ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಸೂರ್ಯ್ಯಸ್ಯ ಯತ್ ಪ್ರಕಾಶೇನ ವೀಕ್ಷ್ಯನ್ತೇ ಚಕ್ಷುಷಾ ಪ್ರಜಾಃ। ಶುಕ್ಲಾತ್ಮಾ ಸಂಸ್ಥಿತೋ ರುದ್ರಃ ಪಿಬತ್ಯಮ್ಭೋ ಗಭಸ್ತಿಭಿಃ ।। ೨೭.

ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕಿನಿಂದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಶುದ್ಧ ಸ್ವರೂಪನಾದ ರುದ್ರನು ತನ್ನ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿಯುತ್ತಾನೆ.

ಅದ್ಯತೇ ಪೀಯತೇ ಚೈವಾಪ್ಯನ್ನಪಾನಾತ್ಮಕಾನಿಯಾ। ತನುರಾತ್ಮಭವಾ ಸಾ ವೈ ದೇಹೇಷ್ವೇವೋಪಚೀಯತೇ ।। ೨೭.

ಯಾವುದನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತೇವೆ, ಕುಡಿಯುತ್ತೇವೆ, ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಪಾನದಿಂದ ಕೂಡಿರುವ ಆ ರೂಪ ಆತ್ಮದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿ ದೇಹಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ.

ಯಯಾ ಧತ್ತೇ ಪ್ರಜಾಃ ಸರ್ವಾಃ ಸ್ಥಿರೀಭೂತೇನ ಚೇತಸಾ। ಪಾರ್ಥಿವೀ ಸಾ ತನುಸ್ತಸ್ಯ ಶಾರ್ವೀ ಧಾರಯತಿ ಪ್ರಜಾಃ ।। ೨೭.

ಯಾವ ದೃಢ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಅವನು ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೋ, ಆ ಭೂಮಿಯ ರೂಪ ಶರ್ವನಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದು, ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ತಾಳುತ್ತದೆ.

ಯಾವತ್ ಸ್ಥಿತಾ ಶರೀರೇಷು ಭೂತಾನಾಂ ಪ್ರಾಣವೃತ್ತಿಭಿಃ। ವಾಯ್ವಾತ್ಮಿಕಾ ತು ಐಶಾನೀ ಸಾ ಪ್ರಾಣಾಃ ಪ್ರಾಣಿನಾ ಸಹ ।। ೨೭.

ಯಾವಾಗ ತನುವು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ದೇಹಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಚಟುವಟಿಕೆಗಳೊಡನೆ ಇರುತ್ತದೋ, ಆ ವಾಯುಸ್ವರೂಪವಾದ ಐಶಾನನ ರೂಪವು ಪ್ರಾಣಿಗಳೊಡನೆ ಪ್ರಾಣವಾಗಿ ಇರುತ್ತದೆ.

ಪೀತಾಶಿತಾನಿ ಪಚತಿ ಭೂತಾನಾಂ ಜಠರೇಷು ಯಾ। ತತಃ ಪಾಶುಪತೀ ತಸ್ಯ ಪಾಚಿಕಾ ಶಕ್ತಿರುಚ್ಯತೇ ।। ೨೭.

ಯಾವುದು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ತಿನ್ನುವುದನ್ನೂ ಕುಡಿಯುವುದನ್ನೂ ಹುರಿಯುತ್ತದೆ, ಅದೇ ಪಶುಪತಿಯ ಪಾಚಿಕಾ ಶಕ್ತಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

ಯಾನೀಹ ಸುಷಿರಾಣಿ ಸ್ಯುರ್ದೇಹೇಷ್ವನ್ತರ್ಗತಾನಿ ವೈ। ವಾಯೋಃ ಸಞ್ಚರಣಾರ್ಥಾಯ ಸಾ ಭೀಮಾ ಚೋಚ್ಯತೇ ತನುಃ ।। ೨೭.

ಯಾವುದೇ ದೇಹಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ರಂಧ್ರಗಳು ವಾಯುವಿನ ಸಂಚರಿಸಲು ಬೇಕಾದವು, ಆ ರೂಪ ಭೀಮಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

ವೈತಾನದೀಕ್ಷಿತಾನಾಂ ತು ಯಾ ಸ್ಥಿತಿರ್ಬ್ರಹ್ಮವಾದಿನಾಮ್। ತನುರುಗ್ರಾತ್ಮಿಕಾ ಸಾ ತು ತೇನೋಗ್ರೋ ದೀಕ್ಷಿತಃ ಸ್ಮೃತಃ ।। ೨೭.

ವೈತಾನ ದೀಕ್ಷೆ ಪಡೆದ ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ವಾಂಸರ ಸ್ಥಿತಿ ಯಾವಾಗಿರುತ್ತದೋ, ಆ ಉಗ್ರ ಸ್ವರೂಪದಿಂದ ದೀಕ್ಷಿತನು ಉಗ್ರ ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದ್ದಾನೆ.

ಯತ್ತು ಸಙ್ಕಲ್ಪಕಂ ತಸ್ಯ ಪ್ರಜಾಸ್ವಿಹ ಸಮಂ ಸ್ಥಿತಮ್। ಸಾ ತನುರ್ಮ್ಮಾನಸೀ ತಸ್ಯ ಚನ್ದ್ರಮಾಃ ಪ್ರಾಣಿಷು ಸ್ಥಿತಃ ।। ೨೭.

ಯಾವುದು ಅವನ ಸಂಕಲ್ಪಶಕ್ತಿ, ಇದು ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ಇರುತ್ತದೆ, ಆ ಮಾನಸಿಕ ರೂಪವೇ ಚಂದ್ರನು ಎಂಬಂತೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿದೆ.

ನವೋ ನವೋ ಭವತಿ ಹಿ ಜಾಯಮಾನಃ ಪುನಃ ಪುನಃ। ನೀಯತೇ ಯೋ ಯಥಾಕಾಮಂ ವಿಭುಧೈಃ ಪಿತೃಭಿಃ ಸಹ। ಮಹಾದೇವೋಽಮೃತಾತ್ಮಾಽಸೌ ಹ್ಯಮ್ಮಯಶ್ಚನ್ದ್ರಮಾಃ ಸ್ಮೃತಃ ।। ೨೭.

ಅವನು ಪುನಃ ಪುನಃ ಹುಟ್ಟಿ, ಪ್ರತಿ ಬಾರಿ ಹೊಸದಾಗಿ ಆಗುತ್ತಾನೆ. ದೇವತೆಗಳು ಪಿತೃಗಳೊಡನೆ ಅವನನ್ನು ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಾರೆ. ಅಮೃತಸ್ವರೂಪನಾದ ಮಹಾದೇವನು ಅಮೃತದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಚಂದ್ರನಾಗಿ ನೆನಪಾಗುತ್ತಾನೆ.

ತಸ್ಯ ಯಾ ಪ್ರಥಮಾ ನಾಮ್ನಾ ತನೂ ರೌದ್ರೀ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಾ। ಪತ್ನೀ ಸುವರ್ಚಲಾ ತಸ್ಯ ಪುತ್ರಸ್ತಸ್ಯಾಃ ಶನೈಶ್ಚರಃ ।। ೨೭.

ಅವನ ಮೊದಲನೇ ರೂಪ ರೌದ್ರೀ ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಅವನ ಪತ್ನಿ ಸುವರ್ಚಲಾ, ಅವರ ಮಗ ಶನೈಶ್ಚರನು.

ಭವಸ್ಯ ಯಾ ದ್ವಿತೀಯಾ ತು ತನುರಾಪಃ ಸ್ಮೃತಾ ತು ವೈ । ತಸ್ಯೋಷಾಽತ್ರ ಸ್ಮೃತಾ ಪತ್ನೀ ಪುತ್ರಶ್ಚಾಪ್ಯುಶನಾ ಸ್ಮೃತಃ ।। ೨೭.

ಭವನ ಎರಡನೇ ರೂಪವನ್ನು ನೀರು ಎಂದು ನೆನಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವನ ಪತ್ನಿ ಉಷಾ, ಅವರ ಮಗ ಉಶನಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

ಶರ್ವಸ್ಯ ಯಾ ತೃತೀಯಾ ತು ನಾಮ ಭೂಮಿಸ್ತನುಃ ಸ್ಮೃತಾ। ಪತ್ನೀ ತಸ್ಯ ವಿಕೇಶೀತಿ ಪುತ್ರಶ್ಚಾಙ್ಗಾರಕಃ ಸ್ಮೃತಃ ।। ೨೭.

ಶರ್ವನ ಮೂರನೇ ರೂಪ ಭೂಮಿ ಎಂದು ನೆನಪಾಗುತ್ತದೆ. ಅವನ ಪತ್ನಿ ವಿಕೇಶಿ, ಅವರ ಮಗ ಅಂಗಾರಕ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

ಈಶಾನಸ್ಯ ಚತುರ್ಥಸ್ಯ ಸ್ವರ್ಗತಸ್ಯ ಚ ಯಾ ತನುಃ। ತಸ್ಯ ಪತ್ನೀ ಶಿವಾ ನಾಮ ಪುತ್ರಶ್ಚಾಸ್ಯ ಮನೋಜವಃ ।। ೨೭.

ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿರುವ ಐಶಾನನ ನಾಲ್ಕನೇ ರೂಪ, ಅವನ ಪತ್ನಿ ಶಿವಾ ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದ್ದಾಳೆ, ಅವರ ಮಗ ಮನೋಜವನು.

ನಾಮ್ನಾ ಪಶುಪತೇರ್ಯಾ ತು ತನುರಗ್ನಿರ್ದ್ವಿಜೈಃ ಸ್ಮೃತಾ। ತಸ್ಯ ಪತ್ನೀ ಸ್ಮೃತಾ ಸ್ವಾಹಾ ಸ್ಕನ್ದಶ್ಚಾಪಿ ಸುತಃ ಸ್ಮೃತಃ ।। ೨೭.

ಪಶುಪತಿ ಎಂಬ ರೂಪವನ್ನು ದ್ವಿಜರು ಅಗ್ನಿಯಾಗಿ ನೆನಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಪತ್ನಿ ಸ್ವಾಹಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ, ಅವರ ಮಗನಾಗಿ ಸ್ಕಂದನು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದಾನೆ.

ನಾಮ್ನಾ ಷಷ್ಠಸ್ಯ ಯಾ ಭೀಮಾ ತನುರಾಕಾಶ ಉಚ್ಯತೇ। ದಿಶಃ ಪತ್ನ್ಯಃ ಸ್ಮೃತಾಸ್ತಸ್ಯ ಸ್ವರ್ಗಶ್ಚಾಸ್ಯ ಸುತಃ ಸ್ಮೃತಃ ।। ೨೭.

ಆರುನೇಯ ಭಯಾನಕವಾದ ರೂಪವನ್ನು ಆಕಾಶ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಆತನಿಗೆ ದಿಕ್ಕುಗಳು ಪತ್ನಿಯರಾಗಿ, ಸ್ವರ್ಗವು ಮಗನಾಗಿ ನೆನಪಾಗಿವೆ.

ಉಗ್ರಾ ತನುಃ ಸಪ್ತಮೀ ಯಾ ದೀಕ್ಷಿತೈರ್ಬ್ರಾಹ್ಮಣೈಃ ಸ್ಮೃತಾ। ದೀಕ್ಷಾ ಪತ್ನೀ ಸ್ಮೃತಾ ತಸ್ಯ ಸನ್ತಾನಃ ಪುತ್ರ ಉಚ್ಯತೇ ।। ೨೭.

ಏಳನೇ ಉಗ್ರ ರೂಪವನ್ನು ದೀಕ್ಷೆ ಪಡೆದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ನೆನಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ದೀಕ್ಷೆ ಅವರ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದು, ಸಂತಾನ ಎಂಬವನು ಅವರ ಮಗನಾಗಿದ್ದಾನೆ.

ನಾಮ್ನಾಽಷ್ಟಮಸ್ಯ ಮಹತಸ್ತನುರ್ಯಾ ಚನ್ದ್ರಮಾಃ ಸ್ಮೃತಃ। ಪತ್ನೀ ತು ರೋಹಿಣೀ ತಸ್ಯ ಪುತ್ರಶ್ಚಾಸ್ಯ ಬುಧಃ ಸ್ಮೃತಃ ।। ೨೭.

ಎಂಟನೇ ಮಹತ್ತರವಾದ ರೂಪವನ್ನು ಚಂದ್ರನು ಎಂದು ನೆನಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರ ಪತ್ನಿ ರೋಹಿಣಿ, ಅವರ ಮಗನು ಬುಧ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ.

ಇತ್ಯೇತಾಸ್ತನವಸ್ತಸ್ಯ ನಾಮಭಿಃ ಪರಿಕೀರ್ತಿತಾಃ। ತಾಸ್ತು ವನ್ದ್ಯ ನಮಸ್ಯಾಶ್ಚ ಪ್ರತಿನಾಮ ತನೂಷು ವೈ ।। ೨೭.

ಈ ಎಲ್ಲ ರೂಪಗಳನ್ನು ಅವರ ಹೆಸರುಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ರೂಪವನ್ನೂ ಅದರ ಹೆಸರಿನಂತೆ ಪೂಜಿಸಬೇಕು, ನಮಸ್ಕರಿಸಬೇಕು.

ಭಕ್ತೇಃ ಸೂರ್ಯೇಽಪ್ಸು ಪೃಥಿವ್ಯಾಂ ವಾಯ್ವಗ್ನಿವ್ಯೋಮದೀಕ್ಷಿತೇ। ತಥಾ ಚ ವೈ ಚನ್ದ್ರಮಸಿ ತನುಭಿರ್ನಾಮಭಿಃ ಸಹ। ಪ್ರಜಾವಾನೇತಿ ಸಾಯುಜ್ಯಮೀಶ್ವರಸ್ಯ ನರೋ ಹಿ ಸಃ ।। ೨೭.

ಯಾರು ಸೂರ್ಯ, ನೀರು, ಭೂಮಿ, ವಾಯು, ಅಗ್ನಿ, ಆಕಾಶ, ದೀಕ್ಷೆ ಹಾಗೂ ಚಂದ್ರನ ರೂಪಗಳಿಗೂ ಮತ್ತು ಅವರ ಹೆಸರುಗಳಿಗೂ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಇರುವರೋ, ಅವರು ಪ್ರಜಾಪತಿಯಾಗಿರುವ ಈಶ್ವರನೊಂದಿಗೆ ಐಕ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಇತ್ಯೇತದ್ವೋ ಮಯಾಖ್ಯಾತಂ ಗುಹ್ಯಂ ಭೀಮಸ್ಯ ತದ್ಯಶಃ। ಶನ್ನೋಽಸ್ತು ದ್ವಿಪದೇ ನಿತ್ಯಂ ಶನ್ನೋಽಸ್ತು ಚ ಚತುಷ್ಪದೇ ।। ೨೭.

ಈ ರಹಸ್ಯವಾದ ಭೀಮನ ಮಹಿಮೆ ನಿಮಗೆ ನಾನು ವಿವರಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಸದಾ ಎರಡು ಕಾಲುಗಳಿರುವವರಿಗೆ ಶುಭವಾಗಲಿ, ನಾಲ್ಕು ಕಾಲುಗಳಿರುವವರಿಗೆ ಕೂಡ ಶುಭವಾಗಲಿ.

ಏತತ್ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ನಿದಾನಂ ವಸ್ತನೂನಾಂ ನಾಮಭಿಃ ಸಹ। ಮಹಾದೇವಸ್ಯ ದೇವಸ್ಯ ಭೃಗೋಸ್ತು ಶ್ರೃಣುತ ಪ್ರಜಾಃ ।। ೨೭.

ಈ ರೂಪಗಳ ಮೂಲವನ್ನು ಮತ್ತು ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮಹಾದೇವನ ಮತ್ತು ಭೃಗುಮುನಿಯ ಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳಿರಿ, ಜನರೆ.

ಭೃಗೋಃ ಖ್ಯಾತಿರ್ವಿಜಜ್ಞೇಽಥ ಈಶ್ವರೌ ಸುಖದುಃಖಯೋಃ। ಶುಭಾಶುಭಪ್ರದಾತಾರೌ ಸರ್ವಪ್ರಾಣಭೃತಾಮಿಹ। ದೇವೌ ಧಾತಾವಿಧಾತಾರೌ ಮನ್ವನ್ತರವಿಚಾರಿಣೌ ।। ೨೮.

ಭೃಗುಮುನಿಯ ಪುತ್ರಿಯಾಗಿರುವ ಖ್ಯಾತಿ ಜನಿಸಿದರು. ನಂತರ ಸುಖ-ದುಃಖಗಳ ಒಡೆಯರಾದ ಧಾತಾ ಮತ್ತು ವಿಧಾತಾ ಎಂಬ ದೇವರುಗಳು ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಶುಭ-ಅಶುಭ ಫಲಗಳನ್ನು ನೀಡುವವರು, ಮಾನ್ವಂತರಗಳ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವರು.

ತಯೋರ್ಜ್ಯೇಷ್ಠಾ ತು ಭಗಿನೀ ದೇವೀ ಶ್ರೀರ್ಲೋಕಭಾವಿನೀ। ಸಾ ತು ನಾರಾಯಣಂ ದೇವಂ ಪತಿಮಾಸಾದ್ಯ ಶೋಭನಮ್। ನಾರಾಯಣಾತ್ಮಜೌ ಸಾಧ್ವೀ ಬಲೋತ್ಸಾಹೌ ವ್ಯಜಾಯತ ।। ೨೮.

ಅವರಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ತಂಗಿಯಾದ ಶ್ರೀದೇವಿ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವವಳು. ಆಕೆ ನಾರಾಯಣ ದೇವರನ್ನು ಪತಿಯಾಗಿ ಪಡೆದಳು. ಆ ನಾರಾಯಣನಿಂದ, ಆ ಧರ್ಮಪತ್ನಿಗೆ ಬಲೋತ್ಸಾಹ ಮತ್ತು ಉತ್ಸಾಹ ಎಂಬ ಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು.

ತಸ್ಯಾಸ್ತು ಮಾನಸಾಃ ಪುತ್ರಾ ಯೇ ಚಾನ್ಯೇ ದಿವ್ಯಚಾರಿಣಃ। ಯೇ ವಹನ್ತಿ ವಿಮಾನಾನಿ ದೇವಾನಾಂ ಪುಣ್ಯಕರ್ಮಣಾಮ್ ।। ೨೮.

ಆಕೆಯ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಪುತ್ರರು ಹಾಗೂ ಇತರ ದಿವ್ಯಜೀವಿಗಳು, ಪುಣ್ಯವಂತ ದೇವತೆಗಳ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುವವರು.

ದ್ವೇ ತು ಕನ್ಯೇ ಸ್ಮೃತೇ ಭಾರ್ಯ್ಯೇ ವಿಧಾತುರ್ಧಾತುರೇವ ಚ। ಆಯತಿರ್ನಿಯತಿಶ್ಚೈವ ತಯೋಃ ಪುತ್ರೌ ದೃಢವ್ರತೌ ।। ೨೮.

ವಿಧಾತೃ ಮತ್ತು ಧಾತೃ ಅವರಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರಿಯರು ಪತ್ನಿಗಳಾಗಿ ನೆನಪಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಆಯತಿ ಮತ್ತು ನಿಯತಿ ಎಂಬ ದೃಢವ್ರತರು ಅವರ ಪುತ್ರರು.

ಪಾಣ್ಡುಶ್ಚೈವ ಮೃಕಣ್ಡುಶ್ಚ ಬ್ರಹ್ಮಕೋಶೌ ಸನಾತನೌ। ಮನಸ್ವಿನ್ಯಾಂ ಮೃಕಣ್ಜೋಶ್ಚ ಮಾರ್ಕ್ಕಣ್ಡೇಯೋ ಬಭೂವ ಹ ।। ೨೮.

ಪಾಂಡು ಮತ್ತು ಮೃಕಂಡು ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಶಾಶ್ವತ ಬ್ರಹ್ಮನಿಧಿಗಳು ಹುಟ್ಟಿದರು. ಮನಸ್ವಿನಿಯಿಂದ ಮೃಕಂಡು ಅವರಿಗೆ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಜನಿಸಿದನು.

ಸುತೋ ವೇ ದಶಿರಾಸ್ತಸ್ಯ ಮೂರ್ದ್ಧನ್ಯಾಯಾಮಜಾಯತ। ಪೀವರ್ಯ್ಯಾಂ ವೇದಶಿರಸಃ ಪುತ್ರಾ ವಂಶಕರಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ। ಮಾರ್ಕ್ಕಣ್ಡೇಯಾ ಇತಿ ಖ್ಯಾತಾ ಋಷಯೋ ವೇದಪಾರಗಾಃ ।। ೨೮.

ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನಿಗೆ ಮೂರ್ಧನ್ಯೆಯಿಂದ ವೇದಶಿರಸ್ಸು ಎಂಬ ಪುತ್ರನು ಹುಟ್ಟಿದನು. ಪೀವರಿಯಿಂದ ವೇದಶಿರಸ್ಸಿಗೆ ಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ಮಾರ್ಕಂಡೇಯರು ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ, ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರಂಗತರಾದ ಋಷಿಗಳು.

ಪಾಣ್ಡೋಶ್ಚ ಪುಣ್ಡರೀಕಾಯಾಂ ದ್ಯುತಿಮಾನಾತ್ಮಜೋಽಭವತ್। ಉತ್ಪನ್ನೌ ದ್ಯುತಿಮನ್ತಶ್ಚ ಸೃಜವಾನಶ್ಚ ತಾವುಭೌ। ತಯೋಃ ಪುತ್ರಾಶ್ಚ ಪೌತ್ರಾಶ್ಚ ಭಾರ್ಗವಾಣಾಂ ಪರಸ್ಪರಮ್। ಸ್ವಾಯಮ್ಭುವೇಽನ್ತರೇಽತೀತೇ ಮರೀಚೇಃ ಶ್ರೃಣುತ ಪ್ರಜಾಃ ।। ೨೮.

ಪಾಂಡು ಮತ್ತು ಪುಂಡರಿಕೆಯಿಂದ ದ್ಯುತಿಮಾನ್ ಎಂಬ ಪುತ್ರನು ಹುಟ್ಟಿದನು. ದ್ಯುತಿಮಾನ್ ಮತ್ತು ಸೃಜವಾನ್ ಇಬ್ಬರೂ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ಪುತ್ರರು ಮತ್ತು ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳು ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ ಭಾರ್ಗವರು. ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ, ಮರೀಚಿಯ ವಂಶವನ್ನು ಕೇಳಿರಿ, ಜನರೆ.

ಪತ್ನೀ ಮರೀಚೇಃ ಸಮ್ಭೂತಿರ್ವಿಜಜ್ಞೇ ಸಾತ್ಮಸಮ್ಭವಮ್। ಪ್ರಜಾಯತೇ ಪೂರ್ಣಮಾಸಂ ಕನ್ಯಾಶ್ವೇಮಾ ವಿಬೋಧತ। ಕುಷ್ಟಿಃ ಪೃಷ್ಟಿಸ್ತ್ವಿಷಾ ಚೈವ ತಥಾ ಚಾಪಚಿತಿಃ ಶುಭಾ ।। ೨೮.

ಮರೀಚಿಯ ಪತ್ನಿಯಾದ ಸಂಭೂತಿ ಸ್ವಯಂ ಹುಟ್ಟಿದಳು. ಆಕೆಯಿಂದ ಪೂರ್ಣಿಮಾ ಹುಟ್ಟಿದಳು. ಈ ಪುತ್ರಿಯರನ್ನು ತಿಳಿಯಿರಿ: ಕುಷ್ಟಿ, ಪೃಷ್ಠಿ, ತ್ವಿಷಾ ಮತ್ತು ಶುಭವಾದ ಅಪಚಿತಿ.