ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಯದಾ ಭವಿಷ್ಯತಿ ವ್ಯಾಸೋ ನಾಮ್ನಾ ದ್ವೈಪಾಯನಃ ಪ್ರಭುಃ। ತದಾ ಷಷ್ಠೇನ ಚಾಂಶೇನ ಕೃಷ್ಣಃ ಪುರುಷಸತ್ತಮಃ। ವಸುದೇವಾದ್ಯದುಶ್ರೇಷ್ಠೋ ವಾಸುದೇವೋ ಭವಿಷ್ಯತಿ ।। ೨೩.

ಅವನು ವ್ಯಾಸನಾಗಿ ದ್ವೈಪಾಯನನೆಂಬ ಪ್ರಭುವಾಗಿ ಹುಟ್ಟುವಾಗ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆರನೆಯ ಭಾಗದಿಂದ ವಸುದೇವನ ಮಗನೂ ಯದುಕುಲದ ಶ್ರೇಷ್ಠನೂ ಆದ ಕೃಷ್ಣನು ವಾಸುದೇವನಾಗುತ್ತಾನೆ.

ತದಾ ಚಾಹಂ ಭವಿಷ್ಯಾಮಿ ಯೋಗಾತ್ಮಾ ಯೋಗಮಾಯಯಾ। ಲೋಕವಿಸ್ಮಯನಾರ್ಥಾಯ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಶರೀರಕಃ ।। ೨೩.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೂ ನಾನು ಯೋಗಮೂಲಭೂತರಾಗಿ, ಯೋಗಮಾಯೆಯಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಆಶ್ಚರ್ಯಪಡಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತೇನೆ.

ಶ್ಮಶಾವೇ ಮೃತಮುತ್ಸೃಷ್ಟಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಲೋಕಮನಾಥಕಮ್। ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಾಂ ಹಿತಾರ್ಥಾಯ ಪ್ರವಿಷ್ಟೋ ಯೋಗಮಾಯಯಾ ।। ೨೩.

ಶ್ಮಶಾನದಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟಿರುವ ಮೃತದೇಹವನ್ನು ನೋಡಿ, ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ರಕ್ಷಕರಿಲ್ಲದೆ ಇರುವುದನ್ನು ಕಂಡು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ಯೋಗಮಾಯೆಯಿಂದ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ್ದೇನೆ.

ದಿವ್ಯಾಂ ಮೇರುಗುಹಾಂ ಪುಣ್ಯಾಂ ತ್ವಯಾ ಸಾರ್ದ್ಧಞ್ಚ ವಿಷ್ಣುನಾ। ಭವಿಷ್ಯಾಮಿ ತದಾ ಬ್ರಹ್ಮನ್ ನಕುಲೀ ನಾಮ ನಾಮತಃ ।। ೨೩.

ಬ್ರಹ್ಮನೇ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಾನೂ ನೀನೂ ವಿಷ್ಣುವೂ ಸೇರಿ, ಪುಣ್ಯಮಯವಾದ ದಿವ್ಯ ಮೆರುಗಹೆಯಲ್ಲಿ ನಕುಳಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ವಾಸಿಸುವೆವು.

ಕಾಯಾರೋಹಣಮಿತ್ಯೇವಂ ಸಿದ್ಧಕ್ಷೇತ್ರಞ್ಚ ವೈತದಾ। ಭವಿಷ್ಯತಿ ತು ವಿಖ್ಯಾತಂ ಯಾವದ್ಭೂಮಿರ್ದ್ಧರಿಷ್ಯತಿ ।। ೨೩.

ಆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಮುಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ 'ಕಾಯಾರೋಹಣ' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ; ಅದು ಸಾಧನೆಯ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿ ಭೂಮಿ ಇರುವವರೆಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ತತ್ರಾಪಿ ಮಮ ತೇ ಪುತ್ರಾ ಭವಿಷ್ಯನ್ತಿ ತಪಸ್ವಿನಃ । ಕುಶಇಕಶ್ಚೈವ ಗಾರ್ಗ್ಯಶ್ಚ ಮಿತ್ರಕೋ ರುಷ್ಟ ಏವ ಚ ।। ೨೩.

