ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಇಷೇ ತ್ವೋರ್ಜ್ಜೇತ್ವಾ ವಾಯವಸ್ಥ ದೇವೋ ವಃ ಸವಿತಾ ಪುನಃ। ಋಗ್ವೇದ ಏಕಮಾತ್ರಸ್ತು ದ್ವಿಮಾತ್ರನ್ತು ಯಜುಃ ಸ್ಮೃತಮ್ ।। ೨೬.

ಬಲ ಮತ್ತು ಪೋಷಣೆಗೆ ದೇವರಾದ ಸವಿತೃನು ನಿಮಗಾಗಿಯೇ ಮತ್ತೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದನು; ಋಗ್ವೇದವು ಒಂದು ಮಾತ್ರೆಯದು, ಯಜುರ್ವೇದವನ್ನು ಎರಡು ಮಾತ್ರೆಯದು ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ತತೋ ವೇದಂ ದ್ವಿಮಾತ್ರಂ ತು ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಚೈವ ತದಕ್ಷರಮ್। ದ್ವಿಮಾತ್ರಂ ಚಿನ್ತಯನ್ ಬ್ರಹ್ಮ ತ್ವಕ್ಷರಂ ಪುನರೀಶ್ವರಃ ।। ೨೬.

ನಂತರ ಆ ಎರಡು ಮಾತ್ರೆಯ ವೇದವನ್ನೂ ಆ ಅಕ್ಷರವನ್ನೂ ನೋಡಿ, ಬ್ರಹ್ಮನು ಆ ಎರಡು ಮಾತ್ರೆಯ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಚಿಂತಿಸಿದನು, ಮತ್ತೆ ಭಗವಂತನನ್ನೂ.

ತಸ್ಯ ಚಿನ್ತಯಮಾನಸ್ಯ ಚೋಙ್ಕಾರಃ ಸಮ್ಬಭೂವ ಹ। ತತಸ್ತದಕ್ಷರಂ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಓಙ್ಕಾರಂ ಸಮಚಿನ್ತಯತ್ ।। ೨೬.

ಅವನ ಚಿಂತನೆಗೆ ಓಂ ಎಂಬ ಅಕ್ಷರವು ಉದಯವಾಯಿತು; ನಂತರ ಬ್ರಹ್ಮನು ಆ ಓಂ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಚಿಂತಿಸಿದನು.

ಅಥಾಪಶ್ಯತ್ತತಃ ಪೀತಾಮೃಚಂ ಚೈವ ಸಮುತ್ಥಿತಾಮ್। ಅಗ್ನ ಆಯಾಹಿ ವೀತಯೇ ಗೃಣಾನೋ ಹವ್ಯದಾತಯೇ ।। ೨೬.

ನಂತರ ಅವನು ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ಋಚೆಯನ್ನು ಉದಯಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡನು: 'ಅಗ್ನೇ, ಬಾ, ಹವ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿ, ಪಾಡಲ್ಪಟ್ಟು ಹೋಮವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು' ಎಂಬುದು.

ತತಸ್ತು ಸ ಮಹಾತೇಜಾ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ವೇದಾನುಪಸ್ಥಿತಾನ್। ಚಿನ್ತಯಿತ್ವಾ ಚ ಭಗವಾಂಸ್ತ್ರಿಸನ್ಧ್ಯಂ ಯತ್ರ್ರಿರಕ್ಷರಮ್। ತ್ರಿವರ್ಣಂ ಯತ್ ತ್ರಿಷವಣಮೋಙ್ಕಾರಂ ಬ್ರಹ್ಮಸಂಜ್ಞಿತಮ್ ।। ೨೬.

ನಂತರ ಆ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ವೇದಗಳನ್ನು ಎದುರು ನೋಡಿದನು; ಚಿಂತಿಸಿ, ಭಗವಂತನು ಮೂರು ಸಂಧ್ಯೆಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಮೂರು ಅಕ್ಷರಗಳ, ಮೂರು ಬಣ್ಣಗಳ, ಮೂರು ಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಜಪಿಸುವ ಓಂ ಎಂಬುದನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮ ಎಂದು ತಿಳಿದನು.

ತತಶ್ವೈವ ತ್ರಿಸಂಯೋಗಾತ್ ತ್ರಿವರ್ಣಂ ತು ತದಕ್ಷರಮ್। ಲಕ್ಷ್ಯಾಲಕ್ಷ್ಯಪ್ರದೃಶ್ಯಂ ಚ ಸಹಿತಂ ತ್ರಿದಿವಂ ತ್ರಿಕಮ್ ।। ೨೬.

ನಂತರ ಆ ಮೂರು ಸಂಯೋಗದಿಂದ ಆ ಅಕ್ಷರವು ಮೂರು ಬಣ್ಣಗಳಾಯಿತು; ಅದು ಕಾಣಿಸಬಹುದೂ ಆಗಿದೆ, ಕಾಣದಂತೆಯೂ ಇದೆ, ಮೂರು ಸ್ವರ್ಗಗಳಿಗೂ ಮತ್ತು ತ್ರಿಕಕ್ಕೂ ಕೂಡಿದಂತಿದೆ.

ತ್ರಿಮಾತ್ರಂ ತ್ರಿಪದಂ ಚೈವ ತ್ರಿಯೋಗಂ ಚೈವ ಶಾಶ್ವತಮ್। ತಸ್ಮಾತ್ತದಕ್ಷರಂ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಚಿನ್ತಯಾಮಾಸ ವೈ ಪ್ರಭುಃ ।। ೨೬.

ಮೂರು ಮಾತ್ರೆ, ಮೂರು ಪಾದಗಳು, ಶಾಶ್ವತವಾದ ಮೂರು ಸಂಯೋಗ; ಅದರಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮನು ಆ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಚಿಂತಿಸಿದನು.

ತಸ್ಮಾತ್ತದಕ್ಷರಂ ಸೋಽಥ ಬ್ರಹ್ಮರೂಪಂ ಸ್ವಯಮ್ಭುವಃ। ಚತುರ್ದ್ದಶಮುಖಂ ದೇವಂ ಪಶ್ಯತೇ ದೀಪ್ತತೇಜಸಮ್। ತಮೋಙ್ಕಾರಂ ಸ ಕೃತ್ವಾದೌ ವಿಜ್ಞೇಯಃ ಸ ಸ್ವಯಮ್ಭುವಃ ।। ೨೬.

ಅದರಿಂದ ಸ್ವಯಂಭುವು ಆ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದನು; ಅವನು ಹದಿನಾಲ್ಕು ಮುಖಗಳ ದೇವರನ್ನು, ಪ್ರಕಾಶಮಾನನನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾನೆ; ಮೊದಲಿಗೆ ಓಂ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಸ್ವಯಂಭುವನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಚತುರ್ಮುಖಮುಖಾತ್ತಸ್ಮಾದಜಾಯನ್ತ ಚತುರ್ದ್ದಶ। ನಾನಾವರ್ಣಾಃ ಸ್ವರಾ ದಿವ್ಯಮಾದ್ಯಂ ತಚ್ಚ ತದಕ್ಷರಮ್। ತಸ್ಮಾತ್ ತ್ರಿಷಷ್ಟಿವರ್ಣಾ ವೈ ಅಕಾರಪ್ರಭವಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ ।। ೨೬.

ಆ ನಾಲ್ಕು ಮುಖಗಳಿಂದ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಜನಿಸಿದರು; ವಿವಿಧ ಬಣ್ಣಗಳ ದೈವಿಕ ಧ್ವನಿಗಳು ಮತ್ತು ಆ ಅಕ್ಷರವು; ಅದರಿಂದ ಮೂವತ್ತಮೂರು ಅಕ್ಷರಗಳು 'ಅ' ಎಂಬ ಅಕ್ಷರದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದವು ಎಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗಿದೆ.

ತತಃ ಸಾಧಾರಣಾರ್ಥಾಯ ವರ್ಣಾನಾನ್ತು ಸ್ವಯಮ್ಭುವಃ। ಅಕಾರರೂಪ ಆದೌ ತು ಸ್ಥಿತಃ ಸ ಪ್ರಥಮಃ ಸ್ವರಃ ।। ೨೬.

ನಂತರ, ಎಲ್ಲಾ ಅಕ್ಷರಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅರ್ಥಕ್ಕಾಗಿ, ಸ್ವಯಂಭುವು 'ಅ' ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯ ಧ್ವನಿಯಾಗಿ ಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ.

ತತಸ್ತೇಭ್ಯಃ ಸ್ವರೇಭ್ಯಸ್ತು ಚತುರ್ದ್ದಶ ಮಹಾಮುಖಾಃ। ಮನವಃ ಸಮ್ಪ್ರಸೂಯನ್ತೇ ದಿವ್ಯಾ ಮನ್ವನ್ತರೇ ಸ್ವರಾಃ ।। ೨೬.

ನಂತರ ಆ ಧ್ವನಿಗಳಿಂದ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಮಹಾಮುಖರು ಹುಟ್ಟಿದರು; ದೈವಿಕ ಮನುಗಳು ಮನ್ವಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು, ಆ ಧ್ವನಿಗಳು ದೈವಿಕವಾಗಿವೆ.

ಚತುರ್ದ್ದಶಮುಖೋ ಯಶ್ಚ ಅಕಾರೋ ಬ್ರಹ್ಮಸಂಜ್ಞಿತಃ। ಬ್ರಹ್ಮಕಲ್ಪಃ ಸಮಾಖ್ಯಾತಃ ಸರ್ವವರ್ಣಃ ಪ್ರಜಾಪತಿಃ ।। ೨೬.

ಹದಿನಾಲ್ಕು ಮುಖಗಳಿರುವವನೂ, ಮೊದಲ ಶಬ್ದವಾದ 'ಅ'ಯಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿರುವವನೂ ಬ್ರಹ್ಮನೆಂದು ಹೆಸರಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಅವನ ಕಾಲವನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮಯುಗವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅವನು ಎಲ್ಲ ವರ್ಣಗಳ ಜನಕನು.

ಮುಖಾತ್ತು ಪ್ರಥಮಾತ್ತಸ್ಯ ಮನುಃ ಸ್ವಾಯಮ್ಭುವಃ ಸ್ಮೃತಃ। ಅಕಾರಸ್ತು ಸ ವಿಜ್ಞೇಯಃ ಶ್ವೇತವರ್ಣಃ ಸ್ವಯಮ್ಭುವಃ ।। ೨೬.

ಅವನ ಮೊದಲ ಮುಖದಿಂದ ಸ್ವಾಯಂಭುವನು ಎಂಬ ಮನುವು ಉಂಟಾಯಿತು ಎಂದು ನೆನಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 'ಅ' ಶಬ್ದವು ಬಿಳಿ ವರ್ಣದನ್ನೂ, ಸ್ವಯಂ ಹುಟ್ಟಿದವನೆಂದೂ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ.

ದ್ವಿತೀಯಾತ್ತು ಮುಖಾತ್ತಸ್ಯ ಆಕಾರೋ ವೈ ಮುಖಃ ಸ್ಮೃತಃ। ನಾಮ್ನಾ ಸ್ವಾರೋಚಿಷೋ ನಾಮ ವರ್ಣಃ ಪಾಣ್ಡುರ ಉಚ್ಯತೇ ।। ೨೬.

ಅವನ ಎರಡನೇ ಮುಖದಿಂದ 'ಆ' ಶಬ್ದವು ಮೂಡಿತು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಆತನ ಹೆಸರೇ ಸ್ವಾರೋಚಿಷನು, ಅವನ ವರ್ಣವು ಹಳದಿ ಬಣ್ಣವಾಗಿದೆ.

ತೃತೀಯಾತ್ತು ಮುಖಾತ್ತಸ್ಯ ಇಕಾರೋ ಯಜುಷಾಂ ವರಃ। ಯಜುರ್ಮಯಃ ಸ ಚಾದಿತ್ಯೋ ಯಜುರ್ವೇದೋ ಯತಃ ಸ್ಮೃತಃ ।। ೨೬.

ಮೂರನೇ ಮುಖದಿಂದ 'ಇ' ಶಬ್ದವು ಯಜುರ್ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದದ್ದು. ಅವನು ಯಜುರ್ಮಯನು, ಆತನನ್ನು ಆದಿತ್ಯನೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಯಜುರ್ವೇದವೂ ಅವನಿಂದಲೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.

ಈಕಾರಃ ಸ ಮನುರ್ಜ್ಞೇಯೋ ರಕ್ತವರ್ಣಃ ಪ್ರತಾಪವಾನ್। ತತಃ ಕ್ಷತ್ರಂ ಪ್ರವರ್ತ್ತನ್ತ ತಸ್ಮಾದ್ರಕ್ತಸ್ತು ಕ್ಷತ್ರಿಯಃ ।। ೨೬.

'ಈ' ಶಬ್ದವು ಮನುವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು, ಅವನು ಕೆಂಪು ವರ್ಣದವನು ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯೂ ಹೌದು. ಅವನಿಂದ ಕ್ಷತ್ರಿಯ ವರ್ಗವು ಹುಟ್ಟಿತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಕ್ಷತ್ರಿಯರಿಗೆ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣವಿದೆ.

ಚತುರ್ಥಾತ್ತು ಮುಖಾತ್ತಸ್ಯ ಉಕಾರಃ ಸ್ವರ ಉಚ್ಯತೇ। ವರ್ಣತಸ್ತು ಸ್ಮೃತಸ್ತಾಮ್ರಃ ಸ ಮನುಸ್ತಾಮಸಃ ಸ್ಮೃತಃ ।। ೨೬.

ನಾಲ್ಕನೇ ಮುಖದಿಂದ 'ಉ' ಶಬ್ದವು ಸ್ವರವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಅವನ ವರ್ಣ ತಾಮ್ರ ಬಣ್ಣವಾಗಿದೆ. ಆ ಮನುವನ್ನು ತಾಮಸನೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಪಞ್ಚಮಾತ್ತು ಮುಖಾತ್ತಸ್ಯ ಊಕಾರೋ ನಾಮ ಜಾಯತೇ। ಪೀತಕೋ ವರ್ಣತಶ್ಚೈವ ಮನುಶ್ಚಾಪಿ ಚರಿಷ್ಣವಃ ।। ೨೬.

ಐದನೇ ಮುಖದಿಂದ 'ಊ' ಶಬ್ದವು ಉಂಟಾಯಿತು. ಅವನ ವರ್ಣ ಹಳದಿ, ಆ ಮನುವನ್ನು ಚರಿಷ್ಣು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ತತಃ ಷಷ್ಠಾನ್ಮುಖಾತ್ತಸ್ಯ ಓಙ್ಕಾರಃ ಕಪಿಲಃ ಸ್ಮೃತಃ। ವರಿಷ್ಠಶ್ಚ ತತಃ ಷಷ್ಠೋ ವಿಜಯಃ ಸ ಮಹಾತಪಾಃ ।। ೨೬.

ಆನಂತರ ಆರನೇ ಮುಖದಿಂದ 'ಓಂ' ಶಬ್ದವು ಕಪಿಲವರ್ಣದಂತೆ ನೆನಪಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಆರನೇ ಮನುವು ವಿಜಯನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದಾನೆ, ಅವನು ಅತ್ಯುತ್ತಮನು ಮತ್ತು ಮಹಾತಪಸ್ವಿಯೂ ಹೌದು.

ಸಪ್ತಮಾತ್ತು ಮುಖಾತ್ತಸ್ಯ ತತೋ ವೈವಸ್ವತೋ ಮನುಃ। ಋಕಾರಶ್ಚ ಸ್ವರಸ್ತತ್ರ ವರ್ಣತಃ ಕುಷ್ಣ ಉಚ್ಯತೇ ।। ೨೬.

ಏಳನೇ ಮುಖದಿಂದ ವೈವಸ್ವತ ಮನುವು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲಿಯ ಸ್ವರ 'ಋ', ಅವನ ವರ್ಣ ಕಪ್ಪು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಅಷ್ಟಮಾತ್ತು ಮುಖಾತ್ತಸ್ಯ ೠಕಾರಃ ಶ್ಯಾಮವರ್ಣತಃ। ಶ್ಯಾಮಾಕ್ಷರಸವರ್ಣಶ್ಚ ತತಃ ಸಾವರ್ಣಿರುಚ್ಯತೇ ।। ೨೬.

ಎಂಟನೇ ಮುಖದಿಂದ 'ೠ' ಶಬ್ದವು ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದಾಗಿದೆ. ಆ ಅಕ್ಷರವೂ, ವರ್ಣವೂ ಕಪ್ಪು. ಅವನಿಂದ ಸಾವರ್ಣಿ ಎಂಬ ಮನುವಿಗೆ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ.

ಮುಖಾತ್ತು ನವಮಾತ್ತಸ್ಯ ಲೃಕಾರೋ ನವಮಃ ಸ್ಮೃತಃ। ಧೂಮ್ರೋ ವೈ ವರ್ಣತಶ್ಚಾಪಿ ಧೂಮ್ರಸ್ವ ಮನುರುಚ್ಯತೇ ।। ೨೬.

ಒಂಬತ್ತನೇ ಮುಖದಿಂದ 'ಌ' ಶಬ್ದವು ಒಂಬತ್ತನೆಯದಾಗಿ ನೆನಪಾಗುತ್ತದೆ. ಅವನ ವರ್ಣ ಧೂಮ್ರ, ಆತನನ್ನು ಧೂಮ್ರ ಮನುವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ದಶಮಾತ್ತು ಮುಖಾತ್ತಸ್ಯ ಲೃಕಾರಃ ಪ್ರಭುರುಚ್ಯತೇ। ಸಮಶ್ಚೈವ ಸವರ್ಣಶ್ಚ ಬಭೌ ಸಾವರ್ಣಿಕೋ ಮನುಃ ।। ೨೬.

ಹತ್ತನೇ ಮುಖದಿಂದ 'ೡ' ಶಬ್ದವು ಪ್ರಭುವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಅವನು ಸಮವರ್ಣ, ಸಮನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಆ ಮನುವನ್ನು ಸಾವರ್ಣಿಕನೆಂದು ಹೊಗಳುತ್ತಾರೆ.

ಮುಖಾದೇಕಾದಶಾತ್ತಸ್ಯ ಏಕಾರೋ ಮನುರುಚ್ಯತೇ। ಪಿಶಙ್ಗೋ ವರ್ಣತಶ್ಚೈವ ಪಿಶಙ್ಗೋ ವರ್ಣ ಉಚ್ಯತೇ ।। ೨೬.

ಹನ್ನೊಂದನೇ ಮುಖದಿಂದ 'ಎ' ಶಬ್ದವು ಮನುವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಅವನ ವರ್ಣ ಪಿಶಂಗ, ಅದೇ ಪಿಶಂಗ ವರ್ಣವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ದ್ವಾದಶಾತ್ತು ಮುಖಾತ್ತಸ್ಯ ಐಕಾರೋ ನಾಮ ಉಚ್ಯತೇ। ಪಿಶಙ್ಗೋ ಭಸ್ಮವರ್ಣಾಭಃ ಪಿಶಙ್ಗೋ ಮನುರುಚ್ಯತೇ ।। ೨೬.

ಹನ್ನೆರಡನೇ ಮುಖದಿಂದ 'ಐ' ಶಬ್ದವು ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಅವನು ಪಿಶಂಗ, ಭಸ್ಮದ ಬಣ್ಣದಂತೆ, ಆ ಮನುವನ್ನು ಪಿಶಂಗನೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ತ್ರಯೋದಶಾನ್ಮುಖಾತ್ತಸ್ಯ ಓಕಾರೋ ವರ್ಣ ಉಚ್ಯತೇ। ಪಞ್ಚವರ್ಣಸಮಾಯುಕ್ತ ಓಕಾರೋ ವರ್ಣ ಉತ್ತಮಃ ।। ೨೬.

ಹದಿಮೂರನೇ ಮುಖದಿಂದ 'ಒ' ಶಬ್ದವು ವರ್ಣವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಐದು ಬಣ್ಣಗಳ ಮಿಶ್ರಣ ಹೊಂದಿದ್ದು, 'ಒ' ಶಬ್ದವು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವರ್ಣವಾಗಿದೆ.

ಚತುರ್ದ್ದಶಮುಖಾತ್ತಸ್ಯ ಔಕಾರೋ ವರ್ಣ ಉಚ್ಯತೇ। ಕರ್ಬೂರೋ ವರ್ಣತಶ್ಚೈವ ಮನುಃ ಸಾವರ್ಣಿರುಚ್ಯತೇ ।। ೨೬.

ಹದಿನಾಲ್ಕನೇ ಮುಖದಿಂದ 'ಔ' ಶಬ್ದವು ವರ್ಣವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಅವನ ವರ್ಣ ಕರಬೂರ, ಆ ಮನುವನ್ನು ಸಾವರ್ಣಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಇತ್ಯೇತೇ ಮನವಶ್ಚೈವ ಸ್ವರಾ ವರ್ಣಾಶ್ಚ ಕಲ್ಪತಃ। ವಿಜ್ಞೇಯಾ ಹಿ ಯಥಾತತ್ತ್ವಂ ಸ್ವರತೋ ವರ್ಣತಸ್ತಥಾ ।। ೨೬.

ಈ ರೀತಿ, ಈ ಮನುಗಳು, ಸ್ವರಗಳು ಮತ್ತು ಬಣ್ಣಗಳು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಯುಗದಲ್ಲಿಯೂ ಶುದ್ಧವಾಗಿ ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಅವುಗಳ ಶಬ್ದಕ್ಕೂ, ಬಣ್ಣಕ್ಕೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ಅರಿಯಬೇಕು.

ಪರಸ್ಪರಸವರ್ಣಾಶ್ಚ ಸ್ವರಾ ಯಸ್ಮಾದ್ ವೃತಾ ಹಿ ವೈ । ತಸ್ಮಾತ್ತೇಷಾಂ ಸವರ್ಣತ್ವಾದನ್ವಯಸ್ತು ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಃ ।। ೨೬.

ಸ್ವರಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಒಂದೇ ಬಣ್ಣ ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ, ಅವುಗಳ ಕ್ರಮವು ಕೂಡ ಒಂದೇ ಬಣ್ಣದಿಂದ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.