ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಋಷಭಸ್ತು ತತಃ ಕಲ್ಪೋ ಜ್ಞೇಯಃ ಪಂಚದಶೋ ದ್ವಿಜಾಃ। ಋಷಯೋ ಯತ್ರ ಸಮ್ಭೂತಾಃ ಸ್ವರೋ ಲೋಕಮನೋಹರಃ ।। ೨೧.

ಹದಿನೈದನೆಯದು ಋಷಭ ಕಲ್ಪ, ದ್ವಿಜರೆ, ಇಲ್ಲಿ ಋಷಿಗಳು ಹುಟ್ಟುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಧ್ವನಿ ಲೋಕಗಳಿಗೆ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ.

ಷಡ್ಜಸ್ತು ಷೋಡಶಃ ಕಲ್ಪಃ ಷಡ್ಜನಾ ಯತ್ರ ಚರ್ಷಯಃ। ಶಿಶಿರಶ್ಚ ವಸನ್ತಶ್ಚ ನಿದಾಘೋ ವರ್ಷ ಏವ ಚ ।। ೨೧.

ಹದಿನಾರನೆಯದು ಷಡ್ಜ ಕಲ್ಪ, ಇಲ್ಲಿ ಆರು ಋಷಿಗಳು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಶಿಶಿರ, ವಸಂತ, ನಿದಾಘ ಮತ್ತು ವರ್ಷ ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತವೆ.

ಶರದ್ಧೇಮನ್ತ ಇತ್ಯೇತೇ ಮಾನಸಾ ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಸುತಾಃ। ಉತ್ಪನ್ನಾಃ ಷಡ್ಜ ಸಂಸಿದ್ಧಾಃ ಪುತ್ರಾಃ ಕಲ್ಪೇ ತು ಷೋಡಶೇ ।। ೨೧.

ಶರದ್ ಮತ್ತು ಹೇಮಂತ ಎಂಬುವವರು ಬ್ರಹ್ಮನ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಪುತ್ರರು. ಅವರು ಷಡ್ಜ ಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ, ಪರಿಪೂರ್ಣರಾದ ಪುತ್ರರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಯಸ್ಮಾಜ್ಜಾತೈಶ್ಚ ತೈಃ ಷಡಭಿಃ ಸದ್ಯೋ ಜಾತೋ ಮಹೇಶ್ವರಃ। ತಸ್ಮಾತ್ ಸಮುತ್ಥಿತಃ ಷಡ್ಜಃ ಸ್ವರಸ್ತೂದಧಿಸನ್ನಿಭಃ ।। ೨೧.

ಆ ಆರು ಜನರಿಂದ ಮಹೇಶ್ವರನು ಕೂಡ ಕೂಡಲೇ ಹುಟ್ಟಿದನು. ಆ ಕಾರಣದಿಂದ ಸಮುದ್ರದಂತೆ ವಿಶಾಲವಾದ ಷಡ್ಜ ಸ್ವರವು ಉದಯವಾಯಿತು.

ತತಃ ಸಪ್ತದಶಃ ಕಲ್ಪೋ ಮಾರ್ಜಾಲೀಯ ಇತಿ ಸ್ಮೃತಃ। ಮಾರ್ಜ್ಜಾಲೀಯಂ ತು ತತ್ ಕರ್ಮ ಯಸ್ಮಾದ್ಬ್ರಾಹ್ಮಮಕಲ್ಪಯತ್ ।। ೨೧.

ಅನಂತರ ಹದಿನೇಳನೆಯ ಕಲ್ಪವನ್ನು ಮಾರ್ಜಾಲೀಯ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಬ್ರಹ್ಮ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದ ಆ ಕಾರ್ಯವೇ ಮಾರ್ಜಾಲೀಯ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ತತಸ್ತು ಮಧ್ಯಮೋ ನಾಮ ಕಲ್ಪೋಽಷ್ಟಾದಶ ಉಚ್ಯತೇ। ಯಸ್ಮಿಂಸ್ತು ಮಧ್ಯಮೋ ನಾಮ ಸ್ವರೋ ಧೈವತಪೂಜಿತಃ । ಉತ್ಪನ್ನಃ ಸರ್ವಭೂತೇಷು ಮಧ್ಯಮೋ ವೈ ಸ್ವಯಂಭುವಃ ।। ೨೧.

ಮತ್ತೆ ಹದಿನೆಂಟನೆಯ ಕಲ್ಪವನ್ನು ಮಧ್ಯಮ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಮ ಎಂಬ ಸ್ವರವು ಧೈವತರಿಂದ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ವಯಂ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಯಿತು.