ಅಲ್ಲಿಯೂ ನನ್ನ ಪುತ್ರರು, ತಪಸ್ವಿಗಳು, ಕುಶೈಕ, ಗಾರ್ಗ್ಯ, ಮಿತ್ರಕ ಮತ್ತು ರುಷ್ಟ ಎಂಬವರು ಹುಟ್ಟುತ್ತಾರೆ.

ಯೋಗಯುಕ್ತಾ ಮಹಾತ್ಮಾನೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ವೇದಪಾರಗಾಃ। ಪ್ರಾಪ್ಯ ಮಾಹೇಶ್ವರಂ ಯೋಗಂ ವಿಮಲಾ ಹ್ಯೂರ್ದ್ಧ್ವರೇತಸಃ। ರುದ್ರಲೋಕಂ ಗಮಿಷ್ಯನ್ತಿ ಪುನರಾವೃತ್ತಿದುರ್ಲಭಮ್ ।। ೨೩.

ಅವರು ಯೋಗದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ಮಹಾತ್ಮರು, ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತರಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಮಾಹೇಶ್ವರ ಯೋಗವನ್ನು ಪಡೆದು, ಪವಿತ್ರರಾಗಿದ್ದು, ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಏರಿಸಿಕೊಂಡು, ಪುನಃ ಹುಟ್ಟುವಿಕೆ ಅಪರೂಪವಾದ ರುದ್ರಲೋಕವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾರೆ.

ಇತ್ಯೇತದ್ವೈ ಮಯಾ ಪ್ರೋಕ್ತಮವತಾರೇಷು ಲಕ್ಷಣಮ್। ಮನ್ವಾದಿಕೃಷ್ಣಪರ್ಯನ್ತಮಷ್ಟಾವಿಂಶಯುಗಕ್ರಮಾತ್। ತತ್ರ ಸ್ಮೃತಿಸಮೂಹಾನಾಂ ವಿಭಾಗೋ ಧರ್ಮಲಕ್ಷಣಮ್ ।। ೨೩.

ಇಂತಿ ನಾನು ಅವತಾರಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು, ಮನುವಿನಿಂದ ಕೃಷ್ಣನ ತನಕ, ಎಪ್ಪತ್ತೆಂಟು ಯುಗಗಳ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದೆನು; ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಮೃತಿಗಳ ವಿಭಜನೆಗಳು ಧರ್ಮದ ಲಕ್ಷಣಗಳಾಗಿವೆ.

ಚತ್ವಾರಿ ಭಾರತೇ ವರ್ಷೇ ಯುಗಾನಿ ಮುನಯೋ ವಿದುಃ । ಕೃತಂ ತ್ರೇತಾ ದ್ವಾಪರಂ ಚ ತಿಷ್ಯಂ ಚೇತಿ ಚತುರ್ಯುಗಮ್ ।। ೨೪.

ಭಾರತದ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಯುಗಗಳಿವೆ ಎಂದು ಮುನಿಗಳು ತಿಳಿದಿದ್ದಾರೆ: ಕೃತ, ತ್ರೇತಾ, ದ್ವಾಪರ ಮತ್ತು ತಿಷ್ಯ — ಇವು ನಾಲ್ಕು ಯುಗಗಳು.

ಏತತ್ಸಹಸ್ರಪರ್ಯನ್ತಮಹರ್ಯದ್ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಸ್ಮೃತಮ್। ಯಾಮಾದ್ಯಾಸ್ತು ಗಣಾಃ ಸಪ್ತ ರೋಮವನ್ತಶ್ಚತುರ್ದ್ದಶ ।। ೨೪.

ಈ ರೀತಿ ಸಾವಿರ ಯುಗಗಳ ಕಾಲವನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮನ ಒಂದು ಹಗಲು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಯಾಮಾದಿಗಳು ಏಳು ಗುಂಪುಗಳು, ರೋಮವಂತರು ಹದಿನಾಲ್ಕು ಗುಂಪುಗಳಿದ್ದಾರೆ.

ಸಶರೀರಾಃ ಶ್ರಯನ್ತೇ ಸ್ಮ ಜನಲೋಕಂ ಸಹಾನುಗಾಃ। ಏವಂ ದೇವೇಷ್ವತೀತೇಷು ಮಹರ್ಲ್ಲೋಕಾಜ್ಜನಂ ತಪಃ ।। ೨೪.

ಅವರು ತಮ್ಮ ದೇಹದೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಅನುಯಾಯಿಗಳನ್ನೂ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಜನಲೋಕವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಿದ್ದರು; ದೇವತೆಗಳು ಇಲ್ಲದಾಗ ಮಹರ್ಲೋಕದಿಂದ ಜನಲೋಕಕ್ಕೆ, ನಂತರ ತಪೋಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ.

ಮನ್ವನ್ತರೇಷ್ವತೀತೇಷು ದೇವಾಃ ಸರ್ವೇ ಮಹೌಜಸಃ। ತತಸ್ತೇಷು ಗತೇಷೂರ್ದ್ಧ್ವಂ ಸಾಯುಜ್ಯಂ ಕಲ್ಪವಾಸಿನಾಮ್ ।। ೨೪.

ಹಿಂದಿನ ಮನ್ವಂತರಗಳಲ್ಲಿ, ಮಹಾಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದ ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳು, ಅವುಗಳು ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ, ಕಲ್ಪ ನಿವಾಸಿಗಳ ಜೊತೆ ಏಕತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಸಮೇತ್ಯ ದೇವೈಸ್ತೇ ದೇವಾಃ ಪ್ರಾಪ್ತೇ ಸಙ್ಕಾಲನೇ ತದಾ। ಮಹರ್ಲೋಕಂ ಪರಿತ್ಯಜ್ಯ ಗಣಾಸ್ತೇ ವೈ ಚತುರ್ದ್ದಶ ।। ೨೪.

ಸಂಹಾರ ಕಾಲ ಬಂದಾಗ, ಆ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಗುಂಪಿನ ದೇವತೆಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಿ, ಮಹರ್ಲೋಕವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬಿಡುತ್ತಾರೆ.

ಭೂತದಿಷ್ವವಶಿಷ್ಟೇಷು ಸ್ಥಾವರಾನ್ತೇಷು ವೈ ತದಾ । ಶೂನ್ಯೇಷು ತೇಷು ಲೋಕೇಷು ಮಹಾನ್ತೇಷು ಭುವಾದಿಷು। ದೇವೇಷ್ವಥ ಗತೇಷೂರ್ದ್ಧ್ವಂ ಕಲ್ಪವಾಸಿಷು ವೈ ಜನಮ್ ।। ೨೪.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಭೂಮಿಯಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ದೊಡ್ಡ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಏನು ಉಳಿದಿದ್ದರೂ, ಸ್ಥಾವರಗಳೆಲ್ಲ ನಾಶವಾದಾಗ, ದೇವತೆಗಳು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹೋದ ಮೇಲೆ, ಕಲ್ಪ ನಿವಾಸಿಗಳು ಜನಲೋಕವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾರೆ.

ತತ್ಸಂಹತ್ಯಾ ತತೋ ಬ್ರಹ್ಮಾ ದೇವರ್ಷಿಗಣದಾನವಾನ್। ಸಂಸ್ಥಾಪಯತಿ ವೈ ಸರ್ವ್ವಾನ್ ದಾಹವೃಷ್‌ಟ್ಯಾ ಯುಗಕ್ಷಯೇ ।। ೨೪.

ಆ ಸಮಾವೇಶದಿಂದ ನಂತರ ಬ್ರಹ್ಮನು ದೇವತೆಗಳು, ಋಷಿಗಳು ಮತ್ತು ದಾನವರು ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಯುಗಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ಮಳೆಯಿಂದಾದ ವಿನಾಶದ ನಂತರ ಪುನಃ ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಯೋಽತೀತಃ ಸಪ್ತಮಃ ಕಲ್ಪೋ ಮಯಾ ವಃ ಪರಿಕೀರ್ತಿತಃ। ಸಮುದ್ರೈಃ ಸಪ್ತಭಿರ್ಗಾಢಮೇಕೀಭೂತೈರ್ಮಹಾರ್ಣವೈಃ । ಆಸೀದೇಕಾರ್ಣವಂ ಘೋರಮವಿಭಾಗಂ ತಮೋಮಯಮ್ ।। ೨೪.೮ ಮಾಯಯೈಕಾರ್ಣವೇ ತಸ್ಮಿನ್ ಶಙ್ಖಚಕ್ರಗದಾಧರಃ। ಜೀಮೂತಾಭೋಽಮ್ಬುಜಾಕ್ಷಶ್ಚ ಕಿರೀಟೀ ಶ್ರೀಪತಿರ್ಹರಿಃ ।। ೨೪.

ನಾನು ನಿಮಗೆ ವಿವರಿಸಿದ ಏಳನೇ ಕಲ್ಪವು ಮುಗಿಯಿತು; ಅದು ಏಳು ಸಮುದ್ರಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ, ಒಂದೇ ಮಹಾಸಾಗರವಾಗಿ, ಭಯಾನಕವಾದ, ಒಂದು ರೂಪದ, ಕತ್ತಲಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ಸ್ಥಿತಿಯಾಯಿತು.

ನಾರಾಯಣಮುಖೋದ್ಗೀರ್ಣಃ ಸೋಽಷ್ಟಮಃ ಪುರುಷೋತ್ತಮಃ। ಅಷ್ಟಬಾಹುರ್ಮಹೋರಸ್ಕೋ ಲೋಕಾನಾಂ ಯೋನಿರುಚ್ಯತೇ। ಕಿಮಪ್ಯಚಿನ್ತ್ಯಂ ಯುಕ್ತಾತ್ಮಾ ಯೋಗಮಾಸ್ಥಾಯ ಯೋಗವಿತ್ ।। ೨೪.

ಆ ಒಂದೇ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ, ನಾರಾಯಣನು ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ, ಎಂಟು ಕೈಗಳಿರುವ, ವಿಶಾಲವಾದ ಎದೆ ಹೊಂದಿದ, ಲೋಕಗಳ ಮೂಲವಾದ, ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾದ, ಯೋಗವನ್ನು ತಿಳಿದ, ಅಚಿಂತ್ಯ ಮನಸ್ಸುಳ್ಳ ಪರಮಾತ್ಮನು ಉದಯಿಸಿದನು.

ಫಣಾಸಹಸ್ರಕಲಿತಂ ತಮಪ್ರತಿಮವರ್ಚಸಮ್। ಮಹಾಭೋಗಪತೇರ್ಭೋಗಮನ್ವಾಸ್ತೀರ್ಯ ಮಹೋಚ್ಛ್ರಯಮ್। ತಸ್ಮಿನ್ಮಹತಿ ಪರ್ಯಙ್ಕೇ ಶೇತೇ ವೈ ಕನಕಪ್ರಭೇ ।। ೨೪.

ಅವನದು ಹೋಲಿಕೆ ಇಲ್ಲದ ಪ್ರಕಾಶ; ಸಾವಿರ ಫಣಿಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾದ ಮಹಾ ನಾಗಪತಿಯ ಭೋಗೆ, ಮಹಾ ಉನ್ನತವಾದ, ಬಂಗಾರದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆದನು.

ಏವಂ ತತ್ರ ಶಯಾನೇನ ವಿಷ್ಣುನಾ ಪ್ರಭವಿಷ್ಣುನಾ। ಆತ್ಮಾರಾಮೇಣ ಕ್ರೀಡಾರ್ಥಂ ಸೃಷ್ಟಂ ನಾಭ್ಯಾಂ ತು ಪಙ್ಕಜಮ್ ।। ೨೪.

ಹೀಗಾಗಿ, ತನ್ನಲ್ಲೇ ತೃಪ್ತನಾಗಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಭು ವಿಷ್ಣುವು, ಆಟದ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ತನ್ನ ನಾಭಿಯಿಂದ ಒಂದು ಕಮಲವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.

