ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಅಪ್ರಮೇಯೋ ಮಹಾವಕ್ರೋ ದಂಷ್ಟ್ರೀ ವ್ಯಸ್ತಶಿರೋ ರುಹಃ। ದಶಬಾಹುಸ್ತ್ರಿಶೂಲಾಙ್ಕೋ ನಯನೈರ್ವಿಶ್ವತೋಮುಖಃ ।। ೨೪.

ಅವನಿಗೆ ಅಳೆಯಲಾಗದಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ದೇಹ, ಬೃಹತ್ ರೂಪ, ಬಾಯಲ್ಲಿ ಹಲ್ಲುಗಳು, ತಲೆ ಮತ್ತು ಕೂದಲು ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೋ ಹರಡಿರುವುದು, ಹತ್ತು ಕೈಗಳು, ತ್ರಿಶೂಲ ಗುರುತು, ಅನೇಕ ಕಣ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು ಮುಖಗಳು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇದ್ದವು.

ಲೋಕಪ್ರಭುಃ ಸ್ವಯಂ ಸಾಕ್ಷಾದ್ವಿಕೃತೋ ಮುಞ್ಜಮೇಖಲೀ । ಮೇಢ್ರೇಣೋರ್ಧ್ವೇನ ಮಹತಾ ನದಮಾನೋಽತಿಭೈರವಮ್ ।। ೨೪.

ಆ ಲೋಕಗಳ ಒಡೆಯನು, ಸ್ವತಃ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ, ಮುಂಜ ಹುಲ್ಲಿನ ಕಟಿಬಂಧ ಧರಿಸಿ, ದೊಡ್ಡ ಅಂಗವು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು, ಭಯಾನಕವಾಗಿ ಗರ್ಜಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.

ಕಃ ಖಲ್ವೇಷ ಪುಮಾನ್ ವಿಷ್ಣೋ ತೇಜೋರಾಶಿರ್ಮಹಾದ್ಯುತಿಃ। ವ್ಯಾಪ್ಯ ಸರ್ವಾ ದಿಶೋ ದ್ಯಾಞ್ಚ ಇತ ಏವಾಭಿವರ್ತ್ತತೇ ।। ೨೪.

ವಿಷ್ಣುವೇ, ಈ ಮನುಷ್ಯನು ಯಾರು? ಈ ಪ್ರಕಾಶದ ಗುಡ್ಡ, ಮಹಾ ತೇಜಸ್ವಿ, ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನೂ ಆಕಾಶವನ್ನೂ ತುಂಬಿಕೊಂಡು ಈಗ ಇಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದಾನೆ?

ತೇನೈವಮುಕ್ತೋ ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣುರ್ಬ್ರಹ್ಮಾಣಮಬ್ರವೀತ್। ಪದ್ಭ್ಯಾನ್ತಲನಿಪಾತೇನ ಯಸ್ಯ ವಿಕ್ರಮತೋಽರ್ಣವೇ। ವೇಗೇನ ಮಹತಾಕಾಶೇ ವ್ಯಥಿತಾಶ್ಚ ಜಲಾಶಯಾಃ ।। ೨೪.

ಅಂತ ಕೇಳಿದಾಗ, ಭಾಗ್ಯಶಾಲಿ ವಿಷ್ಣುವು ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: 'ಅವನ ಪಾದಗಳ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ, ಅವನು ಸಾಗರದ ಮೇಲೆ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡುವಾಗ, ಆ ಮಹಾ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ನೀರುಗಳು ಭಾರವಾದ ವೇಗದಿಂದ ಅಲುಗಾಡುತ್ತವೆ.'

ಛಟಾಭಿರ್ವಿಷ್ಣುತೋಽತ್ಯರ್ಥಂ ಸಿಚ್ಯತೇ ಪಝಸಮ್ಭವಃ। ಘ್ರಾಣಜೇನ ಚ ವಾತೇನ ಕಮ್ಪಮಾನಂ ತ್ವಯಾ ಸಹ। ದೋಧೂಯತೇ ಮಹಾಪಝಂ ಸ್ವಚ್ಛನ್ದಂ ಮಮ ನಾಭಿಜಮ್ ।। ೨೪.