ತತಸ್ತ್ವೇಕೋನವಿಂಶಸ್ತು ಕಲ್ಪೋ ವೈರಾಜಕಃ ಸ್ಮೃತಃ। ವೈರಾಜೋ ಯತ್ರ ಭಗವಾನ್ ಮುನುರ್ವೈ ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಸುತಃ ।। ೨೧.

ಅನಂತರ ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ಕಲ್ಪವನ್ನು ವೈರಾಜಕ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ವೈರಾಜ ಎಂಬ ಭಗವಂತನು, ಬ್ರಹ್ಮನ ಮಗನಾಗಿ ಮುನಿಯಾಗಿ ಇದ್ದಾನೆ.

ತಸ್ಯ ಪುತ್ರಸ್ತು ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ದಧೀಚಿರ್ನ್ನಾಮ ಧಾರ್ಮಿಕಃ। ಪ್ರಜಾಪತಿರ್ಮಹಾತೇಜಾ ಬಭೂವ ತ್ರಿದಶೇಶ್ವರಃ ।। ೨೧.

ಅವನ ಮಗನು ಧರ್ಮಮಯನಾದ ದಧೀಚಿ ಎಂಬ ಧಾರ್ಮಿಕನು. ಅವನು ಪ್ರಜಾಪತಿಯಾಗಿ, ಮಹಾ ತೇಜಸ್ಸಿನ ದೇವತೆಗಳ ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆದನು.

ಅಕಾಮಯತ ಗಾಯತ್ರೀ ಯಜಮಾನಂ ಪ್ರಜಾಪತಿಮ್। ತಸ್ಮಾಜ್ಜಜ್ಞೇ ಸ್ವರಃ ಸ್ರಿಗ್ಧಃ ಪುತ್ರಸ್ತಸ್ಯ ದಧೀಚಿನಃ ।। ೨೧.

ಗಾಯತ್ರಿಯು ಯಜಮಾನನಾದ ಪ್ರಜಾಪತಿಯನ್ನು ಇಚ್ಛಿಸಿದಳು. ಅವಳಿಂದ ಸ್ಮೂತ್ ಸ್ವರವೂ, ದಧೀಚಿಯ ಮಗನೂ ಜನಿಸಿದರು.

ತತೋ ವಿಂಶತಿಮಃ ಕಲ್ಪೋ ನಿಷಾದಃ ಪರಿಕೀರ್ತ್ತಿತಃ। ಪ್ರಜಾಪತಿಸ್ತು ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಸ್ವಯಮ್ಭೂಪ್ರಭವಂ ತದಾ। ವಿರರಾಮ ಪ್ರಜಾಃ ಸ್ರಷ್ಟುಂ ನಿಷಾದಸ್ತು ತಪೋಽತಪತ್ ।। ೨೧.

ಮತ್ತೆ ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ಕಲ್ಪವನ್ನು ನಿಷಾದ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಸ್ವಯಂಭುವಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಅವನನ್ನು ನೋಡಿ ಪ್ರಜಾಪತಿ ಪ್ರಜೆಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದನು, ನಿಷಾದನು ತಪಸ್ಸುಮಾಡಿದನು.

ದಿವ್ಯಂ ವರ್ಷಸಹಸ್ರನ್ತು ನಿರಾಹಾರೋ ಜಿತೇನ್ದ್ರಿಯಃ। ತಮುವಾಚ ಮಹಾಂತೇಜಾ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಲೋಕಪಿತಾಮಹಃ ।। ೨೧.

ಅವನು ಸಾವಿರ ದಿವ್ಯ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಉಪವಾಸದಿಂದ ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿ ತಪಸ್ಸುಮಾಡಿದನು. ಆಗ ಲೋಕಪಿತಾಮಹನಾದ ಮಹಾ ತೇಜಸ್ವಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ಅವನೊಡನೆ ಮಾತನಾಡಿದನು.

ಊರ್ದ್ಧ್ವಬಾಹುಂ ತಪೋಗ್ಲಾನಂ ದುಃಖಿತಂ ಕ್ಷುತ್ಪಿಪಾಸಿತಮ್। ನಿಷೀದೇತ್ಯಬ್ರವೀದೇನಂ ಪುತ್ರಂ ಶಾನ್ತಂ ಪಿತಾಮಹಃ। ತಸ್ಮಾನ್ನಿಷಾದಃ ಸಮ್ಭೂತಃ ಸ್ವರಸ್ತು ಸ ನಿಷಾದವಾನ್ ।। ೨೧.

ತನ್ನ ಕೈಗಳನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಿಕೊಂಡು, ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ದುರ್ಬಲನಾಗಿ, ಹಸಿವಿನಿಂದ ಮತ್ತು ದಾಹದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದ ಮಗನಿಗೆ ಪಿತಾಮಹನು, 'ಕುಳಿತುಕೋ' ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಆ ಕಾರಣದಿಂದ ಅವನು ನಿಷಾದನೆಂದು ಹೆಸರಾಯಿತು, ಸ್ವರವೂ ನಿಷಾದವನ್ ಎಂಬುದಾಗಿ ಆಯಿತು.

ಏಕವಿಂಶತಿಮಃ ಕಲ್ಪೋ ವಿಜ್ಞೇಯಃ ಪಞ್ಚಮೋ ದ್ವಿಜಾಃ। ಪ್ರಾಣೋಽಪಾನಃ ಸಮಾನಶ್ಚ ಉದಾನೋ ವ್ಯಾನ ಏವ ಚ ।। ೨೧.

ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದನೆಯ ಕಲ್ಪವನ್ನು ಐದನೆಯದು ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು, ದ್ವಿಜರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣ, ಅಪಾನ, ಸಮಾನ, ಉದಾನ ಮತ್ತು ವ್ಯಾನ ಇರುತ್ತವೆ.

ಬ್ರಹ್ಮಣೋ ಮಾನಸಾಃ ಪುತ್ರಾಃ ಪಞ್ಚೈತೇ ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಸಮಾಃ। ತೈಸ್ತ್ವರ್ಥವಾದಿಭಿರ್ಯುಕ್ತೈರ್ವಾಗ್ಭಿರಿಷ್ಟೋ ಮಹೇಶ್ವರಃ ।। ೨೧.

ಬ್ರಹ್ಮನ ಮನಸಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಐದು ಪುತ್ರರು, ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಸಮಾನರಾಗಿದ್ದರು. ಆ ಐವರು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾದ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಮಹಾದೇವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದರು.

ಯಸ್ಮಾತ್ಪರಿಗತೈರ್ಗೀತಃ ಪಞ್ಚಭಿಸ್ತೈರ್ಮಹಾತ್ಮಭಿಃ। ಸ್ವರಸ್ತು ಪಞ್ಚಮಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಃ ತಸ್ಮಾತ್ಕಲ್ಪಸ್ತು ಪಞ್ಚಮಃ ।। ೨೧.

ಆ ಐದು ಮಹಾತ್ಮರು ಮನಃಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಹಾಡಿದ ಕಾರಣ, ಐದನೇ ಸ್ವರವು ಮಧುರವಾಗಿದೆ. ಅದರಿಂದ ಐದನೇ ಕಲ್ಪವೂ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು.

ದ್ವಾವಿಂಶಸ್ತು ತಥಾ ಕಲ್ಪೋ ವಿಜ್ಞೇಯೋ ಮೇಘವಾಹನಃ। ಯತ್ರ ವಿಷ್ಣುರ್ಮಹಾಬಾಹುರ್ಮೇಘೋ ಭೂತ್ವಾ ಮಹೇಶ್ವರಮ್। ದಿವ್ಯಂ ವರ್ಷಸಹಸ್ರನ್ತು ಅವಹತ್ ಕೃತ್ತಿವಾಸಸಮ್ ।। ೨೧.

ಇಪ್ಪತ್ತೆರಡನೇ ಕಲ್ಪವನ್ನು ಮೇಘವಾಹನ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಲಶಾಲಿಯಾದ ವಿಷ್ಣು ಮೇಘವಾಗಿ ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡು ಚರ್ಮವಸ್ತ್ರಧಾರಿ ಮಹೇಶ್ವರನನ್ನು ದೈವಿಕ ಸಾವಿರ ವರ್ಷ ಹೊತ್ತನು.

ತಸ್ಯ ನಿಃಶ್ವಸಮಾನಸ್ಯ ಭಾರಾಕಾನ್ತಸ್ಯ ವೈ ಮುಖಾತ್। ನಿರ್ಜಗಾಮ ಮಹಾಕಾಯಃ ಕಾಲೋ ಲೋಕಪ್ರಕಾಶನಃ। ಯಸ್ತ್ವಯಂ ಪಠ್ಯತೇ ವಿಪ್ರೈರ್ವಿಷ್ಣುರ್ವೈ ಕಶ್ಯಪಾತ್ಮಜಃ ।। ೨೧.

ಆ ಭಾರದಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದ ಅವನು ಉಸಿರೆಳೆದಾಗ, ಅವನ ಬಾಯಿಂದ ಮಹಾಕಾಯನಾದ ಕಾಲನು, ಲೋಕಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಿಸುವವನಾಗಿ ಹೊರಬಂದನು. ಆ ಕಾಲನನ್ನು ಋಷಿಗಳು ಕಶ್ಯಪನ ಮಗ ವಿಷ್ಣು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ತ್ರಯೋವಿಂಶತಿಮಃ ಕಲ್ಪೋ ವಿಜ್ಞೇಯಶ್ಚಿನ್ತಕಸ್ತಥಾ। ಪ್ರಜಾಪತಿಸುತಃ ಶ್ರೀಮಾನ್ ಚಿತಿಶ್ಚ ಮಿಥುನಞ್ಚ ತೌ ।। ೨೧.

ಇಪ್ಪತ್ತಮೂರನೇ ಕಲ್ಪವನ್ನು ಚಿಂತಕ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ಪವಿತ್ರ ಪುತ್ರನಾದ ಚಿತಿ ಮತ್ತು ಅವನ ಸಂಗಾತಿ ಜನಿಸಿದರು.

ಧ್ಯಾಯತೋ ಬ್ರಹ್ಮಣಶ್ಚೈವ ಯಸ್ಮಾಚ್ಚಿನ್ತಾ ಸಮುತ್ಥಿತಾ। ತಸ್ಮಾತ್ತು ಚಿನ್ತಕಃ ಸೋ ವೈ ಕಲ್ಪಃ ಪ್ರೋಕ್ತಃ ಸ್ವಯಮ್ಭುವಾ ।। ೨೧.

ಬ್ರಹ್ಮನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಚಿಂತನೆ ಉದಯವಾಯಿತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಸ್ವಯಂಭುವಿನಿಂದ ಆ ಕಲ್ಪವನ್ನು ಚಿಂತಕ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ.

ಚತುರ್ವಿಂಶತಿಮಶ್ಚಾಪಿ ಹ್ಯಾಕೂತಿಃ ಕಲ್ಪ ಉಚ್ಯತೇ। ಆಕೂತಿಶ್ಚ ತಥಾ ದೇವೀ ಮಿಥುನಂ ಸಮ್ಬಭೂವ ಹ ।। ೨೧.

ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕನೇ ಕಲ್ಪವನ್ನು ಆಕೃತಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಆಕೃತಿ ದೇವಿಯು ತನ್ನ ಸಂಗಾತಿಯೊಂದಿಗೆ ಜನಿಸಿದರು.

ಪ್ರಜಾಃ ಸ್ರಷ್ಟುಂ ತಥಾಕೂತಿಂ ಯಸ್ಮಾದಾಹ ಪ್ರಜಾಪತಿಃ। ತಸ್ಮಾತ್ ಸ ಪುರುಷೋ ಜ್ಞೇಯ ಆಕೂತಿಃ ಕಲ್ಪಸಂಜ್ಞಿತಃ ।। ೨೧.

ಪ್ರಜಾಪತಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಆಕೃತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದ ಕಾರಣ, ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಆಕೃತಿ ಎಂಬ ಕಲ್ಪನಾಮದಿಂದ ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಪಞ್ಚವಿಂಶತಿಮಃ ಕಲ್ಪೋ ವಿಜ್ಞಾತಿಃ ಪರಿಕೀರ್ತ್ತಿತಃ। ವಿಜ್ಞಾತಿಶ್ಚ ತಥಾ ದೇವೀ ಮಿಥುನಂ ಸಮ್ಪ್ರಸೂಯತೇ ।। ೨೧.

ಇಪ್ಪತ್ತೈದನೇ ಕಲ್ಪವನ್ನು ವಿಜ್ಞಾತಿ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. ವಿಜ್ಞಾತಿ ದೇವಿಯು ತನ್ನ ಸಂಗಾತಿಯೊಂದಿಗೆ ಜನಿಸಿದರು.

ಧ್ಯಾಯತಃ ಪುತ್ರಕಾಮಸ್ಯ ಮನಸ್ಯಧ್ಯಾತ್ಮಸಂಜ್ಞಿತಮ್। ವಿಜ್ಞಾತಂ ವೈ ಸಮಾಸೇನ ವಿಜ್ಞಾತಿಸ್ತು ತತಃ ಸ್ಮೃತಃ ।। ೨೧.

ಪುತ್ರರಿಗಾಗಿ ಬಯಸಿದ್ದ ಬ್ರಹ್ಮನು ಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನೆಡಸಿದಾಗ, ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಜ್ಞಾನವು ಉದಯವಾಯಿತು. ಆದ್ದರಿಂದ ವಿಜ್ಞಾತಿ ಎಂದು ನೆನಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಷಡ್‌ವಿಂಶಸ್ತು ತತಃ ಕಲ್ಪೋ ಮನ ಇತ್ಯಭಿಧೀಯತೇ। ದೇವೀ ಚ ಶಾಙ್ಕರೀ ನಾಮ ಮಿಥುನಂ ಸಮ್ಪ್ರಸೂಯತೇ ।। ೨೧.

ಆಮೇಲೆ ಇಪ್ಪತ್ತಾರುನೇ ಕಲ್ಪವನ್ನು ಮನ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಶಾಂಕರಿ ಎಂಬ ದೇವಿಯು ತನ್ನ ಸಂಗಾತಿಯೊಂದಿಗೆ ಜನಿಸಿದರು.

ಪ್ರಜಾ ವೈ ಚಿನ್ತಮಾನಸ್ಯ ಸ್ರಷ್ಟುಕಾಮಸ್ಯ ವೈ ತದಾ। ಯಸ್ಮಾತ್ ಪ್ರಜಾಸಮ್ಭವನಾದುತ್ಪನ್ನಸ್ತು ಸ್ವಯಮ್ಭುವಾ । ತಸ್ಮಾತ್ ಪ್ರಜಾಸಮ್ಭವನಾದ್ಭಾವನಾಸಮ್ಭವಃ ಸ್ಮೃತಃ ।। ೨೧.

ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಬಯಸಿದ ಬ್ರಹ್ಮನು ಚಿಂತನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಆ ಚಿಂತನೆಯಿಂದ ಸ್ವಯಂಭುವಿನಿಂದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಹುಟ್ಟಿದವು. ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಉದಯದಿಂದ ಭಾವನಾಸಂಭವ ಎಂದು ನೆನಪಾಗುತ್ತದೆ.

ಸಪ್ತವಿಂಶತಿಮಃ ಕಲ್ಪೋ ಭಾವೋ ವೈ ಕಲ್ಪಸಂಜ್ಞಿತಃ। ಪೌರ್ಣಮಾಸೀ ತಥಾ ದೇವೀ ಮಿಥುನಂ ಸಮಪದ್ಯತ ।। ೨೧.

ಇಪ್ಪತ್ತೇಳನೇ ಕಲ್ಪವನ್ನು ಭಾವ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಪೌರ್ಣಮಾಸಿ ದೇವಿಯು ತನ್ನ ಸಂಗಾತಿಯೊಂದಿಗೆ ಜನಿಸಿದರು.

ಪ್ರಜಾ ವೈ ಸ್ರಷ್ಟುಕಾಮಸ್ಯ ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಪರಮೇಷ್ಠಿನಃ। ಧ್ಯಾಯತಸ್ತು ಪರಂ ಧ್ಯಾನಂ ಪರಮಾತ್ಮಾನಮೀಶ್ವರಮ್ ।। ೨೧.

ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಬಯಸಿದ ಪರಮೇಶ್ವರನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನು ಪರಮ ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿದನು.

ಅಗ್ನಿಸ್ತು ಮಣ್ಡಲೀಭೂತ್ವಾ ರಶ್ಮಿಜಾಲಸಮಾವೃತಃ । ಭುವನ್ದಿವಞ್ಚವಿಷ್ಟಭ್ಯ ದೀಪ್ಯತೇ ಸ ಮಹಾವಪುಃ ।। ೨೧.

ಅಗ್ನಿ ವೃತ್ತಾಕಾರವಾಗಿ ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡು ಕಿರಣಗಳ ಜಾಲದಿಂದ ಆವೃತನಾಗಿ, ತನ್ನ ಮಹಾ ರೂಪದಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನೂ ಆಕಾಶವನ್ನೂ ಆವರಿಸಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದನು.

ತತೋ ವರ್ಷಸಹಸ್ರಾನ್ತೇ ಸಮ್ಪೂರ್ಣೇ ಜ್ಯೋತಿಮಣ್ಡಲೇ। ಆವಿಷ್ಟಯಾ ಸಹೋತ್ಪನ್ನಮಪಶ್ಯತ್ ಸೂರ್ಯಮಣ್ಡಲಮ್ ।। ೨೧.

ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಜ್ಯೋತಿಯ ವಲಯವು ಪೂರ್ಣವಾದಾಗ, ಆ ಪ್ರಕಾಶದೊಂದಿಗೆ ಸೂರ್ಯಮಂಡಲವು ಉದಯಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಅವನು ಕಂಡನು.