ಶತಯೋಜನವಿಸ್ತೀರ್ಣಂ ತರುಣಾದಿತ್ಯವರ್ಚ್ಚಸಮ್। ಬಜ್ರದಣ್ಡಂ ಮಹೋತ್ಸೇಧಂ ಲೀಲಯಾ ಪ್ರಭವಿಷ್ಣುನಾ ।। ೨೪.

ಆ ಕಮಲವು ನೂರು ಯೋಜನ ಅಗಲವಿದ್ದು, ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ, ವಜ್ರದಂತೆ ದಂಡವಿದ್ದು, ಮಹಾ ಎತ್ತರ ಹೊಂದಿತ್ತು; ಅದನ್ನು ಪ್ರಭು ವಿಷ್ಣುವು ಸುಲಭವಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.

ತಸ್ಯೈವಂ ಕ್ರೀಡಮಾನಸ್ಯ ಸಮೀಪಂ ದೇವಮೀಢುಷಃ। ಹೇಮಬ್ರಹ್ಮಾಣ್ಡಜೋ ಬ್ರಹ್ಮಾ ರುಕ್ಮವರ್ಣೋಹ್ಯತೀನ್ದ್ರಿಯಃ। ಚತುರ್ಮುಖೋ ವಿಶಾಲಾಕ್ಷಃ ಸಮಾಗಮ್ಯ ಯದೃಚ್ಛಯಾ ।। ೨೪.

ಅವನ ಆಟದ ನಡುವೆ, ಪಾರಾಯಣ ಯೋಗ್ಯನಾದ ಆ ದೇವರ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ, ಬಂಗಾರದ ಅಂಡದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ, ಬಂಗಾರದ ವರ್ಣದ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಗೆ ಅತೀತನಾದ, ನಾಲ್ಕು ಮುಖಗಳಿರುವ, ವಿಶಾಲ ಕಣ್ಣುಗಳಿರುವ ಬ್ರಹ್ಮನು ಸ್ವಯಂ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದನು.

ಶ್ರಿಯಾ ಯುಕ್ತೇನ ನವ್ಯೇನ ಸುಪ್ರಭೇಣ ಸುಗನ್ಧಿನಾ। ತಂ ಕ್ರೀಡಮಾನಂ ಪಝೇನ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಬ್ರಹ್ಮಾ ತು ಭೇಜಿವಾನ್ ।। ೨೪.

ಹೊಸದು, ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ, ಸುಗಂಧದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನಾಗಿ ಆತನನ್ನು ಆಟವಾಡುತ್ತಿರುವಂತೆ ನೋಡಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ಹತ್ತಿರಕ್ಕೆ ಬಂದನು.

ಸ ವಿಸ್ಮಯಮಥಾಗಮ್ಯ ಶಸ್ಯ ಸಂಪೂರ್ಣಯಾ ಗಿರಾ। ಪ್ರೋವಾಚ ಕೋ ಭವಾನ್ ಶೇತೇ ಆಕ್ಷಿತೋ ಮ್ಧ್ಯಮಮ್ಭಸಾಮ್ ।। ೨೪.

ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ತುಂಬಿ, ಬ್ರಹ್ಮನು ಹತ್ತಿರ ಬಂದು ಗಂಭೀರವಾದ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದನು: 'ನೀನು ಯಾರು? ನೀನು ಯಾರೂ ನೋಡದಂತೆ ನೀರಿನ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಲಗಿರುವೆ?'

ಅಥ ತಸ್ಯಾಚ್ಯುತಃ ಶ್ರುತ್ವಾ ಬ್ರಹ್ಮಣಸ್ತು ಶುಭಂ ವಚಃ। ಉದತಿಷ್ಠತ ಪರ್ಯ್ಯಙ್ಕಾದ್ವಿಸ್ಮಯೋತ್ಫುಲ್ಲಲೋಚನಃ ।। ೨೪.

ಬ್ರಹ್ಮನ ಶುಭವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಅಚ್ಯುತನು ತನ್ನ ಹಾಸಿಗೆಯಿಂದ ಎದ್ದು ಕುಳಿತು, ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ಕಣ್ಣುಗಳು ವಿಸ್ತಾರವಾದವು.

ಪ್ರತ್ಯುವಾಚೋತ್ತರಂ ಚೈವ ಕ್ರಿಯತೇ ಯಚ್ಚ ಕಿಞ್ಚನ। ದ್ಯೌರನ್ತರಿಕ್ಷಂ ಭೂತಞ್ಚ ಪರಂ ಪದಮಹಂ ಪ್ರಭುಃ ।। ೨೪.

ಅವನಿಗೆ ಉತ್ತರವಾಗಿ, 'ಯಾವುದೇ ಕಾರ್ಯವು ಆಗಲಿ, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿರಲಿ, ಮಧ್ಯಾಕಾಶದಲ್ಲಿರಲಿ, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿರಲಿ, ನಾನು ಪರಮ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಒಡೆಯನು' ಎಂದು ಹೇಳಿದನು.

ತಮೇವಮುಕ್ತ್ವಾ ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣುಃ ಪುನರಥಾವ್ರವೀತ್ । ಕಸ್ತ್ವಂ ಖಲು ಸಮಾಯಾತಃ ಸಮೀಪಂ ಭಗವಾನ್ ಕುತಃ । ಕುತಸ್ವ ಭೂಯೋ ಗನ್ತವ್ಯಂ ಕುತ್ರ ವಾ ತೇ ಪ್ರತಿಶ್ರಯಃ ।। ೨೪.

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ ನಂತರ, ಭಗವಂತನಾದ ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತೆ ಕೇಳಿದನು: 'ಭಗವನೇ, ನೀನು ಯಾರು? ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಹತ್ತಿರಕ್ಕೆ ಬಂದಿರುವೆ. ನೀನು ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂದೆ? ಮತ್ತೆ ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತೀಯ? ನಿನಗೆ ಆಶ್ರಯ ಯಾವುದು?'

ಕೋ ಭವಾನ್ ವಿಶ್ವಮೂರ್ತಿಸ್ತ್ವಂ ಕರ್ತ್ತವ್ಯಂ ಕಿಞ್ಚ ತೇ ಮಯಾ। ಏವಂ ಬ್ರುವಾಣ ವೈಕುಣ್ಠಂ ಪ್ರತ್ಯುವಾಚ ಪಿತಾಮಹಃ ।। ೨೪.

'ನೀನು ಯಾರು? ನಿನ್ನ ರೂಪವೇ ಈ ವಿಶ್ವವಲ್ಲವೇ? ನಾನು ನಿನಗಾಗಿ ಏನು ಮಾಡಬೇಕು?' ಎಂದು ವೈಕುಂಠನು ಕೇಳಿದಾಗ, ಪಿತಾಮಹನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು.

ಯಥಾ ಭವಾಂಸ್ತಥಾ ಚಾಹಮಾದಿಕರ್ತ್ತ ಪ್ರಜಾಪತಿಃ। ನಾರಾಯಣಸಮಾಖ್ಯಾತಃ ಸರ್ವ್ವಂ ವೈ ಮಯಿ ತಿಷ್ಠತಿ ।। ೨೪.

'ನೀನು ಇದ್ದಂತೆ ನಾನೂ ಇದ್ದೇನೆ. ನಾನು ಪ್ರಥಮ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ, ಪ್ರಜಾಪತಿ, ನಾರಾಯಣ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವವನು. ಎಲ್ಲವೂ ನನ್ನಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆಸಿವೆ.' ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದನು.

ಸವಿಸ್ಮಯಂ ಪರಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ಬ್ರಹ್ಮಣಾ ಲೋಕಕರ್ತೃಣಾ। ಸೋಽನುಜ್ಞಾತೋ ಭಗವತಾ ವೈಕುಣ್ಠೋ ವಿಶ್ವಸಮ್ಭವಃ ।। ೨೪.

ಈ ಮಹತ್ವದ ಮಾತನ್ನು ಲೋಕಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಕೇಳಿ, ವಿಶ್ವದ ಮೂಲವಾದ ವೈಕುಂಠನು ಅವನ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಪಡೆದನು.