ್ರಧಾನಾಃ ಸರ್ವದೇಹಿನಾಮ್ । ಪಿತರಃ ಸರ್ವ ಲೋಕಾನಾಂ ಲೋಕಾತ್ಮಾನಃ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಾಃ ।। ೩೧.

ಇವರು ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಪ್ರಭುಗಳು, ಎಲ್ಲಾ ದೇಹಧಾರಿಗಳ ಮುಖ್ಯರು, ಎಲ್ಲಾ ಲೋಕಗಳ ಪಿತೃಗಳು, ಲೋಕಗಳ ಆತ್ಮಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

ಧ್ಯಾಯತೋ ಬ್ರಹ್ಮಣೋ ವಕ್ರಾದುದ್ಯನ್ ಸಮಭವದ್ಭವಃ। ಋಷಿರ್ವಿಪ್ರೋ ಮಹಾದೇವೋ ಭೂತಾತ್ಮಾ ಪ್ರಪಿತಾಮಹಃ ।। ೩೧.

ಬ್ರಹ್ಮನ ಧ್ಯಾನದಿಂದ ಅವನ ಬಾಗಿಲಿಂದ ಭವನು ಉದಯವಾಯಿತು. ಅವನು ಋಷಿ, ಮಹಾತ್ಮ, ಮಹಾದೇವ, ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ಆತ್ಮ, ಮಹಾಪಿತಾಮಹನು.

ಈಶ್ವರಃ ಸರ್ವಭೂತಾನಾಂ ಪ್ರಣವಾಯೋಪಪದ್ಯತೇ। ಆತ್ಮವೇಶೇನ ಭೂತಾನಾಮಙ್ಗಪ್ರತ್ಯಙ್ಗಸಮ್ಭವಃ ।। ೩೧.

ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಈಶ್ವರನು ಪ್ರಣವ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತಾನೆ. ಆತನು ಜೀವಿಗಳೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಂಗ ಮತ್ತು ಅಂಗಾಂಗಗಳ ಮೂಲವಾಗುತ್ತಾನೆ.

ಅಗ್ನಿಃ ಸಂವತ್ಸರಃ ಸೂರ್ಯಶ್ಚನ್ದ್ರಮಾ ವಾಯುರೇವ ಚ। ಯುಗಾಭಿಮಾನೀ ಕಾಲಾತ್ಮಾ ನಿತ್ಯಂ ಸಂಕ್ಷೇಪಕೃದ್ವಿಭುಃ। ಉನ್ಮಾದಕೋಽನುಗ್ರಹಕೃತ್ಸ ಇದ್ವತ್ಸರ ಉಚ್ಯತೇ ।। ೩೧.

ಅಗ್ನಿ, ವರ್ಷ, ಸೂರ್ಯ, ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ವಾಯು—ಇವನು ಯುಗಗಳ ಅಧಿಪತಿ, ಕಾಲದ ಆತ್ಮ, ಸದಾ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಮಾಡುವವನು, ಪರಾಕ್ರಮಶಾಲಿ, ಚೇತನಗೊಳಿಸುವವನು, ಅನುಗ್ರಹಿಸುವವನು, ಅವನೇ ವರ್ಷ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವನು.

ರುದ್ರಾವಿಷ್ಟೋ ಭಗವತಾ ಜಗತ್ಯಸ್ಮಿನ್ ಸ್ವತೇಜಸಾ। ಆಶ್ರಯಾಶ್ರಯಸಂಯೋಗಾತ್ತನುಭಿರ್ನಾಮಭಿಸ್ತಥಾ ।। ೩೧.

ರೂದ್ರನು ಭಗವಂತನಿಂದ ಆವೇಶಗೊಂಡು ತನ್ನ ಸ್ವತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ. ಅವನು ಆಧಾರ ಮತ್ತು ಆಧಾರಿತಗಳ ಸಂಯೋಗದಿಂದ, ತನ್ನ ರೂಪಗಳು ಮತ್ತು ಹೆಸರುಗಳೊಂದಿಗೆ ಇರುತ್ತಾನೆ.

ತತಸ್ತಸ್ಯ ತು ವೀರ್ಯೇಣ ಲೋಕಾನುಗ್ರಹಕಾರಕಮ್। ದ್ವಿತೀಯಂ ಭದ್ರಸಂಯೋಗಂ ಸನ್ತತಸ್ಯೈಕಕಾರಕಮ್ ।। ೩೧.

ಆತನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಲೋಕಗಳ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಅವನು ಎರಡನೇ ಶುಭ ಸಂಯೋಗವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಾನೆ, ನಿರಂತರತೆಯ ಏಕಕಾರಣನಾಗಿಯೂ ಇರುವನು.

ದೇವತ್ವಞ್ಚ ಪಿತೃತ್ವಞ್ಚ ಕಾಲತ್ವಞ್ಚಾಸ್ಯ ಯತ್ಪರಮ್। ತಸ್ಮಾದ್ವೈ ಸರ್ವಥಾ ಭದ್ರಸ್ತದ್ವದ್ಭಿರಭಿಪೂಜ್ಯತೇ ।। ೩೧.

ಅವನಿಗೆ ದೇವತ್ವ, ಪಿತೃತ್ವ ಮತ್ತು ಕಾಲತ್ವ ಎಂಬುವು ಅವನ ಅತ್ಯುನ್ನತ ರೂಪಗಳು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನು ಯಾವಾಗಲೂ ಶುಭಕರನಾಗಿದ್ದು, ಅವನ ಭಕ್ತರು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

ಪತಿಃ ಪತೀನಾಂ ಭಗವಾನ್ ಪ್ರಜೇಶಾನಾಂ ಪ್ರಜಾಪತಿಃ। ಭವನಃ ಸರ್ವಭೂತಾನಾಂ ಸರ್ವೇಷಾಂ ನೀಲಲೋಹಿತಃ। ಓಷಧೀಃ ಪ್ರತಿಸನ್ಧತ್ತೇ ರುದ್ರಃ ಕ್ಷೀಣಾಃ ಪುನಃ ಪುನಃ ।। ೩೧.

ಅವನು ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳ ಒಡೆಯ, ಪ್ರಜಾಪತಿಗಳ ಪ್ರಭು, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ನಿವಾಸ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ನೀಲಕಂಠನು. ರುದ್ರನು ಹಾಳಾದ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಪುನಃ ಪುನಃ ಜೀವಂತಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಇತ್ಯೇಷಾಂ ಯದಪತ್ಯಂ ವೈ ನ ತಚ್ಛಕ್ಯಂ ಪ್ರಮಾಣತಃ। ಬಹುತ್ವಾತ್ ಪರಿಸಙ್ಖ್ಯಾತುಂ ಪುತ್ರಪೌತ್ರಮನನ್ತಕಮ್ ।। ೩೧..

ಈ ದೇವತೆಗಳ ಸಂತಾನವನ್ನು ಎಣಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ಅವು ಅನೇಕವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಅವರ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಇಮಂ ವಂಶಂ ಪ್ರಜೇಶಾನಾಂ ಮಹತಾಂ ಪುಣ್ಯಕರ್ಮಣಾಮ್। ಕೀರ್ತ್ತಯನ್ ಸ್ಥಿರಕೀರ್ತ್ತೀನಾಂ ಮಹತೀಂ ಸಿದ್ಧಿಮಾಪ್ನುಯಾತ್ ।। ೩೧.

ಯಾರು ಈ ಮಹಾನ್ ಪುಣ್ಯವಂತರ ವಂಶವನ್ನು, ಸ್ಥಿರ ಕೀರ್ತಿಯುಳ್ಳ ಪ್ರಜೆಶ್ವರರ ವಂಶವನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಮಹಾ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಅತ ಊರ್ದ್ಧ್ವಂ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಪ್ರಣವಸ್ಯ ವಿನಿಶ್ವಯಮ್। ಓಙ್ಕಾರಮಕ್ಷರಂ ಬ್ರಹ್ಮ ತ್ರಿವರ್ಣಞ್ಚಾದಿತಃ ಸ್ಮೃತಮ್ ।। ೩೨.

ಈಗ ನಾನು ಪ್ರಣವದ ಅರ್ಥವನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ಓಂ ಎಂಬ ಅಕ್ಷರವೇ ಬ್ರಹ್ಮ, ಅದು ಪ್ರಾರಂಭದಿಂದಲೇ ಮೂರು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

ಯೋ ಯೋ ಯಸ್ಯ ಯಥಾ ವರ್ಣೋ ವಿಹಿತೋ ದೇವತಾಸ್ತಥಾ। ಋಚೋ ಯಜೂಂಷಿ ಸಾಮಾನಿ ವಾಯುರಗ್ನಿಸ್ತಥಾ ಜಲಮ್ ।। ೩೨.

ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಕ್ಷರಕ್ಕೂ ಅದರಂತೆ ದೇವತೆಗಳಿವೆ; ಋಗ್ವೇದ, ಯಜುವೇದ, ಸಾಮವೇದ, ವಾಯು, ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ನೀರು ಕೂಡ ಅವುಗಳಿಗೆ ಸೇರಿವೆ.

ತಸ್ಮಾತ್ತು ಅಕ್ಷರಾದೇವ ಪುನರನ್ಯೇ ಪ್ರಜಜ್ಞಿರೇ। ಚತುರ್ದ್ದಶ ಮಹಾತ್ಮಾನೋ ದೇವಾನಾಂ ಯೇ ತು ದೈವತಾಃ ।। ೩೨.

ಆ ಅಕ್ಷರದಿಂದ ಮತ್ತಷ್ಟು ಮಹಾತ್ಮರು ಹುಟ್ಟಿದರು; ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ದೇವತೆಗಳಾದ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಮಹಾನ್ ಆತ್ಮರು ಅವುಗಳಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದರು.

ತೇಷು ಸರ್ವಗತಶ್ಚೈವ ಸರ್ವಗಃ ಸರ್ವಯೋಗವಿತ್ । ಅನುಗ್ರಹಾಯ ಲೋಕಾನಾಮಾದಿಮಧ್ಯಾನ್ತ ಉಚ್ಯತೇ ।। ೩೨.

ಅವರಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವವನು, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿದವನು, ಎಲ್ಲ ಯೋಗಗಳನ್ನೂ ಅರಿತವನು ಲೋಕಗಳ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಆದಿ, ಮಧ್ಯ, ಅಂತ್ಯ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟನು.