ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಸರ್ವೇಷಾಮೇವ ಲೋಕಾನಾಂ ಭೂರ್ಲೋಕಸ್ತ್ವಾದಿರುಚ್ಯತೇ। ತಮಹಂ ಧಾರಯಿಷ್ಯಾಮಿ ನಿದೇಶಾತ್ ಪರಮೇಷ್ಠಿನಃ ।। ೩೦.

ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಭೂಲೋಕವೇ ಮುಖ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ; ಪರಮೇಶ್ವರನ ಆದೇಶದಿಂದ ನಾನು ಅದನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಅಸ್ಯಾಂ ಕ್ಷಿತೌ ವೃತಾ ಲೋಕಾಃ ಸರ್ವೇ ತಿಷ್ಠನ್ತಿ ಭಾಸ್ಕರಾಃ। ತಾನಹಂ ಧಾರಯಾಮೀಹ ಸತತಂ ನ ತವಾಜ್ಞಯಾ ।। ೩೦.

ಈ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಲೋಕಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶಮಾನರು ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ; ನಾನು ಅವನ್ನು ಸದಾ ಇಲ್ಲಿ ಧರಿಸುತ್ತೇನೆ, ನಿನ್ನ ಆದೇಶದಿಂದಲ್ಲ.

ಚಾತುರ್ವರ್ಣ್ಯಂ ಹಿ ದೇವಾನಾಂ ತೇ ಚಾಪ್ಯೇಕತ್ರ ಭುಞ್ಜತೇ। ನಾಹಂ ತೈಃ ಸಹ ಭೋಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ತತೋ ದಾಸ್ಯನ್ತಿ ತೇ ಪೃಥಕ್। ತತೋ ದೇವೈಃ ಸ ತೈಃ ಸಾರ್ದ್ಧಂ ನೇಜ್ಯತೇ ಪೃಥಗಿಜ್ಯತೇ ।। ೩೦.

ದೇವತೆಗಳ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಣಗಳೂ ಒಂದಾಗಿ ಭೋಜನಮಾಡುತ್ತಾರೆ; ನಾನು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಭೋಜನ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ; ಹೀಗಾಗಿ ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ನೀನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ, ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿಯೇ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವೆ.

ತತೋಽಭಿವ್ಯಾಹೃತೋ ದಕ್ಷೋ ರುದ್ರೇಣಾಮಿತತೇಜಸಾ। ಸ್ವಾಯಮ್ಭುವೇಽನ್ತರೇ ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ಉತ್ಪನ್ನೋ ಮಾನುಷೇಷ್ವಿಹ ।। ೩೦.

ಅನಂತ ಶಕ್ತಿಯ ರುದ್ರನು ದಕ್ಷನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳಿದ ನಂತರ, ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಯುಗವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಅವನು ಇಲ್ಲಿ ಮಾನವರಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದನು.

ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಗೃಹಪತಿಂ ದಕ್ಷಂ ಜ್ಞಾನಾನಾಮೀಶ್ವರಂ ಪ್ರಭುಮ್। ದಕ್ಷೋ ನಾಮ ಮಹಾಯಜ್ಞೈಃ ಸೋಽಯಜದ್ದೈವತೈಃ ಸಹ ।। ೩೦.

ದಕ್ಷನನ್ನು ಗೃಹಪತಿ, ಜ್ಞಾನಿಗಳ ಸ್ವಾಮಿ ಎಂದು ತಿಳಿದು, ದಕ್ಷ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಅವನು ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಹಾಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದನು.

ಅಥ ದೇವೀ ಸತೀ ಯಾ ತು ಪ್ರಾಪ್ತೇ ವೈವಸ್ವತೇಽನ್ತರೇ। ಮೈನಾಯಾಂ ತಾಮುಮಾಂ ದೇವೀಂ ಜನಯಾಮಾಸ ಶೈಲರಾಟ್ ।। ೩೦.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವೈವಸ್ವತ ಮನುವಿನ ಯುಗದಲ್ಲಿ, ಸತಿಯಾದ ದೇವಿ, ಮೈನಾಕ ಎಂಬ ಪರ್ವತರಾಜನ ಮಗಳಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದರು.

ಸಾ ತು ದೇವೀ ಸತೀ ಪೂರ್ವಂ ತತಃ ಪಶ್ಚಾದುಮಾಽಭವತ್। ಸಹ ವ್ರತಾ ಭವಸ್ಯೈಷಾ ನ ತಯಾ ಮುಚ್ಯತೇ ಭವಃ। ಯಾವದಿಚ್ಛತಿ ಸಂಸ್ಥಾತುಂ ಪ್ರಭುರ್ಮನ್ವನ್ತರೇಷ್ವಿಹ ।। ೩೦.

ಆ ದೇವಿ ಮೊದಲು ಸತಿ ಆಗಿದ್ದಳು, ನಂತರ ಉಮೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಳು. ಈಕೆ ಸದಾ ಭವನೆಂಬ ದೇವರಿಗೆ ವ್ರತಪಾಲನೆಯಿಂದ ನಿಷ್ಠೆಯಿದ್ದಳು. ಭವನು ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಪ್ರತಿ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿಯೂ ಅವಳನ್ನು ಬಿಡದೆ ಇದ್ದನು.

ಮಾರೀಚಂ ಕಶ್ಯಪಂ ದೇವೀ ಯಥಾಹಿತಿರನುವ್ರತಾ। ಸಾಧ್ಯಂ ನಾರಾಯಣಂ ಶ್ರೀಸ್ತು ಮಘವನ್ತಂ ಶಚೀ ಯಥಾ ।। ೩೦.

ಹಾಗೆಯೇ ದೇವಿ ಮಾರಿ‍ಚಿ ಮತ್ತು ಕಶ್ಯಪರಿಗೆ ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಇದ್ದಂತೆ, ಶ್ರೀ ದೇವಿ ನಾರಾಯಣನಿಗೆ, ಶಚಿ ದೇವಿ ಮಘವಂತನಿಗೆ ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಇದ್ದಂತೆ.

ವಿಷ್ಣುಂ ಕೀರ್ತೀ ರುಚಿಃ ಸೂರ್ಯಂ ವಸಿಷ್ಠಞ್ಚಾಪ್ಯರೂನ್ಧತೀ। ನೈತಾಸ್ತು ವಿಜಹತ್ಯೇತಾನ್ ಭರ್ತೄನ್ ದೇವ್ಯಃ ಕಥಂಚನ। ಆವರ್ತ್ತಮಾನಕಲ್ಪೇಷು ಪುನರ್ಜಾಯನ್ತಿ ತೈಃ ಸಹ ।। ೩೦.

ಕೀರ್ತಿ ದೇವಿ ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ, ರುಚಿ ದೇವಿ ಸೂರ್ಯನಿಗೆ, ಅರುಂಧತಿ ವಸಿಷ್ಠನಿಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಇದ್ದರು. ಈ ದೇವಿಯರು ಯಾವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ ತಮ್ಮ ಗಂಡರನ್ನು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿ ಪ್ರಪಂಚ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಪುನಃ ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾರೆ.

ಏವಂ ಪ್ರಾಚೇತಸೋ ದಕ್ಷೋ ಜಜ್ಞೇ ವೈ ಚಾಕ್ಷುಷೇಽನ್ತರೇ। ಪ್ರಾಚೀನಬರ್ಹಿಷಃ ಪೌತ್ರಃ ಪುತ್ರಶ್ಚೈವ ಪ್ರಚೇತಸಃ ।। ೩೦.

ಹೀಗೆ ಪ್ರಾಚೇತಸ ದಕ್ಷನು ಚಾಕ್ಷುಷ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ, ಪ್ರಾಚೀನಬರ್ಹಿಯ ಮೊಮ್ಮಗನಾಗಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಚೇತಸನ ಮಗನಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದನು.

ದಶಭ್ಯಸ್ತು ಪ್ರಚೇತೋಭ್ಯೋ ಮಾರ್ಷಾಯಾಞ್ಚ ಪುನರ್ನೃಪಃ। ಜಜ್ಞೇ ರುದ್ರಾಭಿಶಾಪೇನ ದ್ವಿತೀಯೇಽಸ್ಮಿನ್ನಿತಿ ಶ್ರುತಿಃ ।। ೩೦.

ಹತ್ತು ಪ್ರಚೇತಸರು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಷೆಯಿಂದ, ರಾಜನೇ, ದಕ್ಷನು ಪುನಃ ಹುಟ್ಟಿದನು. ಇದು ರುದ್ರನ ಶಾಪದಿಂದಾಗಿ ಈ ಎರಡನೇ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿತು ಎಂದು ಶ್ರುತಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ.

ಭೃಗ್ವಾದಯಸ್ತು ತೇ ಸರ್ವೇ ಜಜ್ಞಿರೇ ವೈ ಮಹರ್ಷಯಃ। ಆದ್ಯೇ ತ್ರೇತಾಯುಗೇ ಪೂರ್ವಂ ಮನೋರ್ವೈವಸ್ವತಸ್ಯ ಹ। ದೇವಸ್ಯ ಮಹತೋ ಯಜ್ಞೇ ರುದ್ರಾಭಿಶಾಪೇನ ದ್ವಿತೀಯೇಽಸ್ಮಿನ್ನಿತಿ ಶ್ರುತಿಃ ।। ೩೦.

ಭೃಗು ಮುಂತಾದ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಎಲ್ಲರೂ ಮೊದಲ ತ್ರೇತಾ ಯುಗದಲ್ಲಿ, ವೈವಸ್ವತ ಮನುವಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಮಹಾದೇವನ ಮಹಾಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದರು. ರುದ್ರನ ಶಾಪದಿಂದ ಇವರಿಗೆ ಎರಡನೇ ಜನ್ಮವೂ ಉಂಟಾಯಿತು ಎಂದು ಶ್ರುತಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ.

ಇತಿ ಸಾನುಶಯೋಽಹ್ಯಾಸೀತ್ತಯೋರ್ಜಾತ್ಯನ್ತರಾಗತಃ। ಪ್ರಜಾಪತೇಸ್ತು ದಕ್ಷಸ್ಯ ತ್ರ್ಯಮ್ಬಕಸ್ಯ ಚ ಧೀಮತಃ ।। ೩೦.

ಹೀಗಾಗಿ, ಪ್ರಜಾಪತಿ ದಕ್ಷ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿವಂತ ತ್ರ್ಯಂಬಕನ ನಡುವೆ ಹಿಂದಿನ ಜನ್ಮದಿಂದ ಬಂದ ದ್ವೇಷ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿತ್ತು.

ತಸ್ಮಾನ್ನಾನುಶಯಃ ಕಾರ್ಯೋ ವೈರಿಷ್ವಿಹ ಕದಾಚನ। ಜಾತ್ಯನ್ತರಗತಸ್ಯಾಪಿ ಭಾವಿತಸ್ಯ ಶುಭಾಶುಭೈಃ। ಜನ್ತುಂ ನ ಮುಞ್ಚತಿ ಖ್ಯಾತಿಸ್ತತ್ರ ಕಾರ್ಯಂ ವಿಜಾನತಾ ।। ೩೦.

ಆದ್ದರಿಂದ, ಯಾರ ಮೇಲೂ, ಶತ್ರುಗಳ ಮೇಲೂ, ಯಾವಾಗಲೂ ದ್ವೇಷವನ್ನು ಹಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳಬಾರದು. ಹಳೆಯ ಜನ್ಮದಿಂದ ಬಂದ ಒಳ್ಳೆಯದು ಅಥವಾ ಕೆಟ್ಟದು ಯಾರಿಗಾದರೂ ಬಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ; ಆ ಹೆಸರು ಜೀವಿಯನ್ನು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ. ಇದನ್ನು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಪ್ರಾಚೇತಸಸ್ಯ ದಕ್ಷಸ್ಯ ಕಥಂ ವೈವಸ್ವತೇಽನ್ತರೇ। ವಿನಾಶಾಮಗಮತ್ ಸೂತ ಹಯಮೇಧಃ ಪ್ರಜಾಪತೇಃ ।। ೩೦.

ಪ್ರಾಚೇತಸ ದಕ್ಷನು ವೈವಸ್ವತ ಮನುವಿನ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ನಾಶವಾಯಿತು? ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಜ್ಞವು ಹೇಗೆ ಮುಗಿಯಿತು ಎಂಬುದನ್ನು ಹೇಳು, ಸೂತ.

ದೇವ್ಯಾ ಮೃತ್ಯುಂ ಕೃತಂ ಮತ್ವಾ ಕ್ರುದ್ಧಂ ಸರ್ವಾತ್ಮಕಂ ಪ್ರಭುಮ್। ಕಥಂ ಪ್ರಸಾದಯದ್ದಕ್ಷಃ ಸ ಯಜ್ಞಃ ಸಾಧಿತಃ ಕಥಮ್। ಏತದ್ವೇದಿತುಮಿಚ್ಛಾಮಸ್ತನ್ನೋ ಬ್ರೂಹಿ ಯಥಾತಥಮ್ ।। ೩೦.

ದೇವಿಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಮರಣ ಸಂಭವಿಸಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದು, ಎಲ್ಲರ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪನಾದ ಪ್ರಭು ಕೋಪಗೊಂಡನು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷನು ಅವನನ್ನು ಹೇಗೆ ಶಮನಗೊಳಿಸಿದನು? ಯಜ್ಞವು ಹೇಗೆ ನೆರವೇರಿತು? ಇದನ್ನು ನಾವು ತಿಳಿಯಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇವೆ. ದಯವಿಟ್ಟು ನಿಜವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿ ಹೇಳು.

ಪೂರಾ ಮೇರೋರ್ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠಾಃ ಶ್ರೃಙ್ಗಂ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯವಿಶ್ರುತಮ್। ಜ್ಯೋತಿಷ್ಕಂ ನಾಮ ಸಾವಿತ್ರಂ ಸರ್ವರತ್ನವಿಭೂಷಿತಮ್ ।। ೩೦.

ಹಿಂದೆ, ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರೆ, ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದ ಮೆರುಪರ್ವತದ ಒಂದು ಶೃಂಗವಿತ್ತು. ಅದನ್ನು ಜ್ಯೋತಿಷ್ಕ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅದು ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶವನ್ನಿಟ್ಟು, ಎಲ್ಲ ರತ್ನಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿತಾಗಿತ್ತು.

ಅಪ್ರಮೇಯಮನಾಧೃಷ್ಯಂ ಸರ್ವಲೋಕನಮಸ್ಕೃತಮ್। ತಸ್ಮಿನ್ ದೇವೋ ಗಿರಿಶ್ರೇಷ್ಠೇ ಸರ್ವಧಾತು ವಿಭೂಷಿತೇ। ಪರ್ಯಙ್ಕ ಇವ ವಿಭ್ರಾಜನ್ನುಪವಿಷ್ಟೋ ಬಭೂವ ಹ ।। ೩೦.

ಅದು ಅಷ್ಟೂ ದೊಡ್ಡದು, ಯಾರಿಂದಲೂ ಗೆಲ್ಲಲಾಗದದು, ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳೂ ಪೂಜಿಸುವಂತಹದು. ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲ ಧಾತುಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ, ದೇವರು ಸಿಂಹಾಸನದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾ ಕುಳಿತಿದ್ದನು.

ಶೈಲರಾಜಸುತಾ ಚಾಸ್ಯ ನಿತ್ಯಂ ಪಾರ್ಶ್ವಸ್ಥಿತಾಽಭವತ್। ಆಧಿತ್ಯಾಶ್ಚ ಮಹಾತ್ಮಾನೋ ವಸವಶ್ಚಾಮಿತೌಜಸಃ ।। ೩೦.

ಆ ದೇವರ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಪರ್ವತರಾಜನ ಮಗಳು ಸದಾ ಇದ್ದಳು. ಅಲ್ಲಿಗೆ ಮಹಾತ್ಮರಾದ ಆದಿತ್ಯರು ಮತ್ತು ಅಪಾರ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ವಸುಗಳು ಕೂಡ ಹಾಜರಿದ್ದರು.

ತಥೈವ ಚ ಮಹಾತ್ಮಾನಾವಶ್ವಿನೌ ಭಿಷಜಾಂ ವರೌ। ತಥಾ ವೈಶ್ರವಣೋ ರಾಜಾ ಗುಹ್ಯಕೈಃ ಪರಿವಾರಿತಃ ।। ೩೦.

ಹಾಗೆಯೇ ಮಹಾತ್ಮರಾದ ಅಶ್ವಿನಿ ದೇವತೆಗಳು, ವೈದ್ಯರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರು, ಮತ್ತು ಗುಹ್ಯಕರೊಂದಿಗೆ ಸುತ್ತುವರಿದ ವೈಶ್ರವಣ ರಾಜನು ಕೂಡ ಇದ್ದನು.

ಯಕ್ಷಾಣಾಮೀಶ್ವರಃ ಶ್ರೀಮಾನ್ ಕೈಲಾಸನಿಲಯಃ ಪ್ರಭುಃ। ಉಪಾಸತೇ ಮಹಾತ್ಮಾನಂ ಉಶನಾ ಚ ಮಹಾಮುನಿಃ. ಸನತ್ಕುಮಾರಪ್ರಮುಖಾಸ್ತೇ ಚೈವ ಪರಮರ್ಷಯಃ ।। ೩೦.

ಯಕ್ಷರ ರಾಜನು, ಶ್ರೀಮಂತನು, ಕೈಲಾಸದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಪ್ರಭು, ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಉಶನ ಮತ್ತು ಸನತ್ಕುಮಾರ ಮುಂತಾದ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಆ ದೇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

ಅಙ್ಗಿರಃಪ್ರಮುಖಾಶ್ಚೈವ ತಥಾ ದೇವರ್ಷಯೋಽಪರೇ। ವಿಶ್ವಾವಸುಶ್ಚ ಗನ್ಧರ್ವಸ್ತಥಾ ನಾರದಪರ್ವತೌ ।। ೩೦.

ಅಂಗಿರಸನು ಮುಂತಾದ ದೇವರ್ಷಿಗಳು, ವಿಶ್ವಾವಸು ಎಂಬ ಗಂಧರ್ವನು, ಹಾಗೂ ನಾರದ ಮತ್ತು ಪರ್ವತರು ಕೂಡ ಅಲ್ಲಿದ್ದರು.

ಅಪ್ಸರೋಗಣಸಙ್ಘಾಶ್ಚ ಸಮಾಜಗ್ಮುರನೇಕಶಃ। ವವೌ ಶಿವಃ ಸುಖೋ ವಾಯುರ್ನಾನಾಗನ್ಧವಹಃ ಶುಚಿಃ ।। ೩೦.

ಅಪ್ಸರೆಯರ ಗುಂಪುಗಳು ಅನೇಕವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದವು. ಶಿವನ ಸುಗಂಧಮಯ, ಶುಭ್ರವಾದ ಮೃದುವಾದ ಗಾಳಿ ಬೀಸುತ್ತಿತ್ತು.

ಸರ್ವರ್ತುಕುಸುಮೋಪೇತಾಃ ಪುಷ್ಪವನ್ತೋ ದ್ರುಮಾ ಸ್ತಥಾ। ತಥಾ ವಿದ್ಯಾಧರಾಶ್ಚೈವ ಸಿದ್ಧಾಶ್ಚೈವ ತಪೋಧನಾಃ ।। ೩೦.

ಅಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಋತುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹೂವಿನಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಮರಗಳು ಸದಾ ಹೂಗಳಿಂದ ತುಂಬಿವೆ. ಅಲ್ಲದೆ ವಿದ್ಯಾಧರರು, ಸಿದ್ಧರು ಮತ್ತು ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಶ್ರೀಮಂತರಾದವರು ಕೂಡ ಇದ್ದಾರೆ.

ಮಹಾದೇವಂ ಪಶುಪತಿಂ ಪರ್ಯುಪಾಸನ್ತಿ ತತ್ರ ವೈ। ಭೂತಾನಿ ಚ ತಥಾನ್ಯಾನಿ ನಾನಾರೂಪಧರಾಣ್ಯಥ ।। ೩೦.

ಅಲ್ಲಿ ಮಹಾದೇವನಾದ ಪಶುಪತಿಯನ್ನು ಅವರು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಹಲವಾರು ರೂಪಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಜೀವಿಗಳು ಕೂಡ ಇದ್ದಾರೆ.

ರಾಕ್ಷಸಾಶ್ಚ ಮಹಾರೌದ್ರಾಃ ಪಿಶಾಚಾಶ್ಚ ಮಹಾಬಲಾಃ। ಬಹುರೂಪಧರಾ ಹೃಷ್ಟಾ ನಾನಾಪ್ರಹರಣೋದ್ಯತಾಃ ।। ೩೦.

ಅಲ್ಲಿ ಭಯಂಕರವಾದ ರಾಕ್ಷಸರು, ಭೀಕರ ರೂಪದ ಪಿಶಾಚರು, ಬಹುಬಲಶಾಲಿಗಳು, ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷದಿಂದ, ವಿವಿಧ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಇದ್ದಾರೆ.

ದೇವಸ್ಯಾನುಚರಾಸ್ತತ್ರ ತಸ್ಥುರ್ವೈಶ್ವಾನರೋಪಮಾಃ। ನನ್ದೀಶ್ವರಶ್ಚ ಭಗವಾನ್ ದೇವಸ್ಯಾನುಮ ತೇ ಸ್ಥಿತಃ ।। ೩೦.

ಅಲ್ಲಿ ದೇವರ ಸೇವಕರು ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾ ನಿಂತಿದ್ದರು. ದೇವರ ಆದೇಶದಿಂದ ಭಗವಾನ್ ನಂದೀಶ್ವರನು ಕೂಡ ಅಲ್ಲಿದ್ದನು.

ಪ್ರಗೃಹ್ಯ ಜ್ವಲಿತಂ ಶೂಲಂ ದೀಪ್ಯಮಾನಂ ಸ್ವತೇಜಸಾ। ಗಙ್ಗಾ ಚ ಸರಿತಾಂ ಶ್ವೇಷ್ಠಾ ಸರ್ವತೀರ್ಥಜಲೋದ್ಭವಾ। ಪರ್ಯುಪಾಸತ ತನ್ದೇವರೂಪಿಣೀ ದ್ವಿಜಸತ್ತಮಾಃ ।। ೩೦.

ಅವನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹೊತ್ತಿರುವ ಜ್ವಲಂತ ತ್ರಿಶೂಲ ತನ್ನ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಎಲ್ಲಾ ತೀರ್ಥಗಳ ನೀರಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಗಂಗೆಯೂ ದೇವೀ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು, ಮಹರ್ಷಿಗಳೇ.

ಏವಂ ಸ ಭಗವಾಂಸ್ತತ್ರ ದೀಪ್ಯಮಾನಃ ಸುರರ್ಷಿಭಿಃ। ದೇವೈಶ್ಚ ಸುಮಹಾಬಾಗೈರ್ಮಹಾದೇವೋ ವ್ಯವಸ್ಥಿತಃ ।। ೩೦.

ಅಂತೆಯೇ ಭಗವಂತನು ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಋಷಿಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾ, ಮಹಾ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ದೇವತೆಗಳ ನಡುವೆ ಮಹಾದೇವನು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದನು.