ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ವೃಷೇವ ವಿಧಿಯುಕ್ತೇನ ವಿಮಾನೇನ ವಿರಾಜತೇ। ಆಭೂತಸಂಪ್ಲವಸ್ಥಾಯೀ ರುದ್ರಸ್ಯಾನುಚರೋ ಭವೇತ್ ।। ೩೦.

ವಿಧಿಯನುಸಾರ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ರಥದಲ್ಲಿ ಎತ್ತು ಹೀಗೇ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾಗಿ, ಅವನು ಭೂತಗಳ ಲಯವಾಗುವವರೆಗೆ ರುದ್ರನ ಸೇವಕನಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತಾನೆ.

ಇತ್ಯಾಹ ಭಗವಾನ್ ವ್ಯಾಸಃ ಪರಾಶರಸುತಃ ಪ್ರಭುಃ । ನೈತದ್ವೇದಯತೇ ಕಶ್ಚಿನ್ನೇದಂ ಶ್ರಾವ್ಯನ್ತು ಕಸ್ಯಚಿತ್ ।। ೩೦.

ಪರಾಶರನ ಪುತ್ರನಾದ ಮಹಾತ್ಮ ವ್ಯಾಸನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು: ಇದನ್ನು ಯಾರಿಗೂ ತಿಳಿಸಬಾರದು, ಯಾರಿಗೂ ಕೇಳಿಸಬಾರದು.

ಶ್ರುತ್ವೈತತ್ಪರಮಂ ಗುಹ್ಯಂ ಯೇಽಪಿ ಸ್ಯುಃ ಪಾಪಕಾರಿಣಃ। ವೈಶ್ಯಾಃ ಸ್ತ್ರಿಯಶ್ಚ ಶೂದ್ರಾಶ್ಚ ರುದ್ರಲೋಕಮವಾಪ್ನುಯುಃ ।। ೩೦.

ಈ ಪರಮ ಗುಹ್ಯವನ್ನು ಪಾಪಕರ್ಮಿಗಳು, ವೈಶ್ಯರು, ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಶೂದ್ರರು ಕೇಳಿದರೂ, ಅವರು ರುದ್ರಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಶ್ರಾವಯೇದ್ಯಸ್ತು ವಿಪ್ರೇಭ್ಯಃ ಸದಾ ಪರ್ವಸು ಪರ್ವಸು। ರುದ್ರಲೋಕಮವಾಪ್ನೋತಿ ದ್ವಿಜೋ ವೈ ನಾತ್ರ ಸಂಶಯಃ ।। ೩೦.

ಯಾರು ಈ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಬ್ಬದಲ್ಲಿಯೂ ಕೇಳಿಸುತ್ತಾರೋ, ಆ ದ್ವಿಜನು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ರುದ್ರಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

ಇತ್ಯೇಷಾ ಸಮನುಜ್ಞಾತಾ ಕಥಾ ಪಾಪಪ್ರಣಾಶಿನೀ। ಯಾ ದಕ್ಷಮಧಿಕೃತ್ಯೇಹ ಕಥಾ ಶರ್ವಾದುಪಾಗತಾ ।। ೩೧.

ಹೀಗೆ ಪಾಪವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ಈ ಕಥೆ, ದಕ್ಷನನ್ನು ಕುರಿತು ಶರ್ವನಿಂದ ಬಂದಿರುವ ಕಥೆ, ಅನುಮತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

ಪಿತೃವಂಶಪ್ರಸಙ್ಗೇನ ಕಥಾ ಹ್ಯೇಷಾ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಾ। ಪಿತೄಣಾಮಾನುಪೂರ್ವ್ಯೇಣ ದೇವಾನ್ ವಕ್ಷ್ಯಾಮ್ಯತಃ ಪರಮ್ ।। ೩೧.

ಪಿತೃವಂಶದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಯೇ ಈ ಕಥೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ಈಗ ಪಿತೃಗಳ ಕ್ರಮವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ, ದೇವತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮುಂದುವರೆಸಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

ತ್ರೇತಾಯುಗಮುಖೇ ಪೂರ್ವಮಾಸನ್ ಸ್ವಾಯಮ್ಭುವೇಽನ್ತರೇ । ದೇವಾ ಯಾಮಾ ಇತಿ ಖ್ಯಾತಾಃ ಪೂರ್ವಂ ಯೇ ಯಜ್ಞಸೂನವಃ ।। ೩೧.

ತ್ರೇತಾಯುಗದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಹಿಂದಿನ ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ, ಯಜ್ಞನ ಪುತ್ರರಾಗಿದ್ದ ಯಾಮರು ಎಂಬ ದೇವತೆಗಳು ಇದ್ದರು.

ಅಜಿತಾ ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಪುತ್ರಾ ಜಿತಾ ಜಿದಜಿತಾಶ್ಚ ಯೇ। ಪುತ್ರಾಃ ಸ್ವಾಯಮ್ಭುವಸ್ಯೈತೇ ಶುಕ್ರನಾಮ್ನಾ ಮಾನಸಾಃ ।। ೩೧.

ಅಜಿತ ಮತ್ತು ಜಿತ, ಜೊತೆಗೆ ಜಿದಜಿತ ಎಂಬವರು ಬ್ರಹ್ಮನ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಪುತ್ರರು. ಇವರು ಸ್ವಾಯಂಭುವನ ಪುತ್ರರು, ಶುಕ್ರ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ತೃಪ್ತಿಮನ್ತೋ ಗಣಾ ಹ್ಯೇತೇ ದೇವಾನಾನ್ತು ತ್ರಯಃ ಸ್ಮೃತಾಃ । ಛನ್ದೋಗಾಸ್ತು ತ್ರಯಸ್ತ್ರಿಂಶತ್ಸರ್ವೇ ಸ್ವಾಯಮ್ಭುವಸ್ಯ ಹ ।। ೩೧.

ತ್ರುಪ್ತಿಮಂತ ಎಂಬ ಗುಂಪುಗಳು ದೇವತೆಗಳ ಮೂರು ವರ್ಗಗಳೆಂದು ಹೆಸರಾಗಿವೆ. ಚಾಂದೋಗರು ಎಂಬ ಮೂವತ್ತಮೂರು ಜನರೂ ಸ್ವಾಯಂಭುವನ ಸಂತಾನವಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಯದುರ್ಯಯಾತಿರ್ದ್ವೌ ದೇವೌ ದೀಧಯಃ ಸ್ರವಸೋ ಮತಿಃ। ವಿಭಾಸಶ್ಚ ಕ್ರತುಶ್ಚೈವ ಪ್ರಜಾತಿರ್ವಿಶತೋ ದ್ಯುತಿಃ ।। ೩೧.

ಯದು ಮತ್ತು ಯಯಾತಿ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ದೇವತೆಗಳು, ದಿಧಯ, ಶ್ರವಸ, ಮತಿ, ವಿಭಾಸ, ಕ್ರತು, ಪ್ರಜಾತಿ, ವಿಶತ ಮತ್ತು ದ್ಯುತಿ ಎಂಬವರೂ ಇದ್ದರು.

ವಾಯಸೋ ಮಙ್ಗಲಶ್ಚೈವ ಯಾಮಾ ದ್ವಾದಶ ಕೀರ್ತಿತಾಃ। ಅಭಿಮನ್ಯುರುಗ್ರದೃಷ್ಟಿಃ ಸಮಯೋಽಥ ಶುಚಿಶ್ರವಾಃ। ಕೇವಲೋ ವಿಶ್ವರೂಪಶ್ಚ ಸುಪಕ್ಷೋ ಮಧುಪಸ್ತಥಾ ।। ೩೧.

ವಾಯಸ ಮತ್ತು ಮಂಗಳ, ಜೊತೆಗೆ ಹನ್ನೆರಡು ಯಮರು: ಅಭಿಮನ್ಯು, ಉಗ್ರದೃಷ್ಟಿ, ಸಮಯ, ಶುಚಿಶ್ರವ, ಕೇವಲ, ವಿಶ್ವರೂಪ, ಸುಪಕ್ಷ ಮತ್ತು ಮಧುಪರ್ಕ ಕೂಡ ಇದ್ದರು.

ತುರೀಯೋ ನಿರ್ಹಪುಶ್ಚೈವ ಯುಕ್ತೋ ಗ್ರಾವಾಜಿನಸ್ತು ತೇ। ಯಮಿನೋ ವಿಶ್ವದೇವಾದ್ಯಂ ಯವಿಷ್ಠೋಽಮೃತವಾನಪಿ ।। ೩೧.

ತುರೀಯ, ನಿರ್ಹಪು, ಯುಕ್ತ, ಗ್ರಾವಾಜಿನ—ಇವರು ಯಮಿನರು, ವಿಶ್ವದೇವರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖರು; ಜೊತೆಗೆ ಯವಿಷ್ಠ ಮತ್ತು ಅಮೃತವಂತೂ ಇದ್ದರು.

ಅಜಿರೋ ವಿಭುರ್ವಿಭಾವಶ್ಚ ಮೃಲಿಕೋಽಥ ದಿದೇಹಕಃ। ಶ್ರುತಿಶ್ರೃಣೋ ಬೃಹಚ್ಛುಕ್ರೋ ದೇವಾ ದ್ವಾದಶ ಕೀರ್ತಿತಾಃ ।। ೩೧.

ಅಜಿರ, ವಿಭು, ವಿಭಾವ, ಮೃಳಿಕ, ದಿದೇಹಕ, ಶ್ರುತಿ, ಶ್ರಿಣ, ಬೃಹಚ್ಶುಕ್ರ—ಈ ಹನ್ನೆರಡು ದೇವತೆಗಳು ಹೆಸರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಆಸನ್ ಸ್ವಾಯಮ್ಭುವಸ್ಯೈತೇ ಅನ್ತರೇ ಸೋಮಪಾಯಿನಃ। ತ್ವಿಷಿಮನ್ತೋ ಗಣಾ ಹ್ಯೇತೇ ವೀರ್ಯವನ್ತೋ ಮಹಾಬಲಾಃ ।। ೩೧.

ಇವರು ಸ್ವಾಯಂಭುವನ ಸಂತಾನದಲ್ಲಿ ಸೋಮಪಾನ ಮಾಡುವ ದೇವತೆಗಳು. ಈ ಗುಂಪುಗಳು ಪ್ರಕಾಶಮಾನರಾಗಿದ್ದು, ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಗಳು ಮತ್ತು ಬಲಿಷ್ಠರಾಗಿದ್ದರು.

ತೇಷಾಮಿನ್ದ್ರಃ ಸದಾ ಹ್ಯಾಸೀದ್ವಿಶ್ವಭುಕ್ ಪ್ರಥಮೋ ವಿಭುಃ। ಅಸುರಾ ಯೇತದಾ ತೇಷಾಮಾಸನ್ ದಾಯಾದಬಾನ್ಧವಾಃ ।। ೩೧.

ಇವರಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನು ಸದಾ ಪ್ರಭುವಾಗಿದ್ದನು, ಮೊದಲನೆಯವನೂ ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವವನೂ ಆಗಿದ್ದನು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಸುರರು ಇವರ ಬಂಧುಗಳೂ ವಾರಸುದಾರರೂ ಆಗಿದ್ದರು.

ಸುಪರ್ಣಯಕ್ಷಗನ್ಧರ್ವಾಃ ಪಿಶಾಚೋರಗರಾಕ್ಷಸಾಃ। ಅಷ್ಟೌ ತೇ ಪಿತೃಭಿಃ ಸಾರ್ದ್ಧಂ ನಾಸತ್ಯಾ ದೇವಯೋನಯಃ ।। ೩೧.

ಸುಪರ್ಣ, ಯಕ್ಷ, ಗಂಧರ್ವ, ಪಿಶಾಚ, ನಾಗ, ರಾಕ್ಷಸ—ಈ ಎಂಟು ಜನರು ಪಿತೃಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ನಾಸತ್ಯ ಎಂಬ ದೇವಯೋನಿಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಸ್ವಾಯಮ್ಭುವೇಽನ್ತರೇಽತೀತಾಃ ಪ್ರಜಾಸ್ತ್ವಾಸಾಂ ಸಹಸ್ರಶಃ। ಪ್ರಭಾವರೂಪಸಮ್ಪನ್ನಾ ಆಯುಷಾ ಚ ಬಲೇನ ಚ ।। ೩೧.

ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಜೀವಿಗಳು ಜನಿಸಿದರು; ಅವರು ಪ್ರಕಾಶ, ರೂಪ, ಆಯುಷ್ಯ ಮತ್ತು ಬಲದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದರು.

ವಿಸ್ತರಾದಿಹ ನೋಚ್ಯನ್ತೇ ಮಾ ಪ್ರಸಙ್ಗೋ ಭವತ್ವಿಹ। ಸ್ವಾಯಮ್ಭುವೋ ನಿಸರ್ಗಶ್ಚ ವಿಜ್ಞೇಯಃ ಸಾಮ್ಪ್ರತಂ ಮನುಃ ।। ೩೧.

ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ವಿವರಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಇಲ್ಲದೆ ಇದ್ದರೆ ಕಥೆ ತುಂಬಾ ಉದ್ದವಾಗುತ್ತದೆ. ಈಗ ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮತ್ತು ಅವನ ಸೃಷ್ಟಿಯ ವಿವರವನ್ನು ತಿಳಿಯಿರಿ.

ಅತೀತೇ ವರ್ತ್ತಮಾನೇನ ದೃಷ್ಟೋ ವೈವಸ್ವತೇನ ಸಃ। ಪ್ರಜಾಭಿರ್ದೇವತಾಭಿಶ್ಚ ಋಷಿಭಿಃ ಪಿತೃಭಿಃ ಸಹ ।। ೩೧.

ಆ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲವನ್ನು ಈಗಿನ ವೈವಸ್ವತನು, ಜನರು, ದೇವತೆಗಳು, ಋಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಪಿತೃಗಳೊಂದಿಗೆ ನೋಡುತ್ತಾನೆ.

ತೇಷಾಂ ಸಪ್ತರ್ಷಯಃ ಪೂರ್ವಮಾಸನ್ಯೇ ತಾನ್ ನಿಬೋಧತ। ಭೃಗ್ವಙ್ಗಿರಾ ಮರೀಚಿಶ್ಚ ಪುಲಸ್ತ್ಯಃ ಪುಲಹಃ ಕ್ರತುಃ ।। ೩೧.

ಅವರಲ್ಲಿ ಪುರಾತನ ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳು: ಭೃಗು, ಅಂಗಿರಸ, ಮರೀಚಿ, ಪುಲಸ್ತ್ಯ, ಪುಲಹ, ಕ್ರತು.

ಅತ್ರಿಶ್ಚೈವ ವಸಿಷ್ಠಶ್ಚ ಸಪ್ತ ಸ್ವಾಯಮ್ಭುವೇಽನ್ತರೇ। ಅಗ್ನೀಧ್ರಶ್ಚಾತಿಬಾಹುಶ್ಚ ಮೇಧಾ ಮೇಧಾತಿಥಿರ್ವಸುಃ ।। ೩೧.

ಅತ್ರಿ ಮತ್ತು ವಸಿಷ್ಠ ಕೂಡ ಸೇರಿ, ಈ ಏಳು ಜನರು ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಕಾಲದವರು. ಅಗ್ನಿಧ್ರ, ಅತಿಬಾಹು, ಮೇಧ, ಮೇಧಾತಿಥಿ ಮತ್ತು ವಸು ಕೂಡ ಇದ್ದರು.

ಜ್ಯೋತಿಷ್ಮಾನ್ ದ್ಯುತಿಮಾನ್ ಹವ್ಯಃ ಸವನಃ ಪುತ್ರ ಏವ ಚ ೩೧.

ಜ್ಯೋತಿಷ್ಮಾನ್, ದ್ಯುತಿಮಾನ್, ಹವ್ಯ, ಸವನ ಮತ್ತು ಪುತ್ರ ಕೂಡ ಇದ್ದರು.

ವಾಯುಪ್ರೋಕ್ತಾ ಮಹಾಸತ್ತ್ವಾ ರಾಜಾನಃ ಪ್ರಥಮೇಽನ್ತರೇ। ಸಾಸುರನ್ತತ್ಸಗನ್ಧರ್ವಂ ಸಯಕ್ಷೋರಗರಾಕ್ಷಸಮ್। ಸಪಿಶಾಚಮನುಷ್ಯಞ್ಚ ಸುಪರ್ಣಾಪ್ಸರಸಾಙ್ಗಣಮ್ ।। ೩೧.

ವಾಯುವು ಹೇಳಿದ ಮಹಾತ್ಮರು ಮೊದಲ ಕಾಲದ ರಾಜರು; ಅವರಲ್ಲಿ ಅಸುರರು, ಗಂಧರ್ವರು, ಯಕ್ಷರು, ನಾಗರು, ರಾಕ್ಷಸರು, ಪಿಶಾಚರು, ಮಾನವರು, ಸುಪರ್ಣರು, ಅಪ್ಸರಸರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರೂ ಇದ್ದರು.

ನೋ ಶಕ್ಯಮಾನುಪೂರ್ವ್ಯೇಣ ವಕ್ತುಂ ವರ್ಷಶತೈರಪಿ। ಬಹುತ್ವಾನ್ನಾಮಧೇಯಾನಾಂ ಸಙ್ಖ್ಯಾ ತೇಷಾಂ ಕುಲೇ ತಥಾ ।। ೩೧.

ಅವರ ಹೆಸರುಗಳೂ ಕುಟುಂಬಗಳೂ ತುಂಬಾ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳಾದರೂ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಯಾ ವೈ ವ್ರಜಕುಲಾಖ್ಯಾಸ್ತು ಆಸನ್ ಸ್ವಾಯಮ್ಬುವೇಽನ್ತರೇ। ಕಾಲೇನ ಬಹುನಾತೀತಾ ಅಯನಾಬ್ದಯುಗಕ್ರಮೈಃ ।। ೩೧.

ವ್ರಜಕುಲ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಪಡೆದವರು ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇದ್ದರು; ಅನೇಕ ಕಾಲಗಳ, ವರ್ಷಗಳ, ಯುಗಗಳ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಈಗ ಇಲ್ಲದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಕ ಏಷ ಭಗವಾನ್ ಕಾಲಃ ಸರ್ವಭೂತಾಪಹಾರಕಃ। ಕಸ್ಯ ಯೋನಿಃ ಕಿಮಾದಿಶ್ಚ ಕಿನ್ತತ್ತ್ವಂ ಸ ಕಿಮಾತ್ಮಜಃ ।। ೩೧.

ಈ ಭಗವಂತ ಕಾಲನು ಯಾರು? ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವವನು ಯಾರು? ಅವನ ಹುಟ್ಟಿನ ಮೂಲ ಯಾವುದು, ಅವನ ಆರಂಭವೇನು, ಅವನ ನಿಜವಾದ ಸ್ವರೂಪವೇನು, ಅವನು ಯಾರ ಮಗನು ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಸು.

ಕಿಮಸ್ಯ ಚಕ್ಷುಃ ಕಾ ಮೂರ್ತಿಃ ಕೇ ಚಾಸ್ಯಾವಯವಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ। ಕಿಂನಾಮಧೇಯಃ ಕೋಽಸ್ಯಾತ್ಮಾ ಏತತ್ ಪ್ರಬ್ರೂಹಿ ಪೃಚ್ಛತಾಮ್ ।। ೩೧.

ಅವನಿಗೆ ಯಾವುದು ಕಣ್ಣು, ಅವನ ರೂಪವೇನು, ಅವನ ಅಂಗಗಳು ಯಾವುವು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ? ಅವನ ಹೆಸರೇನು, ಅವನ ಆತ್ಮ ಯಾರು? ಇದನ್ನೆಲ್ಲಾ ಕೇಳುತ್ತಿರುವವರಿಗೆ ವಿವರಿಸು.

ಶ್ರೂಯತಾಂ ಕಾಲಸದ್ಭಾವಃ ಶ್ರುತ್ವಾ ಚೈವಾವಧಾರ್ಯತಾಮ್। ಸೂರ್ಯಯೋನಿರ್ನಿಮೇಷಾದಿಃ ಸಙ್ಖ್ಯಾಚಕ್ಷುಃ ಸ ಉಚ್ಯತೇ ।। ೩೧.

ಈಗ ಕಾಲದ ನಿಜವಾದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಕೇಳು ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನೆನಪಿಟ್ಟುಕೋ. ಅವನ ಹುಟ್ಟಿನ ಮೂಲ ಸೂರ್ಯನು, ಅವನ ಆರಂಭ ಕಣ್ಣು ಮಿಟುಕಿಸುವಷ್ಟು ಸಮಯ, ಅವನನ್ನು ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕುವವನೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಅವನ ಕಣ್ಣು ಎಂದರೆ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ.

ಮೂರ್ತ್ತಿರಸ್ಯ ತ್ವಹೋರಾತ್ರೇ ನಿಮೇಷಾವಯವಶ್ಚ ಸಃ। ಸಂವತ್ಸರಶತಂ ತ್ವಸ್ಯ ನಾಮ ಚಾಸ್ಯ ಕಲಾತ್ಮಕಮ್। ಸಾಮ್ಪ್ರತಾನಾಗತಾತೀತಕಾಲಾತ್ಮಾ ಸ ಪ್ರಜಾಪತಿಃ ।। ೩೧.

ಅವನ ರೂಪ ಎಂದರೆ ಹಗಲು ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿ, ಅವನ ಅಂಗಗಳು ಕ್ಷಣಗಳು, ಅವನ ಹೆಸರು ನೂರು ವರ್ಷಗಳು, ಅವನು ಕಾಲದ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುವವನು. ಅವನು ಪ್ರಸ್ತುತ, ಭವಿಷ್ಯ ಮತ್ತು ಭೂತಕಾಲವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಪ್ರಜಾಪತಿ.