ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಅತ್ರಿಶ್ಚೈವ ವಸಿಷ್ಠಶ್ಚ ಸಪ್ತ ಸ್ವಾಯಮ್ಭುವೇಽನ್ತರೇ। ಅಗ್ನೀಧ್ರಶ್ಚಾತಿಬಾಹುಶ್ಚ ಮೇಧಾ ಮೇಧಾತಿಥಿರ್ವಸುಃ ।। ೩೧.

ಅತ್ರಿ ಮತ್ತು ವಸಿಷ್ಠ ಕೂಡ ಸೇರಿ, ಈ ಏಳು ಜನರು ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಕಾಲದವರು. ಅಗ್ನಿಧ್ರ, ಅತಿಬಾಹು, ಮೇಧ, ಮೇಧಾತಿಥಿ ಮತ್ತು ವಸು ಕೂಡ ಇದ್ದರು.

ಜ್ಯೋತಿಷ್ಮಾನ್ ದ್ಯುತಿಮಾನ್ ಹವ್ಯಃ ಸವನಃ ಪುತ್ರ ಏವ ಚ ೩೧.

ಜ್ಯೋತಿಷ್ಮಾನ್, ದ್ಯುತಿಮಾನ್, ಹವ್ಯ, ಸವನ ಮತ್ತು ಪುತ್ರ ಕೂಡ ಇದ್ದರು.

ವಾಯುಪ್ರೋಕ್ತಾ ಮಹಾಸತ್ತ್ವಾ ರಾಜಾನಃ ಪ್ರಥಮೇಽನ್ತರೇ। ಸಾಸುರನ್ತತ್ಸಗನ್ಧರ್ವಂ ಸಯಕ್ಷೋರಗರಾಕ್ಷಸಮ್। ಸಪಿಶಾಚಮನುಷ್ಯಞ್ಚ ಸುಪರ್ಣಾಪ್ಸರಸಾಙ್ಗಣಮ್ ।। ೩೧.

ವಾಯುವು ಹೇಳಿದ ಮಹಾತ್ಮರು ಮೊದಲ ಕಾಲದ ರಾಜರು; ಅವರಲ್ಲಿ ಅಸುರರು, ಗಂಧರ್ವರು, ಯಕ್ಷರು, ನಾಗರು, ರಾಕ್ಷಸರು, ಪಿಶಾಚರು, ಮಾನವರು, ಸುಪರ್ಣರು, ಅಪ್ಸರಸರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರೂ ಇದ್ದರು.

ನೋ ಶಕ್ಯಮಾನುಪೂರ್ವ್ಯೇಣ ವಕ್ತುಂ ವರ್ಷಶತೈರಪಿ। ಬಹುತ್ವಾನ್ನಾಮಧೇಯಾನಾಂ ಸಙ್ಖ್ಯಾ ತೇಷಾಂ ಕುಲೇ ತಥಾ ।। ೩೧.

ಅವರ ಹೆಸರುಗಳೂ ಕುಟುಂಬಗಳೂ ತುಂಬಾ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳಾದರೂ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಯಾ ವೈ ವ್ರಜಕುಲಾಖ್ಯಾಸ್ತು ಆಸನ್ ಸ್ವಾಯಮ್ಬುವೇಽನ್ತರೇ। ಕಾಲೇನ ಬಹುನಾತೀತಾ ಅಯನಾಬ್ದಯುಗಕ್ರಮೈಃ ।। ೩೧.

ವ್ರಜಕುಲ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಪಡೆದವರು ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇದ್ದರು; ಅನೇಕ ಕಾಲಗಳ, ವರ್ಷಗಳ, ಯುಗಗಳ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಈಗ ಇಲ್ಲದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಕ ಏಷ ಭಗವಾನ್ ಕಾಲಃ ಸರ್ವಭೂತಾಪಹಾರಕಃ। ಕಸ್ಯ ಯೋನಿಃ ಕಿಮಾದಿಶ್ಚ ಕಿನ್ತತ್ತ್ವಂ ಸ ಕಿಮಾತ್ಮಜಃ ।। ೩೧.

ಈ ಭಗವಂತ ಕಾಲನು ಯಾರು? ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವವನು ಯಾರು? ಅವನ ಹುಟ್ಟಿನ ಮೂಲ ಯಾವುದು, ಅವನ ಆರಂಭವೇನು, ಅವನ ನಿಜವಾದ ಸ್ವರೂಪವೇನು, ಅವನು ಯಾರ ಮಗನು ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಸು.

ಕಿಮಸ್ಯ ಚಕ್ಷುಃ ಕಾ ಮೂರ್ತಿಃ ಕೇ ಚಾಸ್ಯಾವಯವಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ। ಕಿಂನಾಮಧೇಯಃ ಕೋಽಸ್ಯಾತ್ಮಾ ಏತತ್ ಪ್ರಬ್ರೂಹಿ ಪೃಚ್ಛತಾಮ್ ।। ೩೧.

ಅವನಿಗೆ ಯಾವುದು ಕಣ್ಣು, ಅವನ ರೂಪವೇನು, ಅವನ ಅಂಗಗಳು ಯಾವುವು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ? ಅವನ ಹೆಸರೇನು, ಅವನ ಆತ್ಮ ಯಾರು? ಇದನ್ನೆಲ್ಲಾ ಕೇಳುತ್ತಿರುವವರಿಗೆ ವಿವರಿಸು.

ಶ್ರೂಯತಾಂ ಕಾಲಸದ್ಭಾವಃ ಶ್ರುತ್ವಾ ಚೈವಾವಧಾರ್ಯತಾಮ್। ಸೂರ್ಯಯೋನಿರ್ನಿಮೇಷಾದಿಃ ಸಙ್ಖ್ಯಾಚಕ್ಷುಃ ಸ ಉಚ್ಯತೇ ।। ೩೧.

ಈಗ ಕಾಲದ ನಿಜವಾದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಕೇಳು ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನೆನಪಿಟ್ಟುಕೋ. ಅವನ ಹುಟ್ಟಿನ ಮೂಲ ಸೂರ್ಯನು, ಅವನ ಆರಂಭ ಕಣ್ಣು ಮಿಟುಕಿಸುವಷ್ಟು ಸಮಯ, ಅವನನ್ನು ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕುವವನೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಅವನ ಕಣ್ಣು ಎಂದರೆ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ.

ಮೂರ್ತ್ತಿರಸ್ಯ ತ್ವಹೋರಾತ್ರೇ ನಿಮೇಷಾವಯವಶ್ಚ ಸಃ। ಸಂವತ್ಸರಶತಂ ತ್ವಸ್ಯ ನಾಮ ಚಾಸ್ಯ ಕಲಾತ್ಮಕಮ್। ಸಾಮ್ಪ್ರತಾನಾಗತಾತೀತಕಾಲಾತ್ಮಾ ಸ ಪ್ರಜಾಪತಿಃ ।। ೩೧.

ಅವನ ರೂಪ ಎಂದರೆ ಹಗಲು ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿ, ಅವನ ಅಂಗಗಳು ಕ್ಷಣಗಳು, ಅವನ ಹೆಸರು ನೂರು ವರ್ಷಗಳು, ಅವನು ಕಾಲದ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುವವನು. ಅವನು ಪ್ರಸ್ತುತ, ಭವಿಷ್ಯ ಮತ್ತು ಭೂತಕಾಲವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಪ್ರಜಾಪತಿ.

ಪಞ್ಚಾನಾಂ ಪ್ರವಿಭಕ್ತಾನಾಂ ಕಾಲಾವಸ್ಥಾಂ ನಿಭೋಧತ। ದಿನಾರ್ದ್ಧಮಾಸಮಾಸೈಸ್ತು ಋತುಭಿಸ್ತ್ವಯನೈಸ್ತಥಾ ।। ೩೧.

ಈಗ ಕಾಲದ ಐದು ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೋ: ಹಗಲು, ಅರ್ಧಮಾಸ, ಮಾಸ, ಋತು ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯನ ಚಲನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಅವುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಸಂವತ್ಸರಸ್ತು ಪ್ರಥಮೋ ದ್ವಿತೀಯಃ ಪರಿವತ್ಸರಃ। ಇದ್ವತ್ಸರಸ್ತೃತೀಯಸ್ತು ಚತುರ್ಥಶ್ಚಾನುವತ್ಸರಃ ।। ೩೧.

ಮೊದಲನೆಯದು ವರ್ಷ, ಎರಡನೆಯದು ಪರಿವತ್ಸರ, ಮೂರನೆಯದು ಇಡ್ವತ್ಸರ, ನಾಲ್ಕನೆಯದು ಅನುವತ್ಸರ.

ವತ್ಸರಃ ಪಞ್ಚಮಸ್ತೇಷಾಂ ಕಾಲಃ ಸ ಯುಗಸಂಜ್ಞಿತಃ। ತೇಷಾನ್ತು ತತ್ತ್ವಂ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಕೀರ್ತ್ತ್ಯಮಾನಂ ನಿಬೋಧತ ।। ೩೧.

