ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಪ್ರಜಾಃ ಸ್ರಷ್ಟುಂ ತಥಾಕೂತಿಂ ಯಸ್ಮಾದಾಹ ಪ್ರಜಾಪತಿಃ। ತಸ್ಮಾತ್ ಸ ಪುರುಷೋ ಜ್ಞೇಯ ಆಕೂತಿಃ ಕಲ್ಪಸಂಜ್ಞಿತಃ ।। ೨೧.

ಪ್ರಜಾಪತಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಆಕೃತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದ ಕಾರಣ, ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಆಕೃತಿ ಎಂಬ ಕಲ್ಪನಾಮದಿಂದ ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಪಞ್ಚವಿಂಶತಿಮಃ ಕಲ್ಪೋ ವಿಜ್ಞಾತಿಃ ಪರಿಕೀರ್ತ್ತಿತಃ। ವಿಜ್ಞಾತಿಶ್ಚ ತಥಾ ದೇವೀ ಮಿಥುನಂ ಸಮ್ಪ್ರಸೂಯತೇ ।। ೨೧.

ಇಪ್ಪತ್ತೈದನೇ ಕಲ್ಪವನ್ನು ವಿಜ್ಞಾತಿ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. ವಿಜ್ಞಾತಿ ದೇವಿಯು ತನ್ನ ಸಂಗಾತಿಯೊಂದಿಗೆ ಜನಿಸಿದರು.

ಧ್ಯಾಯತಃ ಪುತ್ರಕಾಮಸ್ಯ ಮನಸ್ಯಧ್ಯಾತ್ಮಸಂಜ್ಞಿತಮ್। ವಿಜ್ಞಾತಂ ವೈ ಸಮಾಸೇನ ವಿಜ್ಞಾತಿಸ್ತು ತತಃ ಸ್ಮೃತಃ ।। ೨೧.

ಪುತ್ರರಿಗಾಗಿ ಬಯಸಿದ್ದ ಬ್ರಹ್ಮನು ಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನೆಡಸಿದಾಗ, ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಜ್ಞಾನವು ಉದಯವಾಯಿತು. ಆದ್ದರಿಂದ ವಿಜ್ಞಾತಿ ಎಂದು ನೆನಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಷಡ್‌ವಿಂಶಸ್ತು ತತಃ ಕಲ್ಪೋ ಮನ ಇತ್ಯಭಿಧೀಯತೇ। ದೇವೀ ಚ ಶಾಙ್ಕರೀ ನಾಮ ಮಿಥುನಂ ಸಮ್ಪ್ರಸೂಯತೇ ।। ೨೧.

ಆಮೇಲೆ ಇಪ್ಪತ್ತಾರುನೇ ಕಲ್ಪವನ್ನು ಮನ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಶಾಂಕರಿ ಎಂಬ ದೇವಿಯು ತನ್ನ ಸಂಗಾತಿಯೊಂದಿಗೆ ಜನಿಸಿದರು.

ಪ್ರಜಾ ವೈ ಚಿನ್ತಮಾನಸ್ಯ ಸ್ರಷ್ಟುಕಾಮಸ್ಯ ವೈ ತದಾ। ಯಸ್ಮಾತ್ ಪ್ರಜಾಸಮ್ಭವನಾದುತ್ಪನ್ನಸ್ತು ಸ್ವಯಮ್ಭುವಾ । ತಸ್ಮಾತ್ ಪ್ರಜಾಸಮ್ಭವನಾದ್ಭಾವನಾಸಮ್ಭವಃ ಸ್ಮೃತಃ ।। ೨೧.

ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಬಯಸಿದ ಬ್ರಹ್ಮನು ಚಿಂತನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಆ ಚಿಂತನೆಯಿಂದ ಸ್ವಯಂಭುವಿನಿಂದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಹುಟ್ಟಿದವು. ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಉದಯದಿಂದ ಭಾವನಾಸಂಭವ ಎಂದು ನೆನಪಾಗುತ್ತದೆ.

ಸಪ್ತವಿಂಶತಿಮಃ ಕಲ್ಪೋ ಭಾವೋ ವೈ ಕಲ್ಪಸಂಜ್ಞಿತಃ। ಪೌರ್ಣಮಾಸೀ ತಥಾ ದೇವೀ ಮಿಥುನಂ ಸಮಪದ್ಯತ ।। ೨೧.

ಇಪ್ಪತ್ತೇಳನೇ ಕಲ್ಪವನ್ನು ಭಾವ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಪೌರ್ಣಮಾಸಿ ದೇವಿಯು ತನ್ನ ಸಂಗಾತಿಯೊಂದಿಗೆ ಜನಿಸಿದರು.

ಪ್ರಜಾ ವೈ ಸ್ರಷ್ಟುಕಾಮಸ್ಯ ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಪರಮೇಷ್ಠಿನಃ। ಧ್ಯಾಯತಸ್ತು ಪರಂ ಧ್ಯಾನಂ ಪರಮಾತ್ಮಾನಮೀಶ್ವರಮ್ ।। ೨೧.

ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಬಯಸಿದ ಪರಮೇಶ್ವರನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನು ಪರಮ ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿದನು.

ಅಗ್ನಿಸ್ತು ಮಣ್ಡಲೀಭೂತ್ವಾ ರಶ್ಮಿಜಾಲಸಮಾವೃತಃ । ಭುವನ್ದಿವಞ್ಚವಿಷ್ಟಭ್ಯ ದೀಪ್ಯತೇ ಸ ಮಹಾವಪುಃ ।। ೨೧.

ಅಗ್ನಿ ವೃತ್ತಾಕಾರವಾಗಿ ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡು ಕಿರಣಗಳ ಜಾಲದಿಂದ ಆವೃತನಾಗಿ, ತನ್ನ ಮಹಾ ರೂಪದಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನೂ ಆಕಾಶವನ್ನೂ ಆವರಿಸಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದನು.

ತತೋ ವರ್ಷಸಹಸ್ರಾನ್ತೇ ಸಮ್ಪೂರ್ಣೇ ಜ್ಯೋತಿಮಣ್ಡಲೇ। ಆವಿಷ್ಟಯಾ ಸಹೋತ್ಪನ್ನಮಪಶ್ಯತ್ ಸೂರ್ಯಮಣ್ಡಲಮ್ ।। ೨೧.

ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಜ್ಯೋತಿಯ ವಲಯವು ಪೂರ್ಣವಾದಾಗ, ಆ ಪ್ರಕಾಶದೊಂದಿಗೆ ಸೂರ್ಯಮಂಡಲವು ಉದಯಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಅವನು ಕಂಡನು.

ಯಸ್ಮಾದದೃಶ್ಯೋ ಭೂತಾನಾಂ ಬ್ರಹ್ಮಣಾ ಪರಮೇಷ್ಠಿನಾ। ದೃಷ್ಟಸ್ತು ಭಗವಾನ್ ದೇವಃ ಸೂರ್ಯ್ಯಃ ಸಮ್ಪೂರ್ಣಮಣ್ಡಲಃ ।। ೨೧.

ಯಾಕೆಂದರೆ, ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಕಾಣದ ಪರಮೇಶ್ವರನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನು, ಸಂಪೂರ್ಣ ವಲಯದೊಂದಿಗೆ ಭಗವಂತನಾದ ಸೂರ್ಯನಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು.

ಸರ್ವ್ವೇ ಯೋಗಾಶ್ಚ ಮನ್ತ್ರಾಶ್ಚ ಮಣ್ಡಲೇನ ಸಹೋತ್ಥಿತಾಃ। ಯಸ್ಮಾತ್ ಕಲ್ಪೋ ಹ್ಯಯಂ ದೃಷ್ಟಸ್ತಸ್ಮಾತ್ತಂ ದರ್ಶ ಮುಚ್ಯತೇ ।। ೨೧.

ಎಲ್ಲ ಯೋಗಗಳೂ ಮಂತ್ರಗಳೂ ಆ ವಲಯದೊಂದಿಗೆ ಉದಯಿಸಿದವು. ಆ ಕಲ್ಪವು ಕಂಡದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನು ದರ್ಶ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಯಸ್ಮಾನ್ಮನಸಿ ಸಮ್ಪೂರ್ಣೋ ಬ್ರಹಮಣಃ ಪರಮೇಷ್ಠಿನಃ। ಪುರಾ ವೈ ಭಗವಾನ್ ಸೋಮಃ ಪೌರ್ಣಮಾಸೀ ತತಃ ಸ್ಮೃತಾ ।। ೨೧.

ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಪರಮೇಶ್ವರ ಬ್ರಹ್ಮನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಇದ್ದ ಭಗವಾನ್ ಸೋಮನು, ಆದ್ದರಿಂದ ಪೌರ್ಣಮಾಸಿ ಎಂದು ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರನನ್ನು ನೆನಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ತಸ್ಮಾತ್ತು ಪರ್ವದರ್ಶೇ ವೈ ಪೌರ್ಣಮಾಸಞ್ಚ ಯೋಗಿಭಿಃ। ಉಭಯೋಃ ಪಕ್ಷಯೋರ್ಜ್ಯೇಷ್ಠಮಾತ್ಮನೋ ಹಿತಕಾಮ್ಯಯಾ ।। ೨೧.

ಆದುದರಿಂದ ಪರ್ವದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಪೌರ್ಣಮಾಸಿ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಯೋಗಿಗಳು ತಮ್ಮ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ, ಈ ಎರಡನ್ನೂ ಎರಡೂ ಪಕ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ.

ದರ್ಶಞ್ಚ ಪೌರ್ಣಮಾಸಞ್ಚ ಯೇ ಯಜನ್ತಿ ದ್ವಿಜಾತಯಃ। ನ ತೇಷಾಂ ಪುನರಾವೃತ್ತಿರ್ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಾತ್ ಕದಾಚನ ।। ೨೧.

ಯಾರು ದ್ವಿಜರು ದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಪೌರ್ಣಮಾಸಿ ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಅವರಿಗೆ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕದಿಂದ ಮತ್ತೆ ಹುಟ್ಟುವಿಕೆ ಇಲ್ಲ.

ಯೋಽನಾಹಿತಾಗ್ನಿಃ ಪ್ರಯತೋ ವೀರಾಧ್ವಾನಂ ಗತೋಪಿ ವಾ । ಸಮಾಧಾಯ ಮನಸ್ತೀವ್ರಂ ಮನ್ತ್ರಮುಚ್ಚಾರಯೇಚ್ಛನೈಃ ।। ೨೧.

ಯಾರು ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿಲ್ಲದವರಾದರೂ, ಶುದ್ಧ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ವೀರಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹಿಡಿದಿದ್ದರೂ, ಗಾಢವಾಗಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಏಕಾಗ್ರಗೊಳಿಸಿ, ಮಂತ್ರವನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಉಚ್ಚರಿಸಬೇಕು.

ತ್ವಮಗ್ನೇ ರುದ್ರೋ ಅಸುರೋ ಮಹೀ ದಿವಸ್ತ್ವಂ ಶರ್ವ್ವೋ ಮಾರುತಂ ಪೃಷ್ಟ ಈಶಿಷೇ। * ತ್ವಂ ಪಾಶಗನ್ಧರ್ವ್ವಶಿಷಂ ಪೂಷಾ ವಿಧತ್ತಪಾಸಿನಾ। ಇತ್ಯೇವ ಮನ್ತ್ರಂ ಮನಸಾ ಸಮ್ಯಗುಚ್ಚಾರಯೇದ್ದ್ವಿಜಃ। ಅಗ್ನಿಂ ಪ್ರವಿಶತೇ ಯಸ್ತು ರುದ್ರಲೋಕಂ ಸ ಗಚ್ಛತಿ ।। ೨೧.

‘ನೀನು ಅಗ್ನೇ, ರುದ್ರನು, ಅಸುರನು, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಮಹಾನ್, ನೀನು ಶರ್ವ, ಮಾರುತರ ಅಧಿಪತಿ, ನೀನು ಪಾಶ, ಗಂಧರ್ವ, ಶಿಷ, ಪೂಷನು, ಕತ್ತಿಯುಳ್ಳ ದಾತಾ’ ಎಂಬ ಮಂತ್ರವನ್ನು ದ್ವಿಜನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾಗಿ ಉಚ್ಚರಿಸಬೇಕು. ಯಾರು ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ರುದ್ರಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಸೋಮಶ್ಚಾಗ್ನಿಸ್ತು ಭಗವಾನ್ ಕಾಲೋ ರುದ್ರ ಇತಿ ಶ್ರುತಿಃ। ತಸ್ಮಾದ್ಯಃ ಪ್ರವಿಶೇದಗ್ನಿಂ ಸ ರುದ್ರಾನ್ನ ನಿವರ್ತ್ತತೇ ।। ೨೧.

ವೇದವು ಸೋಮ, ಅಗ್ನಿ, ಭಗವಾನ್, ಕಾಲ, ರುದ್ರ ಎಲ್ಲರೂ ಒಂದೇ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಯಾರು ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ರುದ್ರನಿಂದ ಮರಳಿ ಬರುವುದಿಲ್ಲ.

ಅಷ್ಟಾವಿಂಶತಿಮಃ ಕಲ್ಪೋ ಬೃಹದಿತ್ಯಭಿಸಂಜ್ಞಿತಃ। ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಪುತ್ರಕಾಮಸ್ಯ ಸ್ರಷ್ಠುಕಾಮಸ್ಯ ವೈ ಪ್ರಜಾಃ। ಧ್ಯಾಯಮಾನಸ್ಯ ಮನಸಾ ಬೃಹತ್ಸಾಮ ರಥನ್ತರಮ್ ।। ೨೧.

ಎಪ್ಪತ್ತೆಂಟನೇ ಕಲ್ಪವನ್ನು ಬೃಹತ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಬ್ರಹ್ಮನು ಪುತ್ರರಿಗಾಗಿ, ಸೃಷ್ಟಿಗಾಗಿ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಬೃಹತ್ಸಾಮ ಮತ್ತು ರಥಂತರವು ಉದಯವಾಯಿತು.

ಯಸ್ಮಾತ್ತತ್ರ ಸಮುತ್ಪನ್ನೋ ಬೃಹತಃ ಸರ್ವ್ವತೋಮುಖಃ। ತಸ್ಮಾತ್ತು ಬೃಹತಃ ಕಲ್ಪೋ ವಿಜ್ಞೇಯಸ್ತತ್ತ್ವಚಿನ್ತಕೈಃ ।। ೨೧.

ಅಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳತ್ತ ಮುಖವಿಟ್ಟು ಬೃಹತ್ ಉದಯವಾದುದರಿಂದ, ತತ್ತ್ವಚಿಂತಕರು ಆ ಕಲ್ಪವನ್ನು ಬೃಹತ್ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಅಷ್ಟಾಶೀತಿಸಹಸ್ರಾಣಾಂ ಯೋಜನಾನಾಂ ಪ್ರಮಾಣತಃ । ರಥನ್ತರನ್ತುವಿಜ್ಞೇಯಂ ಪರಮಂ ಸೂರ್ಯ್ಯಮಣ್ಡಲಮ್। ತಸ್ಮಾದಣ್ಡನ್ತು ವಿಜ್ಞೇಯಮಭೇದ್ಯಂ ಸೂರ್ಯಮಣ್ಡಲಮ್ ।। ೨೧.

ಎಂಬತ್ತನಾಲ್ಕು ಸಾವಿರ ಯೋಜನಗಳಷ್ಟು ವಿಸ್ತಾರವಿರುವ ಪರಮ ಸೂರ್ಯಮಂಡಲವನ್ನು ರಥಂತರ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಆದ್ದರಿಂದ ಸೂರ್ಯಮಂಡಲವನ್ನು ಅವಿಭಾಜ್ಯವನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಯತ್ಸೂರ್ಯ್ಯಮಣ್ಡಲಞ್ಚಾಪಿ ಬೃಹತ್ಸಾಮ ತು ಭಿದ್ಯತೇ। ಭಿತ್ವಾ ಚೈವಂ ದ್ವಿಜಾ ಯಾನ್ತಿ ಯೋಗಾತ್ಮಾನೋ ದೃಢವ್ರತಾಃ। ಸಙ್ಘಾತಮುಪನೀತಾಶ್ಚ ಅನ್ಯೇ ಕಲ್ಪಾ ರಥನ್ತರೇ ।। ೨೧.

ಯಾವಾಗ ಸೂರ್ಯಮಂಡಲವನ್ನು ಬೃಹತ್ಸಾಮದಿಂದ ವಿಭಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೋ, ಆಗ ದೃಢವ್ರತ ಯೋಗಿಗಳು ಅದನ್ನು ದಾಟಿ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಇತರ ಕಲ್ಪಗಳು ರಥಂತರದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

ಇತ್ಯೇತತ್ತು ಮಯಾ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ಚಿತ್ರಮಧ್ಯಾತ್ಮದರ್ಶನಮ್। ಅತಃ ಪರಂ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಕಲ್ಪಾನಾಂ ವಿಸ್ತರಂ ಶುಭಮ್ ।। ೨೧.

ಹೀಗೆ ನಾನು ನಿನಗೆ ಅದ್ಭುತವಾದ ಆಂತರಿಕ ದರ್ಶನವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದೆ. ಈಗಿನಿಂದ ಕಲ್ಪಗಳ ವಿಶಾಲತೆಯನ್ನು ಶುಭವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಅತ್ಯದ್ಭುತಮಿದಂ ಸರ್ವ್ವಂ ಕಲ್ಪಾನಾನ್ತೇ ಮಹಾಮುನೇ। ರಹಸ್ಯಂ ವೈ ಸಮಾಖ್ಯಾತಂ ಮನ್ತ್ರಾಣಾಞ್ಚ ಪ್ರಕಲ್ಪನಮ್ ।। ೨೨.

ಮಹಾಮುನಿಯೇ, ಕಲ್ಪಗಳ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ಎಲ್ಲವೂ ಅತ್ಯದ್ಭುತವಾಗಿದೆ. ರಹಸ್ಯವನ್ನೂ, ಮಂತ್ರಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನೂ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ನ ತವಾವಿದಿತಂ ಕಿಞ್ಚಿತ್ ತ್ರಿಷು ಲೋಕೇಷು ವಿದ್ಯತೇ। ತಸ್ಮಾದ್ವಿಸ್ತರತಃ ಸರ್ವ್ವಾಃ ಕಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾ ಬ್ರವೀಹಿ ನಃ ।। ೨೨.

ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ನಿನಗೆ ಏನೂ ಅಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಕಲ್ಪಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ನಮಗೆ ಹೇಳು.

ಅತ್ರ ವಃ ಕಥಯಿಷ್ಯಾಮಿ ಕಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾಂ ಯಥಾ ತಥಾ। ಯುಗಾಗ್ರಂ ಚ ವರ್ಷಾಗ್ರನ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಪರಮೇಷ್ಠಿನಃ ।। ೨೨.

ಇಲ್ಲಿ ನಾನು ನಿಮಗೆ ಕಲ್ಪಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಯುಗಗಳ ಆರಂಭವನ್ನೂ, ಪರಮೇಶ್ವರ ಬ್ರಹ್ಮನ ವರ್ಷಗಳನ್ನೂ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಏಕಂ ಕಲ್ಪಸಹಸ್ರನ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಣೋಽಬ್ದಃ ಪ್ರಕೀರ್ತ್ತಿತಃ। ಏತದಷ್ಟಸಹಸ್ರನ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಣಸ್ತದ್ಯುಗಂ ಸ್ಮೃತಮ್ ।। ೨೨.

ಒಂದು ಸಾವಿರ ಕಲ್ಪಗಳು ಬ್ರಹ್ಮನ ಒಂದು ವರ್ಷವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಆ ಎಂಟು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳು ಬ್ರಹ್ಮನ ಒಂದು ಯುಗವೆಂದು ನೆನಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಏಕಂ ಯುಗಸಹಸ್ರನ್ತು ಸವನಂ ತತ್ ಪ್ರಜಾಪತೇಃ। ಸವನಾನಾಂ ಸಹಸ್ರನ್ತು ದ್ವಿಗುಣಂ ತ್ರಿವೃತಂ ತಥಾ ।। ೨೨.

ಒಂದು ಸಾವಿರ ಯುಗಗಳು ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ಒಂದು ಸವನ. ಹೀಗೆಯೇ ಎರಡು ಮತ್ತು ಮೂರು ಪಟ್ಟು ಸಾವಿರ ಸವನಗಳೂ ಇವೆ.

ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಸ್ಥಿತಿಕಾಲಸ್ಯ ಚೈತತ್ ಸರ್ವಂ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಮ್। ತಸ್ಯ ಸಂಖ್ಯಾಂ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಪುರಸ್ತಾದ್ವೈ ಯಥಾಕ್ರಮಮ್ ।। ೨೨.

ಇದು ಎಲ್ಲವೂ ಬ್ರಹ್ಮನ ಸ್ಥಿತಿಕಾಲವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಅದರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಮುಂದುವರೆಸಿ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಅಷ್ಟಾವಿಂಶತಿರ್ಯೇ ಕಲ್ಪಾ ನಾಮತಃ ಪರಿಕೀರ್ತಿತಾಃ। ತೈಷಾಂ ಪುರಸ್ತಾದ್ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಕಲ್ಪಸಂಜ್ಞಾಂ, ಯಥಾಕ್ರಮಮ್ ।। ೨೨.

ಎಪ್ಪತ್ತೆಂಟು ಕಲ್ಪಗಳ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಈಗಿನಿಂದ ಕ್ರಮವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.