ವಿಷ್ಣುವಿನ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಪಜ್ಹ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೋಯಗೊಂಡು, ಅವನ ಮೂಗಿನಿಂದ ಬರುವ ಗಾಳಿಯಿಂದ, ನೀನೂ ಅವನೊಡನೆ ನಡುಗುತ್ತಾ, ನನ್ನ ನಾಭಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಆ ಮಹಾ ಪಜ್ಹನು ಸ್ವಚ್ಛಂದವಾಗಿ ಅಲುಗಾಡುತ್ತಾನೆ.

ಸ ಏಷ ಭಗವಾನೀಶೋ ಹ್ಯನಾದಿಶ್ಚಾನ್ತಕೃದ್ವಿಭುಃ। ಭವಾನಹಞ್ಚ ಸ್ತೋತ್ರೇಣ ಹ್ಯುಪತಿಷ್ಠಾವ ಗೋಧ್ವಜಮ್ ।। ೨೪.

ಅವನೇ ಆ ಭಾಗ್ಯಶಾಲಿ, ಆದಿ ಇಲ್ಲದವನು, ಅಂತ್ಯ ಮಾಡುವವನು, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವವನು. ನಾವು ಹಾಡುಗಳಿಂದ ಆ ಎತ್ತುಧ್ವಜಿಯನ್ನು ಸಮೀಪಿಸೋಣ.

ತತಃ ಕ್ರುದ್ಧೋಽಮ್ಬುಜಾಭಾಸ್ಕಂ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಪ್ರೋವಾಚ ಕೇಶವಮ್। ನ ಭವಾನ್ ನ್ಯೂನಮಾತ್ಮಾನಂ ಲೋಕಾನಾಂ ಯೋನಿಮುತ್ತಮಮ್ ।। ೨೪.

ಆಗ ಕೋಪಗೊಂಡ ಕಮಲಜನನ ಬ್ರಹ್ಮನು ಕೇಶವನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: 'ನೀನು ನಿನ್ನನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಎಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿಲ್ಲ, ಲೋಕಗಳ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮೂಲವೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಿದ್ದೀಯೆ.'

ಬ್ರಹ್ಮಾಣಂ ಲೋಕಕರ್ತ್ತಾರಂ ಮಾಞ್ಚ ವೇತ್ತಿ ಸನಾತನಮ್। ಕೋಽಯಂ ಭೋಃ ಶಙ್ಕರೋ ನಾಮ ಹ್ಯಾವಯೋರ್ವ್ಯತಿರಿಚ್ಯತೇ ।। ೨೪.

ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮ, ಲೋಕಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ, ಶಾಶ್ವತನು ಎಂಬುದನ್ನು ಅವನು ತಿಳಿದಿದ್ದಾನೆ. ಹಾಗಾದರೆ, ನಮ್ಮಿಬ್ಬರಿಗಿಂತ ಮೇಲಾಗಿರುವ ಈ 'ಶಂಕರ' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವವನು ಯಾರು?

ತಸ್ಯ ತತ್ ಕ್ರೋಧಜಂ ವಾಕ್ಯಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ವಿಷ್ಣುರಭಾಷತ। ಮಾ ಮೈವಂ ವದ ಕಲ್ಯಾಣ ಪರಿವಾದಂ ಮಹಾತ್ಮನಃ ।। ೨೪.

ಅವನ ಆ ಕೋಪದಿಂದ ಬಂದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ವಿಷ್ಣು ಹೇಳಿದನು: 'ಹೀಗೆ ಹೇಳಬೇಡ, ಶುಭೆಯೆ, ಆ ಮಹಾತ್ಮನನ್ನು ನಿಂದಿಸಬೇಡ.'

ಮಾಯಾಯೋಗೇಶ್ವರೋ ಧರ್ಮೋ ದುರಾಧರ್ಷೋ ವರಪ್ರದಃ। ಹೇತುರಸ್ಯಾತ್ರ ಜಗತಃ ಪುರಾಣಃ ಪುರುಷೋಽವ್ಯಯಃ ।। ೨೪.

ಅವನು ಮಾಯೆಯ ಯೋಗದ ಒಡೆಯನು, ಧರ್ಮಸ್ವರೂಪಿ, ಯಾರಿಗೂ ಅಪ್ಪಳಿಸಲಾಗದವನು, ವರಗಳನ್ನು ಕೊಡುವವನು, ಈ ಜಗತ್ತಿನ ಪುರಾತನ ಕಾರಣ, ಅವಿನಾಶಿ ಪುರಾಣ ಪುರುಷನು.

ಜೀವಃ ಖಲ್ವೇಷ ಜೀವಾನಾಂ ಜ್ಯೋತಿರೇಕಂ ಪ್ರಕಾಶತೇ। ಬಾಲಕ್ರೀಡನಕೈರ್ದ್ದೇವಃ ಕ್ರೀಡತೋ ಶಙ್ಕರಃ ಸ್ವಯಮ್ ।। ೨೪.

ಅವನು ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವ, ಒಂದೇ ಬೆಳಕು, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವವನು. ದೇವರಾದ ಶಂಕರನು ಬಾಲಕನಂತೆ ಆಟಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಆಟವಾಡುತ್ತಾನೆ.

ಪ್ರಧಾನಮವ್ಯಯಂ ಜ್ಯೋತಿರವ್ಯಕ್ತಂ ಪ್ರಕೃತಿಸ್ತಮಃ। ಅಸ್ಯ ಚೈತಾನಿ ನಾಮಾನಿ ನಿತ್ಯಂ ಪ್ರಸವಧರ್ಮಿಣಃ। ಯಃ ಕಃ ಸ ಇತಿ ದುಃಖಾರ್ತ್ತೈರ್ಮೃಗ್ಯತೇ ಯತಿಭಿಃ ಶಿವಃ ।। ೨೪.

ಅವಿನಾಶಿಯಾದ ಮೂಲ, ಬೆಳಕು, ಅಪ್ರಕಟಿತ, ಮೂಲ ಪ್ರಕೃತಿ, ಅಂಧಕಾರ—ಇವೆ ಅವನ ಹೆಸರುಗಳು, ಸದಾ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಮಾಡುವವನು. 'ಅವನು ಯಾರು?' ಎಂದು ದುಃಖಪಡುವ ಯತಿಗಳು ಹುಡುಕುವವನು ಶಿವನು.

ಏಷ ಬೀಜೀ ಭವಾನ್ ಬೀಜಮಹಂ ಯೋನಿಃ ಸನಾತನಃ। ಏವಮುಕ್ರೋಽಥ ವಿಶ್ವಾತ್ಮಾ ಬ್ರಹ್ಮಾ ವಿಷ್ಣುಮಭಾಷತ ।। ೨೪.

ಅವನು ಬೀಜ, ನಾನು ಬೀಜ, ನೀನು ಶಾಶ್ವತ ಯೋನಿ. ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ವಿಶ್ವದ ಆತ್ಮನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನು ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಮಾತಾಡಿದನು.

ಭವಾನ್ಯೋನಿರಹಂ ಬೀಜಂ ಕಥಂ ಬೀಜೀ ಮಹೇಶ್ವರಃ । ಏತನ್ಮೇ ಸೂಕ್ಷ್ಮಮವ್ಯಕ್ತಂ ಸಂಶಯಂ ಛೇತ್ತುಮರ್ಹಸಿ ।। ೨೪.

ನೀನು ಯೋನಿ, ನಾನು ಬೀಜ; ಹಾಗಾದರೆ ಮಹೇಶ್ವರನು ಹೇಗೆ ಬೀಜದಾರನು? ಈ ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ಅಪ್ರಕಟಿತ ಸಂಶಯವನ್ನು ನೀನು ನನಗೆ ದೂರಮಾಡಬೇಕು.

ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಚೈವಂ ಸಮುತ್ಪತ್ತಿಂ ಬ್ರಹ್ಮಣಾ ಲೋಕತನ್ತ್ರಿಣಾ। ಇದಂ ಪರಮಸಾದೃಶ್ಯಂ ಪ್ರಶ್ರಮಭ್ಯವದದ್ಧರಿಃ ।। ೨೪.

ಈ ರೀತಿ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಮೂಲವನ್ನು ಲೋಕಗಳ ನಿಯಂತ್ರಕನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡು, ಈ ಪರಮ ಸಾಮ್ಯವನ್ನು ಹರಿಯು ಬಹಳ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ವಿವರಿಸಿದನು.

ಅಸ್ಮಾನ್ಮಹತ್ತರಂ ಗುಹ್ಯಂ ಭೂತಮವ್ಯನ್ನ ವಿದ್ಯತೇ। ಮಹತಃ ಪರಮಂ ಧಾಮ ಶಿವಮಧ್ಯಾತ್ಮಿನಾಂ ಪದಮ್ ।। ೨೪.

ನಮ್ಮಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡ ರಹಸ್ಯವೂ ಇಲ್ಲ, ನಮ್ಮಿಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಜೀವವೂ ಇಲ್ಲ. ಮಹಾನ್‌ಗಳ ಪರಮ ಗೃಹ, ಆತ್ಮನಿಷ್ಠರ ಶುಭ ಸ್ಥಾನವೇ ಇದಾಗಿದೆ.

ದ್ವೈಧೀಭಾವೇನ ಚಾತ್ಮಾನಂ ಪ್ರವಿಷ್ಟಸ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥಿತಃ। ನಿಷ್ಕಲಃ ಸೂಕ್ಷ್ಮಮವ್ಯಕ್ತಃ ಸಕಲಶ್ಚ ಮಹೇಶ್ವರಃ ।। ೨೪.

ಆ ಆತ್ಮನು ಎರಡು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಅವನು ನಿರ್ವಿಕಾರ, ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ಅಪ್ರಕಟರೂಪದಲ್ಲಿಯೂ, ಎಲ್ಲರೂಪಗಳ ಮಹೇಶ್ವರನಾಗಿಯೂ ಇದ್ದಾನೆ.

ಅಸ್ಯ ಮಾಯಾವಿಧಿಜ್ಞಸ್ಯ ಅಗಮ್ಯಗಹನಸ್ಯ ಚ। ಪುರಾ ಲಿಙ್ಗಂ ಭವದ್ಬೀಜಂ ಪ್ರಥಮಂ ತ್ವಾದಿಸರ್ಗಿಕಮ್ ।। ೨೪.

ಮಾಯೆಯ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಅರಿತವನು, ಅಪ್ರಾಪ್ಯನೂ, ಅಗಾಧನೂ ಆಗಿರುವ ಅವನಿಗೆ, ಸೃಷ್ಟಿಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ ಲಿಂಗರೂಪವಾದ ಭವದ ಬೀಜವು ಉದಯವಾಯಿತು.

ಮಯಿ ಯೋನೌ ಸಮಾಯುಕ್ತಂ ತದ್ಬೀಜಂ ಕಾಲಪರ್ಯಯಾತ್‌। ಹಿರಣ್ಮಯಮಪಾರನ್ತದ್ಯೋನ್ಯಾಮಣ್ಡಮಜಾಯತ ।। ೨೪.

ಆ ಬೀಜವು ನನ್ನ ಯೋನಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿ, ಕಾಲಕ್ರಮದಲ್ಲಿ, ಅನಂತ ಯೋನಿಯಲ್ಲಿ ಹಿರಣ್ಮಯ ಅಂಡವಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿತು.

ಶತಾನಿ ದಶವರ್ಷಾಣಾಮಣ್ಡಞ್ಚಾಪ್ಸು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಮ್। ಅನ್ತೇ ವರ್ಷಸಹಸ್ರಸ್ಯ ವಾಯುನಾ ತದ್ದ್ವಿಧಾ ಕೃತಮ್ ।। ೨೪.

ಅದು ಹತ್ತು ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆದಿತ್ತು. ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಆಂಡವನ್ನು ವಾಯು ಎರಡು ಭಾಗಮಾಡಿತು.

ಕಪಾಲಮೇಕಂ ದ್ಯೌರ್ಜಜ್ಞೇ ಕಪಾಲಮಪರಂ ಕ್ಷಿತಿಃ। ಉಲ್ವನ್ತಸ್ಯ ಮಹೋತ್ಸೇಧಂ ಯೋಽಸೌ ಕನಕಪರ್ವತಃ ।। ೨೪.

ಒಂದು ಭಾಗದಿಂದ ಆಕಾಶವು ಹುಟ್ಟಿತು, ಇನ್ನೊಂದು ಭಾಗದಿಂದ ಭೂಮಿ ಉಂಟಾಯಿತು. ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಹಾ ಎತ್ತರದ ಬಂಗಾರದ ಪರ್ವತವು ಉದಯವಾಯಿತು.

ತತಸ್ತಸ್ಮಾತ್ ಪ್ರಬುದ್ಧಾತ್ಮಾ ದೇವೋ ದೇವವರಃ ಪ್ರಭುಃ । ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭೋ ಭಗವಾನಹಂ ಜಜ್ಞೇ ಚತುರ್ಭುಜಃ ।। ೨೪.

ಅದರಿಂದ ಜಾಗೃತ ಆತ್ಮ, ದೇವರಲ್ಲಿಯ ದೇವ, ಪ್ರಭು, ಚತುರ್ಭುಜನಾದ ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭನಾಗಿ ನಾನು ಜನಿಸಿದ್ದೆನು.

ತತೋ ವರ್ಷಸಹಸ್ರಾನ್ತೇ ವಾಯುನಾ ತದ್ದ್ವಿಧಾಕೃತಮ್। ಅತಾರಾರ್ಕೇನ್ದುನಕ್ಷತ್ರಂ ಶೂನ್ಯಂ ಲೋಕಮವೇಕ್ಷ್ಯ ಚ। ಕೋಽಯಮತ್ರೇ ತ್ಯಭಿಧ್ಯಾತೇ ಕುಮಾರಾಸ್ತೇಽಭವಂಸ್ತದಾ ।। ೨೪.

ಮತ್ತೆ ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ವಾಯು ಅದನ್ನು ಮತ್ತೆ ಎರಡು ಭಾಗಮಾಡಿತು. ನಕ್ಷತ್ರ, ಸೂರ್ಯ, ಚಂದ್ರ ಇಲ್ಲದ ಖಾಲಿ ಲೋಕವನ್ನು ನೋಡಿ, 'ಇಲ್ಲಿ ಯಾರು?' ಎಂದು ನಾನು ಆಲೋಚಿಸಿದಾಗ, ನೀವು ಕುಮಾರರಾಗಿದ್ದಿರಿ.

ಪ್ರಿಯದರ್ಶನಾಸ್ಸುತನವೋ ಯೇಽತೀತಾಃ ಪೂರ್ವಜಾಸ್ತವ। ಭೂಯೋ ವರ್ಷಸಹಸ್ರಾನ್ತೇ ತತ ಏವಾತ್ಮಜಾಸ್ತವ। ಭುವನಾನಲಸಙ್ಕಾಶಾಃ ಪಝಪತ್ರಾಯತೇಕ್ಷಣಾಃ ।। ೨೪.

ನಿನ್ನ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಸುಂದರ ರೂಪದ ಪುತ್ರರು, ಮತ್ತೊಂದು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ಲೋಕದ ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾ, ಕಮಲದ ಹೂವಿನಂತೆ ವಿಶಾಲ ಕಣ್ಣುಗಳಿದ್ದವರು.

ಶ್ರೀಮಾನ್ ಸನತ್ಕುಮಾರಸ್ತು ಋಭುಶ್ಚೈವೋರ್ದ್ಧ್ವರೇತಸೌ । ಸನಾತನಶ್ಚ ಸನಕಸ್ತಥೈವ ಚ ಸನನ್ದನಃ। ಉತ್ಪನ್ನಾಃ ಸಮಕಾಲಂ ತೇ ಬುದ್ಧಯಾಽತೀನ್ದ್ರಿಯದರ್ಶನಾಃ ।। ೨೪.

ಶ್ರೀಮಂತನಾದ ಸನತ್ಕುಮಾರ ಮತ್ತು ಋಭು, ಇಬ್ಬರೂ ಉನ್ನತ ವ್ರತಸ್ಥರು; ಸನಾತನ, ಸನಕ ಮತ್ತು ಸನಂದನ ಕೂಡಾ ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದರು. ಅವರು ಬುದ್ಧಿವಂತರು, ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಗೆ ಅತೀತವಾದ ದರ್ಶನವಿದ್ದವರು.

ಉತ್ಪನ್ನಾಃ ಪ್ರತಿಘಾತ್ಮಾನೋ ಜಗದುಶ್ಚ ತದೈವ ಹಿ। ನಾರಪ್ಸ್ಯನ್ತೇ ಚ ಕರ್ಮಾಣಿ ತಾಪತ್ರಯವಿವರ್ಜಿತಾಃ ।। ೨೪.

ಅವರು ಪ್ರಕಾಶರೂಪದ ದೇಹಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದರು, ಆಗ ಲೋಕವೂ ಉದಯವಾಯಿತು. ಅವರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಕರ್ಮಗಳು ಇಲ್ಲ, ತ್ರಿವಿಧ ದುಃಖಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಅಸ್ಯ ಸೌಮ್ಯಂ ಬಹುಕ್ಲೇಶಂ ಜರಾಶೋಕಸಮನ್ವಿತಮ್। ಜೀವಿತಂ ಮರಣಂ ಚೈವ ಸಂಭವಞ್ಚ ಪುನಃ ಪುನಃ ।। ೨೪.

ಈ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸಂಕಟಗಳಿವೆ, ವೃದ್ಧಾಪ್ಯ ಮತ್ತು ದುಃಖವೂ ಇದೆ. ಜೀವಿಸುವುದು, ಸಾಯುವುದು, ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಹುಟ್ಟುವುದು ನಿರಂತರವಾಗಿಯೇ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಸ್ವಪ್ರಭೂತಂ ಪುನಃ ಸ್ವರ್ಗೇ ದುಃಖಾನಿ ನರಕಾಂಸ್ತಥಾ। ವಿದಿತ್ವಾ ಚಾಗಮಂ ಸರ್ವಮವಶ್ಯಂ ಭವಿತವ್ಯತಾಮ್ ।। ೨೪.

ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿಯ ಅನೇಕ ದುಃಖಗಳನ್ನೂ, ನರಕದ ಪೀಡನೆಗಳನ್ನೂ ತಿಳಿದು, ಎಲ್ಲ ಆಗಮನಗಳ ಅವಶ್ಯಕತೆಯನ್ನು ಅರಿತು, ಯಾರಿಗೂ ತಪ್ಪದ ವಿಧಿಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

ಋಭುಂ ಸನತ್ಕುಮಾರಞ್ಚ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ತವ ವಶೇ ಸ್ಥಿತೌ। ತ್ರಯಸ್ತು ತ್ರೀನ್ ಗುಣಾನ್ ಹಿತ್ವಾ ಆತ್ಮಜಾಃ ಸನಕಾದಯಃ। ವೈವರ್ತ್ತೇನ ತು ಜ್ಞಾನೇನ ನಿವೃತ್ತಾಸ್ತೇ ಮಹೌಜಸಃ ।। ೨೪.

ಋಭು ಮತ್ತು ಸನತ್ಕುಮಾರರನ್ನು ನಿನ್ನ ವಶದಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ನಿನ್ನ ಮೂವರು ಪುತ್ರರಾದ ಸನಕಾದಿಗಳು ಮೂರು ಗುಣಗಳನ್ನು ತೊರೆದು, ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ವೈರಾಗ್ಯಶೀಲರಾಗಿದ್ದರು.