ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ತತೋ ವರ್ಷಸಹಸ್ರಾನ್ತೇ ಉಷಿತ್ವಾ ವಿಮಲೌಜಸಃ। ಯೋಗಾತ್ಮಾನಸ್ತತಃ ಸ್ನಾತಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಾಂ ಹಿತೈಷಿಣಃ ।। ೨೩.

ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿ, ಶುದ್ಧ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಹೊಳೆಯುತ್ತಾ, ಆ ಯೋಗಾತ್ಮರು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಂಡರು.

ಧರ್ಮಯೋಗಬಲೋಪೇತಾ ಋಷೀಣಾಂ ದೀರ್ಘಸತ್ರಿಣಾಮ್। ಉಪದಿಶ್ಯ ತು ತೇ ಯೋಗಂ ಪ್ರವಿಷ್ಟಾ ರುದ್ರಮೀಶ್ವರಮ್ ।। ೨೩.

ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಯೋಗದ ಬಲದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಅವರು, ದೀರ್ಘಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದ ಋಷಿಗಳಿಗೆ ಯೋಗವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸಿ, ನಂತರ ರುದ್ರನೊಳಗೆ ಲೀನರಾದರು.

ಏವಮೇತೇನ ವಿಧಿನಾ ಪ್ರಪನ್ನಾ ಯೇ ಮಹೇಶ್ವರಮ್। ಅನ್ಯೇಽಪಿ ನಿಯತಾತ್ಮಾನೋ ಧ್ಯಾನಯುಕ್ತಾ ಜಿತೋನ್ದ್ರಿಯಾಃ ।। ೨೩.

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ, ಈ ವಿಧಾನದಿಂದ ಮಹೇಶ್ವರನ ಶರಣಾದವರು, ಇನ್ನೂ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿಕೊಂಡು, ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದ ಇತರರೂ ಕೂಡ—

ತೇ ಸರ್ವೇ ಪಾಪಮುತ್ಸೃಜ್ಯ ವಿರಜಾ ಬ್ರಹ್ಮವರ್ಚ್ಚಸಃ। ಪ್ರವಿಶನ್ತಿ ಮಹಾದೇವಂ ರುದ್ರನ್ತೇ ತ್ವಪುನರ್ಭವಾಃ ।। ೨೩.

ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಪಾಪವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಶುದ್ಧವಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾ, ಮಹಾದೇವನೊಳಗೆ, ರುದ್ರನಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗಿ, ಮತ್ತೆ ಹುಟ್ಟನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ.

ತತಸ್ತಸ್ಮಿನ್ ಗತೇ ಕಲ್ಪೇ ಪೀತವರ್ಣೇ ಸ್ವಯಮ್ಭುವಃ। ಪುನರನ್ಯಃ ಪ್ರವೃತ್ತಸ್ತು ಸಿತಕಲ್ಪೋ ಹಿ ನಾಮತಃ ।। ೨೩.

ಆಮೇಲೆ ಆ ಪೀತವರ್ಣದ ಯುಗ ಮುಗಿದಾಗ, ಸ್ವಯಂಭುವು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟನು; ಮತ್ತೆ ಬೇರೊಂದು ಯುಗ ಆರಂಭವಾಯಿತು, ಅದು ಶ್ವೇತಯುಗವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು.

ಏಕಾರ್ಣವೇ ತದಾವೃತ್ತೇ ದಿವ್ಯೇ ವರ್ಷಸಹಸ್ರಕೇ । ಸ್ರಷ್ಟುಕಾಮಃ ಪ್ರಜಾ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಚಿನ್ತಯಾಮಾಸ ದುಃಖಿತಃ ।। ೨೩.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಸಾವಿರ ದಿವ್ಯ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಜಗತ್ತು ಒಂದೇ ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದ್ದಾಗ, ಬ್ರಹ್ಮನು ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಬೇಕೆಂದು ಇಚ್ಛಿಸಿ, ದುಃಖದಿಂದ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.

ತಸ್ಯ ಚಿನ್ತಯಮಾನಸ್ಯ ಪುತ್ರಕಾಮಸ್ಯ ವೈ ಪ್ರಭೋಃ । ಕೃಷ್ಣಃ ಸಮಭವದ್ವರ್ಣೋ ಧ್ಯಾಯತಃ ಪರಮೇಷ್ಠಿನಃ ।। ೨೩.

ಆ ಪ್ರಭುವು ಮಗನಿಗಾಗಿ ಆಸೆಪಟ್ಟು, ಆಳವಾಗಿ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಅವನ ವರ್ಣ ಕಪ್ಪಾಗಿಬಿಟ್ಟಿತು.

ಅಥಾಪಶ್ಯನ್ಮಹಾತೇಜಾಃ ಪ್ರಾದುರ್ಭೂತಂ ಕುಮಾರಕಮ್। ಕೃಷ್ಣವರ್ಣಂ ಮಹಾವೀರ್ಯಂ ದೀಪ್ಯಮಾನಂ ಸ್ವತೇಜಸಾ ।। ೨೩.

ಆಗ ಆ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯು ತನ್ನ ಮುಂದೆ ಒಂದು ಕಪ್ಪು ವರ್ಣದ, ಮಹಾ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದ, ತನ್ನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಹೊಳೆಯುವ ಬಾಲಕನನ್ನು ಕಾಣುವನು.

ಕೃಷ್ಣಾಮ್ಬರವರೋಷ್ಣೀಷಂ ಕೃಷ್ಣಯಜ್ಞೋಪವೀತಿನಮ್। ಕೃಷ್ಣೇನ ಮೌಲಿನಾ ಯುಕ್ತಂ ಕೃಷ್ಣಸ್ರಗನುಲೇಪನಮ್ ।। ೨೩.

ಆ ಬಾಲಕನು ಕಪ್ಪು ಬಟ್ಟೆ, ಕಪ್ಪು ಪಾಗಡಿ, ಕಪ್ಪು ಯಜ್ಞೋಪವೀತ, ಕಪ್ಪು ಜಟೆ, ಕಪ್ಪು ಹಾರ ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಸುಗಂಧದಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ್ದನು.

ಸ ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಮಹಾತ್ಮಾನಮಮರಂ ಘೋರ ಮನ್ತ್ರಿಣಮ್। ವವನ್ದೇ ದೇವದೇವೇಶಂ ವಿಶ್ವೇಶಂ ಕೃಷ್ಣಪಿಙ್ಗಲಮ್ ।। ೨೩.

ಆ ಮಹಾತ್ಮನಾದ, ಅಮರನಾದ, ಭಯಂಕರವಾದ ಸಲಹೆಗಾರನನ್ನು ನೋಡಿ, ಅವನು ದೇವತೆಗಳ ದೇವರನ್ನೂ, ವಿಶ್ವದ ಈಶ್ವರನೂ, ಕಪ್ಪು-ಕಪಿಲವರ್ಣದವನೂ ಆಗಿದ್ದವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದನು.

ಪ್ರಾಣಾಯಾಮಪರಃ ಶ್ರೀಮಾನ್ ಹೃದಿ ಕೃತ್ವಾ ಮಹೇಶ್ವರಮ್। ಮನಸಾ ಧ್ಯಾನಸಂಯುಕ್ತಂ ಪ್ರಪನ್ನಸ್ತು ಯತೀಶ್ವರಮ್ । ಅಘೋರೇತಿ ತತೋ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಬ್ರಹ್ಮ ಏವಾನುಚಿನ್ತಯನ್ ।। ೨೩.

ಪ್ರಾಣಾಯಾಮದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದ, ಕೀರ್ತಿಯುತನಾದ ಅವನು, ಮಹೇಶ್ವರನನ್ನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಏಕಾಗ್ರಗೊಳಿಸಿ, ಯತಿಗಳ ಈಶ್ವರನ ಶರಣಾದನು; ನಂತರ ಬ್ರಹ್ಮನು ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನೇ ಚಿಂತಿಸಿ 'ಅಘೋರ' ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಿದನು.

ಏವಂ ವೈ ಧ್ಯಾಯತಸ್ತಸ್ಯ ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಪರಮೇಷ್ಠಿನಃ। ಮುಮೋಚ ಭಗವಾನ್ ರುದ್ರಃ ಅಟ್ಟಹಾಸಂ ಮಹಾಸ್ವನಮ್ ।। ೨೩.

ಹೀಗೆ, ಆ ಪರಮೇಶ್ವರನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಭಗವಾನ್ ರುದ್ರನು ಭಾರವಾದ, ಮಹಾ ಶಬ್ದದ ನಗುವನ್ನು ಬಿಡುತ್ತಿದ್ದನು.

ಅಥಾಸ್ಯ ಪಾರ್ಶ್ವತಃ ಕೃಷ್ಣಾಃ ಕೃಷ್ಣಸ್ರಗನುಲೇಪನಾಃ । ಚತ್ವಾರಸ್ತು ಮಹಾತ್ಮಾನಃ ಸಮ್ಬಭೂವುಃ ಕುಮಾರಕಾಃ ।। ೨೩.

ಆಗ ಅವನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ, ಕಪ್ಪು ವರ್ಣದ, ಕಪ್ಪು ಹಾರ ಮತ್ತು ಸುಗಂಧದಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ನಾಲ್ಕು ಮಹಾತ್ಮ ಬಾಲಕರು ಪ್ರकटವಾದರು.

ಕೃಷ್ಣಾಃ ಕೃಷ್ಣಾಮ್ಬರೋಷ್ಣೀಷಾಃ ಕೃಷ್ಣಾಸ್ಯಾಃ ಕೃಷ್ಣವಾಸಸಃ। ತೈಶ್ಚಾಟ್ಟಹಾಸಃ ಸುಮಹಾನ್ ಹೂಙ್ಕಾರಶ್ಚೈವ ಪುಷ್ಕಲಃ। ನಮಸ್ಕಾರಶ್ಚ ಸುಮಹಾನ್ ಪುನಃ ಪುನರುದೀರಿತಃ ।। ೨೩.

ಅವರು ಕಪ್ಪುಬಣ್ಣದವರು, ಕಪ್ಪು ಬಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಪಾಗಡಿಯನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದರು, ಮುಖವೂ ಬಟ್ಟೆಯೂ ಕಪ್ಪಾಗಿತ್ತು. ಅವರ ಮಧ್ಯೆ ಭಾರೀ ನಗು ಮತ್ತು ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಗರ್ಜನೆ ಕೇಳಿಬಂತು, ಪುನಃ ಪುನಃ ಆಳವಾದ ವಂದನೆಗಳು ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಉಚ್ಚರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.

ತತೋ ವರ್ಷಸಹಸ್ರಾನ್ತೇ ಯೋಗಾತ್ತತ್ ಪಾರಮೇಶ್ವರಮ್। ಉಪಾಸಿತ್ವಾ ಮಹಾಭಾಗಾಃ ಶಿಷ್ಯೇಬ್ಯಃ ಪ್ರದದುಸ್ತತಃ ।। ೨೩.

ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಯೋಗದ ಮೂಲಕ ಆ ಪರಮೇಶ್ವರನನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆರಾಧಿಸಿ, ಆ ಮಹಾಭಾಗ್ಯಶಾಲಿಗಳು ಅದನ್ನು ತಮ್ಮ ಶಿಷ್ಯರಿಗೆ ನೀಡಿದರು.

ಯೋಗೇನ ಯೋಗಸಮ್ಪನ್ನಾಃ ಪ್ರವಿಶ್ಯ ಮನಸಾ ಶಿವಮ್। ಅಮಲಂ ನಿರ್ಗುಣಂ ಸ್ಥಾನಂ ಪ್ರವಿಷ್ಟಾ ವಿಶ್ವಮೀಶ್ವರಮ್ ।। ೨೩.

ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಪರಿಪೂರ್ಣರಾದವರು ಯೋಗದ ಮೂಲಕ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಶಿವನನ್ನು ಸೇರಿದರು, ಶುದ್ಧವಾದ ಗುಣರಹಿತ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆದು, ವಿಶ್ವದ ಒಡೆಯನನ್ನು ಸೇರಿದರು.

ಏವಮೇತೇನ ಯೋಗೇನ ಯೇ ಚಾಪ್ಯನ್ಯೇ ದ್ವಿಜಾತಯಃ। ಸ್ಮರಿಷ್ಯನ್ತಿ ವಿಧಾನಜ್ಞಾ ಗನ್ತಾರೋ ರುದ್ರಮವ್ಯಯಮ್ ।। ೨೩.

ಈ ರೀತಿ, ಈ ಯೋಗದ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಬಲ್ಲ ಇತರ ದ್ವಿಜರು ಕೂಡ ಹೀಗೆ ಸ್ಮರಿಸಿದರೆ, ಅವ್ಯಯನಾದ ರುದ್ರನನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಾರೆ.

ತತಸ್ತಸ್ಮಿನ್ ಗತೇ ಕಲ್ಪೇ ಕೃಷ್ಣರುಪೇ ಭಯಾನಕೇ। ಅನ್ಯಃ ಪ್ರವರ್ತ್ತಿತಃ ಕಲ್ಪೋ ವಿಶ್ವರುಪಸ್ತು ನಾಮತಃ ।। ೨೩.

ಆ ಕಾಲ್ಪದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಭಯಾನಕವಾದ ಕೃಷ್ಣರೂಪದಲ್ಲಿ, ಮತ್ತೊಂದು ಕಾಲ್ಪ ಆರಂಭವಾಯಿತು, ಅದನ್ನು ವಿಶ್ವರೂಪ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ವಿನಿವೃತ್ತೇ ತು ಸಂಹಾರೇ ಪುನಃ ಸೃಷ್ಟೇ ಚರಾಚರೇ। ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಪುತ್ರಕಾಮಸ್ಯ ಧ್ಯಾಯತಃ ಪರಮೇಷ್ಠಿನಃ। ಪ್ರಾದುರ್ಭೂತಾ ಮಹಾನಾದಾ ವಿಶ್ವರೂಪಾ ಸರಸ್ವತೀ ।। ೨೩.

ಲಯ ಮುಗಿದು, ಚರಾಚರ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ, ಪುತ್ರಕಾಮನೆಯಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ, ಮಹಾ ನಾದರೂಪಿಣಿಯಾದ ವಿಶ್ವರೂಪಿಣಿ ಸರಸ್ವತಿಯು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಳಾದಳು.

ವಿಶ್ವಮಾಲ್ಯಾಮ್ಬರಧರಂ ವಿಶ್ವಯಜ್ಞೋಪವೀತಿನಮ್। ವಿಶ್ವೋಷ್ಣೀಷಂ ವಿಶ್ವಗನ್ಧಂ ವಿಶ್ವಸ್ಥಾನಂ ಮಹಾಭುಜಮ್ ।। ೨೩.

ಅವಳು ವಿಶ್ವದ ಹಾರ ಮತ್ತು ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದಳು, ಎಲ್ಲ ಯಜ್ಞಗಳ ಯಜ್ಞೋಪವೀತವನ್ನು ಹಾಕಿದ್ದಳು, ವಿಶ್ವದ ಪಾಗಡಿಯು, ವಿಶ್ವದ ಸುಗಂಧವು, ವಿಶ್ವದ ನೆಲೆ, ಬಲಿಷ್ಠವಾದ ಕೈಗಳು ಅವಳಿಗಿದ್ದವು.

ಅಥ ತಂ ಮನಸಾ ಧ್ಯಾತ್ವಾ ಯುಕ್ತಾತ್ಮಾ ವೈ ಪಿತಾಮಹಃ। ವವನ್ದೇ ದೇವಮೀಶಾನಂ ಸರ್ವೇಶಂ ಸರ್ವಗಂ ಪ್ರಭುಮ್ ।। ೨೩.

ಆಗ ಪಿತಾಮಹನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನ ಮಾಡಿ, ಆತ್ಮವನ್ನು ಏಕಾಗ್ರಗೊಳಿಸಿ, ದೇವೇಶನಾದ ಇಶಾನನಿಗೆ, ಎಲ್ಲರ ಒಡೆಯನಿಗೆ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವ ಪ್ರಭುವಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದನು.

ಓಮೀಶಾನಂ ನಮಸ್ತೇಽಸ್ತು ಮಹಾದೇವ ನಮೋಽಸ್ತು ತೇ। ಏವಂ ಧ್ಯಾನಗತಂ ತತ್ರ ಪ್ರಣಮನ್ತಂ ಪಿತಾಮಹಮ್। ಉವಾಚ ಭಗವಾನೀಶಃ ಪ್ರೀತೋಽಹಂ ತೇ ಕಿಮಿಚ್ಛಸಿ ।। ೨೩.

'ಓಂ, ಇಶಾನನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ, ಮಹಾದೇವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.' ಹೀಗೆ ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ತಲ್ಲೀನನಾಗಿದ್ದ ಪಿತಾಮಹನು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಭಗವಂತನಾದ ಇಶನು ಹೇಳಿದರು: 'ನಾನು ನಿನ್ನಿಂದ ಸಂತೋಷಗೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ನೀನು ಏನು ಬಯಸುತ್ತೀಯೆ?'

ತತಸ್ತು ಪ್ರಣತೋ ಭೂತ್ವಾ ವಾಗ್ಭಿಃ ಸ್ತುತ್ವಾ ಮಹೇಶ್ವರಮ್। ಉವಾಚ ಭಗವಾನ್ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಪ್ರೀತಃ ಪ್ರೀತೇನ ಚೇತಸಾ ।। ೨೩.

ನಂತರ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಮಹೇಶ್ವರನನ್ನು ಶ್ಲೋಕಗಳಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಿ, ಸಂತೋಷಭರಿತ ಹೃದಯದಿಂದ ಭಗವಂತನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನು ಮಾತನಾಡಿದನು.

ಯದಿದಂ ವಿಶ್ವರೂಪನ್ತೇ ವಿಶ್ವಗಂ ವಿಶ್ವಮೀಶ್ವರಮ್। ಏತದ್ವೇದಿತುಮಿಚ್ಛಾಮಿ ಕಶ್ಚಾಯಂ ಪರಮೇಶ್ವರಃ ।। ೨೩.

'ಈ ವಿಶ್ವರೂಪವು ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿದೆ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವ, ವಿಶ್ವದ ಒಡೆಯನು—ಇದು ನಾನು ತಿಳಿಯಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ. ಈ ಪರಮೇಶ್ವರನು ಯಾರು?'

ಕೈಷಾ ಭಗವತೀ ದೇವೀ ಚತುಷ್ಪಾದಾ ಚತುರ್ಮುಖೀ। ಚತುಃಶ್ರೃಙ್ಗೀ ಚತುರ್ವಕ್ರಾ ಚತುರ್ದ್ದನ್ತಾ ಚತುಃಸ್ತನೀ ।। ೨೩.

'ಈ ಭಗವತಿ ದೇವಿಯಾರು, ನಾಲ್ಕು ಕಾಲು, ನಾಲ್ಕು ಮುಖ, ನಾಲ್ಕು ಕೊಂಬು, ನಾಲ್ಕು ಬಾಯಿ, ನಾಲ್ಕು ದಂತ, ನಾಲ್ಕು ಸ್ತನಗಳವಳು ಯಾರು?'

ಚತುರ್ಹಸ್ತಾ ಚತುರ್ನೇತ್ರಾ ವಿಶ್ವರುಪಾ ಕಥಂ ಸ್ಮೃತಾ। ಕಿನ್ನಾಮಧೇಯಾ ಕೋಽಸ್ಯಾತ್ಮಾ ಕಿಂವೀರ್ಯಾ ವಾಪಿ ಕರ್ಮತಃ ।। ೨೩.

'ನಾಲ್ಕು ಕೈ, ನಾಲ್ಕು ಕಣ್ಣು, ವಿಶ್ವರೂಪ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಅವಳ ಹೆಸರು ಏನು, ಸ್ವರೂಪ ಏನು, ಶಕ್ತಿ ಯಾವುದು, ಅವಳ ಕರ್ಮಗಳು ಯಾವುವು?'

ರಹಸ್ಯಂ ಸರ್ವಮನ್ತ್ರಾಣಾಂ ಪಾವನಂ ಪುಷ್ಠಿವರ್ದ್ಧನಮ್। ಶ್ರೃಣುಷ್ವೈತತ್ಪರಂ ಗುಹ್ಯಮಾದಿಸರ್ಗೇ ಯಥಾ ತಥಮ್ ।। ೨೩.

'ಎಲ್ಲ ಮಂತ್ರಗಳ ರಹಸ್ಯ, ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸುವದು, ಪೋಷಣೆಯನ್ನು ನೀಡುವದು—ಈ ಪರಮ ಗುಪ್ತವಾದ ವಿಷಯವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಹೇಗಿತ್ತೋ ಹಾಗೆ ಕೇಳು.'

ಅಯಂ ಯೋ ವರ್ತ್ತತೇ ಕಲ್ಪೋ ವಿಶ್ವರೂಪಸ್ತ್ವಸೌ ಸ್ಮೃತಃ। ಯಸ್ಮಿನ್ ಭವಾದಯೋ ದೇವಾಃ ಷಡ್ವಿಂಶನ್ಮನವಃ ಸ್ಮೃತಾಃ ।। ೨೩.

'ಈ ಕಾಲ್ಪವು ಈಗಿರುವುದು ವಿಶ್ವರೂಪ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಭವ ಮತ್ತು ಇತರ ದೇವತೆಗಳು, ಇಪ್ಪತ್ತಾರು ಮನುವರು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.'

ಬ್ರಹ್ಮಸ್ಥಾನಮಿದಂ ಚಾಪಿ ಯದಾ ಪ್ರಾಪ್ತಂ ತ್ವಯಾ ವಿಭೋ। ತದಾಪ್ರಭೃತಿ ಕಲ್ಪಶ್ಚ ತ್ರಯಸ್ತ್ರಿಂಶತ್ತಮೋ ಹ್ಯಯಮ್ ।। ೨೩.

'ಈದು ಬ್ರಹ್ಮನ ಸ್ಥಾನ, ನೀನು ಇದನ್ನು ತಲುಪಿರುವೆ, ಮಹಾಶಕ್ತನೇ; ಆ ಸಮಯದಿಂದ ಈ ಕಾಲ್ಪ ಮೂವತ್ತಮೂರನೆಯದು.'