ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಏತಸ್ಮಿನ್ನನ್ತರೇ ತಾಭ್ಯಾಮೇಕೈಕಸ್ಯ ತು ಕಾರ್ತ್ಸ್ನ್ಯತಃ। ಪ್ರವರ್ತ್ತಮಾನೇ ಸಂಹರ್ಷೇ ಮಧ್ಯೇ ತಸ್ಯಾರ್ಣವಸ್ಯ ತು ।। ೨೪.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಇಬ್ಬರೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಂತೋಷದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದಾಗ, ಆ ಸಮುದ್ರದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ—

ತತೋ ಹ್ಯಪರಿಮೇಯಾತ್ಮಾ ಭೂತಾನಾಂ ಪ್ರಭುರೀಶ್ವರಃ। ಶೂಲಪಾಣಿರ್ಮಹಾದೇವೋ ಹೈಮಚೀರಾಮ್ಬರಚ್ಛದಃ। ಆಗಚ್ಛದ್ ಯತ್ರ ಸೋಽನನ್ತೋ ನಾಗಭೋಗಪತಿರ್ಹರಿಃ ।। ೨೪.

ಆಗ, ಅಳವಡಿಸಲಾಗದ ಸ್ವರೂಪದ, ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ಒಡೆಯನಾದ ಮಹಾದೇವನು, ತ್ರಿಶೂಲವನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಚಿನ್ನದ ಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿ, ಅನಂತನೂ ನಾಗರಹಾದಿಯ ಒಡೆಯನೂ ಹರಿಯೂ ಇದ್ದ ಜಾಗಕ್ಕೆ ಬಂದನು.

ಶೀಘ್ರಂ ವಿಕ್ರಮತಸ್ತಸ್ಯ ಪದ್ಭ್ಯಾಮತ್ಯನ್ತಪೀಡಿತಾಃ। ಉದ್ಧೂತಾಸ್ತೂರ್ಣಮಾಕಾಶೇ ಪೃಥುಲಾಸ್ತೋಯಬಿನ್ದವಃ। ಅತ್ಯುಷ್ಣಾಶ್ಚಾತಿಶೀತಾಶ್ಚ ವಾಯುಸ್ತತ್ರ ವವೌ ಭೃಶಮ್ ।। ೨೪.

ಅವನ ವೇಗವಾಗಿ ನಡೆಯುವ ಕಾಲಿನಿಂದ ತುಂಬಾ ನೋವು ಉಂಟಾಯಿತು; ದಟ್ಟವಾದ ನೀರಿನ ಹನಿಗಳು ವೇಗವಾಗಿ ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಎಸೆದವು; ತುಂಬಾ ಬಿಸಿಯೂ ತುಂಬಾ ತಂಪಾದ ಗಾಳಿಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಭಾರಿಯಾಗಿ ಬೀಸಿದವು.

ತದ್ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಮಹದಾಶ್ಚರ್ಯಂ ಬ್ರಹ್ಮಾ ವಿಷ್ಣುಮಭಾಷತ। ಅಬ್ಬಿನ್ದವೋ ಹಿ ಸ್ಥೂಲೋಷ್ಣಾಃ ಕಮ್ಪತೇ ಚಾಮ್ಬುಜಂ ಭೃಶಮ್। ಏತಂ ಮೇ ಸಂಶಯಂ ಬ್ರೂಹಿ ಕಿಞ್ಚಾನ್ಯತ್ ತ್ವಞ್ಚಿಕೀರ್ಷಸಿ ।। ೨೪.

ಆ ಅದ್ಭುತವನ್ನು ನೋಡಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: 'ನೀರಿನ ಹನಿಗಳು ದೊಡ್ಡದಾಗಿವೆ, ಬಿಸಿಯಾಗಿವೆ, ಕಮಲವೂ ತುಂಬಾ ಕಂಪಿಸುತ್ತಿದೆ; ಈ ನನ್ನ ಸಂಶಯವನ್ನು ನೀನು ಹೇಳು, ಇನ್ನೇನು ಮಾಡಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದ್ದೀಯೋ ಅದನ್ನೂ ಹೇಳು.'

ಏತದೇವಂವಿಧಂ ವಾಕ್ಯಂ ಪಿತಾಮಹಮುಖೋದ್ಭವಮ್। ಶ್ರುತ್ವಾಪ್ರತಿಮಕರ್ಮಾಹ ಭಗವಾನಸುರಾನ್ತಕೃತ್ ।। ೨೪.

ಈ ರೀತಿ ಪಿತಾಮಹನ ಬಾಯಿಂದ ಬಂದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಅಸುರರ ಸಂಹಾರಕನಾದ, ಅಪಾರ ಕಾರ್ಯಗಳನು ಮಾಡಿದ ಭಗವಂತನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು.

ಕಿನ್ನು ಖಲ್ವತ್ರ ಮೇ ನಾಭ್ಯಾಂ ಭೂತಮನ್ಯತ್ಕೃತಾಲಯಮ್ । ವದನ್ತಿ ಪ್ರಿಯಮತ್ಯರ್ಥಂ ವಿಪ್ರಿಯೇಪಿ ಚ ತೇ ಮಯಾ ।। ೨೪.

'ನನ್ನಿಂದ ಬೇರೆ ಯಾರಾದರೂ ನನ್ನ ನಾಭಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಮಾಡಿದ್ದಾರೋ? ನಿನಗೆ ಇಷ್ಟವಾದದ್ದನ್ನೂ, ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲದದ್ದನ್ನೂ ನಿನ್ನ ಒಳ್ಳೆಯದಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.'

ಇತ್ಯೇವಂ ಮನಸಾ ಧ್ಯಾತ್ವಾ ಪ್ರತ್ಯುವಾಚೇದಮುತ್ತರಮ್। ಕಿನ್ನ್ವತ್ರ ಭಗವಾಂಸ್ತಸ್ಮಿನ್ ಪುಷ್ಕರೇ ಜಾತಸಮ್ಭ್ರಮಃ ।। ೨೪.

ಹೀಗೆ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಯೋಚಿಸಿ, ಅವನು ಉತ್ತರವಾಗಿ ಹೇಳಿದನು: 'ಭಗವಂತಾ, ಈ ಕಮಲದಲ್ಲಿ ಏನು ಗೊಂದಲ ಉಂಟಾಗಿದೆ?'

ಕಿಂ ಮಯಾ ಯತ್ ಕೃತಂ ದೇವ ಯನ್ಮಾಂ ಪ್ರಿಯಮನುತ್ತಮಮ್। ಭಾಷಸೇ ಪುರುಷಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಿಮರ್ಥಂ ಬ್ರೂಹಿ ತತ್ತ್ವತಃ ।। ೨೪.

'ಪುರುಷಶ್ರೇಷ್ಠ, ದೇವಾ, ನಾನು ಏನು ಮಾಡಿದೆನು, ನೀನು ನನ್ನ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೀಯೆ? ನಿಜವಾಗಿ ಕಾರಣವನ್ನು ಹೇಳು.'

ಏವಂ ಬ್ರುವಾಣಂ ದೇವೇಶಂ ಲೋಕಯಾ ತ್ರಾನ್ತು ತತ್ತ್ವಗಾಮ್। ಪ್ರತ್ಯುವಾಚಾಮ್ಬುಜಾಭಾಸ್ಕೋ ಬ್ರಹ್ಮ ವೇದನಿಧಿಃ ಪ್ರಭುಃ ।। ೨೪.

ಹೀಗೆ ಸತ್ಯವನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾ ದೇವೇಶನು ಕೇಳಿದಾಗ, ಕಮಲದಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ, ವೇದಗಳ ಭಂಡಾರಿಯಾದ ಬ್ರಹ್ಮನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು.

ಯೋಽಸೌ ತವೋದರಂ ಪೂರ್ವಂ ಪ್ರವಿಷ್ಟೋಽಹಂ ತ್ವದಿಚ್ಛಯಾ। ಯಥಾ ಮಮೋದರೇ ಲೋಕಾಃ ಸರ್ವೇ ದೃಷ್ಟಾಸ್ತ್ವಯಾ ಪ್ರಭೋ। ತಥೈವ ದೃಷ್ಟಾಃ ಕಾರ್ತ್ಸ್ನ್ಯೇನ ಮಯಾ ಲೋಕಾಸ್ತವೋದರೇ ।। ೨೪.

'ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ನಾನು ನಿನ್ನ ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ್ದೆನು; ಹೇಗೆ ನೀನು ನನ್ನ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಲೋಕಗಳನ್ನು ನೋಡಿದೆಯೋ, ಹಾಗೆಯೇ ನಾನು ಕೂಡ ನಿನ್ನ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನೋಡಿದೆನು.'

ತತೋ ವರ್ಷಸಹಸ್ರಾನ್ತೇ ಉಪಾವೃತ್ತಸ್ಯ ಮೇಽನಘ। ನೂನಂ ಮತ್ಸರಭಾವೇನ ಮಾಂ ವಶೀಕರ್ತುಮಿಚ್ಛತಾ। ಆಶು ದ್ವಾರಾಣಿ ಸರ್ವಾಣಿ ಘಟಿತಾನಿ ತ್ವಯಾ ಪುನಃ ।। ೨೪.

'ನಾನೇನು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಹಿಂತಿರುಗಿದಾಗ, ಸ್ಪರ್ಧೆಯಿಂದ, ನನ್ನನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನೀನು ಮತ್ತೆ ಬೇಗನೆ ಎಲ್ಲಾ ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿದೆ.'

ತತೋ ಮಯಾ ಮಹಾಭಾಗ ಸಞ್ಚಿನ್ತ್ಯ ಸ್ವೇನ ಚೇತಸಾ। ಲಬ್ಧೋ ನಾಭ್ಯಾಂ ಪ್ರವೇಶತು ಪದ್ಮಸೂತ್ರಾದ್ವಿನಿರ್ಗಮಃ ।। ೨೪.

'ಆಮೇಲೆ, ಮಹಾಭಾಗನೆ, ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಯೋಚಿಸಿ, ನಾಭಿಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಕಂಡು, ಕಮಲದ ದಂಡದ ಮೂಲಕ ಹೊರಬಂದೆನು.'

ಮಾಭೂತ್ತೇ ಮನಸೋಽಲ್ಪೋಽಪಿ ವ್ಯಾಘಾತೋಽಯಂ ಕಥಞ್ಚನ। ಇತ್ಯೇಷಾನುಗತಿರ್ವಿಷ್ಣೋಃ ಕಾರ್ಯಾಣಾಮೌಪಸರ್ಗಿಕೀ ।। ೨೪.

'ಯಾವುದೇ ಸಮಯದಲ್ಲೂ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪವೂ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಬಾರದು; ಹಾಗಾಗಿ, ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದು ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯಕವಾಗಿದೆ.'

ಯನ್ಮ ಯಾನನ್ತರಂ ಕಾರ್ಯಂ ಮಯಾಧ್ಯವಸಿತಂ ತ್ವಯಿ। ತ್ವಾಞ್ಚಾಬಾಧಿತುಕಾಮೇನ ಕ್ರೀಡಾಪೂರ್ವಂ ಯದೃಚ್ಛಯಾ। ಆಶು ದ್ವಾರಾಣಿ ಸರ್ವಾಣಿ ಘಟಿತಾನಿ ಮಯಾ ಪುನಃ ।। ೨೪.

'ನಂತರ ನಿನ್ನ ಮೇಲೆ ನಾನು ಮಾಡುವೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು, ನಿನ್ನನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಡಬೇಕೆಂದು, ಆಟದಂತೆ, ನಾನು ಮತ್ತೆ ಬೇಗನೆ ಎಲ್ಲಾ ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿದೆನು.'

ನ ತೇಽನ್ಯಥಾವಮನ್ತವ್ಯೋ ಮಾನ್ಯಃ ಪೂಜ್ಯಶ್ಚ ಮೇ ಭವಾನ್। ಸರ್ವಂ ಮರ್ಷಯ ಕಲ್ಯಾಣ ಯನ್ಮಯಾಽಪಕೃತನ್ತವ। ತಸ್ಮಾನ್ಮಯೋಚ್ಯಮಾನಸ್ತ್ವಂ ಪಝಾದವತರ ಪ್ರಭೋ ।। ೨೪.

'ನೀನು ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅವಮಾನಿಸಲ್ಪಡಬಾರದು; ನೀನು ನನಗೆ ಗೌರವಪಾತ್ರನು, ಪೂಜ್ಯನು. ನಾನು ನಿನಗೆ ಮಾಡಿದ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸು, ಕಲ್ಯಾಣಿಯಾಗಿರು. ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಹೇಳುವಂತೆ, ಭಗವಂತಾ, ಕಮಲದಿಂದ ಇಳಿದುಬಾ.'

ನಾಹಂ ಭವನ್ತಂ ಶಕ್ನೋಮಿ ಸೋದುನ್ತೇಜೋಮಯಂ ಗುರುಮ್। ಸ ಚೋವಾಚ ವರಂ ಬ್ರೂಹಿ ಪಝಾದವತರಾಮ್ಯಯಮ್ ।। ೨೪.

'ಅನಂತ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ತುಂಬಿರುವ ಗುರುವೇ, ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಹೊತ್ತಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.' ಆಗ ಅವನು ಹೇಳಿದನು: 'ಒಂದು ವರವನ್ನು ಕೇಳು; ನಾನು ಕಮಲದಿಂದ ಇಳಿದುಬರುತ್ತೇನೆ.'

ಪುತ್ರೋ ಭವ ಮಮಾರಿಘ್ನ ಮುದಂ ಪ್ರಾಪ್ಸ್ಯಸಿ ಶೋಭನಮ್। ಸತ್ಯಧನೋ ಮಹಾಯೋಗೀ ತ್ವಮೀಡ್ಯಃ ಪ್ರಣವಾತ್ಮಕಃ ।। ೨೪.

'ಅರಿಶತ್ರು, ನನ್ನ ಮಗನಾಗು; ನೀನು ಮಹಾ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಪಡೆಯುವೆ. ನೀನು ಸತ್ಯವಂತ, ಮಹಾಯೋಗಿ, ಎಲ್ಲರಿಂದ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವವನು, ಪ್ರಣವ ಸ್ವರೂಪ.'

ಅದ್ಯಪ್ರಭೃತಿ ಸರ್ವೇಶ ಶ್ವೇತೋಷ್ಣೀಷವಿಭೂಷಣಃ। ಪಝಯೋನಿರಿತೀತ್ಯೇವಂ ಖ್ಯಾತೋ ನಾಮ್ನಾ ಭವಿಷ್ಯಸಿ। ಪುತ್ರೋ ಮೇ ತ್ವಂ ಭವ ಬ್ರಹ್ಮನ್ ಸರ್ವಲೋಕಾಧಿಪ ಪ್ರಭೋ ।। ೨೪.

ಇಂದುಮುಂದೆ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಒಡೆಯನಾದ ನೀನು, ಬೆಳ್ಳಿಯ ಪೇಟೆಯನ್ನ ಧರಿಸಿ, 'ಪಜ್ಹಯೋನಿ' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗುತ್ತೀಯೆ. ಬ್ರಹ್ಮನೇ, ನೀನು ನನ್ನ ಮಗನಾಗು, ಲೋಕಗಳೆಲ್ಲವನ್ನಾಳುವ ಪ್ರಭುವಾಗು.

ತತಃ ಸ ಭಗವಾನ್ ಬ್ರಹ್ಮ ವರಂ ಗೃಹ್ಯ ಕಿರೀಟಿನಃ । ಏವಂ ಭವತು ಚೇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾಂ ಪ್ರೀತಾತ್ಮಾ ಗತಮತ್ಸರಃ ।। ೨೪.

ಆಮೇಲೆ, ಆ ಭಾಗ್ಯಶಾಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನು, ಆ ಕಿರೀಟಧಾರಿಯಿಂದ ವರವನ್ನು ಪಡೆದು, 'ಹೌದು, ಹಾಗೆ ಆಗಲಿ' ಎಂದು ಸಂತೋಷದಿಂದ, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಈರ್ಷೆಯಿಲ್ಲದೆ ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟನು.

ಪ್ರತ್ಯಾಸನ್ನಮಥಾಯಾತಂ ಬಾಲಾರ್ಕಾಭಂ ಮಹಾನನಮ್। ಭೂತಮತ್ಯದ್ಭುತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ನಾರಾಯಣಮಥಾಬ್ರವೀತ್ ।। ೨೪.

ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ, ಬರುವವನನ್ನು, ಬೆಳಗಿನ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾಗಿ, ದೊಡ್ಡ ಮುಖವಿರುವ ಅದ್ಭುತ ಜೀವಿಯನ್ನು ನೋಡಿ, ನಾರಾಯಣನು ಮಾತನಾಡಿದನು.

ಅಪ್ರಮೇಯೋ ಮಹಾವಕ್ರೋ ದಂಷ್ಟ್ರೀ ವ್ಯಸ್ತಶಿರೋ ರುಹಃ। ದಶಬಾಹುಸ್ತ್ರಿಶೂಲಾಙ್ಕೋ ನಯನೈರ್ವಿಶ್ವತೋಮುಖಃ ।। ೨೪.

ಅವನಿಗೆ ಅಳೆಯಲಾಗದಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ದೇಹ, ಬೃಹತ್ ರೂಪ, ಬಾಯಲ್ಲಿ ಹಲ್ಲುಗಳು, ತಲೆ ಮತ್ತು ಕೂದಲು ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೋ ಹರಡಿರುವುದು, ಹತ್ತು ಕೈಗಳು, ತ್ರಿಶೂಲ ಗುರುತು, ಅನೇಕ ಕಣ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು ಮುಖಗಳು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇದ್ದವು.

ಲೋಕಪ್ರಭುಃ ಸ್ವಯಂ ಸಾಕ್ಷಾದ್ವಿಕೃತೋ ಮುಞ್ಜಮೇಖಲೀ । ಮೇಢ್ರೇಣೋರ್ಧ್ವೇನ ಮಹತಾ ನದಮಾನೋಽತಿಭೈರವಮ್ ।। ೨೪.

ಆ ಲೋಕಗಳ ಒಡೆಯನು, ಸ್ವತಃ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ, ಮುಂಜ ಹುಲ್ಲಿನ ಕಟಿಬಂಧ ಧರಿಸಿ, ದೊಡ್ಡ ಅಂಗವು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು, ಭಯಾನಕವಾಗಿ ಗರ್ಜಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.

ಕಃ ಖಲ್ವೇಷ ಪುಮಾನ್ ವಿಷ್ಣೋ ತೇಜೋರಾಶಿರ್ಮಹಾದ್ಯುತಿಃ। ವ್ಯಾಪ್ಯ ಸರ್ವಾ ದಿಶೋ ದ್ಯಾಞ್ಚ ಇತ ಏವಾಭಿವರ್ತ್ತತೇ ।। ೨೪.

ವಿಷ್ಣುವೇ, ಈ ಮನುಷ್ಯನು ಯಾರು? ಈ ಪ್ರಕಾಶದ ಗುಡ್ಡ, ಮಹಾ ತೇಜಸ್ವಿ, ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನೂ ಆಕಾಶವನ್ನೂ ತುಂಬಿಕೊಂಡು ಈಗ ಇಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದಾನೆ?

ತೇನೈವಮುಕ್ತೋ ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣುರ್ಬ್ರಹ್ಮಾಣಮಬ್ರವೀತ್। ಪದ್ಭ್ಯಾನ್ತಲನಿಪಾತೇನ ಯಸ್ಯ ವಿಕ್ರಮತೋಽರ್ಣವೇ। ವೇಗೇನ ಮಹತಾಕಾಶೇ ವ್ಯಥಿತಾಶ್ಚ ಜಲಾಶಯಾಃ ।। ೨೪.

ಅಂತ ಕೇಳಿದಾಗ, ಭಾಗ್ಯಶಾಲಿ ವಿಷ್ಣುವು ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: 'ಅವನ ಪಾದಗಳ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ, ಅವನು ಸಾಗರದ ಮೇಲೆ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡುವಾಗ, ಆ ಮಹಾ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ನೀರುಗಳು ಭಾರವಾದ ವೇಗದಿಂದ ಅಲುಗಾಡುತ್ತವೆ.'

ಛಟಾಭಿರ್ವಿಷ್ಣುತೋಽತ್ಯರ್ಥಂ ಸಿಚ್ಯತೇ ಪಝಸಮ್ಭವಃ। ಘ್ರಾಣಜೇನ ಚ ವಾತೇನ ಕಮ್ಪಮಾನಂ ತ್ವಯಾ ಸಹ। ದೋಧೂಯತೇ ಮಹಾಪಝಂ ಸ್ವಚ್ಛನ್ದಂ ಮಮ ನಾಭಿಜಮ್ ।। ೨೪.

ವಿಷ್ಣುವಿನ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಪಜ್ಹ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೋಯಗೊಂಡು, ಅವನ ಮೂಗಿನಿಂದ ಬರುವ ಗಾಳಿಯಿಂದ, ನೀನೂ ಅವನೊಡನೆ ನಡುಗುತ್ತಾ, ನನ್ನ ನಾಭಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಆ ಮಹಾ ಪಜ್ಹನು ಸ್ವಚ್ಛಂದವಾಗಿ ಅಲುಗಾಡುತ್ತಾನೆ.

ಸ ಏಷ ಭಗವಾನೀಶೋ ಹ್ಯನಾದಿಶ್ಚಾನ್ತಕೃದ್ವಿಭುಃ। ಭವಾನಹಞ್ಚ ಸ್ತೋತ್ರೇಣ ಹ್ಯುಪತಿಷ್ಠಾವ ಗೋಧ್ವಜಮ್ ।। ೨೪.

ಅವನೇ ಆ ಭಾಗ್ಯಶಾಲಿ, ಆದಿ ಇಲ್ಲದವನು, ಅಂತ್ಯ ಮಾಡುವವನು, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವವನು. ನಾವು ಹಾಡುಗಳಿಂದ ಆ ಎತ್ತುಧ್ವಜಿಯನ್ನು ಸಮೀಪಿಸೋಣ.

ತತಃ ಕ್ರುದ್ಧೋಽಮ್ಬುಜಾಭಾಸ್ಕಂ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಪ್ರೋವಾಚ ಕೇಶವಮ್। ನ ಭವಾನ್ ನ್ಯೂನಮಾತ್ಮಾನಂ ಲೋಕಾನಾಂ ಯೋನಿಮುತ್ತಮಮ್ ।। ೨೪.

ಆಗ ಕೋಪಗೊಂಡ ಕಮಲಜನನ ಬ್ರಹ್ಮನು ಕೇಶವನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: 'ನೀನು ನಿನ್ನನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಎಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿಲ್ಲ, ಲೋಕಗಳ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮೂಲವೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಿದ್ದೀಯೆ.'

ಬ್ರಹ್ಮಾಣಂ ಲೋಕಕರ್ತ್ತಾರಂ ಮಾಞ್ಚ ವೇತ್ತಿ ಸನಾತನಮ್। ಕೋಽಯಂ ಭೋಃ ಶಙ್ಕರೋ ನಾಮ ಹ್ಯಾವಯೋರ್ವ್ಯತಿರಿಚ್ಯತೇ ।। ೨೪.

ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮ, ಲೋಕಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ, ಶಾಶ್ವತನು ಎಂಬುದನ್ನು ಅವನು ತಿಳಿದಿದ್ದಾನೆ. ಹಾಗಾದರೆ, ನಮ್ಮಿಬ್ಬರಿಗಿಂತ ಮೇಲಾಗಿರುವ ಈ 'ಶಂಕರ' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವವನು ಯಾರು?

ತಸ್ಯ ತತ್ ಕ್ರೋಧಜಂ ವಾಕ್ಯಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ವಿಷ್ಣುರಭಾಷತ। ಮಾ ಮೈವಂ ವದ ಕಲ್ಯಾಣ ಪರಿವಾದಂ ಮಹಾತ್ಮನಃ ।। ೨೪.

ಅವನ ಆ ಕೋಪದಿಂದ ಬಂದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ವಿಷ್ಣು ಹೇಳಿದನು: 'ಹೀಗೆ ಹೇಳಬೇಡ, ಶುಭೆಯೆ, ಆ ಮಹಾತ್ಮನನ್ನು ನಿಂದಿಸಬೇಡ.'