ಈ ಐದರಲ್ಲಿ ಐದನೆಯದು ವತ್ಸರ. ಈ ಕಾಲವನ್ನು ಯುಗ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈಗ ಅವುಗಳ ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ, ಗಮನಿಸಿ ಕೇಳು.

ಋತುರಗ್ನಿಸ್ತು ಯಃ ಪ್ರೋಕ್ತಃ ಸ ತು ಸಂವತ್ಸರೋ ಮತಃ। ಆದಿತ್ಯೇ ಯಸ್ತ್ವಸೌ ಸಾರಃ ಕಾಲಾಗ್ನಿಃ ಪರಿವತ್ಸರಃ ।। ೩೧.

ಋತುಗಳ ಅಗ್ನಿಯನ್ನೇ ವರ್ಷ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಸೂರ್ಯನಲ್ಲಿರುವ ಸಾರವೇ ಕಾಲಾಗ್ನಿ, ಅದನ್ನು ಪರಿವತ್ಸರ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಶುಕ್ಲಕೃಷ್ಣಾ ಗತಿಶ್ಚಾಪಿ ಅಪಾಂ ಸಾರಮಯಃ ಖಗಃ। ಸ ಇಡಾವತ್ಸರಃ ಸೋಮಃ ಪುರಾಣೇ ನಿಶ್ಚಯೋ ಮತಃ ।। ೩೧.

ಶುಕ್ಲ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣ ಗತಿಯು, ನೀರಿನ ಸಾರದಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡ ಹಕ್ಕಿಯು ಇಡ್ವತ್ಸರ. ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ನಿರ್ಧಾರ ಸೋಮನು.

ಯಶ್ಚಾಯಂ ತಪತೇ ಲೋಕಾಂಸ್ತನುಭಿಃ ಸಪ್ತಸಪ್ತಭಿಃ। ಆಶುಕರ್ತ್ತಾ ಚ ಲೋಕಸ್ಯ ಸವಾಯುರಿತಿ ವತ್ಸರಃ ।। ೩೧.

ಯಾರು ತನ್ನ ಏಳು ರೂಪಗಳ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಬೆಳಗುತ್ತಾರೆ, ಲೋಕದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ವೇಗವಾಗಿ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ, ಅವನನ್ನೇ ವತ್ಸರ, ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ವಾಯು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಅಹಙ್ಕಾರಾತ್ ರುದನ್ ರುದ್ರಃ ಸದ್ಭೂತೋ ಬ್ರಹ್ಮಣಸ್ತ್ರಯಃ। ಸ ರುದ್ರೋ ವತ್ಸರಸ್ತೇಷಾಂ ವಿಜಜ್ಞೇ ನೀಲಲೋಹಿತಃ। ತೇಷಾಂ ಹಿ ತತ್ತ್ವಂ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಕೀರ್ತ್ಯಮಾನಂ ನಿಬೋಧತ ।। ೩೧.

ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಅಳುತ್ತಾ ರುದ್ರನು ಹುಟ್ಟಿದನು, ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ನಿಜವಾಗಿ ಅವನು ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತಿಯಾದನು. ಆ ನೀಲ-ಕೆಂಪು ರುದ್ರನೇ ಅವರ ವತ್ಸರ. ಈಗ ಅವುಗಳ ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ, ಗಮನಿಸಿ ಕೇಳು.

ಅಙ್ಗಪ್ರತ್ಯಙ್ಗಸಂಯೋಗಾತ್ ಕಾಲಾತ್ಮಾ ಪ್ರಪಿತಾಮಹಃ। ಋಕ್ಸಾಮ ಯಜುಷಾಂ ಯೋನಿಃ ಪಞ್ಚಾನಾಂ ಪತಿರೀಶ್ವರಃ ।। ೩೧.

ಅಂಗ ಮತ್ತು ಉಪಾಂಗಗಳ ಸಂಗಮದಿಂದ ಕಾಲಾತ್ಮನೇ ಪ್ರಪಿತಾಮಹನು. ಅವನು ಋಕ್ಸಾಮಯಜುರ್ವೇದಗಳ ಮೂಲ, ಐವರ ಅಧಿಪತಿ ಮತ್ತು ಇಶ್ವರನು.

ಸೋಽಗ್ನಿರ್ಯಜುಶ್ಚ ಸೋಮಶ್ಚ ಸ ಭೂತಃ ಸ ಪ್ರಜಾಪತಿಃ। ಪ್ರೋಕ್ತಃ ಸಂವತ್ಸರಶ್ಚೇತಿ ಸೂರ್ಯೋ ಯೋಽಗ್ನಿರ್ಮನೀಷಿಭಿಃ ।। ೩೧.

