ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಕಿಂ ರೋದಿಷೀತಿ ತಂ ಬ್ರಹ್ಮಾ ರುದನ್ತಂ ಪುನರಬ್ರವೀತ್। ಚತುರ್ಥಂ ದೇಹಿ ಮೇ ನಾಮ ಇತ್ಯುವಾಚ ಸ್ವಯಮ್ಭುವಮ್ ।। ೨೭.

ಬ್ರಹ್ಮನು ಅವನನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕೇಳಿದನು: 'ಏಕೆ ಅಳುತ್ತೀಯೆ?' ಅವನು ಸ್ವಯಂಭುವನನ್ನು ನೋಡಿ: 'ನನಗೆ ನಾಲ್ಕನೇ ಹೆಸರು ಕೊಡು' ಎಂದು ಹೇಳಿದನು.

ಪಶೂನಾಂ ತ್ವಂ ಪತಿರ್ದೇವ ಇತ್ಯುಕ್ತಃ ಸೋಽರುದತ್ಪುನಃ। ಕಿಂ ರೋದಿಷೀತಿ ತಂ ಬ್ರಹ್ಮಾ ರುದನ್ತಂ ಪುನರಬ್ರವೀತ್ ।। ೨೭.

'ನೀನು ಪಶುಗಳ ಒಡೆಯನಾದ ದೇವರು' ಎಂದು ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದನು. ಆದರೆ ಅವನು ಮತ್ತೆ ಅಳಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು. ಬ್ರಹ್ಮನು ಅವನನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕೇಳಿದನು: 'ಏಕೆ ಅಳುತ್ತೀಯೆ?'

ಪಞ್ಚಮಂ ದೇಹಿ ಮೇ ನಾಮ ಇತ್ಯುಕ್ತಃ ಪ್ರತ್ಯುವಾಚ ತಮ್। ಈಶಸ್ತ್ವಂ ದೇವ ನಾಮ್ನಾಸಿ ಇತ್ಯುಕ್ತಃ ಸೋಽರುದತ್ಪುನಃ ।। ೨೭.

ಅವನು ಹೇಳಿದನು: 'ನನಗೆ ಐದನೇ ಹೆಸರು ಕೊಡು.' ಬ್ರಹ್ಮನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು: 'ನೀನು ಈಶ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ.' ಆದರೆ ಅವನು ಮತ್ತೆ ಅಳಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು.

ಕಿಂ ರೋದಿಷೀತಿ ತಂ ಬ್ರಹ್ಮಾ ರುದನ್ತಂ ಪುನರಬ್ರವೀತ್। ಷಷ್ಠಂ ಮೇ ನಾಮ ದೇಹೀತಿ ಇತ್ಯುವಾಚಾಥ ತಂ ಪ್ರಭುಮ್ ।। ೨೭.

ಬ್ರಹ್ಮನು ಅವನನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕೇಳಿದನು: 'ಏಕೆ ಅಳುತ್ತೀಯೆ?' ಅವನು ಪ್ರಭುವನ್ನು ನೋಡಿ: 'ನನಗೆ ಆರನೇ ಹೆಸರು ಕೊಡು' ಎಂದು ಹೇಳಿದನು.

ಭೀಮಸ್ತ್ವಂ ದೇವ ನಾಮ್ನಾಸಿ ಇತ್ಯುಕ್ತಃ ಸೋಽರುದತ್ಪುನಃ । ಕಿಂ ರೋದಿಷೀತಿ ತಂ ಬ್ರಹ್ಮಾ ರುದನ್ತಂ ಪುನರಬ್ರವೀತ್ ।। ೨೭.

'ನೀನು ಭೀಮ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ' ಎಂದು ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದನು. ಆದರೆ ಅವನು ಮತ್ತೆ ಅಳಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು. ಬ್ರಹ್ಮನು ಅವನನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕೇಳಿದನು: 'ಏಕೆ ಅಳುತ್ತೀಯೆ?'

ಸಪ್ತಮಂ ದೇಹಿ ಮೇ ನಾಮ ಇತ್ಯುಕ್ತಃ ಪ್ರತ್ಯುವಾಚ ತಮ್। ಉಗ್ರಸ್ತ್ವಂ ದೇವ ನಾಮ್ನಾಸಿ ಇತ್ಯುಕ್ತಃ ಸೋಽರುದತ್ಪುನಃ ।। ೨೭.

ಅವನು ಹೇಳಿದನು: 'ನನಗೆ ಏಳನೇ ಹೆಸರು ಕೊಡು.' ಬ್ರಹ್ಮನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು: 'ನೀನು ಉಗ್ರ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ.' ಆದರೆ ಅವನು ಮತ್ತೆ ಅಳಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು.

ಕಿಂ ರೋದಿಷೀತಿ ತಂ ಬ್ರಹ್ಮಾ ರುದನ್ತಂ ಪುನರಬ್ರವೀತ್। ಅಷ್ಠಮಂ ದೇಹಿ ಮೇ ನಾಮ ತ್ವಂ ವಿಭೋ ಪುನರಬ್ರವೀತ್। ಮಹಾದೇವಸ್ತು ನಾಮ್ನಾಸಿ ಇತ್ಯುಕ್ತೋ ವಿರರಾಮ ಹ ।। ೨೭.

ಬ್ರಹ್ಮನು ಅವನನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕೇಳಿದನು: 'ಏಕೆ ಅಳುತ್ತೀಯೆ?' ಅವನು ಪ್ರಭುವನ್ನು ನೋಡಿ: 'ನನಗೆ ಎಂಟನೇ ಹೆಸರು ಕೊಡು' ಎಂದು ಮತ್ತೆ ಕೇಳಿದನು. ಬ್ರಹ್ಮನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು: 'ನೀನು ಮಹಾದೇವ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ.' ಆಗ ಅವನು ಅಳುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದನು.

ಲಬ್ಧ್ವಾ ನಾಮಾನಿ ಚೈತಾನಿ ಬ್ರಹ್ಮಣೋ ನೀಲಲೋಹಿತಃ। ಪ್ರೋವಾಚ ನಾಮ್ನಾಮೇತೇಷಾಂ ಭೂತಾನಿ ಪ್ರದಿಶೇತಿ ಹ ।। ೨೭.

ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಈ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಪಡೆದ ನೀಲಲೋಹಿತನು ಹೇಳಿದನು: 'ಈ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಈ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಕರೆಯಿರಿ' ಎಂದು.

ತತೋಽಭಿಶೃಷ್ಟಾಸ್ತನವ ಏಷಾಂ ನಾಮ್ನಾಂ ಸ್ವಯಮ್ಭುವಾ। ಸೂರ್ಯೋ ಮಹೀ ಜಲಂ ವಹ್ನಿರ್ವಾಯುರಾಕಾಶಮೇವ ಚ ।। ೨೭.

ಆಮೇಲೆ ಸ್ವಯಂಭುವಾದ ಬ್ರಹ್ಮನು ಈ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಸೂರ್ಯ, ಭೂಮಿ, ನೀರು, ಅಗ್ನಿ, ವಾಯು ಮತ್ತು ಆಕಾಶ ಎಂಬ ರೂಪಗಳಿಗೆ ನೀಡಿದನು.

ದೀಕ್ಷಿತೋ ಬ್ರಹ್ಮಣಶ್ಚನ್ದ್ರ ಇತ್ಯೇತೇ ಬ್ರಹ್ಮಧಾತವಃ। ತೇಷು ಪೂಜ್ಯಶ್ಚ ವನ್ದ್ಯಃ ಸ್ಯಾದ್ರುದ್ರಸ್ತಾನ್ ಹಿನಸ್ತಿ ವೈ ।। ೨೭.

ಚಂದ್ರನು ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ದೀಕ್ಷಿತನಾದನು, ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಬ್ರಹ್ಮನ ತತ್ತ್ವಗಳು. ಇವರಲ್ಲಿ ರುದ್ರನು ಪೂಜ್ಯನೂ ವಂದನೀಯನೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವನು ಅವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತಾನೆ.

ತತೋಽಬ್ರವೀತ್ ಪುನರ್ಬ್ರಹ್ಮಾ ತಂ ದೇವಂ ನೀಲಲೋಹಿತಮ್ । ದ್ವಿತೀಯಂ ನಾಮಧೇಯನ್ತೇ ಮಯಾ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ಭವೇತಿ ಯತ್। ಏತಸ್ಯಾಪೋ ದ್ವಿತೀಯಾ ತೇ ತನುರ್ನಾಮ್ನಾ ಭವಿಷ್ಯತಿ ।। ೨೭.

ಆಮೇಲೆ ಬ್ರಹ್ಮನು ಮತ್ತೆ ನೀಲಲೋಹಿತ ದೇವರಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: 'ನಾನು ನಿನಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಎರಡನೇ ಹೆಸರೇ ಭವ. ನೀನಿನ ಎರಡನೇ ರೂಪ ನೀರಾಗಿ ಈ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವುದು.'

ಇತ್ಯುಕ್ತೇ ಯತ್ ಸ್ಥಿರಂ ತಸ್ಯ ಶರೀರಸ್ಥಂ ರಸಾತ್ಮಕಮ್। ತದ್ವಿವೇಶ ತತಸ್ತೋಯಂ ತಸ್ಮಾದಾಪೋ ಭವಃ ಸ್ಮೃತಃ ।। ೨೭.

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ಅವನ ದೇಹದಲ್ಲಿದ್ದ ಸ್ಥಿರವಾದ ಮತ್ತು ರಸಸ್ವರೂಪವಾದ ಅಂಶವು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು. ಅದರಿಂದ ಅವನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಭವ ಎಂದು ನೆನಪಾಗುತ್ತಾನೆ.

ಯಸ್ಮಾದ್ಭವನ್ತಿ ಭೂತಾನಿ ತಾಭ್ಯಸ್ತಾ ಭಾವಯನ್ತಿ ಚ। ಭವನಾದ್ಭಾವನಾಚ್ಚೈವ ಭೂತಾನಾಂ ಸಮ್ಭವಃ ಸ್ಮೃತಃ ।। ೨೭.

ಏಕೆಂದರೆ ಜೀವಿಗಳು ಅವರಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಂದ ಪೋಷಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಭವ ಮತ್ತು ಭಾವನೆ ಎಂಬುದರಿಂದ ಜೀವಿಗಳ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ತಸ್ಮಾನ್ಮೂತ್ರಂ ಪುರೀಷಞ್ಚ ನಾಪ್ಸು ಕುರ್ವೀತ ಸರ್ವದಾ। ನ ಸ್ನಾಯೇದಪ್ಸು ನಗ್ನಶ್ಚ ನ ನಿಷ್ಠೀವೇತ್ ಕದಾಚನ ।। ೨೭.

ಆದ್ದರಿಂದ, ಯಾವಾಗಲೂ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮೂತ್ರ ಅಥವಾ ಮಲವಿಸರ್ಜನೆ ಮಾಡಬಾರದು. ನೀರಿನಲ್ಲಿ ನಗ್ನವಾಗಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಬಾರದು, ಅಥವಾ ಯಾವಾಗಲೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಉಗುಳಬಾರದು.

ಮೈಥುನಂ ನೈವ ಸೇವೇತ ಶಿರಃಸ್ನಾನಞ್ಚ ವರ್ಜಯೇತ್। ನ ಪ್ರೀತಃ ಪರಿಚಕ್ಷೀತ ವಹನ್ನ ಸಂಸ್ಥಿತೋಽಪಿ ವಾ ।। ೨೭.

ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮೈಥುನದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಳ್ಳಬಾರದು, ತಲೆಯನ್ನೂ ಅಲ್ಲಿ ತೊಳೆಯಬಾರದು. ಅಲ್ಲಿರುವಾಗ ಅಥವಾ ಸಾಗುತ್ತಿರುವಾಗ ಅಪಮಾನಕರವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಬಾರದು.

ಮೇಧ್ಯಾಮೇಧ್ಯಶರೀರತ್ವಾನ್ನೈವ ದುಷ್ಯನ್ತ್ಯಪಃ ಕ್ವಚಿತ್ । ವಿವರ್ಣರಸಗನ್ಧಾಶ್ಚ ಅಲ್ಪಾಶ್ಚ ಪರಿವರ್ಜಯೇತ್ ।। ೨೭.

ಶುದ್ಧ ಮತ್ತು ಅಶುದ್ಧ ದೇಹಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ನೀರು ಎಂದಿಗೂ ಕಲುಷಿತವಾಗದು. ಆದರೆ ಬಣ್ಣವಿಲ್ಲದ, ರುಚಿಯಿಲ್ಲದ, ದುರ್ಗಂಧಯುಕ್ತ ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆ ನೀರನ್ನು ಬಿಡಬೇಕು.

ಅಪಾಂ ಯೋನಿಃ ಸಮುದ್ರಶ್ಚ ತಸ್ಮಾತ್ತಂ ಕಾಮಯನ್ತಿ ತಾಃ। ಮೇಧ್ಯಾಶ್ಚೈವಾಮೃತಾಶ್ಚೈವ ಭವನ್ತಿ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಸಾಗರಮ್ ।। ೨೭.

ನೀರಿನ ಮೂಲ ಸಮುದ್ರವೇ ಆಗಿದೆ, ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಅವು ಅದನ್ನು ತಲುಪಲು ಬಯಸುತ್ತವೆ. ಸಮುದ್ರವನ್ನು ತಲುಪಿದಾಗ ಅವು ಶುದ್ಧವಾಗಿಯೂ ಅಮೃತವಾಗಿಯೂ變ುತ್ತವೆ.

ತಸ್ಮಾದಪೋ ನ ರುನ್ಧೀತ ಸಮುದ್ರಂ ಕಾಮಯನ್ತಿ ತಾಃ। ನ ಹಿನಸ್ತಿ ಭವೋ ದೇವಃ ಸದೈವಂ ಯೋಽಪ್ಸು ವರ್ತ್ತತೇ ।। ೨೭.

ಆದ್ದರಿಂದ ನೀರನ್ನು ತಡೆಯಬಾರದು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವು ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತವೆ. ಹೀಗೆ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಇರುವವನಿಗೆ ಭವ ದೇವರು ಎಂದಿಗೂ ಹಾನಿ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.

ತತೋಽಬ್ರವೀತ್ ಪುನರ್ಬ್ರಹ್ಮಾ ತಂ ದೇವಂ ಕೃಷ್ಣಲೋಹಿತಮ್। ಶರ್ವಸ್ತ್ವಮಿತಿ ಯನ್ನಾಮ ತೃತೀಯಂ ಸಮುದಾಹೃತಮ್। ತಸ್ಯ ಭೂಮಿಸ್ತೃತೀಯಾ ತು ತನುರ್ನಾಮ್ನಾ ಭವತ್ವಿಯಮ್ ।। ೨೭.

ಆಮೇಲೆ ಬ್ರಹ್ಮನು ಮತ್ತೆ ಕೃಷ್ಣಲೋಹಿತ ದೇವರಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: 'ನಿನಗೆ ನಾನು ಘೋಷಿಸಿದ ಮೂರನೇ ಹೆಸರು ಶರ್ವ. ಈ ಭೂಮಿ ನಿನಗೆ ಮೂರನೇ ರೂಪವಾಗಿ ಈ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಇರಲಿ.'

ಇತ್ಯುಕ್ತೇ ಯತ್ ಸ್ಥಿರಂ ತಸ್ಯ ಶರೀರಸ್ಯಾಸ್ಥಿಸಂಜ್ಞಿತಮ್। ತದ್ವಿವೇಶ ತತೋ ಭೂಮಿಸ್ತಸ್ಮಾದ್ಭೂಃ ಶರ್ವ ಉಚ್ಯತೇ ।। ೨೭.

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ಅವನ ದೇಹದಲ್ಲಿದ್ದ ಸ್ಥಿರವಾದ ಅಸ್ಥಿಯೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಅಂಶವು ಭೂಮಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು. ಅದರಿಂದ ಶರ್ವನು ಭೂಮಿಯೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

ತಸ್ಮಾತ್ ಕುರ್ವೀತ ನೋ ವಿದ್ವಾನ್ ಪುರೀಷಮ್ಮೂತ್ರಮೇವ ವಾ। ನ ಚ್ಛಾಯಾಯಾಂ ನ ಸೋಪಾನೇ ಸ್ವಚ್ಛಾಯಾಂ ನಾಪಿ ಮೇಹಯೇತ್ ।। ೨೭.

ಆದ್ದರಿಂದ ಜ್ಞಾನಿಯೊಬ್ಬನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ, ಮೆಟ್ಟಿಲಿನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ತನ್ನ ನೆರಳಿನ ಮೇಲೆ ಮೂತ್ರ ಅಥವಾ ಮಲವಿಸರ್ಜನೆ ಮಾಡಬಾರದು.

ಶಿರಃ ಪ್ರಾಪೃತ್ಯ ಕುರ್ವೀತ ಅನ್ತರ್ದ್ಧಾಯ ತೃಣೈರ್ಮಹೀಮ್। ಯ ಏವಂ ವರ್ತ್ತತೇ ಭೂಮೌ ತಂ ಶರ್ವೋ ನ ಹಿನಸ್ತಿ ವೈ ।। ೨೭.

ತಲೆಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡು, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಹುಲ್ಲಿನಿಂದ ಮುಚ್ಚಿ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು. ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ನಡೆಯುವವನಿಗೆ ಶರ್ವನು ಹಾನಿ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.

ತತೋಽಬ್ರವೀತ್ಪುನರ್ಬ್ರಹ್ಮಾ ತಂ ದೇವಂ ನೀಲಲೋಹಿತಮ್। ಈಶಾನ ಇತಿ ಯತ್‌ಪ್ರೋಕ್ತಂ ಚತುರ್ಥಂ ನಾಮ ತೇ ಮಯಾ ।। ೨೭.

ಆಮೇಲೆ ಬ್ರಹ್ಮನು ಮತ್ತೆ ನೀಲಲೋಹಿತ ದೇವರಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: 'ಈಶಾನ ಎಂಬ ನಾಲ್ಕನೇ ಹೆಸರನ್ನು ನಾನು ನಿನಗೆ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ.'

ಚತುರ್ಥಸ್ಯ ಚತುರ್ಥೀ ಸ್ಯಾದ್ವಾಯುರ್ನಾಮ್ನಾ ತನುಸ್ತವ। ಇತ್ಯುಕ್ತೇ ಯಚ್ಛರೀರಸ್ಥಂ ಪಞ್ಚಧಾ ಪ್ರಾಣಸಂಜ್ಞಿತಮ್ ।। ೨೭.

ನಾಲ್ಕನೇ ರೂಪ ನಿನಗೆ ವಾಯುವಾಗಿದೆ. ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ಅವನ ದೇಹದಲ್ಲಿದ್ದ ಐದು ಪ್ರಾಣಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಅಂಶವು ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು.

ವಿವೇಶ ತಂ ತದಾ ವಾಯುರೀಶಾನೋ ವಾಯುರುಚ್ಯತೇ। ತಸ್ಮಾದೇನಂ ಪರಿವದೇದಾಯತಂ ವಾಯುಮೀಶ್ವರಮ್। ಏವಂ ಯುಕ್ತಮಥೇಶಾನೋ ನೈವ ದೇವೋ ಹಿನಸ್ತಿ ತಮ್ ।। ೨೭.

ಆಗ ವಾಯು ಅವನೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನು ವಾಯುವಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಈಶಾನ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ವಾಯುವನ್ನು ದೇವರಂತೆ ಗೌರವಿಸಬೇಕು; ಹೀಗೆ ಗೌರವಿಸಿದರೆ ಈಶಾನ ದೇವರು ಅವನಿಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.

ತತೋಽಬ್ರವೀತ್ ಪುನರ್ಬ್ರಹ್ಮಾ ತಂ ದೇವಂ ಧೂಮ್ರಲೋಹಿತಮ್। ಯತ್ತೇ ಪಶುಪತೀತ್ಯುಕ್ತಂ ಮಯಾ ನಾಮೇಹ ಪಞ್ಚಮಮ್। ಪಞ್ಚಮೀ ಪಞ್ಚಮಸ್ಯೈವ ತನುರ್ನಾಮ್ನಾಽಗ್ನಿರಸ್ತು ತೇ ।। ೨೭.

ಆಗ ಬ್ರಹ್ಮನು ಮತ್ತೆ ಧೂಮ್ರಲೋಹಿತ ದೇವರನ್ನು ನೋಡಿ ಹೇಳಿದನು: "ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ನಿನಗೆ ಐದನೇ ಹೆಸರಾಗಿ ಪಶುಪತಿ ಎಂದು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ. ಈಗ ನಿನ್ನ ಐದನೇ ರೂಪಕ್ಕೆ ಅಗ್ನಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿರಲಿ."

ಇತ್ಯುಕ್ತೇ ಯಚ್ಛರೀರಸ್ಥಂ ತೇಜಸ್ತಸ್ಯೋಪಸಂಜ್ಞಿತಮ್। ವಿವೇಶ ತತ್ತದಾ ಹ್ಯಗ್ನಿಸ್ತಸ್ಮಾತ್ಪಶುಪತಿಃ ಪತಿಃ ।। ೨೭.

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ಅವನ ದೇಹದಲ್ಲಿದ್ದ ಪ್ರಕಾಶವನ್ನು ಅಗ್ನಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಆಗ ಅಗ್ನಿ ಆ ದೇಹಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು. ಆದ್ದರಿಂದ ಪಶುಪತಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅಧಿಪತಿ ಎಂಬುದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ.

ಚನ್ದ್ರಮಾಸ್ತು ಸ್ಮೃತಃ ಸೋಮಸ್ತಸ್ಯಾತ್ಮಾ ಹ್ಯೋಷಧೀಗಣಃ। ಏವಂ ಯೋ ವರ್ತ್ತತೇ ವಿದ್ವಾನ್ ಸದಾ ಪರ್ವಣಿ ಪರ್ವಣಿ। ನ ಹನ್ತಿ ತಂ ಮಹಾದೇವ ಏವಂ ವನ್ದೇತ ತಂ ಪ್ರಭುಮ್ ।। ೨೭.

ಚಂದ್ರನು ಸೋಮ ಎಂದು ನೆನಪಾಗುತ್ತಾನೆ; ಅವನ ಆತ್ಮವೆಂದರೆ ಎಲ್ಲಾ ಔಷಧಿಗಳು. ಹೀಗೆ ಯಾವ ಜ್ಞಾನಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಬ್ಬದ ಸಮಯದಲ್ಲೂ ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೋ, ಮಹಾದೇವನು ಅವನಿಗೆ ಯಾವ ಹಾನಿಯನ್ನೂ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ಪ್ರಭುವನ್ನು ಸದಾ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

ಗೋಪಾಯತಿ ದಿವಾದಿತ್ಯಃ ಪ್ರಜಾ ನಕ್ತನ್ತು ಚನ್ದ್ರಮಾಃ। ಏಕರಾತ್ರೇ ಸಮೇಯಾತಾಂ ಸೂರ್ಯ್ಯಾಚನ್ದ್ರಮಸಾವುಭೌ। ಅಮಾವಾಸ್ಯಾನಿಶಾಯಾನ್ತು ತಸ್ಯಾಂ ಯುಕ್ತಃ ಸದಾ ವಸೇತ್ ।। ೨೭.

ಹಗಲು ಸೂರ್ಯನು ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ, ರಾತ್ರಿ ಚಂದ್ರನು ಕಾಪಾಡುತ್ತಾನೆ. ಒಂದು ರಾತ್ರಿ ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರ ಇಬ್ಬರೂ ಕೂಡಿಬರುತ್ತಾರೆ. ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ ರಾತ್ರಿ ಅವನು ಸದಾ ಅವುಗಳೊಡನೆ ಒಂದಾಗಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ.