ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಅಥ ತಂ ಮನಸಾ ಧ್ಯಾತ್ವಾ ಯುಕ್ತಾತ್ಮಾ ವೈ ಪಿತಾಮಹಃ। ವವನ್ದೇ ದೇವಮೀಶಾನಂ ಸರ್ವೇಶಂ ಸರ್ವಗಂ ಪ್ರಭುಮ್ ।। ೨೩.

ಆಗ ಪಿತಾಮಹನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನ ಮಾಡಿ, ಆತ್ಮವನ್ನು ಏಕಾಗ್ರಗೊಳಿಸಿ, ದೇವೇಶನಾದ ಇಶಾನನಿಗೆ, ಎಲ್ಲರ ಒಡೆಯನಿಗೆ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವ ಪ್ರಭುವಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದನು.

ಓಮೀಶಾನಂ ನಮಸ್ತೇಽಸ್ತು ಮಹಾದೇವ ನಮೋಽಸ್ತು ತೇ। ಏವಂ ಧ್ಯಾನಗತಂ ತತ್ರ ಪ್ರಣಮನ್ತಂ ಪಿತಾಮಹಮ್। ಉವಾಚ ಭಗವಾನೀಶಃ ಪ್ರೀತೋಽಹಂ ತೇ ಕಿಮಿಚ್ಛಸಿ ।। ೨೩.

'ಓಂ, ಇಶಾನನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ, ಮಹಾದೇವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.' ಹೀಗೆ ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ತಲ್ಲೀನನಾಗಿದ್ದ ಪಿತಾಮಹನು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಭಗವಂತನಾದ ಇಶನು ಹೇಳಿದರು: 'ನಾನು ನಿನ್ನಿಂದ ಸಂತೋಷಗೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ನೀನು ಏನು ಬಯಸುತ್ತೀಯೆ?'

ತತಸ್ತು ಪ್ರಣತೋ ಭೂತ್ವಾ ವಾಗ್ಭಿಃ ಸ್ತುತ್ವಾ ಮಹೇಶ್ವರಮ್। ಉವಾಚ ಭಗವಾನ್ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಪ್ರೀತಃ ಪ್ರೀತೇನ ಚೇತಸಾ ।। ೨೩.

ನಂತರ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಮಹೇಶ್ವರನನ್ನು ಶ್ಲೋಕಗಳಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಿ, ಸಂತೋಷಭರಿತ ಹೃದಯದಿಂದ ಭಗವಂತನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನು ಮಾತನಾಡಿದನು.

ಯದಿದಂ ವಿಶ್ವರೂಪನ್ತೇ ವಿಶ್ವಗಂ ವಿಶ್ವಮೀಶ್ವರಮ್। ಏತದ್ವೇದಿತುಮಿಚ್ಛಾಮಿ ಕಶ್ಚಾಯಂ ಪರಮೇಶ್ವರಃ ।। ೨೩.

'ಈ ವಿಶ್ವರೂಪವು ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿದೆ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವ, ವಿಶ್ವದ ಒಡೆಯನು—ಇದು ನಾನು ತಿಳಿಯಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ. ಈ ಪರಮೇಶ್ವರನು ಯಾರು?'

ಕೈಷಾ ಭಗವತೀ ದೇವೀ ಚತುಷ್ಪಾದಾ ಚತುರ್ಮುಖೀ। ಚತುಃಶ್ರೃಙ್ಗೀ ಚತುರ್ವಕ್ರಾ ಚತುರ್ದ್ದನ್ತಾ ಚತುಃಸ್ತನೀ ।। ೨೩.

'ಈ ಭಗವತಿ ದೇವಿಯಾರು, ನಾಲ್ಕು ಕಾಲು, ನಾಲ್ಕು ಮುಖ, ನಾಲ್ಕು ಕೊಂಬು, ನಾಲ್ಕು ಬಾಯಿ, ನಾಲ್ಕು ದಂತ, ನಾಲ್ಕು ಸ್ತನಗಳವಳು ಯಾರು?'

ಚತುರ್ಹಸ್ತಾ ಚತುರ್ನೇತ್ರಾ ವಿಶ್ವರುಪಾ ಕಥಂ ಸ್ಮೃತಾ। ಕಿನ್ನಾಮಧೇಯಾ ಕೋಽಸ್ಯಾತ್ಮಾ ಕಿಂವೀರ್ಯಾ ವಾಪಿ ಕರ್ಮತಃ ।। ೨೩.

'ನಾಲ್ಕು ಕೈ, ನಾಲ್ಕು ಕಣ್ಣು, ವಿಶ್ವರೂಪ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಅವಳ ಹೆಸರು ಏನು, ಸ್ವರೂಪ ಏನು, ಶಕ್ತಿ ಯಾವುದು, ಅವಳ ಕರ್ಮಗಳು ಯಾವುವು?'

ರಹಸ್ಯಂ ಸರ್ವಮನ್ತ್ರಾಣಾಂ ಪಾವನಂ ಪುಷ್ಠಿವರ್ದ್ಧನಮ್। ಶ್ರೃಣುಷ್ವೈತತ್ಪರಂ ಗುಹ್ಯಮಾದಿಸರ್ಗೇ ಯಥಾ ತಥಮ್ ।। ೨೩.

'ಎಲ್ಲ ಮಂತ್ರಗಳ ರಹಸ್ಯ, ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸುವದು, ಪೋಷಣೆಯನ್ನು ನೀಡುವದು—ಈ ಪರಮ ಗುಪ್ತವಾದ ವಿಷಯವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಹೇಗಿತ್ತೋ ಹಾಗೆ ಕೇಳು.'

ಅಯಂ ಯೋ ವರ್ತ್ತತೇ ಕಲ್ಪೋ ವಿಶ್ವರೂಪಸ್ತ್ವಸೌ ಸ್ಮೃತಃ। ಯಸ್ಮಿನ್ ಭವಾದಯೋ ದೇವಾಃ ಷಡ್ವಿಂಶನ್ಮನವಃ ಸ್ಮೃತಾಃ ।। ೨೩.

'ಈ ಕಾಲ್ಪವು ಈಗಿರುವುದು ವಿಶ್ವರೂಪ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಭವ ಮತ್ತು ಇತರ ದೇವತೆಗಳು, ಇಪ್ಪತ್ತಾರು ಮನುವರು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.'

ಬ್ರಹ್ಮಸ್ಥಾನಮಿದಂ ಚಾಪಿ ಯದಾ ಪ್ರಾಪ್ತಂ ತ್ವಯಾ ವಿಭೋ। ತದಾಪ್ರಭೃತಿ ಕಲ್ಪಶ್ಚ ತ್ರಯಸ್ತ್ರಿಂಶತ್ತಮೋ ಹ್ಯಯಮ್ ।। ೨೩.

'ಈದು ಬ್ರಹ್ಮನ ಸ್ಥಾನ, ನೀನು ಇದನ್ನು ತಲುಪಿರುವೆ, ಮಹಾಶಕ್ತನೇ; ಆ ಸಮಯದಿಂದ ಈ ಕಾಲ್ಪ ಮೂವತ್ತಮೂರನೆಯದು.'

ಶತಂ ಶತಸಹಸ್ರಾಣಾಮತೀತಾ ಯೇ ಸ್ವಯಮ್ಭುವಃ । ಪುರಸ್ತಾತ್ತವ ದೇವೇಶ ತಾನ್ ಶ್ರೃಣುಷ್ವ ಮಹಾಮುನೇ ।। ೨೩.

'ನೂರಾರು ಸಾವಿರ ಶತಮಾನಗಳು ಕಳೆದಿವೆ, ಸ್ವಯಂಭುವನ ಕಾಲ್ಪಗಳು; ನಿನ್ನಿಗಿಂತ ಮುಂಚೆ ಅವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳು, ದೇವತೆಗಳ ಒಡೆಯನೇ, ಮಹಾಮುನಿಯೇ.'

ಆನನ್ದಸ್ತು ಸ ವಿಜ್ಞೇಯ ಆನನ್ದಸ್ತೇ ಮಹಾಲಯಃ। ಗಾಲವ್ಯಗೋತ್ರತಪಸಾ ಮಮ ಪುತ್ರಸ್ತ್ವಮಾಗತಃ ।। ೨೩.