ಅವನೇ ಅಗ್ನಿ, ಯಜುಸ್ಸು, ಸೋಮನು, ಅವನೇ ಭೂತ, ಅವನೇ ಪ್ರಜಾಪತಿ. ಅವನನ್ನೇ ವರ್ಷ, ಸೂರ್ಯ, ಅಗ್ನಿ ಎಂದು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಯಸ್ಮಾತ್ ಕಾಲವಿಭಾಗಾನಾಂ ಮಾಸರ್ತ್ವಯನಯೋರಪಿ। ಗ್ರಹನಕ್ಷತ್ರಶೀತೋಷ್ಣವರ್ಷಾಯುಃಕರ್ಮಣಾಂ ತಥಾ। ಯೋಜಿತಃ ಪ್ರವಿಭಾಗಾನಾಂ ದಿವಸಾನಾಞ್ಚ ಭಾಸ್ಕರಃ ।। ೩೧.

ಕಾಲದ ವಿಭಾಗಗಳಿಂದ—ಮಾಸ, ಋತು, ಆಯನಗಳಿಂದ, ಗ್ರಹ, ನಕ್ಷತ್ರ, ಚಳಿಗೆ, ಬಿಸಿಗೆ, ಮಳೆಯಿಗೆ, ಆಯುಷ್ಯ ಮತ್ತು ಕರ್ಮಗಳಿಗೆ—ಸೂರ್ಯನು ದಿನಗಳ ವಿಭಾಗಗಳ ಜೊತೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ.

ವೈಕಾರಿಕಃ ಪ್ರಸನ್ನಾತ್ಮಾ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರಃ ಪ್ರಜಾಪತಿಃ। ಏಕೇನೈಕೋಽಥ ದಿವಸೋ ಮಾಸೋಽಥರ್ತುಃ ಪಿತಾಮಹಃ ।। ೩೧.

ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ, ಶುದ್ಧ ಮನಸ್ಸುಳ್ಳ, ಬ್ರಹ್ಮನ ಮಗನಾದ ಪ್ರಜಾಪತಿ; ಅವನು ಒಂದರಿಂದ ಒಂದೇ—ಹಗಲು, ಮಾಸ, ಋತು, ಪ್ರಪಿತಾಮಹನು.

ಆದಿತ್ಯಃ ಸವಿತಾ ಭಾನುರ್ಜೀವನೋ ಬ್ರಹ್ಮಸತ್ಕೃತಃ। ಪ್ರಭವಶ್ಚಾತ್ಯ ಯಶ್ಚೈವ ಭೂತಾನಾಂ ತೇನ ಭಾಸ್ಕರಃ ।। ೩೧.

ಅವನು ಆದಿತ್ಯ, ಸವಿತೃ, ಭಾನು, ಜೀವದಾತ, ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಗೌರವಪಡುವವನು; ಅವನೇ ಎಲ್ಲ ಭೂತಗಳ ಆದಿ ಮತ್ತು ಅಂತ್ಯ, ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನನ್ನೇ ಸೂರ್ಯ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ತಾರಾಭಿಮಾನೀ ವಿಜ್ಞೇಯಸ್ತೃತೀಯಃ ಪರಿವತ್ಸರಃ। ಸೋಮಃ ಸರ್ವೌಷಧಿಪತಿರ್ಯಸ್ಮಾತ್ಸ ಪ್ರಪಿತಾಮಹಃ ।। ೩೧.

ಮೂರನೆಯ ಪರಿವತ್ಸರನು ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿ ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಸೋಮನು ಎಲ್ಲ ಔಷಧಿಗಳ ಒಡೆಯನು, ಅವನಿಂದಲೇ ಪ್ರಪಿತಾಮಹನು ಹುಟ್ಟಿದನು.

ಆಜೀವಃ ಸರ್ವಭೂತಾನಾಂ ಯೋಗಕ್ಷೇಮಕೃದೀಶ್ವರಃ। ಅವೇಕ್ಷಣಾಣಃ ಸತತಂ ಬಿಭರ್ತಿ ಜಗದಂಶುಭಿಃ ।। ೩೧.

ಅವನು ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಜೀವವನ್ನು ಉಳಿಸುವವನು, ಅವರ ಯೋಗಕ್ಷೇಮವನ್ನು ಮಾಡುವ ಒಡೆಯನು; ಸದಾ ಗಮನದಿಂದ ಲೋಕವನ್ನು ತನ್ನ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಕಾಯುತ್ತಾನೆ.

ತಿಥೀನಾಂ ಪರ್ವಸನ್ಧೀನಾಂ ಪೂರ್ಣಿಮಾದರ್ಶಯೋರಪಿ। ಯೋನಿರ್ನಿಶಾಕರೋ ಯಶ್ಚ ಯೋಽಮೃತಾತ್ಮಾ ಪ್ರಜಾಪತಿಃ ।। ೩೧.

ತಿಥಿಗಳ, ಪರ್ವಗಳ ಸಂಧಿಗಳು, ಹುಣ್ಣಿಮೆ ಮತ್ತು ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಗಳ ಮೂಲವೂ, ಚಂದ್ರನ ಹುಟ್ಟುವ ಮೂಲವೂ, ಅಮೃತಸ್ವರೂಪಿಯೂ, ಪ್ರಜಾಪತಿಯಾಗಿಯೂ ಇರುವವನು ಅವನೇ.

ತಸ್ಮಾತ್ ಸ ಪಿತೃಮಾನ್ ಸೋಮ ಋಗ್ಯಜುಶ್ಛನ್ದಆತ್ಮಕಃ। ಪ್ರಾಣಾಪಾನಸಮಾನಾದ್ಯೈರ್ವ್ಯಾನೋದಾನಾತ್ಮಕೈರಪಿ ।। ೩೧.

ಆದರಿಂದ, ಸೋಮನು ತನ್ನ ಪೂರ್ವಜರನ್ನೂ ಹೊಂದಿರುವವನು, ಋಗ್ವೇದ, ಯಜುರ್ವೇದ ಮತ್ತು ಸಾಮವೇದಗಳ ಸ್ವರೂಪಿಯೂ, ಪ್ರಾಣ, ಅಪಾನ, ಸಮಾನ, ವ್ಯಾನ, ಉದಾನ ಎಂಬ ಐದು ಪ್ರಾಣವಾಯುಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿಯೂ ಇರುವವನು.

ಕರ್ಮಭಿಃ ಪ್ರಾಣಿನಾಂ ಲೋಕೇ ಸರ್ವಚೇಷ್ಟಾಪ್ರವರ್ತ್ತಕಃ। ಪ್ರಾಣಾಪಾನಸಮಾನಾನಾಂ ವಾಯೂನಾಞ್ಚ ಪ್ರವರ್ತ್ತಕಃ ।। ೩೧.

ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣನಾಗಿರುವವನು, ಪ್ರಾಣ, ಅಪಾನ, ಸಮಾನ ಮತ್ತು ಇತರ ವಾಯುಗಳನ್ನೂ ಚಲಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವವನು.

ಪಞ್ಚಾನಾಞ್ಚೇನ್ದ್ರಿಯಮನೋಬುದ್ಧಿಸ್ಮೃತಿ ಜಲಾತ್ಮನಾಮ್। ಸಮಾನಕಾಲಕರಣಃ ಕ್ರಿಯಾಃ ಸಮ್ಪಾದಯನ್ನಿವ ।। ೩೧.

ಐದು ಇಂದ್ರಿಯಗಳು, ಮನಸ್ಸು, ಬುದ್ಧಿ, ಸ್ಮೃತಿ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಮೂಲಭೂತಗಳ ಎಲ್ಲಾ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವಂತೆ ಮಾಡುವವನು ಅವನೇ.

ಸರ್ವಾತ್ಮಾ ಸರ್ವಲೋಕಾನಾಮಾವಹಃ ಪ್ರವಹಾದಿಭಿಃ। ವಿಧಾತಾ ಸರ್ವಭೂತಾನಾಂ ಕ್ಷಮೀ ನಿತ್ಯಂ ಪ್ರಭಞ್ಜನಃ ।। ೩೧.

ಎಲ್ಲರ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪಿಯಾಗಿರುವವನು, ಪ್ರಪಂಚಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುವವನು, ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ, ಸದಾ ಸಹನಶೀಲನು, ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಎಲ್ಲವನ್ನು ಹರಡುವವನು.

ಯೋನಿರಗ್ನೇರಪಾಂ ಭೂಮೇ ರವೇಶ್ಚನ್ದ್ರಮಸಶ್ಚಯಃ। ವಾಯುಃ ಪ್ರಜಾಪಿರ್ಭೂತಂ ಲೋಕಾತ್ಮಾ ಪ್ರಪಿತಾಮಹಃ ।। ೩೧.

ಅಗ್ನಿ, ನೀರು, ಭೂಮಿ, ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರನ ಮೂಲವೂ, ವಾಯುವು ಜೀವಿಗಳ ಪಿತೃ, ಲೋಕಗಳ ಆತ್ಮ, ಮತ್ತು ಮಹಾಪಿತಾಮಹನು.