ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಸ್ವಾಯಮ್ಭುವೇಽನ್ತರೇ ಪೂರ್ವನ್ತಯೋರ್ವೈ ಕೀರ್ತಿತಾಃ ಪ್ರಜಾಃ। ಸುಷುವೇ ಸಾಗರಾದ್ವೇಲಾ ಕನ್ಯಾಮೇಕಾಮನಿನ್ದಿತಾಮ್ ।। ೩೦.

ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನ್ವಂತರದ ಆರಂಭ ಮತ್ತು ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಜನರು ಹೇಗಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಮುದ್ರದಿಂದ ವೇಳಾ ಎಂಬವಳು ದೋಷರಹಿತವಾದ ಒಬ್ಬ ಹೆಣ್ಣುಮಗುವನ್ನು ಹೆತ್ತಳು.

ಸಾವರ್ಣಿನಾ ಚ ಸಾಮುದ್ರೀ ಪತ್ನೀ ಪ್ರಾಚೀನಬರ್ಹಿಷಃ। ಸವರ್ಣಾ ಸಾಥ ಸಾಮುದ್ರೀ ದಶಪ್ರಾಚೀನಬರ್ಹಿಷಃ। ಸರ್ವೇ ಪ್ರಚೇತಸೋ ನಾಮ ಧನುರ್ವೇದಸ್ಯ ಪಾರಗಾಃ ।। ೩೦.

ಸಮುದ್ರದ ಮಗಳು ಸಾಮುದ್ರಿ ಪ್ರಾಚೀನಬರ್ಹಿಷನ ಪತ್ನಿಯಾದಳು. ಸಾವರ್ಣಾ ಮತ್ತು ಸಾಮುದ್ರಿ ಇಬ್ಬರೂ ಸೇರಿ ಪ್ರಾಚೀನಬರ್ಹಿಷನಿಗೆ ಹತ್ತು ಮಂದಿ ಪುತ್ರರನ್ನು ಹೆತ್ತರು. ಆ ಹತ್ತೂ ಜನರನ್ನು ಪ್ರಚೇತಸರೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಅವರು ಧನುರ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಪಂಡಿತರಾಗಿದ್ದರು.

ತೇಷಾಂ ಸ್ವಾಯಮ್ಭುವೌ ದಕ್ಷಃ ಪುತ್ರತ್ವೇ ಜಜ್ಞಿವಾನ್ ಪ್ರಭುಃ। ತ್ರ್ಯಮ್ಬಕಸ್ಯಾಭಿಶಾಪೇನ ಚಾಕ್ಷುಷಸ್ಯಾನ್ತರೇ ಮನೋಃ ।। ೩೦.

ಅವರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷನು ಪುತ್ರನಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದನು. ತ್ರ್ಯಂಬಕನ ಶಾಪದಿಂದ, ಚಾಕ್ಷುಷ ಮನುವಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವನು ಪುನಃ ಜನ್ಮವನ್ನು ಪಡೆದನು.

ಏತಚ್ಛುತ್ವಾ ತತಃ ಸೂತಮಪೃಚ್ಛಚ್ಛಾಂಶಪಾಯನಃ। ಉತ್ಪನ್ನಃ ಸ ಕಥಂ ದಕ್ಷೋ ಹ್ಯಭಿಶಾಪಾದ್ಭವಸ್ಯ ತು। ಚಾಕ್ಷುಷಸ್ಯಾನ್ವಯೇ ಪೂರ್ವಂ ತನ್ನಃ ಪ್ರಬ್ರೂಹಿ ಪೃಚ್ಛತಾಮ್ ।। ೩೦.

ಇದನ್ನು ಕೇಳಿದ ಶಾಂಶಪಾಯನನು ಸೂತನನ್ನು ಕೇಳಿದನು: 'ದಕ್ಷನು ಭವನ ಶಾಪದಿಂದ ಚಾಕ್ಷುಷ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಹುಟ್ಟಿದನು? ದಯವಿಟ್ಟು ನಮಗೆ ವಿವರಿಸಿ.'

ಇತ್ಯುಕ್ತಃ ಕಥಯಾಮಾಸ ಸೂತೋ ದಕ್ಷಾಶ್ರಿತಾಂ ಕಥಾಮ್। ಶಾಂಶಪಾಯನಮಾಮನ್ತ್ರ್ಯ ತ್ರ್ಯಮ್ಬಕಾಚ್ಛಾಪಕಾರಣಮ್ ।। ೩೦.

ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದಾಗ, ಸೂತನು ದಕ್ಷನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು. ಶಾಂಶಪಾಯನನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ, ತ್ರ್ಯಂಬಕನ ಶಾಪದ ಕಾರಣವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದನು.

ದಕ್ಷಸ್ಯಾಸನ್ ಸುತಾ ಹ್ಯಷ್ಟೌ ಕನ್ಯಾ ಯಾಃ ಕೀರ್ತಿತಾ ಮಯಾ। ಸ್ವೇಬ್ಯೋ ಗೃಹೇಭ್ಯೋ ಹ್ಯಾನಾಯ್ಯ ತಾಃ ಪಿತಾಭ್ಯರ್ಚ್ಚಯದ್ಗೃಹೇ। ತತಸ್ತ್ವಭ್ಯರ್ಚಿತಾಃ ಸರ್ವಾ ನ್ಯವಸಂಸ್ತಾಃ ಪಿತುರ್ಗೃಹೇ ।। ೩೦.

ದಕ್ಷನಿಗೆ ಎಂಟು ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಿದ್ದರೆಂದು ನಾನು ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ. ಅವಳನ್ನು ಅವರ ಮನೆಗಳಿಂದ ಕರೆಸಿ, ತಂದೆ ಅವರನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದನು. ಗೌರವ ಪಡೆದ ನಂತರ, ಆಕೆಗಳು ತಂದೆಯ ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಉಳಿದರು.

ತಾಸಾಂ ಜ್ಯೇಷ್ಠಾ ಸತೀ ನಾಮ ಪತ್ನೀ ಯಾ ತ್ರ್ಯಮ್ಬಕಸ್ಯ ವೈ। ನಾಜುಹಾವಾತ್ಮಜಾಂ ತಾಂ ವೈ ದಕ್ಷೋ ರುದ್ರಮಭಿದ್ವಿಷನ್ ।। ೩೦.

ಅವರಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯಳಾದ ಸತೀ ಎಂಬವಳು ತ್ರ್ಯಂಬಕನ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದಳು. ದಕ್ಷನು ರುದ್ರನ ಮೇಲೆ ದ್ವೇಷದಿಂದ ತನ್ನ ಮಗಳನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಲಿಲ್ಲ.

ಅಕರೋತ್ಸ ನತಿಂ ದಕ್ಷೇ ನ ಕದಾಚಿನ್ಮಹೇಶ್ವರಃ। ಜಾಮಾತಾ ಶ್ವಶುರೇ ತಸ್ಮಿನ್ ಸ್ವಭಾವಾತ್ ತೇಜಸಿ ಸ್ಥಿತಃ ।। ೩೦.

ಮಹೇಶ್ವರನು ತನ್ನ ಮಾವನಾದ ದಕ್ಷನಿಗೆ ಎಂದಿಗೂ ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಆತನು ತನ್ನ ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ತನ್ನ ತೇಜಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿದ್ದನು.

ತತೋ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಸತೀ ಸರ್ವಾಃ ಸ್ವಸ್ರಃ ಪ್ರಾಪ್ತಾಃ ಪಿತೃರ್ಗೃಹಮ್। ಜಗಾಮ ಸಾಪ್ಯನಾಹೂತಾ ಸತೀ ತತ್ ಸ್ವಂ ಪಿತುರ್ಗೃಹಮ್ ।। ೩೦.

ಅನಂತರ, ಸತೀ ತನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಸಹೋದರಿಯರು ತಂದೆಯ ಮನೆಗೆ ಹೋದರು ಎಂದು ತಿಳಿದು, ಆಹ್ವಾನವಿಲ್ಲದೆ ಇದ್ದರೂ ಅವಳು ಕೂಡ ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಮನೆಗೆ ಹೋದಳು.

ತತೋಽಬ್ರವೀತ್ ಸಾ ಪಿತರಂ ದೇವೀ ಕ್ರೋಧಾದಮರ್ಷಿತಾ। ಯವೀಯಸೀಬ್ಯೋ ಜ್ಯಾಯಸೀಂ ಕಿನ್ತು ಪೂಜಾಮಿಮಾಂ ಪ್ರಭೋ। ಅಸಮ್ಮತಾಮವಜ್ಞಾಯ ಕೃತವಾನಸಿ ಗರ್ಹಿತಾಮ್ ।। ೩೦.

ಆಮೇಲೆ ದೇವಿಯು ಕೋಪದಿಂದ ಮತ್ತು ಅಸಹ್ಯದಿಂದ ತನ್ನ ತಂದೆಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಳು: 'ಪ್ರಭು, ನೀನು ಹಿರಿಯಳನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿ, ಕಿರಿಯರಿಗೆ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿರುವೆ. ಇದು ಎಲ್ಲರೂ ಗದರಿಸುವ ಕೆಲಸ.'

ಅಹಂ ಜ್ಯೇಷ್ಠಾ ವರಿಷ್ಠಾ ಹಿ ನ ತ್ವಸತ್ ಕರ್ತ್ತುಮರ್ಹಸಿ। ಏವಮುಕ್ತೋಽಬ್ರವೀದೇನಾಂ ದಕ್ಷಃ ಸಂರಕ್ತಲೋಚನಃ ।। ೩೦.

'ನಾನು ಹಿರಿಯಳು, ಶ್ರೇಷ್ಠಳು. ನೀನು ಅನ್ಯಾಯ ಮಾಡಬಾರದು,' ಎಂದು ಅವಳು ಹೇಳಿದಾಗ, ದಕ್ಷನು ಕೋಪದಿಂದ ಕಣ್ಣು ಕೆಂಪಾಗಿ ಅವಳಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದನು.

ತ್ವನ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠ ವರಿಷ್ಠಾ ಚ ಪೂಜ್ಯಾ ಬಾಲಾ ಸದಾ ಮಮ। ತಾಸಾಂ ಯೇ ಚೈವ ಭರ್ತ್ತಾರಸ್ತೇ ಮೇ ಬಹುಮತಾಃ ಸದಾ ।। ೩೦.

'ನೀನು ನಿಜಕ್ಕೂ ಶ್ರೇಷ್ಠಳು, ಪೂಜ್ಯಳು, ನನ್ನ ಮಗಳು. ಇವಳ ಸಹೋದರಿಯರ ಪತಿಗಳೂ ನನಗೆ ಸದಾ ಗೌರವದವರು,' ಎಂದು ದಕ್ಷನು ಹೇಳಿದನು.

ಬ್ರಹ್ನಮಷ್ಠಾಶ್ಚ ತಪಿಷ್ಠಾಶ್ಚ ಮಹಾಯೋಗಾಃ ಸುಧಾರ್ಮಿಕಾಃ। ಗುಣೈಶ್ಚೈವಾಧಿಕಾಃ ಶ್ಲಾಘ್ಯಾಃ ಸರ್ವೇ ತೇ ತ್ರ್ಯಮ್ಬಕಾತ್ಸತಿ ।। ೩೦.

'ಬ್ರಹ್ಮ, ಎಂಟು ಮಂದಿ, ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರು, ಮಹಾಯೋಗಿಗಳು, ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರು, ಎಲ್ಲ ಗುಣಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಮೆಚ್ಚುಗೆಪಡುವವರು—ಇವರು ಎಲ್ಲರೂ ಸತಿಯಿಂದ ತ್ರ್ಯಂಬಕನ ಮೂಲಕ ನನ್ನ ಜಾಮಾತೃಗಳು,' ಎಂದನು.

ವಸಿಷ್ಠೋಽತ್ರಿಃ ಪುಲಸ್ತ್ಯಶ್ಚ ಅಙ್ಗಿರಾಃ ಪುಲಹಃ ಕ್ರತುಃ। ಭೃಗುರ್ಮರೀಚಿಶ್ಚ ತಥಾ ಶ್ರೇಷ್ಠಾ ಜಾಮಾತರೋ ಮಮ ।। ೩೦.

'ವಸಿಷ್ಠ, ಅತ್ರಿ, ಪುಲಸ್ತ್ಯ, ಅಂಗಿರಾ, ಪುಲಹ, ಕ್ರತು, ಭೃಗು ಮತ್ತು ಮರೀಚಿ—ಇವರು ನನ್ನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಜಾಮಾತೃಗಳು,' ಎಂದು ದಕ್ಷನು ಹೇಳಿದನು.

ತಸ್ಯಾತ್ಮಾ ಸ ಚ ತೇ ಶರ್ವೋ ಭಕ್ತಾ ಚಾಸಿ ಹಿ ತಂ ಸದಾ। ತೇನ ತ್ವಾಂ ನ ಬುಭೂಷಾಮಿ ಪ್ರತಿಕೂಲೋ ಹಿ ಮೇ ಭವಃ ।। ೩೦.

'ಅವನು ಶರ್ವನು ನಿನ್ನ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪ, ನೀನು ಸದಾ ಅವನ ಭಕ್ತೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಇಚ್ಛಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಭವನು ನನಗೆ ವಿರೋಧಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ,' ಎಂದನು.

ಇತ್ಯುವಾಚ ತದಾ ದಕ್ಷಃ ಸಂಪ್ರಮೂಢೇನ ಚೇತಸಾ। ಶಾಪಾರ್ಥಮಾತ್ಮನಶ್ಚೈವ ಯೇ ಚೋಕ್ತಾಃ ಪರಮರ್ಷಯಃ ।। ೩೦.

ಹೀಗೆ ದಕ್ಷನು ತನ್ನ ಮನಸ್ಸು ತುಂಬಾ ಮೋಹಗೊಂಡು, ತನ್ನ ಶಾಪಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಲೆಂದು ಮತ್ತು ಆ ಮಹರ್ಷಿಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದನು.

ತಥೋಕ್ತಾ ಪಿತರಂ ಸಾ ವೈ ಕ್ರುದ್ಧಾ ದೇವೀದಮಬ್ರವೀತ್ । ವಾಙ್ಮನಃಕರ್ಮಭಿರ್ಯಸ್ಮಾದದುಷ್ಠಾಂ ಮಾಂ ವಿಗರ್ಹಸೇ। ತಸ್ಮಾತ್ತ್ಯಜಾಮ್ಯಹನ್ದೇಹಮಿದನ್ತಾತ ತವಾತ್ಮಜಮ್ ।। ೩೦.

ಹೀಗೆ ತಂದೆಯ ಮಾತು ಕೇಳಿ, ದೇವಿಯು ಕೋಪದಿಂದ ಹೇಳಿದಳು: 'ನಾನು ಮಾತಿನಲ್ಲಿ, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ದೋಷವಿಲ್ಲದವಳಾಗಿದ್ದರೂ ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ನಿಂದಿಸಿದ್ದೀಯ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಈ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತೇನೆ, ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ನಿನ್ನ ಮಗಳು ಅಲ್ಲ.'

ತತಸ್ತೇನಾವಮಾನೇನ ಸತೀ ದುಃಖಾದಮರ್ಷಿತಾ। ಅಬ್ರವೀದ್ವಚನಂ ತೇವೀ ನಮಸ್ಕೃತ್ಯ ಮಹೇಶ್ವರಮ್ ।। ೩೦.

ಅವಮಾನದಿಂದ ತುಂಬಿ ದುಃಖದಿಂದ ಮತ್ತು ಕೋಪದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಸತೀ, ಮಹೇಶ್ವರನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದಳು.

ಯತ್ರಾಹಮುಪಪತ್ಸ್ಯೇಹಂ ಪುನರ್ದೇಹೇನ ಭಾಸ್ವತಾ। ತತ್ರಾಪ್ಯಹಮಸಂಮೂಢಾ ಸಮ್ಭೂತಾ ಧಾರ್ಮಿಕೀ ಪುನಃ। ಗಚ್ಛೇಯಂ ಧರ್ಮಪತ್ನೀತ್ವಂ ತ್ರ್ಯಮ್ಬಕಸ್ಯೈವ ಧರ್ಮತಃ ।। ೩೦.

ನಾನು ಮತ್ತೆ ಯಾವ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದರೂ, ಶುದ್ಧ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಧರ್ಮಪರಳಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿ, ಪುನಃ ಧರ್ಮದಂತೆ ತ್ರಯಂಬಕನ ಪತ್ನಿಯಾಗುತ್ತೇನೆ.

ತತ್ರೈವಾಥ ಸಮಾಸೀನಾ ಯುಕ್ತಾತ್ಮಾನಂ ಸಮಾದಧೇ। ಧಾರಯಾಮಾಸ ಚಾಗ್ನೇಯೀಂ ಧಾರಣಾಂ ಮನಸಾತ್ಮನಃ ।। ೩೦.

ಅಲ್ಲೇ ಕುಳಿತುಕೊಂಡು, ಸತೀ ತನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಏಕಾಗ್ರಗೊಳಿಸಿ, ಅಗ್ನಿಯ ಧ್ಯಾನವನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡಳು.

ತತ ಆಗ್ನೇಯೀಸಮುತ್ಥೇನ ವಾಯುನಾ ಸಮುದೀರಿತಃ। ಸರ್ವಾಙ್ಗೇಭ್ಯೋ ವಿನಿಃ ಸೃತ್ಯ ವಹ್ನಿರ್ಭಸ್ಮ ಚಕಾರ ತಾಮ್ ।। ೩೦.

ಆ ಅಗ್ನಿಧ್ಯಾನದಿಂದ ಉದಯವಾದ ಗಾಳಿಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ, ಸತೀಯ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಗಗಳಿಂದ ಬೆಂಕಿ ಹೊರಬಂದು, ಅವಳನ್ನು ಭಸ್ಮಮಾಡಿತು.

ತದುಪಶ್ರುತ್ಯ ನಿಧನಂ ಸತ್ಯಾ ದೇವೋಽಥ ಶೂಲಧೃಕ್। ಸಂವಾದಞ್ಚ ತಯೋರ್ಬುದ್ಧ್ವಾ ಯಾಥಾತಥ್ಯೇನ ಶಙ್ಕರಃ। ದಕ್ಷಸ್ಯಾಥ ಋಷೀಣಾಞ್ಚ ಚುಕೋಪ ಭಗವಾನ್ ಪ್ರಭುಃ ।। ೩೦.

ಸತಿಯ ಮೃತ್ಯುವನ್ನು ಮತ್ತು ಅವರಿಬ್ಬರ ಸಂಭಾಷಣೆಯನ್ನು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ತಿಳಿದು, ಶೂಲಧಾರಿ ಶಂಕರನು ದಕ್ಷನ ಮೇಲೂ ಋಷಿಗಳ ಮೇಲೂ ಕೋಪಗೊಂಡನು.

ಯಸ್ಮಾದವಮತಾ ದಕ್ಷ ಮತ್ಕೃತೇ ಮಾನ ಸಾ ಸತೀ। ಪ್ರಶಸ್ತಾಶ್ಚೇತರಾಃ ಸರ್ವಾಃ ಸ್ವಸುತಾ ಭರ್ತೃಭಿಃ ಸಹ ।। ೩೦.

ನನ್ನ ಕಾರಣದಿಂದ ದಕ್ಷನು ಸತಿಯನ್ನು ಅವಮಾನಿಸಿದುದರಿಂದ, ಅವನ ಇತರ ಎಲ್ಲಾ ಪುತ್ರಿಯರು ತಮ್ಮ ಗಂಡಸರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಶಂಸಿತರಾದರು.

ತಸ್ಮಾದ್ವೈವಸ್ವತಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಪುನರೇವ ಮಹರ್ಷಯಃ। ಉತ್ಪತ್ಸ್ಯನ್ತೇ ದ್ವಿತೀಯೇ ವೈ ಮಮ ಯಜ್ಞೇ ಹ್ಯಯೋನಿಜಾಃ ।। ೩೦.

ಆದುದರಿಂದ, ವೈವಸ್ವತ ಯುಗವನ್ನು ತಲುಪಿದ ಮೇಲೆ, ಮಹರ್ಷಿಗಳು ನನ್ನ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಗರ್ಭದಿಂದ ಅಲ್ಲದೆ ಪುನಃ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

ಹುತೇ ವೈ ಬ್ರಹ್ಮಣಾ ಶುಕ್ತೇ ಚಾಕ್ಷುಷಸ್ಯಾನ್ತರೇ ಮನೋಃ। ಅಭಿವ್ಯಾಹೃತ್ಯ ಚ ಋಷೀನ್ ದಕ್ಷಮಭ್ಯಗಮತ್ ಪುನಃ ।। ೩೦.

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೋಮ ಮಾಡಿದಾಗ ಮತ್ತು ಚಾಕ್ಷುಷ ಮನುವಿನ ಅವಧಿ ಮುಗಿದಾಗ, ಋಷಿಗಳನ್ನು ಕರೆಯಿಸಿ, ದಕ್ಷನು ಪುನಃ ಹುಟ್ಟಿದನು.

ಭವಿತಾ ಚಾಕ್ಷುಷೋ ರಾಜಾ ಚಾಶ್ರುಷಸ್ಯ ಸಮನ್ವಯೇ। ಪ್ರಾಚೀನಬರ್ಹಿಷಃ ಪೌತ್ರಃ ಪುತ್ರಶ್ಚೈವ ಪ್ರಚೇತಸಃ ।। ೩೦.

ಚಾಕ್ಷುಷ ಯುಗದಲ್ಲಿ, ಪ್ರಾಚೀನಬರ್ಹಿಯ ಮೊಮ್ಮಗನೂ ಪ್ರಚೇತಸನ ಮಗನೂ ಆದ ಒಬ್ಬ ರಾಜನು ಹುಟ್ಟುವನು.

ದಕ್ಷ ಇತ್ಯೇವ ನಾಮ್ನಾ ತ್ವಂ ಮಾರ್ಷಾಯಾಂ ಜನಯಿಷ್ಯಸಿ। ಕನ್ಯಾಯಾಂ ಶಾಖಿನಾಞ್ಚೈವ ಪ್ರಾಪ್ತೇ ವೈ ಚಾಕ್ಷುಷೇಽನ್ತರೇ ।। ೩೦.

ನೀನು ಮಾರ್ಷಾದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಅವನನ್ನು ಜನ್ಮಕೊಡುತ್ತೀಯೆ; ಚಾಕ್ಷುಷ ಯುಗ ಬಂದಾಗ ಶಾಖಿನರ ನಡುವೆ ಪುತ್ರಿಯರನ್ನೂ ಜನ್ಮಕೊಡುತ್ತೀಯೆ.

ಅಹಂ ತತ್ರಾಪಿ ತೇ ವಿಘ್ನಮಾಚರಿಷ್ಯಾಮಿ ದುರ್ಮತೇ। ಧರ್ಮಾರ್ಥಕಾಮಯುಕ್ತೇಷು ಕರ್ಮಸ್ವಿಹ ಪುನಃ ಪುನಃ ।। ೩೦.

ಅಲ್ಲಿ ಕೂಡಾ, ಅಜ್ಞಾನಿಯೇ, ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಕಾಮಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ನಿನಗೆ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಯಸ್ಮಾತ್ ತ್ವಂ ಮತ್ಕೃತೇ ಕ್ರೂರಮೃಷೀನ್ ವ್ಯಾಹೃತವಾನಸಿ। ತಸ್ಮಾತ್ಸಾರ್ದ್ಧಂ ಸುರೈರ್ಯಜ್ಞೇ ನ ತ್ವಾಂ ಯಕ್ಷ್ಯನ್ತಿ ವೈ ದ್ವಿಜಾಃ ।। ೩೦.

ನನ್ನ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ನೀನು ಋಷಿಗಳಿಗೆ ಕ್ರೂರವಾಗಿ ಮಾತಾಡಿದುದರಿಂದ, ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ದ್ವಿಜರು ನಿನ್ನನ್ನು ಪೂಜಿಸುವುದಿಲ್ಲ.