ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಯಶೋರಾಜ್ಯಸುಖೈಶ್ವರ್ಯವಿತ್ತಾಯುರ್ಧನಕಾಙ್ಕ್ಷಿಭಿಃ। ಸ್ತೋತವ್ಯೋ ಭಕ್ತಿಮಾಸ್ಥಾಯ ವಿದ್ಯಾಕಾಮೈಶ್ಚ ಯತ್ನತಃ ।। ೩೦.

ಯಾರು ಹೆಸರು, ರಾಜಕೀಯ, ಸುಖ, ಐಶ್ವರ್ಯ, ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯ ಅಥವಾ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮತ್ತು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಈ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಪಠಿಸಬೇಕು. ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಯಸುವವರೂ ಇದನ್ನು ಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪಠಿಸಬೇಕು.

ವ್ಯಾಧಿತೋ ದುಃಖಿತೋ ದೀನಶ್ಚೌರತ್ರಸ್ತೋ ಭಯಾರ್ದಿತಃ। ರಾಜಕಾರ್ಯನಿಯುಕ್ತೋ ವಾ ಮುಚ್ಯತೇ ಮಹತೋ ಭಯಾತ್ ।। ೩೦.

ಯಾರಾದರೂ ರೋಗದಿಂದ, ದುಃಖದಿಂದ, ಬಡತನದಿಂದ, ಕಳ್ಳರ ಭಯದಿಂದ ಅಥವಾ ಭಯದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಅಥವಾ ರಾಜಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದರೂ, ಈ ಸ್ತೋತ್ರದಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಭಯದಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ.

ಅನೇನ ಚೈವ ದೇಹೇನ ಗಣಾನಾಂ ಸ ಗಣಾಧಿಪಃ। ಇಹ ಲೋಕೇ ಸುಖಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಗಣ ಏವೋಪಪದ್ಯತೇ ।। ೩೦.

ಈ ದೇಹದಲ್ಲೇ ಅವನು ಗಣಾಧಿಪತಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ; ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸುಖವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ, ನಂತರ ಗಣರಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಪುನರ್ಜನ್ಮ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

ನ ಚ ಯಕ್ಷಾಃ ಪಿಶಾಚಾ ವಾ ನ ನಾಗಾ ನ ವಿನಾಯಕಾಃ। ಕುರ್ಯುರ್ವಿಘ್ನಂ ಗೃಹೇ ತಸ್ಯ ಯತ್ರ ಸಂಸ್ತೂಯತೇ ಭವಃ ।। ೩೦.

ಯಾವ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಭವನು ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೋ, ಆ ಮನೆಯಲ್ಲಿಗೆ ಯಕ್ಷರು, ಪಿಶಾಚಿಗಳು, ನಾಗರು ಅಥವಾ ವಿನಾಯಕರು ಯಾವುದೇ ವಿಘ್ನವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.

ಶ್ರೃಣುಯಾದ್ವಾ ಇದಂ ನಾರೀ ಸುಭಕ್ತ್ಯಾ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣೀ। ಪಿತೃಭಿರ್ಭರ್ತೃಪಕ್ಷಾಭ್ಯಾಂ ಪೂಜ್ಯಾ ಭವತಿ ದೇವವತ್ ।। ೩೦.

ಯಾವ ಮಹಿಳೆ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯವನ್ನು ಪಾಲಿಸಿ ಇದನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾಳೋ, ಅವಳು ತನ್ನ ಪಿತೃಗಳು, ಗಂಡನ ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಕುಟುಂಬದಿಂದ ದೇವತೆಯಂತೆ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾಳೆ.

ಶ್ರೃಣುಯಾದ್ವಾ ಇದಂ ಸರ್ವ ಕೀರ್ತ್ತಯೇದ್ವಾಪ್ಯಭೀಕ್ಷ್ಣಶಃ। ತಸ್ಯ ಸರ್ವಾಣಿ ಕಾರ್ಯಾಣಿ ಸಿದ್ಧಿಂ ಗಚ್ಛನ್ತ್ಯವಿಘ್ನತಃ ।। ೩೦.

ಯಾರು ಈ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೇಳುತ್ತಾರೆ ಅಥವಾ ಪುನಃ ಪುನಃ ಪಠಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರ ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯಗಳು ವಿಘ್ನವಿಲ್ಲದೆ ನೆರವೇರುತ್ತವೆ.

ಮನಸಾ ಚಿನ್ತಿತಂ ಯಚ್ಚ ಯಚ್ಚ ವಾಚಾಪ್ಯುದಾಹೃತಮ್। ಸರ್ವಂ ಸಮ್ಪದ್ಯತೇ ತಸ್ಯ ಸ್ತವನಸ್ಯಾನುಕೀರ್ತ್ತನಾತ್ ।। ೩೦.

ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಯೋಚಿಸಿದದ್ದಾಗಲಿ, ಬಾಯಿಂದ ಹೇಳಿದದ್ದಾಗಲಿ, ಈ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಪುನಃ ಪುನಃ ಪಠಿಸುವವರಿಗೆ ಎಲ್ಲವೂ ನೆರವೇರುತ್ತದೆ.

ದೇವಸ್ಯ ಸಗುಹಸ್ಯಾಥ ದೇವ್ಯಾ ನನ್ದೀಶ್ವರಸ್ಯ ತು। ಬಲಿಂ ವಿಭವತಃ ಕೃತ್ವಾ ದಮೇನ ನಿಯಮೇನ ಚ ।। ೩೦.

ದೇವರಿಗೆ, ಸಗುಹ್ಯನಿಗೆ, ದೇವಿಗೆ ಮತ್ತು ನಂದೀಶ್ವರನಿಗೆ ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ, ನಿಯಮ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣದಿಂದ ಬಲಿ ಅರ್ಪಿಸಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

ತತಃ ಸ ಯುಕ್ತೋ ಗೃಹ್ಣೀಯಾನ್ನಾಮಾನ್ಯಾಶು ಯಥಾಕ್ರಮಮ್। ಈಪ್ಸಿತಾನ್ ಲಭತೇಽತ್ಯರ್ಥಂ ಕಾಮಾನ್ ಭೋಗಾಂಶ್ಚ ಮಾನವಃ। ಮೃತಶ್ಚ ಸ್ವರ್ಗಮಾಪ್ನೋತಿ ಸ್ತ್ರೀಸಹಸ್ರಪರಿವೃತಃ ।। ೩೦.

ಅನಂತರ, ಸಿದ್ಧನಾದವನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಆ ನಾಮಗಳನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಪಠಿಸಬೇಕು; ಅವನು ಬಯಸಿದ ಎಲ್ಲ ಭೋಗಗಳನ್ನು ಬಹಳವಾಗಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಮೃತನಾದ ಮೇಲೆ ಸಾವಿರ ಮಹಿಳೆಯರೊಂದಿಗೆ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ.

ಸರ್ವ ಕರ್ಮಸು ಯುಕ್ತೋ ವಾ ಯುಕ್ತೋ ವಾ ಸರ್ವಪಾತಕೈಃ। ಪಠನ್ ದಕ್ಷಕೃತಂ ಸ್ತೋತ್ರಂ ಸರ್ವಪಾಪೈಃ ಪ್ರಮುಚ್ಯತೇ। ಮೃತಶ್ಚ ಗಣಸಾಲೋಕ್ಯಂ ಪೂಜ್ಯಮಾನಃ ಸುರಾಸುರೈಃ ।। ೩೦.

ಯಾವುದೇ ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದರೂ ಅಥವಾ ಎಲ್ಲ ಪಾಪಗಳಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದರೂ, ದಕ್ಷನು ರಚಿಸಿದ ಈ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಪಠಿಸಿದರೆ ಎಲ್ಲ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಮೃತನಾದ ಮೇಲೆ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಸುರರಿಂದ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಗಣಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

ವೃಷೇವ ವಿಧಿಯುಕ್ತೇನ ವಿಮಾನೇನ ವಿರಾಜತೇ। ಆಭೂತಸಂಪ್ಲವಸ್ಥಾಯೀ ರುದ್ರಸ್ಯಾನುಚರೋ ಭವೇತ್ ।। ೩೦.

ವಿಧಿಯನುಸಾರ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ರಥದಲ್ಲಿ ಎತ್ತು ಹೀಗೇ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾಗಿ, ಅವನು ಭೂತಗಳ ಲಯವಾಗುವವರೆಗೆ ರುದ್ರನ ಸೇವಕನಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತಾನೆ.

ಇತ್ಯಾಹ ಭಗವಾನ್ ವ್ಯಾಸಃ ಪರಾಶರಸುತಃ ಪ್ರಭುಃ । ನೈತದ್ವೇದಯತೇ ಕಶ್ಚಿನ್ನೇದಂ ಶ್ರಾವ್ಯನ್ತು ಕಸ್ಯಚಿತ್ ।। ೩೦.

ಪರಾಶರನ ಪುತ್ರನಾದ ಮಹಾತ್ಮ ವ್ಯಾಸನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು: ಇದನ್ನು ಯಾರಿಗೂ ತಿಳಿಸಬಾರದು, ಯಾರಿಗೂ ಕೇಳಿಸಬಾರದು.

ಶ್ರುತ್ವೈತತ್ಪರಮಂ ಗುಹ್ಯಂ ಯೇಽಪಿ ಸ್ಯುಃ ಪಾಪಕಾರಿಣಃ। ವೈಶ್ಯಾಃ ಸ್ತ್ರಿಯಶ್ಚ ಶೂದ್ರಾಶ್ಚ ರುದ್ರಲೋಕಮವಾಪ್ನುಯುಃ ।। ೩೦.

ಈ ಪರಮ ಗುಹ್ಯವನ್ನು ಪಾಪಕರ್ಮಿಗಳು, ವೈಶ್ಯರು, ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಶೂದ್ರರು ಕೇಳಿದರೂ, ಅವರು ರುದ್ರಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಶ್ರಾವಯೇದ್ಯಸ್ತು ವಿಪ್ರೇಭ್ಯಃ ಸದಾ ಪರ್ವಸು ಪರ್ವಸು। ರುದ್ರಲೋಕಮವಾಪ್ನೋತಿ ದ್ವಿಜೋ ವೈ ನಾತ್ರ ಸಂಶಯಃ ।। ೩೦.

ಯಾರು ಈ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಬ್ಬದಲ್ಲಿಯೂ ಕೇಳಿಸುತ್ತಾರೋ, ಆ ದ್ವಿಜನು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ರುದ್ರಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

ಇತ್ಯೇಷಾ ಸಮನುಜ್ಞಾತಾ ಕಥಾ ಪಾಪಪ್ರಣಾಶಿನೀ। ಯಾ ದಕ್ಷಮಧಿಕೃತ್ಯೇಹ ಕಥಾ ಶರ್ವಾದುಪಾಗತಾ ।। ೩೧.

ಹೀಗೆ ಪಾಪವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ಈ ಕಥೆ, ದಕ್ಷನನ್ನು ಕುರಿತು ಶರ್ವನಿಂದ ಬಂದಿರುವ ಕಥೆ, ಅನುಮತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

ಪಿತೃವಂಶಪ್ರಸಙ್ಗೇನ ಕಥಾ ಹ್ಯೇಷಾ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಾ। ಪಿತೄಣಾಮಾನುಪೂರ್ವ್ಯೇಣ ದೇವಾನ್ ವಕ್ಷ್ಯಾಮ್ಯತಃ ಪರಮ್ ।। ೩೧.

ಪಿತೃವಂಶದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಯೇ ಈ ಕಥೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ಈಗ ಪಿತೃಗಳ ಕ್ರಮವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ, ದೇವತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮುಂದುವರೆಸಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

ತ್ರೇತಾಯುಗಮುಖೇ ಪೂರ್ವಮಾಸನ್ ಸ್ವಾಯಮ್ಭುವೇಽನ್ತರೇ । ದೇವಾ ಯಾಮಾ ಇತಿ ಖ್ಯಾತಾಃ ಪೂರ್ವಂ ಯೇ ಯಜ್ಞಸೂನವಃ ।। ೩೧.

ತ್ರೇತಾಯುಗದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಹಿಂದಿನ ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ, ಯಜ್ಞನ ಪುತ್ರರಾಗಿದ್ದ ಯಾಮರು ಎಂಬ ದೇವತೆಗಳು ಇದ್ದರು.

ಅಜಿತಾ ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಪುತ್ರಾ ಜಿತಾ ಜಿದಜಿತಾಶ್ಚ ಯೇ। ಪುತ್ರಾಃ ಸ್ವಾಯಮ್ಭುವಸ್ಯೈತೇ ಶುಕ್ರನಾಮ್ನಾ ಮಾನಸಾಃ ।। ೩೧.

ಅಜಿತ ಮತ್ತು ಜಿತ, ಜೊತೆಗೆ ಜಿದಜಿತ ಎಂಬವರು ಬ್ರಹ್ಮನ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಪುತ್ರರು. ಇವರು ಸ್ವಾಯಂಭುವನ ಪುತ್ರರು, ಶುಕ್ರ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ತೃಪ್ತಿಮನ್ತೋ ಗಣಾ ಹ್ಯೇತೇ ದೇವಾನಾನ್ತು ತ್ರಯಃ ಸ್ಮೃತಾಃ । ಛನ್ದೋಗಾಸ್ತು ತ್ರಯಸ್ತ್ರಿಂಶತ್ಸರ್ವೇ ಸ್ವಾಯಮ್ಭುವಸ್ಯ ಹ ।। ೩೧.

ತ್ರುಪ್ತಿಮಂತ ಎಂಬ ಗುಂಪುಗಳು ದೇವತೆಗಳ ಮೂರು ವರ್ಗಗಳೆಂದು ಹೆಸರಾಗಿವೆ. ಚಾಂದೋಗರು ಎಂಬ ಮೂವತ್ತಮೂರು ಜನರೂ ಸ್ವಾಯಂಭುವನ ಸಂತಾನವಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಯದುರ್ಯಯಾತಿರ್ದ್ವೌ ದೇವೌ ದೀಧಯಃ ಸ್ರವಸೋ ಮತಿಃ। ವಿಭಾಸಶ್ಚ ಕ್ರತುಶ್ಚೈವ ಪ್ರಜಾತಿರ್ವಿಶತೋ ದ್ಯುತಿಃ ।। ೩೧.

ಯದು ಮತ್ತು ಯಯಾತಿ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ದೇವತೆಗಳು, ದಿಧಯ, ಶ್ರವಸ, ಮತಿ, ವಿಭಾಸ, ಕ್ರತು, ಪ್ರಜಾತಿ, ವಿಶತ ಮತ್ತು ದ್ಯುತಿ ಎಂಬವರೂ ಇದ್ದರು.

ವಾಯಸೋ ಮಙ್ಗಲಶ್ಚೈವ ಯಾಮಾ ದ್ವಾದಶ ಕೀರ್ತಿತಾಃ। ಅಭಿಮನ್ಯುರುಗ್ರದೃಷ್ಟಿಃ ಸಮಯೋಽಥ ಶುಚಿಶ್ರವಾಃ। ಕೇವಲೋ ವಿಶ್ವರೂಪಶ್ಚ ಸುಪಕ್ಷೋ ಮಧುಪಸ್ತಥಾ ।। ೩೧.

ವಾಯಸ ಮತ್ತು ಮಂಗಳ, ಜೊತೆಗೆ ಹನ್ನೆರಡು ಯಮರು: ಅಭಿಮನ್ಯು, ಉಗ್ರದೃಷ್ಟಿ, ಸಮಯ, ಶುಚಿಶ್ರವ, ಕೇವಲ, ವಿಶ್ವರೂಪ, ಸುಪಕ್ಷ ಮತ್ತು ಮಧುಪರ್ಕ ಕೂಡ ಇದ್ದರು.

ತುರೀಯೋ ನಿರ್ಹಪುಶ್ಚೈವ ಯುಕ್ತೋ ಗ್ರಾವಾಜಿನಸ್ತು ತೇ। ಯಮಿನೋ ವಿಶ್ವದೇವಾದ್ಯಂ ಯವಿಷ್ಠೋಽಮೃತವಾನಪಿ ।। ೩೧.

ತುರೀಯ, ನಿರ್ಹಪು, ಯುಕ್ತ, ಗ್ರಾವಾಜಿನ—ಇವರು ಯಮಿನರು, ವಿಶ್ವದೇವರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖರು; ಜೊತೆಗೆ ಯವಿಷ್ಠ ಮತ್ತು ಅಮೃತವಂತೂ ಇದ್ದರು.

ಅಜಿರೋ ವಿಭುರ್ವಿಭಾವಶ್ಚ ಮೃಲಿಕೋಽಥ ದಿದೇಹಕಃ। ಶ್ರುತಿಶ್ರೃಣೋ ಬೃಹಚ್ಛುಕ್ರೋ ದೇವಾ ದ್ವಾದಶ ಕೀರ್ತಿತಾಃ ।। ೩೧.

ಅಜಿರ, ವಿಭು, ವಿಭಾವ, ಮೃಳಿಕ, ದಿದೇಹಕ, ಶ್ರುತಿ, ಶ್ರಿಣ, ಬೃಹಚ್ಶುಕ್ರ—ಈ ಹನ್ನೆರಡು ದೇವತೆಗಳು ಹೆಸರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಆಸನ್ ಸ್ವಾಯಮ್ಭುವಸ್ಯೈತೇ ಅನ್ತರೇ ಸೋಮಪಾಯಿನಃ। ತ್ವಿಷಿಮನ್ತೋ ಗಣಾ ಹ್ಯೇತೇ ವೀರ್ಯವನ್ತೋ ಮಹಾಬಲಾಃ ।। ೩೧.

ಇವರು ಸ್ವಾಯಂಭುವನ ಸಂತಾನದಲ್ಲಿ ಸೋಮಪಾನ ಮಾಡುವ ದೇವತೆಗಳು. ಈ ಗುಂಪುಗಳು ಪ್ರಕಾಶಮಾನರಾಗಿದ್ದು, ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಗಳು ಮತ್ತು ಬಲಿಷ್ಠರಾಗಿದ್ದರು.

ತೇಷಾಮಿನ್ದ್ರಃ ಸದಾ ಹ್ಯಾಸೀದ್ವಿಶ್ವಭುಕ್ ಪ್ರಥಮೋ ವಿಭುಃ। ಅಸುರಾ ಯೇತದಾ ತೇಷಾಮಾಸನ್ ದಾಯಾದಬಾನ್ಧವಾಃ ।। ೩೧.

ಇವರಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನು ಸದಾ ಪ್ರಭುವಾಗಿದ್ದನು, ಮೊದಲನೆಯವನೂ ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವವನೂ ಆಗಿದ್ದನು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಸುರರು ಇವರ ಬಂಧುಗಳೂ ವಾರಸುದಾರರೂ ಆಗಿದ್ದರು.

ಸುಪರ್ಣಯಕ್ಷಗನ್ಧರ್ವಾಃ ಪಿಶಾಚೋರಗರಾಕ್ಷಸಾಃ। ಅಷ್ಟೌ ತೇ ಪಿತೃಭಿಃ ಸಾರ್ದ್ಧಂ ನಾಸತ್ಯಾ ದೇವಯೋನಯಃ ।। ೩೧.

ಸುಪರ್ಣ, ಯಕ್ಷ, ಗಂಧರ್ವ, ಪಿಶಾಚ, ನಾಗ, ರಾಕ್ಷಸ—ಈ ಎಂಟು ಜನರು ಪಿತೃಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ನಾಸತ್ಯ ಎಂಬ ದೇವಯೋನಿಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಸ್ವಾಯಮ್ಭುವೇಽನ್ತರೇಽತೀತಾಃ ಪ್ರಜಾಸ್ತ್ವಾಸಾಂ ಸಹಸ್ರಶಃ। ಪ್ರಭಾವರೂಪಸಮ್ಪನ್ನಾ ಆಯುಷಾ ಚ ಬಲೇನ ಚ ।। ೩೧.

ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಜೀವಿಗಳು ಜನಿಸಿದರು; ಅವರು ಪ್ರಕಾಶ, ರೂಪ, ಆಯುಷ್ಯ ಮತ್ತು ಬಲದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದರು.

ವಿಸ್ತರಾದಿಹ ನೋಚ್ಯನ್ತೇ ಮಾ ಪ್ರಸಙ್ಗೋ ಭವತ್ವಿಹ। ಸ್ವಾಯಮ್ಭುವೋ ನಿಸರ್ಗಶ್ಚ ವಿಜ್ಞೇಯಃ ಸಾಮ್ಪ್ರತಂ ಮನುಃ ।। ೩೧.

ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ವಿವರಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಇಲ್ಲದೆ ಇದ್ದರೆ ಕಥೆ ತುಂಬಾ ಉದ್ದವಾಗುತ್ತದೆ. ಈಗ ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮತ್ತು ಅವನ ಸೃಷ್ಟಿಯ ವಿವರವನ್ನು ತಿಳಿಯಿರಿ.

ಅತೀತೇ ವರ್ತ್ತಮಾನೇನ ದೃಷ್ಟೋ ವೈವಸ್ವತೇನ ಸಃ। ಪ್ರಜಾಭಿರ್ದೇವತಾಭಿಶ್ಚ ಋಷಿಭಿಃ ಪಿತೃಭಿಃ ಸಹ ।। ೩೧.

ಆ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲವನ್ನು ಈಗಿನ ವೈವಸ್ವತನು, ಜನರು, ದೇವತೆಗಳು, ಋಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಪಿತೃಗಳೊಂದಿಗೆ ನೋಡುತ್ತಾನೆ.