ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ತಸ್ಮಾತ್ ಕುರ್ವೀತ ನೋ ವಿದ್ವಾನ್ ಪುರೀಷಮ್ಮೂತ್ರಮೇವ ವಾ। ನ ಚ್ಛಾಯಾಯಾಂ ನ ಸೋಪಾನೇ ಸ್ವಚ್ಛಾಯಾಂ ನಾಪಿ ಮೇಹಯೇತ್ ।। ೨೭.

ಆದ್ದರಿಂದ ಜ್ಞಾನಿಯೊಬ್ಬನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ, ಮೆಟ್ಟಿಲಿನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ತನ್ನ ನೆರಳಿನ ಮೇಲೆ ಮೂತ್ರ ಅಥವಾ ಮಲವಿಸರ್ಜನೆ ಮಾಡಬಾರದು.

ಶಿರಃ ಪ್ರಾಪೃತ್ಯ ಕುರ್ವೀತ ಅನ್ತರ್ದ್ಧಾಯ ತೃಣೈರ್ಮಹೀಮ್। ಯ ಏವಂ ವರ್ತ್ತತೇ ಭೂಮೌ ತಂ ಶರ್ವೋ ನ ಹಿನಸ್ತಿ ವೈ ।। ೨೭.

ತಲೆಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡು, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಹುಲ್ಲಿನಿಂದ ಮುಚ್ಚಿ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು. ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ನಡೆಯುವವನಿಗೆ ಶರ್ವನು ಹಾನಿ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.

ತತೋಽಬ್ರವೀತ್ಪುನರ್ಬ್ರಹ್ಮಾ ತಂ ದೇವಂ ನೀಲಲೋಹಿತಮ್। ಈಶಾನ ಇತಿ ಯತ್‌ಪ್ರೋಕ್ತಂ ಚತುರ್ಥಂ ನಾಮ ತೇ ಮಯಾ ।। ೨೭.

ಆಮೇಲೆ ಬ್ರಹ್ಮನು ಮತ್ತೆ ನೀಲಲೋಹಿತ ದೇವರಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: 'ಈಶಾನ ಎಂಬ ನಾಲ್ಕನೇ ಹೆಸರನ್ನು ನಾನು ನಿನಗೆ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ.'

ಚತುರ್ಥಸ್ಯ ಚತುರ್ಥೀ ಸ್ಯಾದ್ವಾಯುರ್ನಾಮ್ನಾ ತನುಸ್ತವ। ಇತ್ಯುಕ್ತೇ ಯಚ್ಛರೀರಸ್ಥಂ ಪಞ್ಚಧಾ ಪ್ರಾಣಸಂಜ್ಞಿತಮ್ ।। ೨೭.

ನಾಲ್ಕನೇ ರೂಪ ನಿನಗೆ ವಾಯುವಾಗಿದೆ. ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ಅವನ ದೇಹದಲ್ಲಿದ್ದ ಐದು ಪ್ರಾಣಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಅಂಶವು ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು.

ವಿವೇಶ ತಂ ತದಾ ವಾಯುರೀಶಾನೋ ವಾಯುರುಚ್ಯತೇ। ತಸ್ಮಾದೇನಂ ಪರಿವದೇದಾಯತಂ ವಾಯುಮೀಶ್ವರಮ್। ಏವಂ ಯುಕ್ತಮಥೇಶಾನೋ ನೈವ ದೇವೋ ಹಿನಸ್ತಿ ತಮ್ ।। ೨೭.

ಆಗ ವಾಯು ಅವನೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನು ವಾಯುವಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಈಶಾನ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ವಾಯುವನ್ನು ದೇವರಂತೆ ಗೌರವಿಸಬೇಕು; ಹೀಗೆ ಗೌರವಿಸಿದರೆ ಈಶಾನ ದೇವರು ಅವನಿಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.

ತತೋಽಬ್ರವೀತ್ ಪುನರ್ಬ್ರಹ್ಮಾ ತಂ ದೇವಂ ಧೂಮ್ರಲೋಹಿತಮ್। ಯತ್ತೇ ಪಶುಪತೀತ್ಯುಕ್ತಂ ಮಯಾ ನಾಮೇಹ ಪಞ್ಚಮಮ್। ಪಞ್ಚಮೀ ಪಞ್ಚಮಸ್ಯೈವ ತನುರ್ನಾಮ್ನಾಽಗ್ನಿರಸ್ತು ತೇ ।। ೨೭.

ಆಗ ಬ್ರಹ್ಮನು ಮತ್ತೆ ಧೂಮ್ರಲೋಹಿತ ದೇವರನ್ನು ನೋಡಿ ಹೇಳಿದನು: "ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ನಿನಗೆ ಐದನೇ ಹೆಸರಾಗಿ ಪಶುಪತಿ ಎಂದು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ. ಈಗ ನಿನ್ನ ಐದನೇ ರೂಪಕ್ಕೆ ಅಗ್ನಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿರಲಿ."

ಇತ್ಯುಕ್ತೇ ಯಚ್ಛರೀರಸ್ಥಂ ತೇಜಸ್ತಸ್ಯೋಪಸಂಜ್ಞಿತಮ್। ವಿವೇಶ ತತ್ತದಾ ಹ್ಯಗ್ನಿಸ್ತಸ್ಮಾತ್ಪಶುಪತಿಃ ಪತಿಃ ।। ೨೭.

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ಅವನ ದೇಹದಲ್ಲಿದ್ದ ಪ್ರಕಾಶವನ್ನು ಅಗ್ನಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಆಗ ಅಗ್ನಿ ಆ ದೇಹಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು. ಆದ್ದರಿಂದ ಪಶುಪತಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅಧಿಪತಿ ಎಂಬುದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ.

ಚನ್ದ್ರಮಾಸ್ತು ಸ್ಮೃತಃ ಸೋಮಸ್ತಸ್ಯಾತ್ಮಾ ಹ್ಯೋಷಧೀಗಣಃ। ಏವಂ ಯೋ ವರ್ತ್ತತೇ ವಿದ್ವಾನ್ ಸದಾ ಪರ್ವಣಿ ಪರ್ವಣಿ। ನ ಹನ್ತಿ ತಂ ಮಹಾದೇವ ಏವಂ ವನ್ದೇತ ತಂ ಪ್ರಭುಮ್ ।। ೨೭.

ಚಂದ್ರನು ಸೋಮ ಎಂದು ನೆನಪಾಗುತ್ತಾನೆ; ಅವನ ಆತ್ಮವೆಂದರೆ ಎಲ್ಲಾ ಔಷಧಿಗಳು. ಹೀಗೆ ಯಾವ ಜ್ಞಾನಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಬ್ಬದ ಸಮಯದಲ್ಲೂ ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೋ, ಮಹಾದೇವನು ಅವನಿಗೆ ಯಾವ ಹಾನಿಯನ್ನೂ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ಪ್ರಭುವನ್ನು ಸದಾ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

ಗೋಪಾಯತಿ ದಿವಾದಿತ್ಯಃ ಪ್ರಜಾ ನಕ್ತನ್ತು ಚನ್ದ್ರಮಾಃ। ಏಕರಾತ್ರೇ ಸಮೇಯಾತಾಂ ಸೂರ್ಯ್ಯಾಚನ್ದ್ರಮಸಾವುಭೌ। ಅಮಾವಾಸ್ಯಾನಿಶಾಯಾನ್ತು ತಸ್ಯಾಂ ಯುಕ್ತಃ ಸದಾ ವಸೇತ್ ।। ೨೭.

ಹಗಲು ಸೂರ್ಯನು ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ, ರಾತ್ರಿ ಚಂದ್ರನು ಕಾಪಾಡುತ್ತಾನೆ. ಒಂದು ರಾತ್ರಿ ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರ ಇಬ್ಬರೂ ಕೂಡಿಬರುತ್ತಾರೆ. ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ ರಾತ್ರಿ ಅವನು ಸದಾ ಅವುಗಳೊಡನೆ ಒಂದಾಗಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ.

ತತ್ರಾವಿಷ್ಟಂ ಸರ್ವಮಿದನ್ತನುಭಿರ್ನಾಮಭಿಃ ಸಹ। ಏಕಾಕೀ ಯಶ್ಚರತ್ಯೇಷಃ ಸೂರ್ಯ್ಯಾಽಸೌ ಚನ್ದ್ರ ಉಚ್ಯತೇ ।। ೨೭.

ಅಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ರೂಪ ಮತ್ತು ಹೆಸರಿನೊಡನೆ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಒಬ್ಬನೇ ಸಂಚರಿಸುವವನು ಸೂರ್ಯನೂ, ಅವನೇ ಚಂದ್ರನೂ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

ಸೂರ್ಯ್ಯಸ್ಯ ಯತ್ ಪ್ರಕಾಶೇನ ವೀಕ್ಷ್ಯನ್ತೇ ಚಕ್ಷುಷಾ ಪ್ರಜಾಃ। ಶುಕ್ಲಾತ್ಮಾ ಸಂಸ್ಥಿತೋ ರುದ್ರಃ ಪಿಬತ್ಯಮ್ಭೋ ಗಭಸ್ತಿಭಿಃ ।। ೨೭.

ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕಿನಿಂದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಶುದ್ಧ ಸ್ವರೂಪನಾದ ರುದ್ರನು ತನ್ನ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿಯುತ್ತಾನೆ.

ಅದ್ಯತೇ ಪೀಯತೇ ಚೈವಾಪ್ಯನ್ನಪಾನಾತ್ಮಕಾನಿಯಾ। ತನುರಾತ್ಮಭವಾ ಸಾ ವೈ ದೇಹೇಷ್ವೇವೋಪಚೀಯತೇ ।। ೨೭.

ಯಾವುದನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತೇವೆ, ಕುಡಿಯುತ್ತೇವೆ, ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಪಾನದಿಂದ ಕೂಡಿರುವ ಆ ರೂಪ ಆತ್ಮದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿ ದೇಹಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ.

ಯಯಾ ಧತ್ತೇ ಪ್ರಜಾಃ ಸರ್ವಾಃ ಸ್ಥಿರೀಭೂತೇನ ಚೇತಸಾ। ಪಾರ್ಥಿವೀ ಸಾ ತನುಸ್ತಸ್ಯ ಶಾರ್ವೀ ಧಾರಯತಿ ಪ್ರಜಾಃ ।। ೨೭.

ಯಾವ ದೃಢ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಅವನು ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೋ, ಆ ಭೂಮಿಯ ರೂಪ ಶರ್ವನಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದು, ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ತಾಳುತ್ತದೆ.

ಯಾವತ್ ಸ್ಥಿತಾ ಶರೀರೇಷು ಭೂತಾನಾಂ ಪ್ರಾಣವೃತ್ತಿಭಿಃ। ವಾಯ್ವಾತ್ಮಿಕಾ ತು ಐಶಾನೀ ಸಾ ಪ್ರಾಣಾಃ ಪ್ರಾಣಿನಾ ಸಹ ।। ೨೭.

ಯಾವಾಗ ತನುವು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ದೇಹಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಚಟುವಟಿಕೆಗಳೊಡನೆ ಇರುತ್ತದೋ, ಆ ವಾಯುಸ್ವರೂಪವಾದ ಐಶಾನನ ರೂಪವು ಪ್ರಾಣಿಗಳೊಡನೆ ಪ್ರಾಣವಾಗಿ ಇರುತ್ತದೆ.

ಪೀತಾಶಿತಾನಿ ಪಚತಿ ಭೂತಾನಾಂ ಜಠರೇಷು ಯಾ। ತತಃ ಪಾಶುಪತೀ ತಸ್ಯ ಪಾಚಿಕಾ ಶಕ್ತಿರುಚ್ಯತೇ ।। ೨೭.

ಯಾವುದು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ತಿನ್ನುವುದನ್ನೂ ಕುಡಿಯುವುದನ್ನೂ ಹುರಿಯುತ್ತದೆ, ಅದೇ ಪಶುಪತಿಯ ಪಾಚಿಕಾ ಶಕ್ತಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

ಯಾನೀಹ ಸುಷಿರಾಣಿ ಸ್ಯುರ್ದೇಹೇಷ್ವನ್ತರ್ಗತಾನಿ ವೈ। ವಾಯೋಃ ಸಞ್ಚರಣಾರ್ಥಾಯ ಸಾ ಭೀಮಾ ಚೋಚ್ಯತೇ ತನುಃ ।। ೨೭.

ಯಾವುದೇ ದೇಹಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ರಂಧ್ರಗಳು ವಾಯುವಿನ ಸಂಚರಿಸಲು ಬೇಕಾದವು, ಆ ರೂಪ ಭೀಮಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

ವೈತಾನದೀಕ್ಷಿತಾನಾಂ ತು ಯಾ ಸ್ಥಿತಿರ್ಬ್ರಹ್ಮವಾದಿನಾಮ್। ತನುರುಗ್ರಾತ್ಮಿಕಾ ಸಾ ತು ತೇನೋಗ್ರೋ ದೀಕ್ಷಿತಃ ಸ್ಮೃತಃ ।। ೨೭.

ವೈತಾನ ದೀಕ್ಷೆ ಪಡೆದ ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ವಾಂಸರ ಸ್ಥಿತಿ ಯಾವಾಗಿರುತ್ತದೋ, ಆ ಉಗ್ರ ಸ್ವರೂಪದಿಂದ ದೀಕ್ಷಿತನು ಉಗ್ರ ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದ್ದಾನೆ.

ಯತ್ತು ಸಙ್ಕಲ್ಪಕಂ ತಸ್ಯ ಪ್ರಜಾಸ್ವಿಹ ಸಮಂ ಸ್ಥಿತಮ್। ಸಾ ತನುರ್ಮ್ಮಾನಸೀ ತಸ್ಯ ಚನ್ದ್ರಮಾಃ ಪ್ರಾಣಿಷು ಸ್ಥಿತಃ ।। ೨೭.

ಯಾವುದು ಅವನ ಸಂಕಲ್ಪಶಕ್ತಿ, ಇದು ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ಇರುತ್ತದೆ, ಆ ಮಾನಸಿಕ ರೂಪವೇ ಚಂದ್ರನು ಎಂಬಂತೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿದೆ.

ನವೋ ನವೋ ಭವತಿ ಹಿ ಜಾಯಮಾನಃ ಪುನಃ ಪುನಃ। ನೀಯತೇ ಯೋ ಯಥಾಕಾಮಂ ವಿಭುಧೈಃ ಪಿತೃಭಿಃ ಸಹ। ಮಹಾದೇವೋಽಮೃತಾತ್ಮಾಽಸೌ ಹ್ಯಮ್ಮಯಶ್ಚನ್ದ್ರಮಾಃ ಸ್ಮೃತಃ ।। ೨೭.

ಅವನು ಪುನಃ ಪುನಃ ಹುಟ್ಟಿ, ಪ್ರತಿ ಬಾರಿ ಹೊಸದಾಗಿ ಆಗುತ್ತಾನೆ. ದೇವತೆಗಳು ಪಿತೃಗಳೊಡನೆ ಅವನನ್ನು ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಾರೆ. ಅಮೃತಸ್ವರೂಪನಾದ ಮಹಾದೇವನು ಅಮೃತದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಚಂದ್ರನಾಗಿ ನೆನಪಾಗುತ್ತಾನೆ.

ತಸ್ಯ ಯಾ ಪ್ರಥಮಾ ನಾಮ್ನಾ ತನೂ ರೌದ್ರೀ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಾ। ಪತ್ನೀ ಸುವರ್ಚಲಾ ತಸ್ಯ ಪುತ್ರಸ್ತಸ್ಯಾಃ ಶನೈಶ್ಚರಃ ।। ೨೭.

ಅವನ ಮೊದಲನೇ ರೂಪ ರೌದ್ರೀ ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಅವನ ಪತ್ನಿ ಸುವರ್ಚಲಾ, ಅವರ ಮಗ ಶನೈಶ್ಚರನು.

ಭವಸ್ಯ ಯಾ ದ್ವಿತೀಯಾ ತು ತನುರಾಪಃ ಸ್ಮೃತಾ ತು ವೈ । ತಸ್ಯೋಷಾಽತ್ರ ಸ್ಮೃತಾ ಪತ್ನೀ ಪುತ್ರಶ್ಚಾಪ್ಯುಶನಾ ಸ್ಮೃತಃ ।। ೨೭.

ಭವನ ಎರಡನೇ ರೂಪವನ್ನು ನೀರು ಎಂದು ನೆನಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವನ ಪತ್ನಿ ಉಷಾ, ಅವರ ಮಗ ಉಶನಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

ಶರ್ವಸ್ಯ ಯಾ ತೃತೀಯಾ ತು ನಾಮ ಭೂಮಿಸ್ತನುಃ ಸ್ಮೃತಾ। ಪತ್ನೀ ತಸ್ಯ ವಿಕೇಶೀತಿ ಪುತ್ರಶ್ಚಾಙ್ಗಾರಕಃ ಸ್ಮೃತಃ ।। ೨೭.

ಶರ್ವನ ಮೂರನೇ ರೂಪ ಭೂಮಿ ಎಂದು ನೆನಪಾಗುತ್ತದೆ. ಅವನ ಪತ್ನಿ ವಿಕೇಶಿ, ಅವರ ಮಗ ಅಂಗಾರಕ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

ಈಶಾನಸ್ಯ ಚತುರ್ಥಸ್ಯ ಸ್ವರ್ಗತಸ್ಯ ಚ ಯಾ ತನುಃ। ತಸ್ಯ ಪತ್ನೀ ಶಿವಾ ನಾಮ ಪುತ್ರಶ್ಚಾಸ್ಯ ಮನೋಜವಃ ।। ೨೭.

ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿರುವ ಐಶಾನನ ನಾಲ್ಕನೇ ರೂಪ, ಅವನ ಪತ್ನಿ ಶಿವಾ ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದ್ದಾಳೆ, ಅವರ ಮಗ ಮನೋಜವನು.

ನಾಮ್ನಾ ಪಶುಪತೇರ್ಯಾ ತು ತನುರಗ್ನಿರ್ದ್ವಿಜೈಃ ಸ್ಮೃತಾ। ತಸ್ಯ ಪತ್ನೀ ಸ್ಮೃತಾ ಸ್ವಾಹಾ ಸ್ಕನ್ದಶ್ಚಾಪಿ ಸುತಃ ಸ್ಮೃತಃ ।। ೨೭.

ಪಶುಪತಿ ಎಂಬ ರೂಪವನ್ನು ದ್ವಿಜರು ಅಗ್ನಿಯಾಗಿ ನೆನಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಪತ್ನಿ ಸ್ವಾಹಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ, ಅವರ ಮಗನಾಗಿ ಸ್ಕಂದನು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದಾನೆ.

ನಾಮ್ನಾ ಷಷ್ಠಸ್ಯ ಯಾ ಭೀಮಾ ತನುರಾಕಾಶ ಉಚ್ಯತೇ। ದಿಶಃ ಪತ್ನ್ಯಃ ಸ್ಮೃತಾಸ್ತಸ್ಯ ಸ್ವರ್ಗಶ್ಚಾಸ್ಯ ಸುತಃ ಸ್ಮೃತಃ ।। ೨೭.

ಆರುನೇಯ ಭಯಾನಕವಾದ ರೂಪವನ್ನು ಆಕಾಶ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಆತನಿಗೆ ದಿಕ್ಕುಗಳು ಪತ್ನಿಯರಾಗಿ, ಸ್ವರ್ಗವು ಮಗನಾಗಿ ನೆನಪಾಗಿವೆ.

ಉಗ್ರಾ ತನುಃ ಸಪ್ತಮೀ ಯಾ ದೀಕ್ಷಿತೈರ್ಬ್ರಾಹ್ಮಣೈಃ ಸ್ಮೃತಾ। ದೀಕ್ಷಾ ಪತ್ನೀ ಸ್ಮೃತಾ ತಸ್ಯ ಸನ್ತಾನಃ ಪುತ್ರ ಉಚ್ಯತೇ ।। ೨೭.

ಏಳನೇ ಉಗ್ರ ರೂಪವನ್ನು ದೀಕ್ಷೆ ಪಡೆದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ನೆನಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ದೀಕ್ಷೆ ಅವರ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದು, ಸಂತಾನ ಎಂಬವನು ಅವರ ಮಗನಾಗಿದ್ದಾನೆ.

ನಾಮ್ನಾಽಷ್ಟಮಸ್ಯ ಮಹತಸ್ತನುರ್ಯಾ ಚನ್ದ್ರಮಾಃ ಸ್ಮೃತಃ। ಪತ್ನೀ ತು ರೋಹಿಣೀ ತಸ್ಯ ಪುತ್ರಶ್ಚಾಸ್ಯ ಬುಧಃ ಸ್ಮೃತಃ ।। ೨೭.

ಎಂಟನೇ ಮಹತ್ತರವಾದ ರೂಪವನ್ನು ಚಂದ್ರನು ಎಂದು ನೆನಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರ ಪತ್ನಿ ರೋಹಿಣಿ, ಅವರ ಮಗನು ಬುಧ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ.

ಇತ್ಯೇತಾಸ್ತನವಸ್ತಸ್ಯ ನಾಮಭಿಃ ಪರಿಕೀರ್ತಿತಾಃ। ತಾಸ್ತು ವನ್ದ್ಯ ನಮಸ್ಯಾಶ್ಚ ಪ್ರತಿನಾಮ ತನೂಷು ವೈ ।। ೨೭.

ಈ ಎಲ್ಲ ರೂಪಗಳನ್ನು ಅವರ ಹೆಸರುಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ರೂಪವನ್ನೂ ಅದರ ಹೆಸರಿನಂತೆ ಪೂಜಿಸಬೇಕು, ನಮಸ್ಕರಿಸಬೇಕು.

ಭಕ್ತೇಃ ಸೂರ್ಯೇಽಪ್ಸು ಪೃಥಿವ್ಯಾಂ ವಾಯ್ವಗ್ನಿವ್ಯೋಮದೀಕ್ಷಿತೇ। ತಥಾ ಚ ವೈ ಚನ್ದ್ರಮಸಿ ತನುಭಿರ್ನಾಮಭಿಃ ಸಹ। ಪ್ರಜಾವಾನೇತಿ ಸಾಯುಜ್ಯಮೀಶ್ವರಸ್ಯ ನರೋ ಹಿ ಸಃ ।। ೨೭.

ಯಾರು ಸೂರ್ಯ, ನೀರು, ಭೂಮಿ, ವಾಯು, ಅಗ್ನಿ, ಆಕಾಶ, ದೀಕ್ಷೆ ಹಾಗೂ ಚಂದ್ರನ ರೂಪಗಳಿಗೂ ಮತ್ತು ಅವರ ಹೆಸರುಗಳಿಗೂ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಇರುವರೋ, ಅವರು ಪ್ರಜಾಪತಿಯಾಗಿರುವ ಈಶ್ವರನೊಂದಿಗೆ ಐಕ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.