'ಆನಂದನೆಂದು ಅವನನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು, ಆನಂದವೇ ಮಹಾ ನೆಲೆ; ಗಾಲವ ಗಾತ್ರದ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ನೀನು ನನ್ನ ಮಗನಾದೆ.'

ತ್ವಯಿ ಯೋಗಶ್ಚ ಸಾಙ್ಖ್ಯಶ್ಚ ತಪೋ ವಿದ್ಯಾವಿಧಿಃ ಕ್ರಿಯಾ। ಋತಂ ಸ್ತ್ಯಞ್ಚ ಯದ್ಬ್ರಹ್ಮ ಅಹಿಂಸಾ ಸನ್ತತಿಕ್ರಮಾಃ ।। ೨೩.

ನಿನ್ನಲ್ಲೇ ಯೋಗವೂ, ಸಾಂಖ್ಯವೂ, ತಪಸ್ಸೂ, ವಿದ್ಯೆಯೂ, ವಿಧಿಯೂ, ಕ್ರಿಯೆಯೂ, ಸತ್ಯವೂ, ನಿಷ್ಠೆಯೂ, ಬ್ರಹ್ಮವೂ, ಅಹಿಂಸೆಯೂ, ಸಂತಾನ ಪರಂಪರೆಯೂ ನೆಲೆಸಿವೆ.

ಧ್ಯಾನಂ ಧ್ಯಾನವಪುಃ ಶಾನ್ತಿರ್ವಿದ್ಯಾಽಪಿದ್ಯಾಮತಿರ್ಧೃತಿಃ। ಕಾನ್ತಿಃ ಶಾನ್ತಿಃ ಸ್ಮೃತಿರ್ಮೇಧಾ ಲಜ್ಜಾ ಶುದ್ದಿಃ ಸರಸ್ವತೀ। ತುಷ್ಟಿಃ ಪುಷ್ಟಿಃ ಕ್ರಿಯಾ ಚೈವ ಲಜ್ಜಾ ಕ್ಷಾನ್ತಿಃ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಾ ।। ೨೩.

ಧ್ಯಾನ, ಧ್ಯಾನದ ರೂಪ, ಶಾಂತಿ, ಜ್ಞಾನ, ಅಜ್ಞಾನ, ದೃಢ ನಿರ್ಧಾರ, ಧೈರ್ಯ, ಕಾಂತಿ, ನೆಮ್ಮದಿ, ಸ್ಮರಣೆ, ಬುದ್ಧಿ, ಲಜ್ಜೆ, ಶುದ್ಧತೆ, ಸರಸ್ವತಿ, ತೃಪ್ತಿ, ಪೋಷಣೆ, ಕ್ರಿಯೆ, ಲಜ್ಜೆ, ಕ್ಷಮೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರತೆ — ಇವೆಲ್ಲವೂ ಇದ್ದವೆ.

ಷಡ್‌ವಿಂಶತ್ತದ್ಗುಣಾ ಹ್ಯೇಷಾ ದ್ವಾತ್ರಿಶಾಕ್ಷರಸಂಜ್ಞಿತಾ । ಪ್ರಕೃತಿಂ ವಿದ್ಧಿತಾಂ ಬ್ರಹ್ಮಂಸ್ತ್ವತ್ಪ್ರಸೂತಿಂ ಮಹೇಶ್ವರೀಮ್ ।। ೨೩.

ಈ ಇಪ್ಪತ್ತಾರು ಗುಣಗಳು ಮೂವತ್ತೆರಡು ಅಕ್ಷರಗಳ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ. ಈ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ನೀನು ಬ್ರಹ್ಮ ಎಂದು, ನಿನ್ನ ಸಂತಾನವಾದ ಮಹಾದೇವಿಯೆಂದು ತಿಳಿ.

ಸೈಷಾ ಭಗವತೀ ದೇವೀ ತತ್ಪ್ರಸೂತಿಃ ಸ್ವಯಮ್ಭುವಃ। ಚತುರ್ಮುಖೀ ಜಗದ್ಯೋನಿಃ ಪ್ರಕೃತಿ ರ್ಗೌಃ ಪ್ರಕೀರ್ತ್ತಿತಾ । ಪ್ರಧಾನಂ ಪ್ರಕೃತಿಂ ಚೈವ ಯದಾಹುಸ್ತತ್ತ್ವಚಿನ್ತಕಾಃ ।। ೨೩.

ಈಕೆ ಭಗವತಿ ದೇವಿ, ಸ್ವಯಂಭುವಿನ ಸಂತಾನ, ನಾಲ್ಕು ಮುಖಗಳವಳು, ಜಗತ್ತಿನ ಮೂಲ, ಪ್ರಕೃತಿಯೆಂದು, ಗಾವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವಳು. ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಚಿಂತಿಸುವವರು ಈಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಧಾನ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಅಜಾಮೇತಾಂ ಲೋಹಿತಾಂ ಶುಕ್ಲಕೃಷ್ಣಾಂ ವಿಶ್ವಂ ಸಂಪ್ರಸೃಜಮಾನಾಂ ಸುರೂಪಾಮ್। ಅಜೋಽಹಂ ವೈ ಬುದ್ಧಿಮಾನ್ವಿಶ್ವರೂಪಾಂ ಗಾಯತ್ರೀಂ ಗಾಂ ವಿಶ್ವರೂಪಾಂ ಹಿ ಬುದ್ಧ್ವಾ ।। ೨೩.೫೧ ಏವಮುಕ್ತವಾ ಮಹಾದೇವಃ ಅಟ್ಟಹಾಸಮಥಾಕರೋತ್ । ವಲಿತಾಸ್ಫೋಟಿತರವಂ ಕಹಾಕಹನದನ್ತಥಾ ।। ೨೩.

ಈ ಅವಳಿ, ಕೆಂಪು, ಬಿಳಿ, ಕಪ್ಪು ವರ್ಣಗಳವಳಾಗಿ, ಜಗತ್ತನ್ನು ಹರಡುತ್ತಿರುವ ಸುಂದರ ರೂಪದವಳು. ನಾನು ಕೂಡ ಅವಳಿ, ಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿಯೂ, ವಿಶ್ವರೂಪಿಯಾಗಿಯೂ, ಗಾಯತ್ರಿಯನ್ನು, ವಿಶ್ವರೂಪವಾದ ಗಾವನ್ನು ಅರಿತುಕೊಂಡೆನು.

ತತೋಽಸ್ಯ ಪಾರ್ಶ್ವತೋ ದಿವ್ಯಾಃ ಸರ್ವರೂಪಾಃ ಕುಮಾರಕಾಃ। ಜಟೀ ಮುಣ್ಡೀ ಶಿಖಣ್ಡೀ ಚ ಅರ್ದ್ಧಮುಣ್ಡಶ್ಚ ಜಜ್ಞಿರೇ ।। ೨೩.

ಆಮೇಲೆ ಅವನ ಪಕ್ಕದಿಂದ ದೈವಿಕ ರೂಪಗಳಿರುವ ಬಾಲಕರು ಹುಟ್ಟಿದರು — ಜಟಾಧಾರಿಗಳು, ಮುಂಡಿತಾಳುಗಳು, ಶಿಖಾಧಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಅರ್ಧ ಮುಂಡಿತಾಳುಗಳು.

ತತಸ್ತೇ ತು ಯಥೋಕ್ತೇನ ಯೋಗೇನ ಸುಮಹೌಜಸಃ। ದಿವ್ಯಂ ವರ್ಷಸಹಸ್ರನ್ತು ಉಪಾಸಿತ್ವಾ ಮಹೇಶ್ವರಮ್ ।। ೨೩.

ನಂತರ, ಅವರು ಹೇಳಿದ ಯೋಗದಂತೆ, ಮಹಾ ಶಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ, ಸಾವಿರ ದೈವಿಕ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಮಹೇಶ್ವರನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದರು.

ಧರ್ಮೋಪದೇಶಂ ನಿಯತಂ ಕೃತ್ವಾ ಯೋಗಮಯಂ ದೃಢಮ್। ಶಿಷ್ಟಾನಾಂ ನಿಯತಾತ್ಮಾನಃ ಪ್ರವಿಷ್ಟಾ ರುದ್ರಮೀಶ್ವರಮ್ ।। ೨೩.

ಧರ್ಮೋಪದೇಶವನ್ನು ಯೋಗಮಯವಾಗಿ ದೃಢವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ನಿಯಮಿತ ಮನಸ್ಸುಳ್ಳ ಶಿಷ್ಯರು ರುದ್ರನೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು.

ತತೋ ವಿಸ್ಮಯಮಾಪನ್ನೋ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಲೋಕಪಿತಾಮಹಃ। ಪ್ರಪನ್ನಸ್ತು ಮಹಾದೇವಂ ಭಕ್ತಿಯುಕ್ತೇನ ಚೇತಸಾ। ಉವಾಚ ವಚನಂ ಸರ್ವಂ ಶ್ವೇತತ್ವನ್ತೇ ಕಥಂ ವಿಭೋ ।। ೨೩.

ಆಮೇಲೆ ಲೋಕಪಿತಾಮಹನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನು ಆಶ್ಚರ್ಯಚಕಿತನಾಗಿ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ತುಂಬಿದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಮಹಾದೇವನ ಬಳಿಗೆ ಹೋದನು ಮತ್ತು ಕೇಳಿದನು: 'ಪ್ರಭೋ, ಶ್ವೇತಕಾಲದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ?'

ಶ್ವೇತಕಲ್ಪೋ ಯದಾ ಹ್ಯಾಸೀದಹಂ ಶ್ವೇತಸ್ತತೋಽಭವಮ್। ಶ್ವೇತೋಷ್ಣೀಷಃ ಶ್ವೇತಮಾಲ್ಯಃ ಶ್ವೇತಾಮ್ಬರಧರಃ ಶಿವಃ ।। ೨೩.

ಶ್ವೇತಯುಗದಲ್ಲಿ ನಾನು ಬಿಳಿಯಾಗಿದ್ದೆನು; ಬಿಳಿ ಪಾಗಡಿಯೂ, ಬಿಳಿ ಹಾರವೂ, ಬಿಳಿ ವಸ್ತ್ರವೂ ಧರಿಸಿದ್ದೆನು, ಶಿವನೇ.

ಶ್ವೇತಾಸ್ಥಿಮಾಂಸರೋಮಾ ಚ ಶ್ವೇತತ್ವಕ್ ಶ್ವೇತಲೋಹಿತಃ। ತೇನ ನಾಮ್ನಾ ಚ ವಿಖ್ಯಾತಃ ಶ್ವೇತಕಲ್ಪಸ್ತದಾ ಹ್ಯಸೌ ।। ೨೩.

ಬಿಳಿ ಎಲುಬು, ಮಾಂಸ, ಕೂದಲು, ಬಿಳಿ ಚರ್ಮ, ಬಿಳಿ ರಕ್ತ — ಇವುಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ಆ ಕಾಲವನ್ನು ಶ್ವೇತಯುಗವೆಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು.

ಮತ್ಪ್ರಸಾದಾಚ್ಚ ದೇವೇಶಃ ಶ್ವೇತಾಙ್ಗಃ ಶ್ವೇತಲೋಹಿತಃ। ಶ್ವೇತವರ್ಣಾ ತದಾ ಹ್ಯಾಸೀದ್ಗಾಯತ್ರೀ ಬ್ರಹ್ಮಸಂಜ್ಞಿತಾ ।। ೨೩.

ನನ್ನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ, ದೇವಾಧಿದೇವನೇ, ದೇಹವೂ ಬಿಳಿಯಾಗಿತ್ತು, ರಕ್ತವೂ ಬಿಳಿಯಾಗಿತ್ತು; ಆಗ ಗಾಯತ್ರಿ, ಬ್ರಹ್ಮವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾದಳು, ಬಿಳಿ ವರ್ಣದಳಾಗಿದ್ದಳು.

ಯಸ್ಮಾದಹಂ ಚ ದೇವೇಶ ತ್ವಯಾ ಗುಹ್ಯೇ ಪದೇ ಸ್ಥಿತಃ। ವಿಜ್ಞಾತಃ ಸ್ವೇನ ತಪಸಾ ಸದ್ಯೋ ಜಾತಃ ಸನಾತನಃ। ಸದ್ಯೋ ಜಾತೇತಿ ಬ್ರಹ್ಮೈತದ್ ಗುಹ್ಯಂ ಚೈವ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಮ್ ।। ೨೩.

ದೇವಾಧಿದೇವನೇ, ನೀನು ನನನ್ನು ಗುಪ್ತಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದೆ, ನಿನ್ನ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ತಿಳಿದುಕೊಂಡೆ, ತಕ್ಷಣವೇ ಹುಟ್ಟಿದ ಶಾಶ್ವತನೆಂದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು 'ತಕ್ಷಣ ಹುಟ್ಟಿದ' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಇದನ್ನು ಗುಪ್ತವೆಂದೂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ತಸ್ಮಾದ್ ಗುಹ್ಯತ್ವಮಾಪನ್ನಂ ಯೇ ವೇತ್ಸ್ಯನ್ತಿ ದ್ವಿಜಾತಯಃ। ತತ್ಸಮೀಪಙ್ಗಮಿಷ್ಯನ್ತಿ ಪುನರಾವೃತ್ತಿದುರ್ಲಭಮ್ ।। ೨೩.

ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಗುಪ್ತವಾಗಿದೆ; ಯಾರು ಇದನ್ನು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೋ ಆ ದ್ವಿಜರು ಅದರ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತೆ ಜನ್ಮ ಪಡೆಯುವುದು ದುರ್ಬರ.

ಯದಾಽಹಂ ಚ ಪುನಸ್ತ್ವಾಸಂ ಲೋಹಿತೋ ನಾಮ ನಾಮತಃ। ಮಮಕೃತೇನ ವರ್ಣೇನ ಕಲ್ಪೋ ವೈ ಲೋಹಿತಃ ಸ್ಮೃತಃ ।। ೨೩.

ನಾನು ಮತ್ತೆ 'ಲೋಹಿತ' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕೆಂಪು ವರ್ಣದವನು ಆಗಿದ್ದಾಗ, ನನ್ನ ವರ್ಣದಿಂದ ಆ ಕಾಲವನ್ನು ಲೋಹಿತಯುಗವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು.

ತದಾ ಲೋಹಿತಮಾಸಾಸ್ಥಿಲೋಹಿತಕ್ಷೀರಸನ್ನಿಭಾ । ಲೋಹಿತಾಕ್ಷಸ್ತನವತೀ ಗಾಯತ್ರೀ ಗೌಃ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಾ ।। ೨೩.

ಆಗ ಕೆಂಪು ಎಲುಬುಗಳು, ಕೆಂಪು ಹಾಲಿನಂತೆ, ಕೆಂಪು ಕಣ್ಣುಗಳು, ಸ್ತನಗಳಿರುವ ಗಾಯತ್ರಿ, ಗಾವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾದಳು.

ತತೋಽಸ್ಯ ಲೋಹಿತತ್ವೇನ ವರ್ಣಸ್ಯ ಚ ವಿಪರ್ಯ್ಯಯೇ। ವಾಮತ್ವಾಚ್ಚೈವ ಯೋಗಸ್ಯ ವಾಮದೇವತ್ವಮಾಗತಃ ।। ೨೩.

ನಂತರ, ಆ ಲೋಹಿತ ವರ್ಣದಿಂದ ಮತ್ತು ವರ್ಣದ ಬದಲಾವಣೆಯಿಂದ, ಯೋಗದ ವಾಮಭಾಗದಿಂದ ವಾಮದೇವ ಸ್ಥಿತಿ ಉಂಟಾಯಿತು.

ತಥಾಪಿ ಹಿ ಮಹಾಸತ್ತ್ವ ತ್ವಯಾಽಹಂ ನಿಯತಾತ್ಮನಾ। ವಿಜ್ಞಾತಃ ಶ್ವೇತ ವರ್ಣೇನ ತಸ್ಮಾದ್ವರ್ಣೋತ್ತಮಃ ಸ್ಮೃತಃ । ತತೋಽಹಂ ವಾಮದೇವೇತಿ ಖ್ಯಾತಿಂ ಯಾತೋ ಮಹೀತಲೇ ।। ೨೩.

ಮಹಾಸತ್ತ್ವನೇ, ನೀನು ನಿಯಮಿತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ನನನ್ನು ಬಿಳಿ ವರ್ಣದಿಂದ ತಿಳಿದುಕೊಂಡೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ವರ್ಣವನ್ನು ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗಾಗಿ ನಾನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ವಾಮದೇವನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದೆನು.